Fiszki przypięte do pozycji bibliograficznych
W bazie projektu znajduje się 1432 opublikowanych fiszek. Każda karta pozostaje przypisana do konkretnej książki lub artykułu i może należeć do wielu miejsc w spisie treści tego projektu.
Znaleziono 1432 fiszek.
B-16 — Teleologia może blokować badanie mechanizmów
Otwórz w książce i skopiuj stały linkPrzeczytaj fragment i opracowanie
2. Rozumiem fragment
Stephen M. Barr, Modern Physics and Ancient Faith (2003) Rozdz. 16; strona PDF 219-220; Loc 2859-2869
Typ i priorytet
metodologiczna / krytyczna / A
Miejsce w rozprawie
1.5; 2.3; 3.8
Teza fiszki
Wyjaśnienie celowości nie może zastępować badań nad mechanizmem działania zjawisk.
Przekład roboczy
„Myślenie teleologiczne rzeczywiście może zahamować realne badania naukowe. Przez wiele stuleci tak właśnie było.” Sposób wykorzystania: Bardzo ważna fiszka równoważąca argumentację. Pozwala jasno stwierdzić, że rozpoznanie projektu nie zwalnia z pytania o przyczyny bliższe, mechanizmy i testowalne przewidywania.
Zastrzeżenie
Cytat należy osadzić w szerszym kontekście Barra, który nie odrzuca teleologii metafizycznej, lecz jej użycie zamiast nauki.
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Pełna karta — także tekst oryginalny
Źródło Stephen M. Barr, Modern Physics and Ancient Faith (2003)
Lokalizacja
Rozdz. 16; PDF s. 219-220; Loc 2859-2869
Typ i priorytet
metodologiczna / krytyczna / A
Miejsce w rozprawie
1.5; 2.3; 3.8
Teza fiszki
Wyjaśnienie celowości nie może zastępować badań nad mechanizmem działania zjawisk.
Cytat oryginalny
“Teleological thinking can indeed be a showstopper as far as doing real scientific research is concerned. For many centuries it was.”
Przekład roboczy
„Myślenie teleologiczne rzeczywiście może zahamować realne badania naukowe. Przez wiele stuleci tak właśnie było.” Sposób wykorzystania: Bardzo ważna fiszka równoważąca argumentację. Pozwala jasno stwierdzić, że rozpoznanie projektu nie zwalnia z pytania o przyczyny bliższe, mechanizmy i testowalne przewidywania.
Zastrzeżenie
Cytat należy osadzić w szerszym kontekście Barra, który nie odrzuca teleologii metafizycznej, lecz jej użycie zamiast nauki.
B-17 — Multiwersum może przesuwać, a nie usuwać fine-tuning
Otwórz w książce i skopiuj stały linkPrzeczytaj fragment i opracowanie
2. Rozumiem fragment
Stephen M. Barr, Modern Physics and Ancient Faith (2003) Rozdz. 17; strona PDF 244-246; Loc 3191-3220
Typ i priorytet
kosmologiczno-filozoficzna / A
Miejsce w rozprawie
1.5; 3.2; 3.7
Teza fiszki
Mechanizm generujący wiele domen lub wszechświatów sam wymaga określonych praw i zdolności do wytwarzania odpowiedniej różnorodności.
Przekład roboczy
„Wszechświat, który rodzi wielość domen, sam jest bardzo szczególnym miejscem. […] Nie ma ucieczki: każde naukowe wyjaśnienie koincydencji antropicznych zakłada, że wszechświat ma szczególne cechy, które same tworzą kolejny zbiór koincydencji antropicznych.” Sposób wykorzystania: Może wejść do krytyki alternatywnych wyjaśnień fine-tuningu. Najmocniejsza wersja argumentu nie brzmi „multiwersum jest niemożliwe”, lecz „wymaga oceny własnego mechanizmu i meta-praw”.
Zastrzeżenie
Kosmologia multiwersum rozwinęła się po 2003 r.; konieczna jest konfrontacja z nowszą literaturą o inflacji, krajobrazie i problemie miary.
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Pełna karta — także tekst oryginalny
Źródło Stephen M. Barr, Modern Physics and Ancient Faith (2003)
Lokalizacja
Rozdz. 17; PDF s. 244-246; Loc 3191-3220
Typ i priorytet
kosmologiczno-filozoficzna / A
Miejsce w rozprawie
1.5; 3.2; 3.7
Teza fiszki
Mechanizm generujący wiele domen lub wszechświatów sam wymaga określonych praw i zdolności do wytwarzania odpowiedniej różnorodności.
