Autorzy przedstawiają kierunek współczesnych reinterpretacji, w którym grzech pierworodny przestaje oznaczać realny czyn u początku historii, a staje się nazwą trwałego napięcia: człowiek rozpoznaje dobro, lecz odczuwa również skłonności do zła. Ewolucyjna historia gatunku miałaby wyjaśniać to napięcie bez odwołania do utraconego stanu pierwotnego. Książka nazywa ten zabieg „oczyszczeniem” klasycznej doktryny. Następnie szuka ujęcia, które połączyłoby ludzką kondycję z dziejami całego Wszechświata; stąd przejście do Haughta. Jest to autorskie podsumowanie kierunku reinterpretacji, a nie dosłowny cytat z Haughta [S].

Dla zrozumienia fragmentu najważniejsze jest rozróżnienie dwóch pytań. Pierwsze dotyczy języka: czy Rdz 3 jest kroniką, czy opowiadaniem posługującym się symbolami? Drugie dotyczy rzeczywistości: czy za opowiadaniem stoi pierwotne, wolne nieposłuszeństwo? Odpowiedź „język jest symboliczny” nie rozstrzyga jeszcze drugiego pytania. Metaforą można opisać zarówno rzeczywiste wydarzenie, jak i stan, który nigdy nie powstał w wyniku pojedynczego wydarzenia. To rozróżnienie analityczne, nie dodatkowa wypowiedź autorów.

Porównanie doktrynalne: KKK 390 łączy obrazowy język Rdz 3 z rzeczywistym pierwotnym wydarzeniem i dobrowolną winą pierwszych rodziców [M1]. Dlatego zwykły sens sformułowania „jedynie jako metafory”, połączonego z rezygnacją z historyczności, pozostaje z tym punktem w sprzeczności. Nie chodzi o obronę historyczności każdego szczegółu opisu Edenu. Różnica dotyczy tego, czy ludzka sytuacja jest następstwem realnego nieposłuszeństwa, czy wyłącznie opisem naturalnie ukształtowanej kondycji.

Najsilniejsza możliwa obrona autorów brzmiałaby: metaforyczność odnosi się jedynie do sposobu opowiadania, a realny upadek pozostaje uznany. Takie doprecyzowanie zmieniałoby ocenę, ale analizowany tekst go nie podaje. Przeciwnie, na s. 159 odmawia Adamowi i Ewie historyczności, a na s. 166 wyraźnie opisuje odejście od historyczności grzechu. Jednocześnie na s. 167 autorzy przyznają, że nie osiągnięto konsensusu w sprawie reinterpretacji [S].

Fiszka dokumentuje zatem konkretną rozbieżność treściową. Nie stanowi oceny osobistej wiary autorów ani urzędowego orzeczenia kościelnego.

Książka kwestionuje klasyczny schemat: człowiek otrzymuje pierwotny dar, przez nieposłuszeństwo go traci, a jego potomkowie przychodzą na świat w stanie pozbawienia tego daru. Autorzy podważają zarówno status naturae lapsae, czyli stan natury upadłej, jak i status naturae elevatae, czyli pierwotne wyniesienie. W argumentacji spotykają się trzy wątki: populacyjne pochodzenie ludzi, trudność biologicznego opisania przekazywania łaski oraz niedoskonałość organizmów. Wskazanie nr 3 (tu: fragment B) łączy brak biologicznej doskonałości z brakiem pierwotnej harmonii [S].

Autorzy pytają, jak można mówić o utracie doskonałości, jeżeli naturalna historia życia od początku zawierała ograniczenia, cierpienie i śmierć. To istotne pytanie. Nie jest jednak jeszcze dowodem, że nie istniał szczególny dar udzielony osobie/człowiekowi przez Boga. Organizm biologiczny, moralny porządek osoby i jej nadprzyrodzona relacja do Boga nie są trzema nazwami tego samego.

Porównanie doktrynalne: Sobór Trydencki w kanonach 1–2 dekretu o grzechu pierworodnym orzeka o rzeczywistym przekroczeniu przykazania i utracie przez Adama pierwotnej świętości i sprawiedliwości, z następstwami dla potomstwa [M2]. KKK 375 wyjaśnia pierwotną świętość jako uczestnictwo w życiu Bożym, a KKK 379 mówi o utracie pierwotnej harmonii [M3]. Rdzeń tego nauczania nie jest po prostu jedną z prywatnych teorii Augustyna.

Analiza argumentu: z biologicznej niedoskonałości nie wynika bez dodatkowych przesłanek brak łaski. Pierwotne obdarowanie nie wymaga logicznie nowoczesnej wiedzy, optymalnej anatomii ani osiągnięcia ostatecznej chwały. Zarazem nie należy bronić darów pierwotnych za pomocą dowolnego scenariusza: stwierdzenie, że Bóg mógł udzielić daru, nie rekonstruuje tego, jak wyglądało życie pierwszych ludzi. Ciężar dalszej pracy polega na wykazaniu spójności konkretnego modelu, a nie na przeciwstawieniu samej możliwości metafizycznej badaniom przyrodniczym współczesnych nauk szczegółowych.

Ocena jest dwustopniowa. Zanegowanie realnego pierwotnego obdarowania i utraty pozostaje niezgodne z przywołanym nauczaniem. Natomiast dokładne rozumienie relacji tego daru do historii biologicznej oraz zakres poszczególnych darów wymaga dalszej analizy. Nie wszystkie szczegóły podręcznikowej/”naukowej” antropologii mają tę samą rangę co kanony soborowe.