Fiszki przypięte do pozycji bibliograficznych
W bazie projektu znajduje się 1432 opublikowanych fiszek. Każda karta pozostaje przypisana do konkretnej książki lub artykułu i może należeć do wielu miejsc w spisie treści tego projektu.
Znaleziono 1432 fiszek.
SN-2 — Dychotomia „Pismo albo nauka”
Otwórz w książce i skopiuj stały linkPrzeczytaj fragment i opracowanie
2. Rozumiem fragment
Lokalizacja
Snelling, Introduction, s. 5; strona 22 pliku PDF. Co wnosi fragment: Konflikt między chronologią młodej Ziemi a współczesną geologią zostaje przedstawiony jako konieczność wyboru między autorstwem Bożym i ludzkim. Do którego rozdziału: Rozdział 1, pkt 1 i 5; rozdział 2, pkt 3.
Jak wykorzystać
Do zdefiniowania, czym inteligentny projekt nie jest, oraz do krytyki fałszywej alternatywy. Materiał pozwala pokazać, że spór metodologiczny nie musi przyjmować postaci bezpośredniej konkurencji Objawienia z każdym wynikiem naukowym. Status argumentacyjny: Przykład ostrej strategii demarkacyjnej.
Zastrzeżenie
W rozprawie warto poddać tę dychotomię analizie, a nie ją przejmować; tradycja chrześcijańska zna modele harmonii, rozróżnienia poziomów i przyczynowości pierwotnej/wtórnej. Możliwa teza w tekście rozprawy: Teologia fundamentalna powinna unikać zarówno redukcji Objawienia do hipotezy naukowej, jak i traktowania nauki jako konkurencyjnego objawienia.
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Pełna karta — także tekst oryginalny
“A choice has to be made”
Lokalizacja
Snelling, Introduction, s. 5; strona 22 pliku PDF. Co wnosi fragment: Konflikt między chronologią młodej Ziemi a współczesną geologią zostaje przedstawiony jako konieczność wyboru między autorstwem Bożym i ludzkim. Do którego rozdziału: Rozdział 1, pkt 1 i 5; rozdział 2, pkt 3.
Jak wykorzystać
Do zdefiniowania, czym ID nie jest, oraz do krytyki fałszywej alternatywy. Materiał pozwala pokazać, że spór metodologiczny nie musi przyjmować postaci bezpośredniej konkurencji Objawienia z każdym wynikiem naukowym. Status argumentacyjny: Przykład ostrej strategii demarkacyjnej.
Zastrzeżenie
W rozprawie warto poddać tę dychotomię analizie, a nie ją przejmować; tradycja chrześcijańska zna modele harmonii, rozróżnienia poziomów i przyczynowości pierwotnej/wtórnej. Możliwa teza w tekście rozprawy: Teologia fundamentalna powinna unikać zarówno redukcji Objawienia do hipotezy naukowej, jak i traktowania nauki jako konkurencyjnego objawienia.
SN-3 — Od pochodzenia do sensu
Otwórz w książce i skopiuj stały linkPrzeczytaj fragment i opracowanie
2. Rozumiem fragment
“purpose and our destiny”
Lokalizacja
Snelling, Introduction, s. 9-10; strony 26-27 pliku PDF. Co wnosi fragment: Autor łączy przekonania o początku świata z pytaniami o cel ludzkiego życia i ostateczne przeznaczenie. Do którego rozdziału: Rozdział 3, predykcja 5 oraz predykcja 8.
Jak wykorzystać
Do pokazania, że teologia stworzenia odpowiada na szerszy zestaw pytań niż nauki o pochodzeniu. Może otworzyć podrozdział o tym, czego nie da się uzyskać z samego wykrycia projektu. Status argumentacyjny: Teologiczno-egzystencjalne poszerzenie problematyki genezy.
Zastrzeżenie
Związek między kosmogonią a sensem nie jest wynikiem pomiaru geologicznego; wymaga filozofii i Objawienia. Możliwa teza w tekście rozprawy: Nawet poprawne wykrycie projektu nie dostarcza jeszcze pełnej doktryny stworzenia, celu człowieka ani eschatologii.
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Pełna karta — także tekst oryginalny
“purpose and our destiny”
Lokalizacja
Snelling, Introduction, s. 9-10; strony 26-27 pliku PDF. Co wnosi fragment: Autor łączy przekonania o początku świata z pytaniami o cel ludzkiego życia i ostateczne przeznaczenie. Do którego rozdziału: Rozdział 3, predykcja 5 oraz predykcja 8.
Jak wykorzystać
Do pokazania, że teologia stworzenia odpowiada na szerszy zestaw pytań niż nauki o pochodzeniu. Może otworzyć podrozdział o tym, czego nie da się uzyskać z samego wykrycia projektu. Status argumentacyjny: Teologiczno-egzystencjalne poszerzenie problematyki genezy.
Zastrzeżenie
Związek między kosmogonią a sensem nie jest wynikiem pomiaru geologicznego; wymaga filozofii i Objawienia. Możliwa teza w tekście rozprawy: Nawet poprawne wykrycie projektu nie dostarcza jeszcze pełnej doktryny stworzenia, celu człowieka ani eschatologii.
SN-4 — Nauki historyczne jako wnioskowanie
Otwórz w książce i skopiuj stały linkPrzeczytaj fragment i opracowanie
2. Rozumiem fragment
“infer from the evidence”
Lokalizacja
Snelling, Introduction, s. 10-11; strony 27-28 pliku PDF. Co wnosi fragment: Autor słusznie zauważa, że zdarzenia odległej przeszłości rekonstruuje się poprzez wnioskowanie z obecnych śladów, a nie przez bezpośrednią obserwację. Do którego rozdziału: Rozdział 2, pkt 3; pomocniczo rozdział 1, pkt 5.
Jak wykorzystać
Jako punkt wyjścia do omówienia abdukcji i wnioskowania do najlepszego wyjaśnienia. Następnie należy porównać konkurencyjne modele według zakresu danych, mocy predykcyjnej, spójności i liczby hipotez pomocniczych. Status argumentacyjny: Trafna uwaga metodologiczna, niezależna od późniejszej interpretacji autora.
