Pełny widok tekstowy rozwija wszystkie sekcje i usuwa elementy strony niepotrzebne dla AI, Speechify oraz wydruku.
Autor / redaktor
Hawking, Stephen
Tytuł
The Universe in a Nutshell
Rok
2001
Identyfikator
hawking-stephen-the-universe-in-a-nutshell
Źródło / uwaga
Import z PROJEKTOWANI v11. Status redakcyjny: opis bibliograficzny kompletny lub rozpoznany w istniejącej bazie.
Opis bibliograficzny
Stephen Hawking, The Universe in a Nutshell (London: Bantam, 2001), rozdz. „Brane New World”.
Omówienie źródła
Autor / redaktor: Hawking, Stephen Tytuł: The Universe in a Nutshell Identyfikator:hawking-stephen-the-universe-in-a-nutshell Źródło w pierwotnych plikach: pozycje szczegółowe
Contents
Foreword
A Brief History of Relativity How Einstein laid the foundations of the two fundamental theories of the twentieth century: general relativity and quantum theory.
The Shape of Time Einstein’s general relativity gives time a shape. How this can be reconciled with quantum theory.
The Universe in a Nutshell The universe has multiple histories, each of which is determined by a tiny nut.
Predicting the Future How the loss of information in black holes may reduce our ability to predict the future.
Protecting the Past Is time travel possible? Could an advanced civilization go back and change the past?
Our Future? Star Trek or Not? How biological and electronic life will go on developing in complexity at an ever increasing rate.
Brane New World Do we live on a brane or are we just holograms?
Glossary
Suggested further readings
Acknowledgments
Index
Fiszki (12)
HAWK-1 — Początek czasu a pytanie „co było wcześniej?”
Stephen Hawking, The Universe in a Nutshell (2001) | rozdz. 2, The Shape of Time, s. 35 wydania drukowanego; s. 44 pliku PDF
Przekład roboczy
Czas i przestrzeń nie istnieją niezależnie od Wszechświata ani od siebie nawzajem. […] Pytanie o to, co wydarzyło się przed początkiem lub po końcu, nie miałoby sensu, ponieważ takie chwile nie byłyby zdefiniowane.
Teza fiszki
W ogólnej teorii względności czas jest elementem fizycznego Wszechświata. Fizyczny początek czasu nie musi więc mieć „wcześniejszej” chwili w tej samej osi czasowej.
Jak wykorzystać
Rozdział 2, § 1 Klasyczna teologia stworzenia i § 2 Teologia naturalna; Rozdział 3, § 2 transcendencja Projektanta.
Jak wykorzystać
Pomaga odróżnić przyczynę metafizyczną od wcześniejszego zdarzenia fizycznego i zestawić współczesną kosmologię z intuicją Augustyna. Proponowane wprowadzenie „Jeżeli czas jest częścią stworzonego porządku, przyczyna istnienia Wszechświata nie musi być zdarzeniem wcześniejszym czasowo.” Ostrożność metodologiczna Początek czasu w modelu fizycznym nie jest tożsamy z creatio ex nihilo. Cytat nie dowodzi ani nie obala stworzenia w sensie metafizycznym.
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Pełna karta — także tekst oryginalny
Stephen Hawking, The Universe in a Nutshell (2001) | rozdz. 2, The Shape of Time, s. 35 wydania drukowanego; s. 44 pliku PDF
Cytat oryginalny
“Time and space do not exist independently of the universe or of each other. […] It would make no sense to ask what happened before the beginning or after the end, because such times would not be defined.”
Przekład roboczy
Czas i przestrzeń nie istnieją niezależnie od Wszechświata ani od siebie nawzajem. […] Pytanie o to, co wydarzyło się przed początkiem lub po końcu, nie miałoby sensu, ponieważ takie chwile nie byłyby zdefiniowane.
Teza fiszki
W ogólnej teorii względności czas jest elementem fizycznego Wszechświata. Fizyczny początek czasu nie musi więc mieć „wcześniejszej” chwili w tej samej osi czasowej.
Jak wykorzystać
Rozdział 2, § 1 Klasyczna teologia stworzenia i § 2 Teologia naturalna; Rozdział 3, § 2 transcendencja Projektanta.
Jak wykorzystać
Pomaga odróżnić przyczynę metafizyczną od wcześniejszego zdarzenia fizycznego i zestawić współczesną kosmologię z intuicją Augustyna. Proponowane wprowadzenie „Jeżeli czas jest częścią stworzonego porządku, przyczyna istnienia Wszechświata nie musi być zdarzeniem wcześniejszym czasowo.” Ostrożność metodologiczna Początek czasu w modelu fizycznym nie jest tożsamy z creatio ex nihilo. Cytat nie dowodzi ani nie obala stworzenia w sensie metafizycznym.
