kod genetyczny “uniwersalnym językiem życia”, ale dodał, że to język, którego nikt nie zaplanował, tylko wyłonił się naturalnie. Czy na pewno? Do tego wrócimy. W każdym razie, metafora języka podkreśla ważną rzecz: w DNA chodzi nie o materię, lecz o wiadomość, jaką ta materia niesie. Informacja wydaje się “naklejona” na cząsteczkę niczym znaczek na liście – klej jest fizyczny, ale treść listu już fizyczna nie jest.

Projektowani v11; rozdział 15; przypis 115; polanyi-life-irreducible; biologia / filozofia nauki

już cytowaliśmy, ostro krytykował pomysły, że życie wymagało “cudu”. Uważał jednak, że początek życia to zagadka być może nierozwiązywalna w kategoriach obecnej nauki. Inny wielki uczony, Claude Shannon, pewnie zadałby tu pytanie: skąd w ogóle wzięła się pierwsza informacja?. Jego teoria milczy na temat źródła – opisuje jedynie, jak informację przesyłać bez zniekształceń.

Projektowani v11; rozdział 15; przypis 116; schneider-biological-info; opracowanie

jednocześnie mało prawdopodobny i funkcjonalnie celowy – krótko mówiąc, wygląda na zaprojektowany. Dembski i współpracownicy sugerują, że życie obfituje w taką złożoną informację, której przypadek raczej nie tłumaczy. To trochę jak znalezienie na plaży ogromnego napisu z muszelek “WITAJ JULIO”. Możesz zakładać, że fale ułożyły go przypadkiem – ale sensowność komunikatu podpowiada, że raczej zrobił to jakiś człowiek (nadawca).

Projektowani v11; rozdział 15; przypis 117; dembski-design-inference; opracowanie

“maszyny molekularne” w komórce. Jego ulubiony przykład to wici bakterii – wirujące ogonki, które działają dokładnie tak jak silniczek napędowy z wirnikiem, śrubą, łożyskiem. Behe pokazywał diagram takiej wici i pytał studentów, z czego to katalog inżynieryjny – nikt nie wierzył, że patrzą na cząsteczki bakterii. “To wygląda jak projekt, nie wynik losowych mutacji” – stwierdził Behe 118 . Wprowadził pojęcie nieredukowalnej złożoności –

Projektowani v11; rozdział 15; przypis 118; behe-black-box; opracowanie

potrafi złożyć takich “urządzeń” stopniowo – części musiałyby pojawić się naraz, a to sugeruje celowy plan. Jeszcze dalej poszedł Werner Gitt, specjalista od systemów informacyjnych. Sformułował on prawo informatyki mówiące, że informacja nie powstaje samoistnie z materii – zawsze wymaga inteligentnego nadawcy119 . W książce Am Anfang war die Information (Na początku była

Projektowani v11; rozdział 15; przypis 119; gitt-beginning-information; apologetyka / teoria informacji

orędownik teorii samowyjaśniającego się życia dopuszcza myśl o inteligencji gdzieś u początków, jest wymowny. Oznacza to, że język informacji w życiu jest tak złożony i celowy, iż gdyby pochodził od inteligencji, dałoby się to zauważyć. A wielu twierdzi, że właśnie się narzuca.

Projektowani v11; rozdział 15; przypis 120; dawkins-river-eden; biologia ewolucyjna / popularnonaukowe

wytłumaczy sam siebie? Czy poznamy kiedyś całą historię powstania znaczenia wpisanego w geny?

Projektowani v11; rozdział 15; przypis 121; lennox-buried-god; opracowanie

miejscu zbrodni (komórki) znaleźliśmy odciski palców jakiegoś Programisty? Na te pytania nauka wciąż szuka odpowiedzi. Pewne jest jedno: informacja stała się kluczem do zrozumienia życia. I choć wciąż nie wiemy, kto (lub co) jest Autorem tego niezwykłego kodu, samo odkrycie, że w żywych organizmach działa prawdziwy język biochemiczny, zmieniło na zawsze sposób patrzenia na biologię 122 . W kolejnych rozdziałach zanurzymy się

Projektowani v11; rozdział 15; przypis 122; plantinga-conflict; opracowanie

Czy komórka może przypominać fabrykę? Okazuje się, że tak – i to bardzo zaawansowaną fabrykę! Współczesna biologia odkryła, że nawet najmniejsze komórki tętnią życiem niczym miniaturowe miasta pełne maszyn i linii produkcyjnych. Były szef Amerykańskiej Akademii Nauk, biochemik Bruce Alberts, porównał wnętrze komórki do fabryki złożonej z niezliczonych białkowych maszyn współpracujących w skoordynowany sposób123. W takiej

Projektowani v11; rozdział 16; przypis 123; alberts-protein-machines; nauki przyrodnicze

Bruce Alberts, porównał wnętrze komórki do fabryki złożonej z niezliczonych białkowych maszyn współpracujących w skoordynowany sposób123. W takiej komórce pracuje równocześnie nawet setki milionów cząsteczek białek, każda precyzyjnie wykonując swoje zadanie. Trudno w to uwierzyć, ale "najprostsza" znana komórka wcale nie jest prosta – ma podobną biochemiczną złożoność jak komórki ludzkie 124 . Można powiedzieć, że w świecie mikro życie od

Projektowani v11; rozdział 16; przypis 124; monod-chance-necessity; biologia / filozofia przyrody

Zgodnie z darwinowską teorią ewolucji, rozwiązaniem wszystkiego ma być proces "po trochu", czyli drobne, kumulujące się zmiany przez dobór naturalny. Ale czy aby na pewno wszystko da się złożyć metodą stopniowych małych kroków? W tym rozdziale przyjrzymy się koncepcji zwanej nieredukowalną złożonością – idei, która sugeruje, że w pewnych przypadkach "po trochu" po prostu nie wystarcza.