Zastrzeżenie
Z faktu pośredniego charakteru poznania przeszłości nie wynika równoważność wszystkich rekonstrukcji. Możliwa teza w tekście rozprawy: Nauki historyczne są empiryczne nie dlatego, że obserwują przeszłość bezpośrednio, lecz dlatego, że konkurencyjne wyjaśnienia poddają kontroli przez obserwowalne konsekwencje.
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Pełna karta — także tekst oryginalny
“infer from the evidence”
Lokalizacja
Snelling, Introduction, s. 10-11; strony 27-28 pliku PDF. Co wnosi fragment: Autor słusznie zauważa, że zdarzenia odległej przeszłości rekonstruuje się poprzez wnioskowanie z obecnych śladów, a nie przez bezpośrednią obserwację. Do którego rozdziału: Rozdział 2, pkt 3; pomocniczo rozdział 1, pkt 5.
Jak wykorzystać
Jako punkt wyjścia do omówienia abdukcji i wnioskowania do najlepszego wyjaśnienia. Następnie należy porównać konkurencyjne modele według zakresu danych, mocy predykcyjnej, spójności i liczby hipotez pomocniczych. Status argumentacyjny: Trafna uwaga metodologiczna, niezależna od późniejszej interpretacji autora.
Zastrzeżenie
Z faktu pośredniego charakteru poznania przeszłości nie wynika równoważność wszystkich rekonstrukcji. Możliwa teza w tekście rozprawy: Nauki historyczne są empiryczne nie dlatego, że obserwują przeszłość bezpośrednio, lecz dlatego, że konkurencyjne wyjaśnienia poddają kontroli przez obserwowalne konsekwencje.
SN-5 — Dopuszczenie sprawczości nadprzyrodzonej
Otwórz w książce i skopiuj stały linkPrzeczytaj fragment i opracowanie
2. Rozumiem fragment
“God’s overruling power”
Lokalizacja
Snelling, rozdz. 23, s. 155; strona 172 pliku PDF. Co wnosi fragment: Snelling odrzuca metodologiczne wykluczenie nadprzyrodzonego działania Boga przy wyjaśnianiu potopu i losu arki. Do którego rozdziału: Rozdział 2, pkt 3; rozdział 1, pkt 5.
Jak wykorzystać
Do zestawienia trzech stanowisk: naturalizmu metodologicznego, empirycznego wykrywania inteligentnej przyczynowości oraz odwołania do konkretnego cudu znanego z Objawienia. Status argumentacyjny: Kontrast pozwalający wyostrzyć problem demarkacji.
Zastrzeżenie
Wyjaśnienie cudowne staje się naukowo rozróżnialne dopiero wtedy, gdy ma niezależnie określone, ryzykowne konsekwencje; sama możliwość działania Boga nie wybiera jednego modelu. Możliwa teza w tekście rozprawy: Nie każda teologiczna prawda o działaniu Boga może pełnić tę samą funkcję metodologiczną co testowalna hipoteza o przyczynie inteligentnej.
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Pełna karta — także tekst oryginalny
“God’s overruling power”
Lokalizacja
Snelling, rozdz. 23, s. 155; strona 172 pliku PDF. Co wnosi fragment: Snelling odrzuca metodologiczne wykluczenie nadprzyrodzonego działania Boga przy wyjaśnianiu potopu i losu arki. Do którego rozdziału: Rozdział 2, pkt 3; rozdział 1, pkt 5.
Jak wykorzystać
Do zestawienia trzech stanowisk: naturalizmu metodologicznego, empirycznego wykrywania inteligentnej przyczynowości oraz odwołania do konkretnego cudu znanego z Objawienia. Status argumentacyjny: Kontrast pozwalający wyostrzyć problem demarkacji.
Zastrzeżenie
Wyjaśnienie cudowne staje się naukowo rozróżnialne dopiero wtedy, gdy ma niezależnie określone, ryzykowne konsekwencje; sama możliwość działania Boga nie wybiera jednego modelu. Możliwa teza w tekście rozprawy: Nie każda teologiczna prawda o działaniu Boga może pełnić tę samą funkcję metodologiczną co testowalna hipoteza o przyczynie inteligentnej.
SN-6 — Rozróżnienie obserwacji i interpretacji
Otwórz w książce i skopiuj stały linkPrzeczytaj fragment i opracowanie
2. Rozumiem fragment
““data” and “evidence””
Lokalizacja
Snelling, rozdz. 44, s. 295; strona 312 pliku PDF. Co wnosi fragment: Autor odróżnia pomiary i obserwacje od dowodów rozumianych jako dane osadzone w interpretacji, założeniach i wnioskowaniu. Do którego rozdziału: Rozdział 1, pkt 3 i 5; rozdział 2, pkt 3.
Jak wykorzystać
Bardzo użyteczny fragment do uporządkowania języka rozprawy. Można z jego pomocą oceniać, kiedy autor inteligentny projekt przedstawia obserwację, kiedy wzorzec, a kiedy metafizyczny wniosek. Status argumentacyjny: Narzędzie analizy argumentacji naukowej i filozoficznej.
Zastrzeżenie
Nie istnieją całkowicie „nagie” dane; dobór pomiaru i opis są już częściowo teoretyczne. Rozróżnienie jest stopniowalne, nie absolutne. Możliwa teza w tekście rozprawy: Siłę argumentu z projektu ocenia się nie przez samo nagromadzenie danych, lecz przez jawność przesłanek łączących dane z wnioskiem o inteligencji.
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Pełna karta — także tekst oryginalny
““data” and “evidence””
Lokalizacja
Snelling, rozdz. 44, s. 295; strona 312 pliku PDF. Co wnosi fragment: Autor odróżnia pomiary i obserwacje od dowodów rozumianych jako dane osadzone w interpretacji, założeniach i wnioskowaniu. Do którego rozdziału: Rozdział 1, pkt 3 i 5; rozdział 2, pkt 3.
Jak wykorzystać
Bardzo użyteczny fragment do uporządkowania języka rozprawy. Można z jego pomocą oceniać, kiedy autor ID przedstawia obserwację, kiedy wzorzec, a kiedy metafizyczny wniosek. Status argumentacyjny: Narzędzie analizy argumentacji naukowej i filozoficznej.
