Czy Adam cierpi w niebie?
International Theological Commission, 2004- Communion and Stewardship
Pełny widok tekstowy: wszystkie sekcje są rozwinięte i znajdują się w jednym dokumencie HTML.
Opis bibliograficzny
International Theological Commission [Międzynarodowa Komisja Teologiczna], Communion and Stewardship: Human Persons Created in the Image of God, 2004; posiadany tekst angielski.
Zakres dostępnej kopii
Angielski dokument w PDF, 36 stron, trzy rozdziały i 95 numerowanych punktów, zakończenie oraz nota o przygotowaniu i zatwierdzeniu tekstu. Brak osobnego spisu treści i metryki wydania drukowanego.
Streszczenie treści
Dokument porządkuje antropologię chrześcijańską wokół stworzenia człowieka na obraz Boga. Po przedstawieniu podstaw biblijnych i tradycyjnych rozwija dwa główne tematy: powołanie do komunii z Bogiem Trójjedynym i innymi ludźmi oraz odpowiedzialny udział w Bożym zarządzaniu światem stworzonym. W świetle Chrystusa ujmuje odnowienie obrazu Boga zniekształconego przez grzech i pełnię ludzkiego powołania. Część poświęcona stworzeniu łączy godność osoby z odpowiedzialnością za wiedzę, środowisko, zwierzęta i biologiczną integralność człowieka. Rozważa naukowy obraz ewoluującego świata, pochodzenie człowieka oraz kompetencje nauk, filozofii i teologii. Następnie omawia moralne granice ingerencji technicznych, m.in. inżynierii genetycznej, i podkreśla, że możliwości techniczne nie wyznaczają same przez się dopuszczalności moralnej. Publikacja jest użyteczna do tematów obrazu Boga, relacyjnej koncepcji osoby, stworzenia, ewolucji oraz teologicznych podstaw odpowiedzialności ekologicznej i bioetycznej.
Hasła tematyczne
imago Dei; antropologia teologiczna; komunia osób; Trójca Święta; teologia stworzenia; ewolucja; pochodzenie człowieka; odpowiedzialność za stworzenie; ekologia; bioetyka; inżynieria genetyczna; godność osoby
Spis treści
Dokument wychodzi od stwierdzenia, że nowoczesna nauka i technologia przyniosły ludzkości wielkie korzyści, ale równocześnie postawiły nowe pytania o miejsce człowieka we wszechświecie, jego godność i odpowiedzialność za świat stworzony.
Międzynarodowa Komisja Teologiczna proponuje teologiczną refleksję nad doktryną imago Dei, czyli prawdą, że człowiek został stworzony na obraz Boga. W świetle tej doktryny osoba ludzka jest ukazana jako powołana do komunii z Ojcem, Synem i Duchem Świętym oraz do komunii z innymi ludźmi, a zarazem do odpowiedzialnego zarządzania stworzeniem w imieniu Boga.
Wprowadzenie wskazuje też, że temat imago Dei odzyskał znaczenie zwłaszcza po Soborze Watykańskim II. Wcześniej bywał zaniedbywany zarówno z powodów filozoficznych, jak i kulturowych, a także z powodu interpretacji biblijnych marginalizujących kategorię obrazu.
Dokument zapowiada trzy główne części refleksji: podstawy biblijne i tradycyjne nauki o obrazie Boga, człowieka jako powołanego do komunii oraz człowieka jako uczestnika Bożego panowania nad widzialnym stworzeniem. Całość ma ukazać, że świat nie jest rzeczywistością bezsensowną, lecz przestrzenią stworzoną dla osobowej komunii.
Fiszki (1)
AD-MKT-02 — Grzech zniekształca obraz Boży, lecz go nie niszczy: ciało, duch i przemiana przez łaskę
Stały link do fiszkiCzytam autora
Fragment źródłowy w kontekście
W drugim rozdziale Communion and Stewardship Komisja przedstawia obraz Boży w człowieku jako podstawę komunii z Bogiem i innymi osobami. Część „Sin and salvation” przechodzi od wolnego odrzucenia tej komunii do skutków grzechu i odnowienia obrazu przez Chrystusa. Poniżej początek nr 45 oraz trzy pierwsze zdania nr 46; są to dwa oddzielne ustępy.