HAWK-02 — Model matematyczny a pytanie o rzeczywistość
Z punktu widzenia filozofii pozytywistycznej nie można ustalić, co jest realne. Można jedynie określić, które modele matematyczne opisują Wszechświat, w którym żyjemy.
Teza fiszki
Hawking jawnie przyjmuje tu stanowisko filozoficzne: pierwszeństwo skuteczności opisowej modelu przed ontologicznym rozstrzygnięciem, „co istnieje naprawdę”. Rozdział 2, § 3 Problem naturalizmu metodologicznego; Rozdział 1, § 5 Krytyka idei Inteligentnego Projektu.
Jak wykorzystać
Daje materiał do rozróżnienia metody naukowej, instrumentalizmu/pozytywizmu i metafizyki. Ułatwia pokazanie, że część sporów o inteligentny projekt dotyczy nie danych, lecz reguł interpretacji modeli. Proponowane wprowadzenie „Wypowiedź Hawkinga ujawnia, że przejście od przewidywalności modelu do tezy ontologicznej wymaga dodatkowego stanowiska filozoficznego.” Ostrożność metodologiczna Pozytywizm nie jest wynikiem eksperymentu fizycznego. W rozprawie trzeba wyraźnie oddzielić cytowane stanowisko Hawkinga od bezspornego ustalenia naukowego.
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Pełna karta — także tekst oryginalny
Stephen Hawking, The Universe in a Nutshell (2001) | rozdz. 2, The Shape of Time, s. 59 wydania drukowanego; s. 68 pliku PDF
Cytat oryginalny
“From the viewpoint of positivist philosophy, however, one cannot determine what is real. All one can do is find which mathematical models describe the universe we live in.”
Przekład roboczy
Z punktu widzenia filozofii pozytywistycznej nie można ustalić, co jest realne. Można jedynie określić, które modele matematyczne opisują Wszechświat, w którym żyjemy.
Teza fiszki
Hawking jawnie przyjmuje tu stanowisko filozoficzne: pierwszeństwo skuteczności opisowej modelu przed ontologicznym rozstrzygnięciem, „co istnieje naprawdę”.
Daje materiał do rozróżnienia metody naukowej, instrumentalizmu/pozytywizmu i metafizyki. Ułatwia pokazanie, że część sporów o ID dotyczy nie danych, lecz reguł interpretacji modeli. Proponowane wprowadzenie „Wypowiedź Hawkinga ujawnia, że przejście od przewidywalności modelu do tezy ontologicznej wymaga dodatkowego stanowiska filozoficznego.” Ostrożność metodologiczna Pozytywizm nie jest wynikiem eksperymentu fizycznego. W rozprawie trzeba wyraźnie oddzielić cytowane stanowisko Hawkinga od bezspornego ustalenia naukowego.
HAWK-03 — Czy początek Wszechświata należy do nauki?
Musimy próbować zrozumieć początek Wszechświata na podstawie nauki. Być może zadanie to przekracza nasze możliwości, lecz powinniśmy przynajmniej podjąć próbę.
Teza fiszki
Hawking sprzeciwia się automatycznemu wyłączaniu początku Wszechświata z zakresu dociekań fizycznych, a zarazem przyznaje możliwość granicy ludzkich możliwości poznawczych. Rozdział 1, § 4 dane kosmologiczne; Rozdział 2, § 3 naturalizm metodologiczny; Rozdział 3, § 8 granice poznania naturalnego.
Jak wykorzystać
Pozwala zbudować stanowisko pośrednie: nauka powinna badać najwcześniejsze stany kosmosu, lecz opis fizyczny nie musi wyczerpywać pytań metafizycznych. Proponowane wprowadzenie „Metodologiczna otwartość na badanie początku kosmosu nie jest równoznaczna z tezą, że fizyka udzieli kompletnej odpowiedzi na pytanie o rację istnienia.” Ostrożność metodologiczna Normatywna fraza o tym, co powinien robić naukowiec, ma charakter metodologiczno-filozoficzny. Nie rozstrzyga sama granic między kosmologią a metafizyką.
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Pełna karta — także tekst oryginalny
Stephen Hawking, The Universe in a Nutshell (2001) | rozdz. 3, The Universe in a Nutshell, s. 79 wydania drukowanego; s. 88 pliku PDF
Cytat oryginalny
“We must try to understand the beginning of the universe on the basis of science. It may be a task beyond our powers, but we should at least make the attempt.”