Zastrzeżenie
Nie istnieją całkowicie „nagie” dane; dobór pomiaru i opis są już częściowo teoretyczne. Rozróżnienie jest stopniowalne, nie absolutne. Możliwa teza w tekście rozprawy: Siłę argumentu z projektu ocenia się nie przez samo nagromadzenie danych, lecz przez jawność przesłanek łączących dane z wnioskiem o inteligencji.
SN-7 — Kryterium dobrej teorii
Otwórz w książce i skopiuj stały linkPrzeczytaj fragment i opracowanie
2. Rozumiem fragment
“predictive power”
Lokalizacja
Snelling, rozdz. 56, s. 379; strona 396 pliku PDF. Co wnosi fragment: Opisując akceptację tektoniki płyt, autor wskazuje na spójność danych, rozwiązywanie wcześniejszych problemów, unifikację obserwacji i moc predykcyjną. Do którego rozdziału: Rozdział 1, pkt 5; rozdział 2, pkt 3.
Jak wykorzystać
Jako kryterium symetrycznej oceny: te same standardy należy zastosować do darwinizmu, inteligentny projekt i geologii potopowej. Szczególnie przydatne jest pytanie o nowe, ryzykowne przewidywania, a nie wyłącznie dopasowanie po fakcie. Status argumentacyjny: Wewnętrznie sformułowany standard oceny teorii.
Zastrzeżenie
Moc predykcyjna jest jednym z kilku kryteriów; należy uwzględnić również zakres, prostotę, zgodność z innymi dziedzinami i odporność na falsyfikację. Możliwa teza w tekście rozprawy: Program badawczy inteligentny projekt zyskuje rangę naukową proporcjonalnie do zdolności generowania nowych przewidywań i integrowania niezależnych klas danych.
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Pełna karta — także tekst oryginalny
“predictive power”
Lokalizacja
Snelling, rozdz. 56, s. 379; strona 396 pliku PDF. Co wnosi fragment: Opisując akceptację tektoniki płyt, autor wskazuje na spójność danych, rozwiązywanie wcześniejszych problemów, unifikację obserwacji i moc predykcyjną. Do którego rozdziału: Rozdział 1, pkt 5; rozdział 2, pkt 3.
Jak wykorzystać
Jako kryterium symetrycznej oceny: te same standardy należy zastosować do darwinizmu, ID i geologii potopowej. Szczególnie przydatne jest pytanie o nowe, ryzykowne przewidywania, a nie wyłącznie dopasowanie po fakcie. Status argumentacyjny: Wewnętrznie sformułowany standard oceny teorii.
Zastrzeżenie
Moc predykcyjna jest jednym z kilku kryteriów; należy uwzględnić również zakres, prostotę, zgodność z innymi dziedzinami i odporność na falsyfikację. Możliwa teza w tekście rozprawy: Program badawczy ID zyskuje rangę naukową proporcjonalnie do zdolności generowania nowych przewidywań i integrowania niezależnych klas danych.
NS-01 — Jasność pojęciowa jako zadanie, nie stan osiągnięty raz na zawsze E. Sober, The Nature of Selection, Introduction, s. 1 (strona pliku PDF: 13).
Otwórz w książce i skopiuj stały linkPrzeczytaj fragment i opracowanie
2. Rozumiem fragment
Przekład roboczy
Jasność jest trudna w rozwijającej się nauce. Jest trwałym celem, możliwym rezultatem wysiłku, ale nigdy nie zostaje osiągnięta raz na zawsze. […] Bardziej podstępny niż mgła jest miraż.
Miejsce w rozprawie
w rozprawie: rozdział pierwszy, punkt 5 – Krytyka inteligentny projekt; R2.3 – naturalizm metodologiczny. Funkcja argumentacyjna: Rama metodologiczna dla całego sporu: dojrzewanie teorii nie usuwa potrzeby ciągłego porządkowania pojęć.
Jak wykorzystać
Można otworzyć nim podrozdział metodologiczny, podkreślając, że zarówno inteligentny projekt, jak i jego krytycy powinni unikać pozornej jasności uzyskanej przez niejawne założenia.
Zastrzeżenie
Cytat nie rozstrzyga sporu o projekt. Uzasadnia potrzebę analizy pojęć i argumentów.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Słowa kluczowe
filozofia nauki; jasność pojęciowa; miraż; metodologia
Pełna karta — także tekst oryginalny
“Clarity is difficult in an evolving science. It is a permanent goal, a possible consequence of struggle. But it is never attained once and for all. [...] More insidious than the fog is the mirage.”
Przekład roboczy
Jasność jest trudna w rozwijającej się nauce. Jest trwałym celem, możliwym rezultatem wysiłku, ale nigdy nie zostaje osiągnięta raz na zawsze. [...] Bardziej podstępny niż mgła jest miraż.
Miejsce w rozprawie
w rozprawie: R1.5 - Krytyka ID; R2.3 - naturalizm metodologiczny. Funkcja argumentacyjna: Rama metodologiczna dla całego sporu: dojrzewanie teorii nie usuwa potrzeby ciągłego porządkowania pojęć.
Jak wykorzystać
Można otworzyć nim podrozdział metodologiczny, podkreślając, że zarówno ID, jak i jego krytycy powinni unikać pozornej jasności uzyskanej przez niejawne założenia.
Zastrzeżenie
Cytat nie rozstrzyga sporu o projekt. Uzasadnia potrzebę analizy pojęć i argumentów.
Słowa kluczowe
NS-02 — Od skutku do przyczyny: miejsce szczególnego ryzyka E. Sober, The Nature of Selection, rozdz. 1, s. 13 (PDF: 23).
Otwórz w książce i skopiuj stały linkPrzeczytaj fragment i opracowanie
2. Rozumiem fragment
Przekład roboczy
Jedno wrażenie wzrokowe może powstać na wiele sposobów. Wrażenie oazy może być spowodowane rzeczywistą oazą na horyzoncie albo czymś innym. […] Gdy ulegamy złudzeniu, popełniamy błąd we wnioskowaniu od skutku do przyczyny.
Miejsce w rozprawie
w rozprawie: rozdział pierwszy, punkt 3 – dane świadczące o inteligencji; rozdział pierwszy, punkt 5 – krytyka inteligentny projekt; R3.8 – granice rekonstrukcji Projektanta. Funkcja argumentacyjna: Ogólna przestroga przed utożsamieniem obserwowanego wzorca z jedną uprzywilejowaną przyczyną.
