Chaberek Michał,2024-Wiedza a ewolucja

PRZEDMOWA .................................................................................. 3
WSTĘP .............................................................................................. 7
I.
RELIGIA A NAUKA ...................................................................... 9
1. Teologia, filozofia i nauka ............................................................ 11
a. Trzy poziomy ludzkiej wiedzy .................................................. 11
b. Wiedza i prawda ...................................................................... 18
c. Dwie księgi ............................................................................. 20
d. „Wiara i rozum” a „wiara i nauka” ............................................ 23
2. Naturalizm ................................................................................. 28
a. Naturalizm przez ekspansję ...................................................... 28
b. Naturalizm przez odrzucenie .................................................... 29
3. Historyczne zależności między religią, filozofią i nauką ................. 32
a. Historiozofia Augusta Comte’a ................................................. 32
b. Nauka, filozofia i religia poprzez wieki ..................................... 34
1. Ludzie pierwotni .................................................................. 35
2. Pogański antyk .................................................................... 35
3. Wczesne chrześcijaństwo ...................................................... 36
4. Średniowiecze ...................................................................... 37
5. Wczesna nowożytność ........................................................... 39
6. Oświecenie .......................................................................... 41
7. Pozytywizm .......................................................................... 43
8. Postmodernizm .................................................................... 44
4. Granice wyjaśnień naturalnych .................................................... 46
a. Granice nauki w odniesieniu do przestrzeni ............................... 47
Granice nauki w mikroskali ...................................................... 49
Granice nauki w makroskali ..................................................... 52
Filozofia makroskali ................................................................. 58
Granice przestrzenne nauki – podsumowanie ............................. 62
b. Granice nauki w odniesieniu do czasu ....................................... 63
c. Granice nauki i makroewolucja biologiczna .............................. 68
5. Galileusz i Darwin ...................................................................... 73
a. Podsumowanie sprawy Galileusza ............................................ 73
b. Galileusz a Biblia .................................................................... 79
6. Rozwiązanie pozornego konfliktu między nauką a Biblią ............... 86
a. „Jak?” vs. „Skąd?” .................................................................. 86
b. Biblia i pochodzenie formacji geologicznych ............................ 92
c. Postęp i granice nauki .............................................................. 96
Podsumowanie pierwszego rozdziału ............................................... 102
II. EWOLUCJA A WIEDZA NATURALNA ........................................ 103
1. Wstępne definicje ....................................................................... 103
a. Gatunek .................................................................................. 103
b. Ewolucja ................................................................................ 109
c. Biologiczna makroewolucja ..................................................... 113
2. Paradoksy darwinizmu ................................................................ 116
a. Paradoksy starożytnych ........................................................... 116
b. Gatunki istnieją i nie istnieją .................................................... 118
c. Dobór naturalny jednocześnie tworzy i niszczy gatunki .............. 121
d. Paradoks koniecznie rosnącej rozbieżności między
odkryciem a teorią ................................................................. 123
e. Paradoks nieokreśloności gatunku ............................................ 125
f. Paradoks przypadkowej zmienności i naturalnej selekcji ............. 130
3. Ewolucja a metafizyka ................................................................ 135
a. Zmiana przypadłościowa nie prowadzi do zmiany
substancjalnej ........................................................................ 137
b. Odpowiedź na obiekcje co do paradoksów darwinizmu .............. 144
c. Problem dostatecznej przyczyny ............................................... 145
d. Problem redukcji przyczyn ...................................................... 149
e. Transformizm gatunkowy a makroewolucja biologiczna ............. 154
4. Ewolucja a nauka ........................................................................ 156
a. Zapis kopalny ......................................................................... 158
b. Homologia ............................................................................. 165
c. Klasyczne wyjaśnienie homologii ............................................. 167
d. Przetrwanie najlepiej dostosowanych jako tautologia ................. 169
e. Epigenetyka ............................................................................ 171
5. Inteligentny projekt a neodarwinizm ............................................ 173
a. „Cuda probabilistyczne” .......................................................... 176
b. Filtr eksplanacyjny Dembskiego i wyspecyfikowana złożoność .. 180
c. Wszechświatowa granica prawdopodobieństwa ......................... 187
d. Dokąd prowadzi filtr eksplanacyjny? ........................................ 188
e. Działacz, prawo i przypadek .................................................... 190
f. Nieredukowalna złożoność ....................................................... 192
g. Kroki ewolucyjne .................................................................... 195
h. Czy darwinizm jest bardziej naukowy niż teoria inteligentnego
projektu? .............................................................................. 199
i. Granice metodologicznego naturalizmu ..................................... 205
j. Czy teoria inteligentnego projektu łamie metodologiczny
naturalizm? ............................................................................ 208
k. Metodologiczny a ontologiczny naturalizm ............................... 213
Podsumowanie drugiego rozdziału ................................................... 214
III. EWOLUCJA A CHRZEŚCIJAŃSTWO ........................................... 216
1. Przestrzeń współczesnej debaty ................................................... 216
a. Historia myśli zachodniej – od pogaństwa do neopogaństwa ....... 216
b. Cztery koncepcje powstania gatunków ...................................... 222
c. Nieadekwatność określenia „kreacjonizm” ................................ 229
d. Problemy interpretacyjne teistycznego ewolucjonizmu ............... 230
e. Zawartość stworzenia w stworzeniu .......................................... 232
f. Kto z kim debatuje w tej debacie? ............................................. 239
2. Chrześcijaństwo a stworzenie ...................................................... 242
a. Dwie chrześcijańskie interpretacje Księgi Rodzaju ..................... 242
b. Trzy etapy stworzenia .............................................................. 245
c. Natura aktu stwórczego ........................................................... 248
3. Chrześcijaństwo a teistyczny ewolucjonizm .................................. 259
a. Ewolucja teistyczna a pojęcie stworzenia .................................. 259
b. Augustyn a koncepcja ewolucji teistycznej ................................ 260
c. Czy przypadek może brać udział w stworzeniu? ........................ 264
d. Ewolucja teistyczna a historyczny realizm ................................ 267
e. Ewolucja teistyczna a chrześcijaństwo – podsumowanie ............. 269
4. Chrześcijaństwo a inteligentny projekt ......................................... 270
a. Wnioskowanie o projekcie a argument z projektu ...................... 270
b. Inteligentny projekt a „bóg zapchajdziura” ................................ 274
c. Inteligentny projekt a filozofia przyrody .................................... 278
d. Na czym polega problem filozofii przyrody? ............................. 282
5. Katolicyzm a ewolucja ................................................................ 286
a. Czy Kościół potępił Darwina? .................................................. 286
b. Wiara i nauka we współczesnych debatach kościelnych ............. 293
c. W stronę nowej syntezy wiary i nauki ....................................... 297
d. Odnowa katolickiej teologii stworzenia ..................................... 302
e. Korzyści z odnowy .................................................................. 306
6. Chrześcijaństwo a kultura ............................................................ 309
a. Richarda Niebuhra Chrystus a kultura ...................................... 309
b. Czy chrześcijaństwo może być kontrkulturowe? ........................ 315
Podsumowanie trzeciego rozdziału .................................................. 320
PODSUMOWANIE I WNIOSEK ........................................................ 322
BIBLIOGRAFIA ................................................................................ 324
INDEKS OSÓB ................................................................................. 340