Przekład roboczy
Musimy próbować zrozumieć początek Wszechświata na podstawie nauki. Być może zadanie to przekracza nasze możliwości, lecz powinniśmy przynajmniej podjąć próbę.
Teza fiszki
Hawking sprzeciwia się automatycznemu wyłączaniu początku Wszechświata z zakresu dociekań fizycznych, a zarazem przyznaje możliwość granicy ludzkich możliwości poznawczych.
Jak wykorzystać
Rozdział 1, § 4 dane kosmologiczne; Rozdział 2, § 3 naturalizm metodologiczny; Rozdział 3, § 8 granice poznania naturalnego.
Jak wykorzystać
Pozwala zbudować stanowisko pośrednie: nauka powinna badać najwcześniejsze stany kosmosu, lecz opis fizyczny nie musi wyczerpywać pytań metafizycznych. Proponowane wprowadzenie „Metodologiczna otwartość na badanie początku kosmosu nie jest równoznaczna z tezą, że fizyka udzieli kompletnej odpowiedzi na pytanie o rację istnienia.” Ostrożność metodologiczna Normatywna fraza o tym, co powinien robić naukowiec, ma charakter metodologiczno-filozoficzny. Nie rozstrzyga sama granic między kosmologią a metafizyką.
HAWK-04 — Teoria unifikująca nie wyznacza sama warunków początkowych
Teoria zunifikowana sama z siebie nie powie nam, jak rozpoczął się Wszechświat ani jaki był jego stan początkowy. Do tego potrzebne są tak zwane warunki brzegowe.
Teza fiszki
Prawa dynamiki i warunki brzegowe pełnią różne funkcje wyjaśniające. Nawet kompletna teoria praw nie musi sama wybierać konkretnej historii kosmicznej. Rozdział 1, § 4 fine-tuning i dane kosmologiczne; Rozdział 3, § 3 racjonalność, § 4 wola/wybór oraz § 8 granice poznania.
Jak wykorzystać
Wspiera precyzyjne postawienie pytania, czy i jak wyjaśniać wybór warunków początkowych spośród wielu możliwości. Proponowane wprowadzenie „Należy rozróżnić opis prawidłowości od wyjaśnienia, dlaczego urzeczywistnione zostały właśnie takie warunki brzegowe.” Ostrożność metodologiczna Luka w wyjaśnieniu warunków brzegowych nie jest automatycznie dowodem projektu. Argument musi mieć postać porównania konkurencyjnych wyjaśnień, a nie argumentu z niewiedzy.
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Pełna karta — także tekst oryginalny
Stephen Hawking, The Universe in a Nutshell (2001) | rozdz. 3, The Universe in a Nutshell, s. 80 wydania drukowanego; s. 89 pliku PDF
Cytat oryginalny
“The unified theory will not in itself tell us how the universe began or what its initial state was. For that, we need what are called boundary conditions.”
Przekład roboczy
Teoria zunifikowana sama z siebie nie powie nam, jak rozpoczął się Wszechświat ani jaki był jego stan początkowy. Do tego potrzebne są tak zwane warunki brzegowe.
Teza fiszki
Prawa dynamiki i warunki brzegowe pełnią różne funkcje wyjaśniające. Nawet kompletna teoria praw nie musi sama wybierać konkretnej historii kosmicznej.
Jak wykorzystać
Rozdział 1, § 4 fine-tuning i dane kosmologiczne; Rozdział 3, § 3 racjonalność, § 4 wola/wybór oraz § 8 granice poznania.
Jak wykorzystać
Wspiera precyzyjne postawienie pytania, czy i jak wyjaśniać wybór warunków początkowych spośród wielu możliwości. Proponowane wprowadzenie „Należy rozróżnić opis prawidłowości od wyjaśnienia, dlaczego urzeczywistnione zostały właśnie takie warunki brzegowe.” Ostrożność metodologiczna Luka w wyjaśnieniu warunków brzegowych nie jest automatycznie dowodem projektu. Argument musi mieć postać porównania konkurencyjnych wyjaśnień, a nie argumentu z niewiedzy.
HAWK-5 — „Samowystarczalny” model kosmosu jako kontrargument
Stephen Hawking, The Universe in a Nutshell (2001) | rozdz. 3, The Universe in a Nutshell, s. 85 wydania drukowanego; s. 94 pliku PDF
Przekład roboczy
Wszechświat byłby całkowicie samowystarczalny; nie potrzebowałby niczego zewnętrznego, co nakręciłoby mechanizm i wprawiło go w ruch. Wszystko byłoby wyznaczane przez prawa nauki oraz kwantowe „rzuty kośćmi” wewnątrz Wszechświata.