Jak wykorzystać
Zastosuj jako kryterium oceny argumentu: najpierw zidentyfikuj obserwowany skutek, następnie porównaj kilka możliwych przyczyn, zamiast przechodzić bezpośrednio od „wygląda na projekt” do „zostało zaprojektowane”.
Zastrzeżenie
Sober nie twierdzi, że wnioskowanie przyczynowe jest niemożliwe; twierdzi, że wymaga ono porównania alternatyw.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Słowa kluczowe
wnioskowanie przyczynowe; skutek; przyczyna; ID
Pełna karta — także tekst oryginalny
“A single visual impression can be produced in many ways. The impression of an oasis might be caused by a real oasis on the horizon, or by something else. [...] When we are taken in by an illusion, we err in an inference from effect to cause.”
Przekład roboczy
Jedno wrażenie wzrokowe może powstać na wiele sposobów. Wrażenie oazy może być spowodowane rzeczywistą oazą na horyzoncie albo czymś innym. [...] Gdy ulegamy złudzeniu, popełniamy błąd we wnioskowaniu od skutku do przyczyny.
Miejsce w rozprawie
w rozprawie: R1.3 - dane świadczące o inteligencji; R1.5 - krytyka ID; R3.8 - granice rekonstrukcji Projektanta. Funkcja argumentacyjna: Ogólna przestroga przed utożsamieniem obserwowanego wzorca z jedną uprzywilejowaną przyczyną.
Jak wykorzystać
Zastosuj jako kryterium oceny argumentu: najpierw zidentyfikuj obserwowany skutek, następnie porównaj kilka możliwych przyczyn, zamiast przechodzić bezpośrednio od „wygląda na projekt” do „zostało zaprojektowane”.
Zastrzeżenie
Sober nie twierdzi, że wnioskowanie przyczynowe jest niemożliwe; twierdzi, że wymaga ono porównania alternatyw.
Słowa kluczowe
NS-03 — Rzeczywiste wyjaśnienie wymaga przestrzeni alternatyw E. Sober, The Nature of Selection, rozdz. 1, s. 13 (PDF: 23).
Otwórz w książce i skopiuj stały linkPrzeczytaj fragment i opracowanie
2. Rozumiem fragment
Przekład roboczy
Uczeni próbują scharakteryzować zakres możliwych przyczyn ewolucji, a następnie ustalić, która z tych możliwości rzeczywiście zaszła. To, co rzeczywiste, rozumie się przez wcześniejsze umieszczenie tego w przestrzeni możliwości.
Miejsce w rozprawie
w rozprawie: rozdział pierwszy, punkt 3; rozdział pierwszy, punkt 5; R2.3. Funkcja argumentacyjna: Uzasadnienie kontrastywnego modelu testowania hipotez.
Jak wykorzystać
Może posłużyć do zbudowania schematu: dane D należy oceniać względem H-inteligentny projekt oraz konkretnych hipotez naturalistycznych, a nie względem pustej kategorii „przypadku”.
Zastrzeżenie
Samo wyliczenie możliwości nie wystarcza; każda z nich musi mieć określone przewidywania lub prawdopodobieństwa danych.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Słowa kluczowe
alternatywy; wyjaśnienie; testowanie hipotez; metodologia
Pełna karta — także tekst oryginalny
“Scientists try to characterize a range of possible causes of evolution, and then to determine which of these possibilities actually obtained. The actual is understood by first embedding it in the possible.”
Przekład roboczy
Uczeni próbują scharakteryzować zakres możliwych przyczyn ewolucji, a następnie ustalić, która z tych możliwości rzeczywiście zaszła. To, co rzeczywiste, rozumie się przez wcześniejsze umieszczenie tego w przestrzeni możliwości.
Miejsce w rozprawie
w rozprawie: R1.3; R1.5; R2.3. Funkcja argumentacyjna: Uzasadnienie kontrastywnego modelu testowania hipotez.
Jak wykorzystać
Może posłużyć do zbudowania schematu: dane D należy oceniać względem H-ID oraz konkretnych hipotez naturalistycznych, a nie względem pustej kategorii „przypadku”.
Zastrzeżenie
Samo wyliczenie możliwości nie wystarcza; każda z nich musi mieć określone przewidywania lub prawdopodobieństwa danych.
Słowa kluczowe
NS-04 — Dobór naturalny jest jedną z przyczyn, nie synonimem całej ewolucji
Otwórz w książce i skopiuj stały linkPrzeczytaj fragment i opracowanie
2. Rozumiem fragment
E. Sober, The Nature of Selection, rozdz. 1, s. 14 (PDF: 24).
Przekład roboczy
Dobór naturalny jest jednym rodzajem przyczyny. Selekcja może powodować ewolucję, lecz istnieją inne mechanizmy zdolne wywoływać ten sam skutek.
Miejsce w rozprawie
w rozprawie: rozdział pierwszy, punkt 4 – dane biologiczne; rozdział pierwszy, punkt 5 – krytyka inteligentny projekt. Funkcja argumentacyjna: Porządkuje język: „ewolucja” nie oznacza wyłącznie „doboru naturalnego”.
Jak wykorzystać
Przy omawianiu krytyki mechanizmów darwinowskich oddziel: fakt zmiany ewolucyjnej, wspólne pochodzenie, dobór, dryf, mutację i ograniczenia rozwojowe. Krytyka jednego mechanizmu nie obala automatycznie pozostałych tez.
Zastrzeżenie
Cytat nie ocenia, który mechanizm był najważniejszy w konkretnym przypadku.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Słowa kluczowe
dobór naturalny; mechanizmy ewolucji; rozróżnienia
Pełna karta — także tekst oryginalny
E. Sober, The Nature of Selection, rozdz. 1, s. 14 (PDF: 24). “Natural selection is one kind of cause. Selection can produce evolution, but there are other mechanisms that are capable of doing the same thing.”
Przekład roboczy
Dobór naturalny jest jednym rodzajem przyczyny. Selekcja może powodować ewolucję, lecz istnieją inne mechanizmy zdolne wywoływać ten sam skutek.
Miejsce w rozprawie
w rozprawie: R1.4 - dane biologiczne; R1.5 - krytyka ID. Funkcja argumentacyjna: Porządkuje język: „ewolucja” nie oznacza wyłącznie „doboru naturalnego”.