1. Nieporządek relacji i cielesnego istnienia — nr 45
Within the perspective of the imago Dei, which is essentially dialogical or relational in its ontological structure, sin, as a rupture of the relationship with God, causes a disfigurement of the imago Dei. The dimensions of sin can be grasped in the light of those dimensions of the imago Dei which are affected by sin. This fundamental alienation from God also upsets man’s relationship with others (cf. 1 John 3:17) and, in a real sense, produces a division within himself between body and spirit, knowing and willing, reason and emotions (Rom. 7:14 f). It also affects his physical existence, bringing suffering, illness and death.
2. Zniekształcenie nie oznacza całkowitego zniszczenia — nr 46
Catholic and Protestant exegetes today agree that the imago Dei cannot be totally destroyed by sin since it defines the whole structure of human nature. For its part, Catholic tradition has always insisted that, while the imago Dei is impaired or disfigured, it cannot be destroyed by sin. The dialogical or relational structure of the image of God cannot be lost but, under the reign of sin, it is disrupted in its orientation towards its christological realization.
Przekład całego fragmentu
Tłumaczenie własne z angielskiej wersji dokumentu, nie cytat z opublikowanego przekładu polskiego.
1. Nieporządek relacji i cielesnego istnienia — nr 45
W perspektywie obrazu Bożego (imago Dei), który w swojej strukturze ontologicznej ma zasadniczo charakter dialogiczny lub relacyjny, grzech — jako zerwanie relacji z Bogiem — powoduje zniekształcenie tego obrazu. Wymiary grzechu można uchwycić w świetle tych wymiarów obrazu Bożego, które zostają dotknięte przez grzech. To fundamentalne wyobcowanie względem Boga zakłóca również relacje człowieka z innymi (por. 1 J 3,17) i w rzeczywistym sensie wywołuje rozdarcie w nim samym: między ciałem a duchem, poznawaniem a chceniem, rozumem a uczuciami (Rz 7,14 i nast.). Dotyka także jego cielesnego istnienia, przynosząc cierpienie, chorobę i śmierć.
2. Zniekształcenie nie oznacza całkowitego zniszczenia — nr 46
Katoliccy i protestanccy egzegeci zgadzają się dzisiaj, że obraz Boży nie może zostać całkowicie zniszczony przez grzech, ponieważ określa całą strukturę ludzkiej natury. Ze swej strony tradycja katolicka zawsze podkreślała, że chociaż obraz Boży zostaje naruszony lub zniekształcony, nie może zostać zniszczony przez grzech. Dialogiczna lub relacyjna struktura obrazu Bożego nie może zostać utracona, lecz pod panowaniem grzechu zostaje zakłócone jej ukierunkowanie ku chrystologicznemu urzeczywistnieniu.
Lokalizacja w źródle
International Theological Commission, Communion and Stewardship: Human Persons Created in the Image of God (2004), rozdział II, część 4: „Sin and salvation”, nr 45–46. Szerszy kontekst: nr 44–51.
Plik z Google Drive: International Theological Commission, 2004- Communion and Stewardship.pdf. Pierwszy cytat znajduje się na stronie technicznej PDF 16, drugi na PDF 17. Dalsze objaśnienia zbawienia: PDF 17–18. W polu „Strona techniczna pliku PDF” wpisać 16.
Numery stron dotyczą tej anglojęzycznej kopii PDF; w przypisie podstawową lokalizacją są numery punktów. „Dzisiaj” w drugim cytacie zachowuje perspektywę dokumentu z 2004 roku i nie jest osobnym stwierdzeniem o aktualnym stanie badań.