Teza fiszki
Model bez brzegów jest przedstawiony przez Hawkinga jako sposób zamknięcia fizycznego opisu bez zewnętrznego impulsu początkowego.
Jak wykorzystać
Rozdział 2, § 3 naturalizm metodologiczny; Rozdział 3, § 2 transcendencja Projektanta — jako poważny kontrargument, który trzeba omówić.
Jak wykorzystać
Fiszka polemiczna. Umożliwia odróżnienie braku zewnętrznej przyczyny w równaniach dynamiki od metafizycznej samowyjaśnialności istnienia praw, modelu i kosmosu. Proponowane wprowadzenie „Kosmologiczna samowystarczalność modelu nie musi oznaczać ontologicznej samowystarczalności rzeczywistości opisywanej przez ten model.” Ostrożność metodologiczna Nie należy przedstawiać Hawkinga jako autora dowodu ateizmu. Cytat formułuje interpretację modelu; odpowiedź wymaga analizy pojęcia przyczyny, a nie tylko wskazania temporalnego początku.
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Pełna karta — także tekst oryginalny
Stephen Hawking, The Universe in a Nutshell (2001) | rozdz. 3, The Universe in a Nutshell, s. 85 wydania drukowanego; s. 94 pliku PDF
Cytat oryginalny
“The universe would be entirely self-contained; it wouldn’t need anything outside to wind up the clockwork and set it going. Instead, everything in the universe would be determined by the laws of science and by rolls of the dice within the universe.”
Przekład roboczy
Wszechświat byłby całkowicie samowystarczalny; nie potrzebowałby niczego zewnętrznego, co nakręciłoby mechanizm i wprawiło go w ruch. Wszystko byłoby wyznaczane przez prawa nauki oraz kwantowe „rzuty kośćmi” wewnątrz Wszechświata.
Teza fiszki
Model bez brzegów jest przedstawiony przez Hawkinga jako sposób zamknięcia fizycznego opisu bez zewnętrznego impulsu początkowego.
Jak wykorzystać
Rozdział 2, § 3 naturalizm metodologiczny; Rozdział 3, § 2 transcendencja Projektanta — jako poważny kontrargument, który trzeba omówić.
Jak wykorzystać
Fiszka polemiczna. Umożliwia odróżnienie braku zewnętrznej przyczyny w równaniach dynamiki od metafizycznej samowyjaśnialności istnienia praw, modelu i kosmosu. Proponowane wprowadzenie „Kosmologiczna samowystarczalność modelu nie musi oznaczać ontologicznej samowystarczalności rzeczywistości opisywanej przez ten model.” Ostrożność metodologiczna Nie należy przedstawiać Hawkinga jako autora dowodu ateizmu. Cytat formułuje interpretację modelu; odpowiedź wymaga analizy pojęcia przyczyny, a nie tylko wskazania temporalnego początku.
HAWK-06 — Zasada antropiczna jako selekcja historii obserwowalnych
Sam fakt, że istniejemy jako istoty zdolne zapytać „Dlaczego Wszechświat jest taki, jaki jest?”, nakłada ograniczenie na historię, w której żyjemy.
Teza fiszki
Obecność obserwatorów ogranicza zbiór możliwych historii do takich, które pozwalają na galaktyki, gwiazdy, życie i poznanie. Rozdział 1, § 4 fine-tuning; Rozdział 3, § 5 ukierunkowanie na życie i poznanie.
Jak wykorzystać
Stanowi neutralny punkt wyjścia do porównania trzech poziomów: faktu dostrojenia, antropicznego efektu selekcji oraz hipotezy wyjaśniającej źródło dostrojenia. Proponowane wprowadzenie „Zasada antropiczna opisuje warunek obserwacji, lecz pozostawia otwarte pytanie o rację istnienia przestrzeni możliwości i rozkładu warunków sprzyjających obserwatorom.” Ostrożność metodologiczna Słaba zasada antropiczna nie jest sama argumentem z projektu. Nie wolno przedstawiać efektu selekcji obserwacyjnej jako przyczyny wartości stałych fizycznych.
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Pełna karta — także tekst oryginalny
Stephen Hawking, The Universe in a Nutshell (2001) | rozdz. 3, The Universe in a Nutshell, s. 85–87 wydania drukowanego; s. 94–96 pliku PDF
Cytat oryginalny
“Thus, the very fact that we exist as beings who can ask the question “Why is the universe the way it is?” is a restriction on the history we live in.”
Przekład roboczy
Sam fakt, że istniejemy jako istoty zdolne zapytać „Dlaczego Wszechświat jest taki, jaki jest?”, nakłada ograniczenie na historię, w której żyjemy.