Jak wykorzystać
Przy omawianiu krytyki mechanizmów darwinowskich oddziel: fakt zmiany ewolucyjnej, wspólne pochodzenie, dobór, dryf, mutację i ograniczenia rozwojowe. Krytyka jednego mechanizmu nie obala automatycznie pozostałych tez.
Zastrzeżenie
Cytat nie ocenia, który mechanizm był najważniejszy w konkretnym przypadku.
Słowa kluczowe
NS-05 — Historyczna rola darwinowskiej alternatywy wobec argumentu z projektu
Otwórz w książce i skopiuj stały linkPrzeczytaj fragment i opracowanie
2. Rozumiem fragment
E. Sober, The Nature of Selection, rozdz. 1, s. 19 (PDF: 29).
Przekład roboczy
Przy braku wiarygodnego mechanizmu alternatywnego argument z projektu zasługiwał na poważne traktowanie. Wkładem Darwina było rozwinięcie alternatywy nieteistycznej.
Miejsce w rozprawie
w rozprawie: rozdział pierwszy, punkt 2 – historia inteligentny projekt; R2.2 – teologia naturalna. Funkcja argumentacyjna: Krótka, wyważona charakterystyka zmiany sytuacji argumentacyjnej po Darwinie.
Jak wykorzystać
Może stanowić łącznik między Paleyem a współczesnym inteligentny projekt: pojawienie się mechanizmu naturalistycznego zmieniło ciężar dowodu, dlatego nowy argument z projektu musi odnosić się do realnej mocy wyjaśniającej teorii ewolucyjnej.
Zastrzeżenie
„Alternatywa nieteistyczna” nie jest równoznaczna z logicznym obaleniem teizmu ani z dowodem metafizycznego naturalizmu.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Słowa kluczowe
Paley; Darwin; historia argumentu z projektu; teologia naturalna
Pełna karta — także tekst oryginalny
E. Sober, The Nature of Selection, rozdz. 1, s. 19 (PDF: 29). “In the absence of some alternative plausible mechanism, the argument from design deserved to be taken seriously. Darwin’s contribution was to develop a nontheistic alternative.”
Przekład roboczy
Przy braku wiarygodnego mechanizmu alternatywnego argument z projektu zasługiwał na poważne traktowanie. Wkładem Darwina było rozwinięcie alternatywy nieteistycznej.
Miejsce w rozprawie
w rozprawie: R1.2 - historia ID; R2.2 - teologia naturalna. Funkcja argumentacyjna: Krótka, wyważona charakterystyka zmiany sytuacji argumentacyjnej po Darwinie.
Jak wykorzystać
Może stanowić łącznik między Paleyem a współczesnym ID: pojawienie się mechanizmu naturalistycznego zmieniło ciężar dowodu, dlatego nowy argument z projektu musi odnosić się do realnej mocy wyjaśniającej teorii ewolucyjnej.
Zastrzeżenie
„Alternatywa nieteistyczna” nie jest równoznaczna z logicznym obaleniem teizmu ani z dowodem metafizycznego naturalizmu.
Słowa kluczowe
NS-06 — Ten sam skutek może mieć różne wyjaśnienia E. Sober, The Nature of Selection, rozdz. 1, s. 24 (PDF: 34).
Otwórz w książce i skopiuj stały linkPrzeczytaj fragment i opracowanie
2. Rozumiem fragment
Przekład roboczy
Gdy cecha staje się rozpowszechniona w populacji, jednym możliwym wyjaśnieniem jest dobór darwinowski działający między osobnikami. Jednak, jak w każdym wnioskowaniu od skutku do przyczyny, trzeba uznać, że dany skutek może być teoretycznie wytworzony na różne sposoby.
Miejsce w rozprawie
w rozprawie: rozdział pierwszy, punkt 3; rozdział pierwszy, punkt 5. Funkcja argumentacyjna: Bezpośrednia reguła dla oceny konkurencyjnych wyjaśnień pochodzenia cechy.
Jak wykorzystać
W analizie struktur biologicznych nie wystarczy wskazać, że jedna hipoteza „potrafi” je wyjaśnić. Trzeba zestawić jej przewidywania z przewidywaniami innych mechanizmów.
Zastrzeżenie
Możliwość alternatywy nie przesądza jej prawdziwości; wymaga osobnych danych.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Słowa kluczowe
wieloprzyczynowość; cecha biologiczna; konkurencja wyjaśnień
Pełna karta — także tekst oryginalny
“When a characteristic becomes prevalent in a population, one possible explanation is that this happened in virtue of Darwinian selection among individuals. But as with any inference from effect to cause, we must recognize that a given effect may, in theory, be produced in various ways.”
Przekład roboczy
Gdy cecha staje się rozpowszechniona w populacji, jednym możliwym wyjaśnieniem jest dobór darwinowski działający między osobnikami. Jednak, jak w każdym wnioskowaniu od skutku do przyczyny, trzeba uznać, że dany skutek może być teoretycznie wytworzony na różne sposoby.
Miejsce w rozprawie
w rozprawie: R1.3; R1.5. Funkcja argumentacyjna: Bezpośrednia reguła dla oceny konkurencyjnych wyjaśnień pochodzenia cechy.
Jak wykorzystać
W analizie struktur biologicznych nie wystarczy wskazać, że jedna hipoteza „potrafi” je wyjaśnić. Trzeba zestawić jej przewidywania z przewidywaniami innych mechanizmów.
Zastrzeżenie
Możliwość alternatywy nie przesądza jej prawdziwości; wymaga osobnych danych.
Słowa kluczowe
NS-07 — Produkt uboczny i ograniczenia konstrukcyjne E. Sober, The Nature of Selection, rozdz. 1, s. 24 (PDF: 34).
Otwórz w książce i skopiuj stały linkPrzeczytaj fragment i opracowanie
2. Rozumiem fragment
Przekład roboczy
Selekcja działająca na szczęki może „zabrać ze sobą” podbródki jako pasażerów na gapę. […] Jeżeli ograniczenia konstrukcyjne wiążą cechy w pakiety, zdolność doboru naturalnego do wytwarzania nowości zostaje ograniczona.
