biochemika Michaela Behe. Wyobraź sobie urządzenie tak sprytnie skonstruowane, że składa się z wielu pasujących do siebie części – i jeśli choćby jeden element usuniesz, całość przestaje działać. Mówiąc obrazowo, to coś jak zespół idealnie zgranych współpracowników: gdy zabraknie jednego, projekt leży. Taki system nie daje się już bardziej uprościć bez utraty swojej podstawowej funkcji.

Projektowani v11; rozdział 16; przypis 126; behe-black-box; opracowanie

sprężynę, zatrzask, przynętę itd. Wszystkie muszą być obecne naraz, by mechanizm łapał gryzonie. Jeśli zabraknie sprężyny lub zatrzasku – nici z polowania. Nie da się skonstruować działającej pułapki na myszy "stopniowo", dodając po jednej części przez kilka iteracji, bo niedokończona pułapka w żadnej fazie pośredniej nie spełnia swojej funkcji. Albo działa w pełni, albo nie działa wcale. To jest właśnie nieredukowalna złożoność w pigułce.

Projektowani v11; rozdział 16; przypis 127; behe-black-box; opracowanie

cechy wysoko zaprojektowanego napędu. Składa się z około 40 różnych białkowych części, w tym elementów pełniących rolę wirnika, stojana, wału napędowego, łożysk, a nawet swoistej śruby napędowej (samej wici). Co więcej, wszystko to jest upakowane w skali mikroskopijnej – podobno gdyby ułożyć 35 tysięcy takich silników jeden za drugim, mierzyłyby łącznie tylko 1 milimetr długości 128!

Projektowani v11; rozdział 16; przypis 128; lennox-buried-god; opracowanie

darwinowskiego wyjaśnienia, które zakłada, że skomplikowane organy czy mechanizmy mogą powstać powolutku, krok po kroku, bez planu. Sam Karol Darwin zdawał sobie z tego sprawę. W O powstawaniu gatunków szczerze przyznał: "Jeśliby można było wykazać istnienie jakiegokolwiek narządu złożonego, który nie mógł powstać na drodze licznych, następujących po sobie drobnych przekształceń – moja teoria musiałaby absolutnie upaść”129. Innymi

Projektowani v11; rozdział 16; przypis 129; darwin-origin; opracowanie

elementów i zdają się nie mieć prostszych, działających wersji pośrednich. Richard Dawkins, słynny obrońca darwinizmu, deklarował kiedyś, że gdyby znaleziono organ, którego nie da się złożyć ewolucyjnie krok po kroku, przestałby wierzyć w darwinizm130. Problem w tym, że według Behego i spółki

Projektowani v11; rozdział 16; przypis 130; dawkins-blind-watchmaker; opracowanie

Oczywiście, zwolennicy ewolucji nie poddają się bez walki. W odpowiedzi na argument nieredukowalnej złożoności zaproponowali różne scenariusze ratunkowe. Jeden z pomysłów to tzw. kooptacja (co-option) – teoria głosi, że może części nieredukowalnego systemu istniały wcześniej, ale spełniały inne funkcje, a potem szczęśliwym trafem połączyły się w nowy mechanizm 131 . Na przykład: może bakteryjna wić wykorzystała białka z

Projektowani v11; rozdział 16; przypis 131; behe-black-box; opracowanie

zauważa, że jeśli Behe ma rację, to mamy do czynienia z kolosalnym problemem dla wizji ewolucji bez kierownictwa132. Tego typu systemy zdają

Projektowani v11; rozdział 16; przypis 132; plantinga-conflict; opracowanie

Pierwszy "ewolucyjny Adam" z częściowo wykształconymi męskimi organami płciowymi byłby samotny jak palec – bo gdzie ta "ewolucyjna Ewa"? Jeśli samiec powstanie bez samicy, to wiadomo – dalej nie pojedziemy, gatunek się nie rozmnoży. Z kolei samica bez samca też niewiele zdziała. Wszystko wskazuje na to, że obie płcie musiałyby pojawić się mniej więcej jednocześnie i w pełni sprawnie, żeby nowy sposób rozmnażania zadziałał.

Projektowani v11; rozdział 16; przypis 133; dembski-design-life; Intelligent Design

bardziej jak scenariusz z premedytacją niż ślepy traf. Argument z dwiema płciami często przytacza się jako przykład celowego stworzenia: organizmy zostały zaprojektowane tak, by rozmnażać się poprzez komplementarne role męskie i żeńskie. Już starożytne teksty zauważały tę celowość – według Biblii "Bóg stworzył człowieka jako mężczyznę i niewiastę" od razu jako dopełniającą się parę, a nie serię nieudanych prototypów134. Wydaje się, że od

Projektowani v11; rozdział 16; przypis 134; walton-genesis-one; opracowanie

inteligentnego projektu. William Dembski, matematyk i filozof, zaproponował nawet formalne kryterium rozpoznawania takiego działania. Jeśli natrafiamy na zdarzenie lub strukturę, która jest zarazem skrajnie mało prawdopodobna i jednocześnie odpowiada jakiemuś specyficznemu wzorcowi (pełni określoną funkcję) – to przypadek możemy wykluczyć, a racjonalnie uznać ingerencję inteligencji135. Inaczej mówiąc: gdy zobaczysz na plaży ułożony z muszelek