Teza fiszki
Obecność obserwatorów ogranicza zbiór możliwych historii do takich, które pozwalają na galaktyki, gwiazdy, życie i poznanie.
Jak wykorzystać
Rozdział 1, § 4 fine-tuning; Rozdział 3, § 5 ukierunkowanie na życie i poznanie.
Jak wykorzystać
Stanowi neutralny punkt wyjścia do porównania trzech poziomów: faktu dostrojenia, antropicznego efektu selekcji oraz hipotezy wyjaśniającej źródło dostrojenia. Proponowane wprowadzenie „Zasada antropiczna opisuje warunek obserwacji, lecz pozostawia otwarte pytanie o rację istnienia przestrzeni możliwości i rozkładu warunków sprzyjających obserwatorom.” Ostrożność metodologiczna Słaba zasada antropiczna nie jest sama argumentem z projektu. Nie wolno przedstawiać efektu selekcji obserwacyjnej jako przyczyny wartości stałych fizycznych.
HAWK-07 — Energia próżni jako konkretny przykład dostrojenia
Historia z większą energią próżni nie wytworzyłaby galaktyk, a więc nie zawierałaby istot zdolnych zapytać: „Dlaczego energia próżni ma obserwowaną przez nas wartość?”.
Teza fiszki
Wartość energii próżni wpływa na możliwość powstania galaktyk, a pośrednio życia i obserwatorów. To przykład zależności warunków kosmicznych od parametrów fizycznych. Rozdział 1, § 4 — fine-tuning; pomocniczo Rozdział 3, § 5.
Jak wykorzystać
Dostarcza krótkiego, rozpoznawalnego przykładu kosmologicznego, który można zestawić z nowszą literaturą o stałej kosmologicznej. Proponowane wprowadzenie „Hawking sam wskazuje energię próżni jako parametr, którego większa wartość uniemożliwiłaby formowanie galaktyk i pojawienie się obserwatorów.” Ostrożność metodologiczna Książka pochodzi z 2001 r.; aktualne wartości, modele i ocenę stopnia dostrojenia trzeba oprzeć na nowszej literaturze specjalistycznej.
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Pełna karta — także tekst oryginalny
Stephen Hawking, The Universe in a Nutshell (2001) | rozdz. 3, The Universe in a Nutshell, s. 98 wydania drukowanego; s. 107 pliku PDF
Cytat oryginalny
“A history with a larger vacuum energy would not have formed galaxies, so would not contain beings who could ask the question: “Why is the vacuum energy the value we observe?””
Przekład roboczy
Historia z większą energią próżni nie wytworzyłaby galaktyk, a więc nie zawierałaby istot zdolnych zapytać: „Dlaczego energia próżni ma obserwowaną przez nas wartość?”.
Teza fiszki
Wartość energii próżni wpływa na możliwość powstania galaktyk, a pośrednio życia i obserwatorów. To przykład zależności warunków kosmicznych od parametrów fizycznych.
Dostarcza krótkiego, rozpoznawalnego przykładu kosmologicznego, który można zestawić z nowszą literaturą o stałej kosmologicznej. Proponowane wprowadzenie „Hawking sam wskazuje energię próżni jako parametr, którego większa wartość uniemożliwiłaby formowanie galaktyk i pojawienie się obserwatorów.” Ostrożność metodologiczna Książka pochodzi z 2001 r.; aktualne wartości, modele i ocenę stopnia dostrojenia trzeba oprzeć na nowszej literaturze specjalistycznej.
HAWK-08 — Pośrednie potwierdzenie teorii i spójność z wiedzą testowaną
Dla części teorii opisanych w tej książce nie ma więcej bezpośrednich danych eksperymentalnych niż dla astrologii, lecz uznajemy je, ponieważ są spójne z teoriami, które przeszły testy.
Teza fiszki
Ocena naukowości nie sprowadza się do bezpośredniego eksperymentu nad każdym składnikiem teorii; znaczenie mają także integracja z dobrze potwierdzoną wiedzą i konsekwencje pośrednie. Rozdział 1, § 1 Definicja inteligentny projekt, § 3 dane świadczące o inteligencji oraz § 5 krytyka inteligentny projekt.
Jak wykorzystać
Pomaga zbudować bardziej wyrafinowane kryteria oceny inteligentny projekt: testowalność, zgodność z danymi, płodność, integracja z teoriami i przewidywania rozróżniające. Proponowane wprowadzenie „Brak bezpośredniej obserwacji postulowanego bytu nie dyskwalifikuje automatycznie teorii, jeżeli jest ona mocno włączona w sieć niezależnie testowanych twierdzeń.” Ostrożność metodologiczna Cytatu nie wolno używać jako prostego usprawiedliwienia inteligentny projekt. Hawking mówi o teoriach zakorzenionych w rozwiniętym aparacie fizyki; analogię trzeba wykazać, a nie założyć.