Miejsce w rozprawie
w rozprawie: rozdział pierwszy, punkt 4; rozdział pierwszy, punkt 5. Funkcja argumentacyjna: Krytyka prostego adaptacjonizmu: nie każda uporządkowana cecha powstała dlatego, że sama była przedmiotem selekcji.
Jak wykorzystać
Przy analizie „celowości” struktur rozróżnij adaptację, produkt uboczny, korelację rozwojową i ograniczenie konstrukcyjne. To wzmacnia rozprawę, bo zawęża argument projektowy do przypadków odpornych na takie wyjaśnienia.
Zastrzeżenie
Ograniczenia doboru nie stanowią same przez się dowodu projektu.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Słowa kluczowe
adaptacjonizm; produkt uboczny; plejotropia; ograniczenia
Pełna karta — także tekst oryginalny
“Selection for jaws will bring chins along as a free rider. [...] But if architectural constraints tie traits together in packages, the power of natural selection to produce novelty will be reduced.”
Przekład roboczy
Selekcja działająca na szczęki może „zabrać ze sobą” podbródki jako pasażerów na gapę. [...] Jeżeli ograniczenia konstrukcyjne wiążą cechy w pakiety, zdolność doboru naturalnego do wytwarzania nowości zostaje ograniczona.
Miejsce w rozprawie
w rozprawie: R1.4; R1.5. Funkcja argumentacyjna: Krytyka prostego adaptacjonizmu: nie każda uporządkowana cecha powstała dlatego, że sama była przedmiotem selekcji.
Jak wykorzystać
Przy analizie „celowości” struktur rozróżnij adaptację, produkt uboczny, korelację rozwojową i ograniczenie konstrukcyjne. To wzmacnia rozprawę, bo zawęża argument projektowy do przypadków odpornych na takie wyjaśnienia.
Zastrzeżenie
Ograniczenia doboru nie stanowią same przez się dowodu projektu.
Słowa kluczowe
NS-08 — „Losowa mutacja” nie znaczy „nieprzewidywalna” ani „bez przyczyny”
Otwórz w książce i skopiuj stały linkPrzeczytaj fragment i opracowanie
2. Rozumiem fragment
E. Sober, The Nature of Selection, rozdz. 4, s. 104-105 (PDF: 114-115).
Przekład roboczy
Losowość mutacji nie oznacza, że mutacje są ze swej natury nieprzewidywalne. […] Obronna treść twierdzenia, że mutacja jest losowa, polega po prostu na tym, iż mutacje nie zachodzą dlatego, że byłyby korzystne.
Miejsce w rozprawie
w rozprawie: rozdział pierwszy, punkt 4; rozdział pierwszy, punkt 5; R3.4; R3.8. Funkcja argumentacyjna: Usuwa częste nieporozumienie semantyczne w sporze o przypadek, cel i kierowanie ewolucją.
Jak wykorzystać
Zastosuj do wykazania, że biologiczne „random” jest tezą o braku korelacji z przyszłą korzyścią, nie zaś automatyczną tezą o metafizycznym braku przyczyny, prawa czy Opatrzności.
Zastrzeżenie
Nie należy z tego wyprowadzać tezy, że mutacje są projektowane; cytat jedynie ogranicza znaczenie terminu „losowy”.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Słowa kluczowe
mutacja; losowość; przyczynowość; teleologia
Pełna karta — także tekst oryginalny
E. Sober, The Nature of Selection, rozdz. 4, s. 104-105 (PDF: 114-115). “The randomness of mutation does not mean that mutations are inherently unpredictable. [...] The defensible idea in the claim that mutation is random is simply that mutations do not occur because they would be beneficial.”
Przekład roboczy
Losowość mutacji nie oznacza, że mutacje są ze swej natury nieprzewidywalne. [...] Obronna treść twierdzenia, że mutacja jest losowa, polega po prostu na tym, iż mutacje nie zachodzą dlatego, że byłyby korzystne.
Miejsce w rozprawie
w rozprawie: R1.4; R1.5; R3.4; R3.8. Funkcja argumentacyjna: Usuwa częste nieporozumienie semantyczne w sporze o przypadek, cel i kierowanie ewolucją.
Jak wykorzystać
Zastosuj do wykazania, że biologiczne „random” jest tezą o braku korelacji z przyszłą korzyścią, nie zaś automatyczną tezą o metafizycznym braku przyczyny, prawa czy Opatrzności.
Zastrzeżenie
Nie należy z tego wyprowadzać tezy, że mutacje są projektowane; cytat jedynie ogranicza znaczenie terminu „losowy”.
Słowa kluczowe
NS-10 — Trudność zastosowania teorii nie zawsze jest jej wadą E. Sober, The Nature of Selection, rozdz. 5, s. 137 (PDF: 147).
Otwórz w książce i skopiuj stały linkPrzeczytaj fragment i opracowanie
2. Rozumiem fragment
Przekład roboczy
Świat, w którym żyjemy, może być po prostu taki, że na pewne pytania bardzo trudno odpowiedzieć. W takim razie trudności biologów z zastosowaniem teorii mogą być oznaką nie jej niedoskonałości, lecz adekwatności.
Miejsce w rozprawie
w rozprawie: rozdział pierwszy, punkt 5; R2.3; R3.8. Funkcja argumentacyjna: Antidotum na argument z aktualnej luki wyjaśniającej.
Jak wykorzystać
Przy krytyce inteligentny projekt zaznacz, że brak pełnej rekonstrukcji historycznej może wynikać ze złożoności świata i nie musi oznaczać braku przyczyny naturalnej. Analogicznie, naturalista nie powinien traktować przyszłego wyjaśnienia jako już posiadanego.
Zastrzeżenie
Cytat chroni teorię przed zbyt szybkim odrzuceniem, ale nie immunizuje jej przed testami i falsyfikacją konkretnych modeli.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Słowa kluczowe
argument z luk; złożoność; stosowalność teorii; pokora epistemiczna
Pełna karta — także tekst oryginalny
“The world we live in may simply be such that certain questions are very hard to answer. If so, the difficulties that biologists find in applying a theory may actually be a sign not of the theory’s imperfection but of its adequacy.”
Przekład roboczy
Świat, w którym żyjemy, może być po prostu taki, że na pewne pytania bardzo trudno odpowiedzieć. W takim razie trudności biologów z zastosowaniem teorii mogą być oznaką nie jej niedoskonałości, lecz adekwatności.
