Rozdział 1: ustalenie, o kim właściwie mówimy

Najpierw potrzebujemy antropologicznego punktu odniesienia. Bez niego łatwo mówić raz o Adamie jako całym człowieku, innym razem o duszy oddzielonej, a jeszcze innym o przyszłym człowieku zmartwychwstałym — jakby były to sytuacje identyczne.

W tym rozdziale zachowałbym Twoją intuicję dotyczącą nieadekwatności oceniania Adama wyłącznie miarą naszego obecnego doświadczenia. Zarazem trzeba pokazać, że także Adam niewinny i Adam zbawiony nie są w tym samym stanie. Fiszka AD-TA-03 wyraźnie odróżnia pierwotną prawość, którą można było utracić, od definitywnego zjednoczenia z Bogiem.

Mechanizm z Antykithiry umieściłbym tutaj, w punkcie 1.3, jako krótki przykład ograniczeń naszej wiedzy o przeszłości, nie jako osobny rozdział. Taką właśnie funkcję przewiduje opracowana fiszka AD-FRE-01: jest to ilustracja epistemologiczna, a nie dowód rajskiej integralności lub biologicznej wyższości pierwszych ludzi.

Rozdział 2: właściwe miejsce dla „entropii” duszy i ciała

Tego wątku nie sprowadzałbym do przypisu ani końcowej dygresji. W założeniach projektu pełni on istotną funkcję: pozwala postawić pytanie o następstwa upadku obejmujące całego człowieka, a także o ich osobiste i społeczne pogłębianie.

Rozdział powinien jednak rozdzielić dwa znaczenia pogorszenia. W wymiarze duchowym chodzi o utratę właściwego porządku, osłabienie skłonności do dobra i utrwalanie wad. Nie chodzi o stopniowe zanikanie substancji duszy. Właśnie temu służą najnowsze fiszki: AD-TA-06 o zranieniu natury i AD-AUG-06 o „śmierci duszy”, która nie oznacza ustania jej istnienia.

W wymiarze cielesnym zestawimy Sanforda, Lyncha i Keightleya, zachowując rzeczywiste różnice między ich wnioskami. Fiszki nie pozwalają przedstawiać wszystkich trzech autorów jako zgodnie potwierdzających ten sam model nieuchronnej degradacji ludzkości. Zwłaszcza opracowanie Keightleya pokazuje zależność prognoz od przyjętego modelu i warunków selekcji.

Punkt 2.4 nada temu rozdziałowi znaczenie dla całego artykułu: opis biologiczny nie wyczerpuje pytania o człowieka, ale również wspólne słowo „entropia” nie wystarcza, aby utożsamić proces biologiczny, nieporządek moralny i następstwa grzechu. To zastosowanie rozróżnień metodologicznych obecnych w AD-CHA-03 i AD-JPII-03.

Rozdział 3: łaska jako odnowienie, nie tylko zatrzymanie pogorszenia

Umieściłbym ten rozdział przed rozważaniem nieba, aby odkupienie nie pojawiło się dopiero w zakończeniu jako dopowiedzenie do opisu degradacji.

Fiszka AD-BF-04 dostarcza tu ważnego rozróżnienia: człowiek zostaje rzeczywiście odnowiony, chociaż pozostaje w nim pożądliwość i konieczność walki. Dlatego łaski nie trzeba opisywać wyłącznie jako siły spowalniającej „entropię”. W zgromadzonym materiale jest podstawa do mówienia o rzeczywistym uświęceniu i nowym początku.

W tym miejscu wykorzystamy także Koeniga. Jego badania mają jednak inną funkcję niż teksty o usprawiedliwieniu: dotyczą religijności, przeżywania trudności i zdrowia, a nie pomiaru łaski uświęcającej. Nie będą więc dowodem, że życie w łasce cofa mutacje lub zatrzymuje entropię genetyczną. Takie ograniczenie jest już wyraźnie zapisane w Twojej fiszce.