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Pełna karta — także tekst oryginalny
Stephen Hawking, The Universe in a Nutshell (2001) | rozdz. 4, Predicting the Future, s. 103–104 wydania drukowanego; s. 112–113 pliku PDF
Cytat oryginalny
“There is no more experimental evidence for some of the theories described in this book than there is for astrology, but we believe them because they are consistent with theories that have survived testing.”
Przekład roboczy
Dla części teorii opisanych w tej książce nie ma więcej bezpośrednich danych eksperymentalnych niż dla astrologii, lecz uznajemy je, ponieważ są spójne z teoriami, które przeszły testy.
Teza fiszki
Ocena naukowości nie sprowadza się do bezpośredniego eksperymentu nad każdym składnikiem teorii; znaczenie mają także integracja z dobrze potwierdzoną wiedzą i konsekwencje pośrednie.
Jak wykorzystać
Rozdział 1, § 1 Definicja ID, § 3 dane świadczące o inteligencji oraz § 5 krytyka ID.
Jak wykorzystać
Pomaga zbudować bardziej wyrafinowane kryteria oceny ID: testowalność, zgodność z danymi, płodność, integracja z teoriami i przewidywania rozróżniające. Proponowane wprowadzenie „Brak bezpośredniej obserwacji postulowanego bytu nie dyskwalifikuje automatycznie teorii, jeżeli jest ona mocno włączona w sieć niezależnie testowanych twierdzeń.” Ostrożność metodologiczna Cytatu nie wolno używać jako prostego usprawiedliwienia ID. Hawking mówi o teoriach zakorzenionych w rozwiniętym aparacie fizyki; analogię trzeba wykazać, a nie założyć.
HAWK-9 — Granice redukcji złożonych zjawisk do równań fundamentalnych
Stephen Hawking, The Universe in a Nutshell (2001) | rozdz. 4, Predicting the Future, s. 105 wydania drukowanego; s. 114 pliku PDF
Przekład roboczy
Choć zasadniczo prawa elektrodynamiki kwantowej powinny pozwalać obliczyć wszystko w chemii i biologii, nie odnieśliśmy wielkich sukcesów w przewidywaniu ludzkiego zachowania za pomocą równań matematycznych.
Teza fiszki
Znajomość praw fundamentalnych nie przekłada się automatycznie na praktyczną lub eksplanacyjną redukcję poziomów chemicznego, biologicznego i osobowego.
Jak wykorzystać
Rozdział 2, § 3 naturalizm metodologiczny; Rozdział 3, § 1 osobowy charakter inteligencji oraz § 5 poznanie.
Jak wykorzystać
Uzasadnia rozróżnienie między ontologiczną zależnością od fizyki a autonomią poziomów opisu, informacji, organizacji i intencjonalności. Proponowane wprowadzenie „Nawet przy założeniu fundamentalnej prawidłowości fizycznej pełne wyjaśnienie zjawisk wyższego poziomu nie jest równoznaczne z samym zapisaniem praw mikroświata.” Ostrożność metodologiczna Trudność obliczeniowa lub epistemiczna nie dowodzi nieredukowalności ontologicznej. Do argumentu o osobowości potrzebne są dodatkowe przesłanki filozoficzne.
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Pełna karta — także tekst oryginalny
Stephen Hawking, The Universe in a Nutshell (2001) | rozdz. 4, Predicting the Future, s. 105 wydania drukowanego; s. 114 pliku PDF
Cytat oryginalny
“Although in principle the laws of quantum electrodynamics should allow us to calculate everything in chemistry and biology, we have not had much success in predicting human behavior from mathematical equations.”
Przekład roboczy
Choć zasadniczo prawa elektrodynamiki kwantowej powinny pozwalać obliczyć wszystko w chemii i biologii, nie odnieśliśmy wielkich sukcesów w przewidywaniu ludzkiego zachowania za pomocą równań matematycznych.
Teza fiszki
Znajomość praw fundamentalnych nie przekłada się automatycznie na praktyczną lub eksplanacyjną redukcję poziomów chemicznego, biologicznego i osobowego.
Jak wykorzystać
Rozdział 2, § 3 naturalizm metodologiczny; Rozdział 3, § 1 osobowy charakter inteligencji oraz § 5 poznanie.