Projektowani v11; rozdział 16; przypis 125; plantinga-conflict; opracowanie

biochemika Michaela Behe. Wyobraź sobie urządzenie tak sprytnie skonstruowane, że składa się z wielu pasujących do siebie części – i jeśli choćby jeden element usuniesz, całość przestaje działać. Mówiąc obrazowo, to coś jak zespół idealnie zgranych współpracowników: gdy zabraknie jednego, projekt leży. Taki system nie daje się już bardziej uprościć bez utraty swojej podstawowej funkcji.

Projektowani v11; rozdział 16; przypis 126; behe-black-box; opracowanie

sprężynę, zatrzask, przynętę itd. Wszystkie muszą być obecne naraz, by mechanizm łapał gryzonie. Jeśli zabraknie sprężyny lub zatrzasku – nici z polowania. Nie da się skonstruować działającej pułapki na myszy "stopniowo", dodając po jednej części przez kilka iteracji, bo niedokończona pułapka w żadnej fazie pośredniej nie spełnia swojej funkcji. Albo działa w pełni, albo nie działa wcale. To jest właśnie nieredukowalna złożoność w pigułce.

Projektowani v11; rozdział 16; przypis 127; behe-black-box; opracowanie

cechy wysoko zaprojektowanego napędu. Składa się z około 40 różnych białkowych części, w tym elementów pełniących rolę wirnika, stojana, wału napędowego, łożysk, a nawet swoistej śruby napędowej (samej wici). Co więcej, wszystko to jest upakowane w skali mikroskopijnej – podobno gdyby ułożyć 35 tysięcy takich silników jeden za drugim, mierzyłyby łącznie tylko 1 milimetr długości 128!

Projektowani v11; rozdział 16; przypis 128; lennox-buried-god; opracowanie

darwinowskiego wyjaśnienia, które zakłada, że skomplikowane organy czy mechanizmy mogą powstać powolutku, krok po kroku, bez planu. Sam Karol Darwin zdawał sobie z tego sprawę. W O powstawaniu gatunków szczerze przyznał: "Jeśliby można było wykazać istnienie jakiegokolwiek narządu złożonego, który nie mógł powstać na drodze licznych, następujących po sobie drobnych przekształceń – moja teoria musiałaby absolutnie upaść”129. Innymi

Projektowani v11; rozdział 16; przypis 129; darwin-origin; opracowanie

elementów i zdają się nie mieć prostszych, działających wersji pośrednich. Richard Dawkins, słynny obrońca darwinizmu, deklarował kiedyś, że gdyby znaleziono organ, którego nie da się złożyć ewolucyjnie krok po kroku, przestałby wierzyć w darwinizm130. Problem w tym, że według Behego i spółki

Projektowani v11; rozdział 16; przypis 130; dawkins-blind-watchmaker; opracowanie

Oczywiście, zwolennicy ewolucji nie poddają się bez walki. W odpowiedzi na argument nieredukowalnej złożoności zaproponowali różne scenariusze ratunkowe. Jeden z pomysłów to tzw. kooptacja (co-option) – teoria głosi, że może części nieredukowalnego systemu istniały wcześniej, ale spełniały inne funkcje, a potem szczęśliwym trafem połączyły się w nowy mechanizm 131 . Na przykład: może bakteryjna wić wykorzystała białka z

Projektowani v11; rozdział 16; przypis 131; behe-black-box; opracowanie

zauważa, że jeśli Behe ma rację, to mamy do czynienia z kolosalnym problemem dla wizji ewolucji bez kierownictwa132. Tego typu systemy zdają

Projektowani v11; rozdział 16; przypis 132; plantinga-conflict; opracowanie

Pierwszy "ewolucyjny Adam" z częściowo wykształconymi męskimi organami płciowymi byłby samotny jak palec – bo gdzie ta "ewolucyjna Ewa"? Jeśli samiec powstanie bez samicy, to wiadomo – dalej nie pojedziemy, gatunek się nie rozmnoży. Z kolei samica bez samca też niewiele zdziała. Wszystko wskazuje na to, że obie płcie musiałyby pojawić się mniej więcej jednocześnie i w pełni sprawnie, żeby nowy sposób rozmnażania zadziałał.

Projektowani v11; rozdział 16; przypis 133; dembski-design-life; Intelligent Design

bardziej jak scenariusz z premedytacją niż ślepy traf. Argument z dwiema płciami często przytacza się jako przykład celowego stworzenia: organizmy zostały zaprojektowane tak, by rozmnażać się poprzez komplementarne role męskie i żeńskie. Już starożytne teksty zauważały tę celowość – według Biblii "Bóg stworzył człowieka jako mężczyznę i niewiastę" od razu jako dopełniającą się parę, a nie serię nieudanych prototypów134. Wydaje się, że od

Projektowani v11; rozdział 16; przypis 134; walton-genesis-one; opracowanie