Rozdział 4: zasadnicza podstawa odpowiedzi o niebie

Tutaj przechodzimy do głównego przedmiotu artykułu. Należy zestawić trzy elementy: trwanie świadomego ludzkiego „ja”, rzeczywistą szczęśliwość w zjednoczeniu z Bogiem oraz oczekiwanie na zmartwychwstanie.

Pytanie o brak ciała i ewentualną „tęsknotę” powinno otrzymać własne miejsce w punkcie 4.3. Nie trzeba go pomijać, ale nie należy też z góry utożsamiać oczekiwania z bolesnym niespełnieniem. Fiszka AD-TA-04 i opracowanie dokumentu MKT z 1992 roku pozwalają rozróżnić niepełność cielesną od braku szczęśliwości.

Ratzinger pomoże natomiast uniknąć obrazu nieba jako izolacji: człowiek nie zostaje szczęśliwy dlatego, że przestaje mieć odniesienie do innych. W AD-RAT-02 niebo jest przedstawione jako komunia z Chrystusem, która zachowuje osobę i ma wymiar wspólnotowy. To przygotowuje najtrudniejsze pytanie ostatniego rozdziału.

Rozdział 5: rozwinięcie „błogosławionej pamięci”

Ten rozdział powinien być jednym z najważniejszych miejsc Twojej własnej syntezy.

Podstawę stanowi zestawienie Tomaszowego rozróżnienia sposobów poznawania z Augustynowym odróżnieniem wiedzy o dawnym cierpieniu od dalszego jego doznawania. Pozwala to rozważać pamięć, która nadal dotyczy własnej historii, choć nie zachowuje jej jako aktualnej bolesnej rany.

Istotna uwaga dotycząca wkładu własnego: sam rdzeń tego rozróżnienia jest już obecny u Augustyna. Twoim zadaniem będzie jego zastosowanie do Adama, powiązanie z całością antropologii i eschatologii oraz zbadanie granic takiego zastosowania. Nie musimy przedstawiać „błogosławionej pamięci” jako pomysłu pozbawionego wcześniejszych podstaw, aby stanowiła wartościowy element artykułu.

Zostawiłbym tu również miejsce na nierozstrzygniętą jeszcze różnicę między bólem jedynie przyćmionym przez większą radość a przemianą, w której bolesne przeżycie już nie powstaje. W eksporcie ta kwestia pozostaje otwarta; nie należy zapisywać jej rozwiązania jako Twojej już ostatecznie przyjętej tezy.

Rozdział 6: najtrudniejsza próba całej argumentacji

Ten rozdział nie będzie powtórzeniem poprzedniego.

W rozdziale 5 pytamy o własną winę i własne nieszczęście, od których człowiek został wybawiony. W rozdziale 6 pojawia się pytanie o los innych osób, w szczególności o rozważane potępienie potomków. Twoja fiszka augustyńska wyraźnie pokazuje, że wyjaśnienie pierwszego przypadku nie rozwiązuje automatycznie drugiego.

Trzeba tu przedstawić stanowisko Supplementum dotyczące poznania potępionych, współczucia i radości z Bożej sprawiedliwości. Jednocześnie należy odróżnić tę argumentację od własnej próby wyjaśnienia szczególnej sytuacji Adama. Nie możemy też wyprowadzać ze źródeł tezy, że zna on obecnie wszystkie szczegóły życia i ostateczny los każdego potomka.

Właśnie tutaj powinien wybrzmieć najpoważniejszy zarzut wobec proponowanego rozwiązania: czy wyjaśnia ono przemienioną miłość, czy tylko nazywa szczęściem obojętność wobec innych? Ratzingerowski obraz komunii daje podstawę, aby tej trudności nie zbywać samym stwierdzeniem, że zbawiony jest już zajęty wyłącznie własnym szczęściem.