Jak wykorzystać
Uzasadnia rozróżnienie między ontologiczną zależnością od fizyki a autonomią poziomów opisu, informacji, organizacji i intencjonalności. Proponowane wprowadzenie „Nawet przy założeniu fundamentalnej prawidłowości fizycznej pełne wyjaśnienie zjawisk wyższego poziomu nie jest równoznaczne z samym zapisaniem praw mikroświata.” Ostrożność metodologiczna Trudność obliczeniowa lub epistemiczna nie dowodzi nieredukowalności ontologicznej. Do argumentu o osobowości potrzebne są dodatkowe przesłanki filozoficzne.
HAWK-10 — Pochodzenie życia i informacyjna rola DNA
Życie, jak się wydaje, powstało w pierwotnych oceanach pokrywających Ziemię cztery miliardy lat temu. Nie wiemy, jak do tego doszło. […] Kolejność zasad […] niesie informację genetyczną.
Teza fiszki
Hawking łączy dwie kwestie ważne dla inteligentny projekt: brak kompletnego wyjaśnienia powstania życia oraz realną funkcję sekwencji DNA jako nośnika informacji biologicznej. Rozdział 1, § 3 dane świadczące o inteligencji i § 4 informacja biologiczna oraz pochodzenie życia.
Jak wykorzystać
Dobre otwarcie problemu, po którym należy przejść do precyzyjnych definicji informacji i aktualnej literatury o abiogenezie. Proponowane wprowadzenie „Popularnonaukowe ujęcie Hawkinga trafnie wyodrębnia dwa różne pytania: o powstanie pierwszych układów żywych oraz o pochodzenie funkcjonalnej organizacji informacji genetycznej.” Ostrożność metodologiczna Opis jest popularny i silnie upraszcza rolę DNA, RNA, białek, błon i rozwoju organizmu. Nie należy traktować zdania „nie wiemy” jako pozytywnego dowodu projektu.
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Pełna karta — także tekst oryginalny
Stephen Hawking, The Universe in a Nutshell (2001) | rozdz. 6, Our Future? Star Trek or Not?, s. 161 wydania drukowanego; s. 170 pliku PDF
Cytat oryginalny
“Life seems to have originated in the primordial oceans that covered the Earth four billion years ago. How this happened we don’t know. […] The order in which [the bases] occur […] carries the genetic information.”
Przekład roboczy
Życie, jak się wydaje, powstało w pierwotnych oceanach pokrywających Ziemię cztery miliardy lat temu. Nie wiemy, jak do tego doszło. […] Kolejność zasad […] niesie informację genetyczną.
Teza fiszki
Hawking łączy dwie kwestie ważne dla ID: brak kompletnego wyjaśnienia powstania życia oraz realną funkcję sekwencji DNA jako nośnika informacji biologicznej.
Jak wykorzystać
Rozdział 1, § 3 dane świadczące o inteligencji i § 4 informacja biologiczna oraz pochodzenie życia.
Jak wykorzystać
Dobre otwarcie problemu, po którym należy przejść do precyzyjnych definicji informacji i aktualnej literatury o abiogenezie. Proponowane wprowadzenie „Popularnonaukowe ujęcie Hawkinga trafnie wyodrębnia dwa różne pytania: o powstanie pierwszych układów żywych oraz o pochodzenie funkcjonalnej organizacji informacji genetycznej.” Ostrożność metodologiczna Opis jest popularny i silnie upraszcza rolę DNA, RNA, białek, błon i rozwoju organizmu. Nie należy traktować zdania „nie wiemy” jako pozytywnego dowodu projektu.
HAWK-11 — Informacja biologiczna a informacja symboliczna
Język pisany […] umożliwił przekazywanie informacji z pokolenia na pokolenie bez oczekiwania na bardzo powolny proces losowych mutacji i doboru naturalnego, który kodowałby ją w sekwencji DNA.
Teza fiszki
Istnieją różne nośniki i tryby transmisji informacji: biologiczny oraz symboliczno-kulturowy. Drugi wiąże się z intencjonalnością, znaczeniem i komunikacją. Rozdział 1, § 4 informacja biologiczna; Rozdział 3, § 1 umysł/intencja i § 6 komunikatywność Projektanta.
Jak wykorzystać
Pomaga uniknąć niekontrolowanego mieszania informacji Shannona, informacji funkcjonalnej i znaczenia semantycznego. Może otworzyć podrozdział o analogii kodu. Proponowane wprowadzenie „Porównanie transmisji genetycznej i językowej pokazuje, że samo słowo «informacja» obejmuje mechanizmy o odmiennym stosunku do znaczenia i intencjonalności.” Ostrożność metodologiczna Analogii między kodem genetycznym a językiem nie wolno traktować jako pełnej tożsamości. Konieczne są definicje i wskazanie, które własności informacji mają znaczenie inferencyjne.