Miejsce w rozprawie
w rozprawie: R1.5; R2.3; R3.8. Funkcja argumentacyjna: Antidotum na argument z aktualnej luki wyjaśniającej.
Jak wykorzystać
Przy krytyce ID zaznacz, że brak pełnej rekonstrukcji historycznej może wynikać ze złożoności świata i nie musi oznaczać braku przyczyny naturalnej. Analogicznie, naturalista nie powinien traktować przyszłego wyjaśnienia jako już posiadanego.
Zastrzeżenie
Cytat chroni teorię przed zbyt szybkim odrzuceniem, ale nie immunizuje jej przed testami i falsyfikacją konkretnych modeli.
Słowa kluczowe
NS-09 — Przypadek w ewolucji: pytanie o stopień, nie o samo istnienie E. Sober, The Nature of Selection, rozdz. 4, s. 112 (PDF: 122).
Otwórz w książce i skopiuj stały linkPrzeczytaj fragment i opracowanie
2. Rozumiem fragment
Przekład roboczy
Ponieważ populacje biologiczne muszą być skończone, nie ulega wątpliwości, że przypadek odgrywa rolę w ewolucji. Biologów interesuje nie to, czy jest to prawdą, lecz jak ważna była rola przypadku.
Miejsce w rozprawie
w rozprawie: rozdział pierwszy, punkt 4; rozdział pierwszy, punkt 5; R3.4. Funkcja argumentacyjna: Przenosi dyskusję z fałszywego „przypadek albo projekt” na empiryczne pytanie o zakres i wagę procesów stochastycznych.
Jak wykorzystać
Można użyć przy omawianiu dryfu genetycznego i kontyngencji, wskazując, że obecność przypadku na jednym poziomie opisu nie rozstrzyga teologicznej kwestii sensu całości.
Zastrzeżenie
Sober mówi o roli statystycznego przypadku w modelach biologicznych, nie o przypadku jako ostatecznej zasadzie metafizycznej.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Słowa kluczowe
przypadek; dryf genetyczny; stochastyczność; kontyngencja
Pełna karta — także tekst oryginalny
“Since biological populations must be finite, there is no doubt that chance plays a role in evolution. The question that interests biologists is not whether this is true but how important the role of chance has been.”
Przekład roboczy
Ponieważ populacje biologiczne muszą być skończone, nie ulega wątpliwości, że przypadek odgrywa rolę w ewolucji. Biologów interesuje nie to, czy jest to prawdą, lecz jak ważna była rola przypadku.
Miejsce w rozprawie
w rozprawie: R1.4; R1.5; R3.4. Funkcja argumentacyjna: Przenosi dyskusję z fałszywego „przypadek albo projekt” na empiryczne pytanie o zakres i wagę procesów stochastycznych.
Jak wykorzystać
Można użyć przy omawianiu dryfu genetycznego i kontyngencji, wskazując, że obecność przypadku na jednym poziomie opisu nie rozstrzyga teologicznej kwestii sensu całości.
Zastrzeżenie
Sober mówi o roli statystycznego przypadku w modelach biologicznych, nie o przypadku jako ostatecznej zasadzie metafizycznej.
Słowa kluczowe
NS-11 — Przewidywanie nie jest tym samym co wyjaśnienie E. Sober, The Nature of Selection, rozdz. 5, s. 142 (PDF: 152).
Otwórz w książce i skopiuj stały linkPrzeczytaj fragment i opracowanie
2. Rozumiem fragment
Przekład roboczy
Zdania, które pozwalają przewidzieć zdarzenie, mogą nie wyjaśniać, dlaczego ono zachodzi.
Miejsce w rozprawie
w rozprawie: rozdział pierwszy, punkt 3; rozdział pierwszy, punkt 5; R2.2. Funkcja argumentacyjna: Rozdziela dwa kryteria sukcesu teorii: trafność predykcyjną i adekwatność wyjaśniającą.
Jak wykorzystać
Może wesprzeć analizę pytania, czy argument z projektu ma tylko „dopasowywać” dane, czy także wskazywać mechanizm przyczynowy. To samo kryterium należy stosować do modeli naturalistycznych.
Zastrzeżenie
Brak pełnego mechanizmu nie odbiera automatycznie wartości predykcyjnej; trzeba wyraźnie wskazać, o jaki typ sukcesu chodzi.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Słowa kluczowe
wyjaśnienie; przewidywanie; mechanizm; filozofia nauki
Pełna karta — także tekst oryginalny
“The propositions that allow an event to be predicted may fail to explain why it occurs.”
Przekład roboczy
Zdania, które pozwalają przewidzieć zdarzenie, mogą nie wyjaśniać, dlaczego ono zachodzi.
Miejsce w rozprawie
w rozprawie: R1.3; R1.5; R2.2. Funkcja argumentacyjna: Rozdziela dwa kryteria sukcesu teorii: trafność predykcyjną i adekwatność wyjaśniającą.
Jak wykorzystać
Może wesprzeć analizę pytania, czy argument z projektu ma tylko „dopasowywać” dane, czy także wskazywać mechanizm przyczynowy. To samo kryterium należy stosować do modeli naturalistycznych.
Zastrzeżenie
Brak pełnego mechanizmu nie odbiera automatycznie wartości predykcyjnej; trzeba wyraźnie wskazać, o jaki typ sukcesu chodzi.
Słowa kluczowe
NS-12 — „Wyselekcjonowane” nie znaczy jeszcze „adaptacja do” E. Sober, The Nature of Selection, rozdz. 6, s. 197 (PDF: 207).
Otwórz w książce i skopiuj stały linkPrzeczytaj fragment i opracowanie
2. Rozumiem fragment
Przekład roboczy
Jeżeli cecha neutralna jest plejotropowo związana z cechą korzystną, może pojawić się wskutek doboru naturalnego. Została wyselekcjonowana, ale nie znaczy to, że jest adaptacją, ponieważ nie zachodził dobór ze względu na tę cechę.
Miejsce w rozprawie
w rozprawie: rozdział pierwszy, punkt 4; rozdział pierwszy, punkt 5. Funkcja argumentacyjna: Precyzuje różnicę między historyczną przyczyną rozpowszechnienia cechy a aktualną funkcją lub korzyścią.