Rozumiem fragment
Relacja z Bogiem dotyczy całego człowieka
Komisja nie ogranicza grzechu do naruszenia zewnętrznego przepisu. Przedstawia go jako odrzucenie zaproszenia do komunii, które wpływa na sposób istnienia i działania człowieka. Skutki obejmują relacje z innymi, wewnętrzną zgodność poznania i woli oraz rozumu i uczuć, a także cielesność poddaną cierpieniu, chorobie i śmierci. W dalszej części nr 45 autorzy rozszerzają opis o wymiar historyczny i społeczny. Odwołują się do odrzucenia Bożego zaproszenia u początku historii ludzkości oraz do struktur i ideologii utrwalających grzech. Omawiany nieporządek nie jest więc przedstawiony jedynie jako prywatny, chwilowy stan emocjonalny.
Naruszony obraz pozostaje obrazem
„Zniekształcenie” i „zniszczenie” nie są w dokumencie określeniami zamiennymi. Zniekształcenie oznacza rzeczywiste naruszenie, ale nie całkowite usunięcie tego, co konstytuuje człowieka jako stworzonego na obraz Boga. W nr 46 Komisja wyjaśnia, że także wolność pozostaje obecna, mimo iż warunki jej wykonywania są dotknięte skutkami grzechu. Zachowanie obrazu nie oznacza jednak, że człowiek sam wystarczy sobie do osiągnięcia zbawienia. W nr 48 dokument łączy trwanie ukierunkowania ku Bogu z koniecznością zbawczej łaski. Natura nie została unicestwiona, ale wymaga odnowienia i przemiany.
Zbawienie przemienia istniejącą osobę
Końcowe zdanie nr 46 podkreśla, że łaska i zbawienie byłyby pozorne, gdyby nie przemieniały rzeczywiście istniejącej, choć grzesznej, ludzkiej natury. Zbawienie nie jest zatem zastąpieniem człowieka kimś innym. W nr 47 Komisja opisuje je jako przywrócenie obrazu przez Chrystusa oraz przemianę i spełnienie osobowego życia w komunii Trójcy Świętej. Dalszy wywód nie obiecuje natychmiastowego usunięcia wszystkich doczesnych trudności. Nr 51 zachowuje miejsce dla zmagania z grzechem i cierpienia. Odnowienie w Chrystusie nie może więc zostać w tym ujęciu sprowadzone do mierzalnej poprawy zdrowia lub samopoczucia.
Ważne zastrzeżenie
Komisja wyraźnie wiąże grzech także z cierpieniem, chorobą i śmiercią. Zachowując tę teologiczną treść, trzeba jednak odróżnić ją od wskazania konkretnego mechanizmu przyrodniczego. Dokument nie utożsamia grzechu pierworodnego z mutacją, nie podaje miary entropii duchowej i nie wykazuje stałego pogarszania się kolejnych pokoleń w każdym wymiarze życia.
Wybrane punkty nie uzasadniają również przypisywania konkretnej choroby osobistej winie chorego. Nie opisują przeżyć zbawionych ani stopnia wiedzy Adama o potomkach. Ich bezpośrednim przedmiotem jest teologia obrazu Bożego, jego zniekształcenia i odnowienia przez Chrystusa.
Zaplecze redakcyjne
Jak wykorzystać w tekście
Jest to szczególnie przydatne źródło dla części rozwijającej metaforę „entropii duchowej”. Pozwala oprzeć ją na rzeczywiście opisanym w dokumencie nieporządku: utracie harmonii relacji z Bogiem, innymi i samym sobą. Zestawienie ciała i ducha, poznania i woli, rozumu i uczuć daje tej refleksji konkretną treść antropologiczną.
Jednocześnie źródło wyznacza granicę metafory: nieporządek nie oznacza stopniowego zanikania ludzkiej natury ani całkowitego unicestwienia obrazu Boga. W artykule można zatem przedstawić odkupienie jako przemianę tego samego Adama, którego historia została naznaczona grzechem, a nie jako wymazanie jego tożsamości i zastąpienie jej nową osobą. Jest to zastosowanie do tematu artykułu, nie szczegółowy opis losu Adama zawarty w tych punktach.