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Pełna karta — także tekst oryginalny
Stephen Hawking, The Universe in a Nutshell (2001) | rozdz. 6, Our Future? Star Trek or Not?, s. 163 wydania drukowanego; s. 172 pliku PDF
Cytat oryginalny
“Written language […] meant that information could be passed from one generation to the next without having to wait for the very slow process of random mutations and natural selection to code it into the DNA sequence.”
Przekład roboczy
Język pisany […] umożliwił przekazywanie informacji z pokolenia na pokolenie bez oczekiwania na bardzo powolny proces losowych mutacji i doboru naturalnego, który kodowałby ją w sekwencji DNA.
Teza fiszki
Istnieją różne nośniki i tryby transmisji informacji: biologiczny oraz symboliczno-kulturowy. Drugi wiąże się z intencjonalnością, znaczeniem i komunikacją.
Pomaga uniknąć niekontrolowanego mieszania informacji Shannona, informacji funkcjonalnej i znaczenia semantycznego. Może otworzyć podrozdział o analogii kodu. Proponowane wprowadzenie „Porównanie transmisji genetycznej i językowej pokazuje, że samo słowo «informacja» obejmuje mechanizmy o odmiennym stosunku do znaczenia i intencjonalności.” Ostrożność metodologiczna Analogii między kodem genetycznym a językiem nie wolno traktować jako pełnej tożsamości. Konieczne są definicje i wskazanie, które własności informacji mają znaczenie inferencyjne.
HAWK-12 — Niedomknięcie teorii fundamentalnej i epistemiczna pokora
Stephen Hawking, The Universe in a Nutshell (2001) | rozdz. 7, Brane New World, s. 174 wydania drukowanego; s. 183 pliku PDF
Przekład roboczy
M-teoria przypomina układankę. Łatwo rozpoznać i dopasować elementy na obrzeżach, lecz niewiele wiemy o tym, co dzieje się w środku.
Teza fiszki
Nawet najbardziej ambitne programy unifikacyjne mogą mieć dobrze rozpoznane obszary brzegowe i słabo poznane centrum. Wiedza naukowa pozostaje modelowa i rozwojowa.
Jak wykorzystać
Rozdział 3, § 8 granice poznania naturalnego i potrzeba Objawienia; pomocniczo Zakończenie.
Jak wykorzystać
Wspiera metodologiczną skromność: z nauki można wyprowadzać określone wnioski o strukturze rzeczywistości, ale nie pełną „biografię” jej ostatecznej racji. Proponowane wprowadzenie „Granice aktualnej unifikacji nie są dowodem teologicznym, lecz przypominają, że przejście od częściowego modelu do totalnej ontologii jest nieuprawnione.” Ostrożność metodologiczna Nie stosować jako „Boga luk”. Nieznane elementy teorii mogą zostać naukowo wyjaśnione; argument teologiczny powinien opierać się na tym, co wiemy, nie na chwilowym braku wiedzy.
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Pełna karta — także tekst oryginalny
Stephen Hawking, The Universe in a Nutshell (2001) | rozdz. 7, Brane New World, s. 174 wydania drukowanego; s. 183 pliku PDF
Cytat oryginalny
“M-theory is like a jigsaw. It is easy to identify and fit together the pieces around the edges but we don’t have much idea of what happens in the middle.”
Przekład roboczy
M-teoria przypomina układankę. Łatwo rozpoznać i dopasować elementy na obrzeżach, lecz niewiele wiemy o tym, co dzieje się w środku.
Teza fiszki
Nawet najbardziej ambitne programy unifikacyjne mogą mieć dobrze rozpoznane obszary brzegowe i słabo poznane centrum. Wiedza naukowa pozostaje modelowa i rozwojowa.
Jak wykorzystać
Rozdział 3, § 8 granice poznania naturalnego i potrzeba Objawienia; pomocniczo Zakończenie.
Jak wykorzystać
Wspiera metodologiczną skromność: z nauki można wyprowadzać określone wnioski o strukturze rzeczywistości, ale nie pełną „biografię” jej ostatecznej racji. Proponowane wprowadzenie „Granice aktualnej unifikacji nie są dowodem teologicznym, lecz przypominają, że przejście od częściowego modelu do totalnej ontologii jest nieuprawnione.” Ostrożność metodologiczna Nie stosować jako „Boga luk”. Nieznane elementy teorii mogą zostać naukowo wyjaśnione; argument teologiczny powinien opierać się na tym, co wiemy, nie na chwilowym braku wiedzy.