Jak wykorzystać
Przy omawianiu celowości biologicznej wskaż, że użyteczność cechy dzisiaj nie dowodzi, iż ta użyteczność wyjaśnia jej powstanie.
Zastrzeżenie
To argument przeciw naiwnemu przypisywaniu adaptacji, nie przeciw istnieniu realnych adaptacji.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Słowa kluczowe
adaptacja; selection for; plejotropia; funkcja
Pełna karta — także tekst oryginalny
“If a neutral trait is pleiotropically linked to an advantageous one, it may emerge because of a process of natural selection. It was selected, but this doesn’t mean that it is an adaptation. The reason is that although it was selected, there was no selection for that trait.”
Przekład roboczy
Jeżeli cecha neutralna jest plejotropowo związana z cechą korzystną, może pojawić się wskutek doboru naturalnego. Została wyselekcjonowana, ale nie znaczy to, że jest adaptacją, ponieważ nie zachodził dobór ze względu na tę cechę.
Miejsce w rozprawie
w rozprawie: R1.4; R1.5. Funkcja argumentacyjna: Precyzuje różnicę między historyczną przyczyną rozpowszechnienia cechy a aktualną funkcją lub korzyścią.
Jak wykorzystać
Przy omawianiu celowości biologicznej wskaż, że użyteczność cechy dzisiaj nie dowodzi, iż ta użyteczność wyjaśnia jej powstanie.
Zastrzeżenie
To argument przeciw naiwnemu przypisywaniu adaptacji, nie przeciw istnieniu realnych adaptacji.
Słowa kluczowe
NS-13 — Możliwe wyjaśnienie nie jest jeszcze wyjaśnieniem prawdziwym E. Sober, The Nature of Selection, rozdz. 7, s. 257 (PDF: 265).
Otwórz w książce i skopiuj stały linkPrzeczytaj fragment i opracowanie
2. Rozumiem fragment
Przekład roboczy
To, że wyjaśnienie odwołujące się do selekcji indywidualnej jest możliwe, nie pokazuje jeszcze, że jest prawdziwe. […] Trzeba starannie odróżniać możliwy skutek procesu ewolucyjnego (korzyść grupową) od jednej z jego możliwych przyczyn (selekcji grupowej).
Miejsce w rozprawie
w rozprawie: rozdział pierwszy, punkt 3; rozdział pierwszy, punkt 5; R3.8. Funkcja argumentacyjna: Dwustronne kryterium dyscypliny: zarówno naturalistyczna, jak i projektowa możliwość musi być niezależnie uzasadniona.
Jak wykorzystać
Wprost przenieś strukturę rozumowania na inteligentny projekt: „inteligencja mogłaby to spowodować” nie równa się „inteligencja to spowodowała”; analogicznie „dobór mógłby” nie równa się „dobór faktycznie”.
Zastrzeżenie
Cytat dotyczy selekcji grupowej, ale jego forma logiczna ma szersze zastosowanie.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Słowa kluczowe
możliwość; prawdziwość; skutek; przyczyna
Pełna karta — także tekst oryginalny
“That an individual selection explanation is possible doesn’t show that it is true. [...] One needs to carefully distinguish a possible effect of an evolutionary process (group benefit) from one of its possible causes (group selection).”
Przekład roboczy
To, że wyjaśnienie odwołujące się do selekcji indywidualnej jest możliwe, nie pokazuje jeszcze, że jest prawdziwe. [...] Trzeba starannie odróżniać możliwy skutek procesu ewolucyjnego (korzyść grupową) od jednej z jego możliwych przyczyn (selekcji grupowej).
Miejsce w rozprawie
w rozprawie: R1.3; R1.5; R3.8. Funkcja argumentacyjna: Dwustronne kryterium dyscypliny: zarówno naturalistyczna, jak i projektowa możliwość musi być niezależnie uzasadniona.
Jak wykorzystać
Wprost przenieś strukturę rozumowania na ID: „inteligencja mogłaby to spowodować” nie równa się „inteligencja to spowodowała”; analogicznie „dobór mógłby” nie równa się „dobór faktycznie”.
Zastrzeżenie
Cytat dotyczy selekcji grupowej, ale jego forma logiczna ma szersze zastosowanie.
Słowa kluczowe
NS-14 — Korelacja nie jest ani wystarczająca, ani konieczna dla przyczynowości
Otwórz w książce i skopiuj stały linkPrzeczytaj fragment i opracowanie
2. Rozumiem fragment
NS-14 | Korelacja nie jest ani wystarczająca, ani konieczna dla
Przekład roboczy
Korelacja nie jest zatem wystarczająca dla przyczynowości. […] Korelacja nie jest też konieczna dla przyczynowości.
Miejsce w rozprawie
w rozprawie: rozdział pierwszy, punkt 3; rozdział pierwszy, punkt 5. Funkcja argumentacyjna: Podstawowa reguła kontroli argumentów opartych na współwystępowaniu cech, informacji i funkcji.
Jak wykorzystać
Przy analizie danych wskazywanych przez inteligentny projekt oddziel statystyczne współwystępowanie od modelu przyczynowego; sprawdź także czynniki maskujące i wspólne przyczyny.
Zastrzeżenie
Brak prostej korelacji nie wyklucza związku przyczynowego, a jej obecność go nie dowodzi.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Słowa kluczowe
korelacja; przyczynowość; konfundowanie; dane
Pełna karta — także tekst oryginalny
E. Sober, The Nature of Selection, rozdz. 8, s. 282 (PDF: 290). “Thus correlation isn’t sufficient for causation. [...] So correlation isn’t necessary for causation.”
Przekład roboczy
Korelacja nie jest zatem wystarczająca dla przyczynowości. [...] Korelacja nie jest też konieczna dla przyczynowości.
Miejsce w rozprawie
w rozprawie: R1.3; R1.5. Funkcja argumentacyjna: Podstawowa reguła kontroli argumentów opartych na współwystępowaniu cech, informacji i funkcji.
Jak wykorzystać
Przy analizie danych wskazywanych przez ID oddziel statystyczne współwystępowanie od modelu przyczynowego; sprawdź także czynniki maskujące i wspólne przyczyny.
Zastrzeżenie
Brak prostej korelacji nie wyklucza związku przyczynowego, a jej obecność go nie dowodzi.