Projektowani v11; rozdział 16; przypis 135; dembski-design-inference; opracowanie

podpisem wiadomość: "Zaprojektowano przez Inteligencję". Co ciekawe, nawet zagorzali materialistyczni naukowcy miewają momenty zawahania. Laureat Nagrody Nobla Francis Crick (współodkrywca struktury DNA) ostrzegał swoich kolegów biologów: "Musimy ciągle przypominać sobie, że to, co widzimy w organizmach, nie zostało zaprojektowane, lecz wyewoluowało”136. Zastanówmy się nad tym zdaniem –

Projektowani v11; rozdział 16; przypis 136; crick-what-mad-pursuit; historia nauki / biologia

pytanie o Projektanta. Wydaje się zatem, że w wielu zakątkach biologii „po trochu” nie wystarcza – potrzebny był Ktoś, kto złożył to od razu, do kupy. Czyż nie jest to spójne z intuicją, że życie to nie przypadkowy ciąg zdarzeń, ale efekt zamysłu i celu? Myślę, że młodym ludziom (i starszym też) warto o tym wiedzieć: Wasze istnienie nie jest pomyłką natury – raczej wspaniałym projektem, w którym każdy element ma miejsce i sens.

Projektowani v11; rozdział 16; przypis 137; bible-psalm-139; Pismo Święte

Czy można przypadkiem napisać kod? Życie, nawet to najprostsze, działa tak, jakby opierało się na pewnym programie – kodzie zapisanym w cząsteczce DNA. Bill Gates zauważył kiedyś, że “ludzkie DNA jest jak program komputerowy, jednak o wiele bardziej skomplikowany i zaawansowany niż

Projektowani v11; rozdział 17; przypis 138; gates-road-ahead; technologia / popularnonaukowe

żywej komórki “niewyobrażalnym” skokiem. Wskazał, że istnieje wiele hipotez na temat początków życia, ale każda z nich “rozbija się o to najważniejsze z pytań: »W jaki sposób pojawił się kod genetyczny i mechanizmy umożliwiające jego translację?«” 139 . Innymi słowy: skąd wziął się pierwszy kod życia i cała

Projektowani v11; rozdział 17; przypis 139; hofstadter-geb; filozofia umysłu / informacja

dowolną kombinację liter – tak jak na kartce papieru można napisać zarówno sensowny wiersz, jak i ciąg losowych bazgrołów. Nic w chemii papieru i atramentu nie wymusza sensownego tekstu. Podobnie nic w chemii “kodu” życia nie wymusza od razu sensownego kodu genetycznego – jeśli litery DNA mają się ułożyć w działający przepis na żywy organizm, musi zajść niezwykły zbieg okoliczności… albo coś więcej.

Projektowani v11; rozdział 17; przypis 140; yockey-information-theory-biology; teoria informacji / abiogeneza

samym początku życia. Dobór może działać dopiero, gdy istnieje jakaś replikująca się istota, która rozmnażając się z błędami może podlegać selekcji. Jak ujął to słynny genetyk Theodosius Dobzhansky, pojęcie „doboru prebiotycznego” jest wewnętrznie sprzeczne. Zanim pojawił się pierwszy replikator, nie było żadnego mechanizmu darwinowskiego, który mógłby kierunkować proces powstawania życia 141 . Start życia musiał więc zajść

Projektowani v11; rozdział 17; przypis 141; lennox-buried-god; opracowanie

przemianami – czyli stanowić pierwszy, samowystarczalny system o cechach życia.

Projektowani v11; rozdział 17; przypis 144; yockey-information; opracowanie

Wreszcie problem trzeci: co dalej? Załóżmy optymistycznie, że jakimś cudem uzbierało się trochę RNA w środowisku. Nadal trzeba, by poskładało się ono w konkretną sekwencję, która potrafi się replikować. A to jak znaleźć igłę w stogu siana. Jeden z pionierów tematu, noblista Manfred Eigen, zauważył, że brakuje nam prawa przyrody, “algorytmu”, który sam z siebie prowadziłby do powstania takich informacji147. Losowe łączenie nukleotydów

Projektowani v11; rozdział 17; przypis 147; lennox-buried-god; opracowanie

gigantyczną skalę – można losować i losować nukleotydy, ale szansa, że trafią akurat w “wygrywającą kombinację” samopowielającego się genu, jest astronomicznie mała. Podsumowując, hipoteza RNA mimo swojej elegancji przesunęła tylko problem o krok: nawet jeśli pierwsze enzymy były z RNA, wciąż nie wyjaśniono wiarygodnie, skąd wzięło się tyle czystego RNA na start148. Sam

Projektowani v11; rozdział 17; przypis 148; yockey-information; opracowanie

przybyć z kosmosu, bo na Ziemi warunki były zbyt niesprzyjające – tak narodziła się koncepcja panspermii. Ale to już desperackie odsunięcie pytania w inną przestrzeń. Hipoteza RNA odpowiada na pewne pytania (np. “co było przed DNA?”), ale rodzi kolejne: “co było przed RNA?”. Jak ujęto to w pewnej publikacji, pomysł z RNA bywa “jak przepis na potrawkę z królika: na początku złap królika”149. Aby pierwsze RNA mogło działać, trzeba najpierw

Projektowani v11; rozdział 17; przypis 149; yockey-information; opracowanie