Cytat oryginalny
“A universe which gives rise to a multiplicity of domains is itself a very special sort of place. […] There seems to be no escape. Every way of explaining anthropic coincidences scientifically involves assuming that the universe has some sort of very special characteristics that can be thought of as constituting in themselves another set of anthropic coincidences.”
Przekład roboczy
„Wszechświat, który rodzi wielość domen, sam jest bardzo szczególnym miejscem. […] Nie ma ucieczki: każde naukowe wyjaśnienie koincydencji antropicznych zakłada, że wszechświat ma szczególne cechy, które same tworzą kolejny zbiór koincydencji antropicznych.” Sposób wykorzystania: Może wejść do krytyki alternatywnych wyjaśnień fine-tuningu. Najmocniejsza wersja argumentu nie brzmi „multiwersum jest niemożliwe”, lecz „wymaga oceny własnego mechanizmu i meta-praw”.
Zastrzeżenie
Kosmologia multiwersum rozwinęła się po 2003 r.; konieczna jest konfrontacja z nowszą literaturą o inflacji, krajobrazie i problemie miary.
B-18 — Materializm, racjonalność i samoodniesienie
Otwórz w książce i skopiuj stały linkPrzeczytaj fragment i opracowanie
2. Rozumiem fragment
Źródło Stephen M. Barr, Modern Physics and Ancient Faith (2003), cytujący J. B. S. Haldane’a
Lokalizacja
Rozdz. 21; strona PDF 309; Loc 4099
Typ i priorytet
antropologiczno-epistemologiczna / B
Miejsce w rozprawie
3.1; 3.3; 3.5
Teza fiszki
Jeżeli przekonania są wyłącznie skutkami ślepej przyczynowości, trzeba wyjaśnić ich normatywne odniesienie do prawdy i logiki.
Przekład roboczy
„Jeśli materializm jest prawdziwy, wydaje mi się, że nie możemy wiedzieć, iż jest prawdziwy. Jeśli moje poglądy są wynikiem procesów chemicznych zachodzących w mózgu, wyznacza je chemia, a nie prawa logiki.” Sposób wykorzystania: Może wesprzeć trzeci rozdział, w którym od racjonalnej poznawalności świata przechodzi się do natury poznającego podmiotu. Jest też pomostem do antropologii filozoficznej.
Zastrzeżenie
Jest to cytat Haldane’a przytoczony przez Barra. W rozprawie należy dotrzeć do źródła pierwotnego i uwzględnić współczesne naturalistyczne odpowiedzi.
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Pełna karta — także tekst oryginalny
Źródło Stephen M. Barr, Modern Physics and Ancient Faith (2003), cytujący J. B. S. Haldane’a
Lokalizacja
Rozdz. 21; PDF s. 309; Loc 4099
Typ i priorytet
antropologiczno-epistemologiczna / B
Miejsce w rozprawie
3.1; 3.3; 3.5
Teza fiszki
Jeżeli przekonania są wyłącznie skutkami ślepej przyczynowości, trzeba wyjaśnić ich normatywne odniesienie do prawdy i logiki.
Cytat oryginalny
“If materialism is true, it seems to me that we cannot know that it is true. If my opinions are the result of the chemical processes going on in my brain, they are determined by chemistry, not the laws of logic.”
Przekład roboczy
„Jeśli materializm jest prawdziwy, wydaje mi się, że nie możemy wiedzieć, iż jest prawdziwy. Jeśli moje poglądy są wynikiem procesów chemicznych zachodzących w mózgu, wyznacza je chemia, a nie prawa logiki.” Sposób wykorzystania: Może wesprzeć trzeci rozdział, w którym od racjonalnej poznawalności świata przechodzi się do natury poznającego podmiotu. Jest też pomostem do antropologii filozoficznej.
Zastrzeżenie
Jest to cytat Haldane’a przytoczony przez Barra. W rozprawie należy dotrzeć do źródła pierwotnego i uwzględnić współczesne naturalistyczne odpowiedzi.
T-01 — Wszechświat „dostosowany do człowieka”
Otwórz w książce i skopiuj stały linkPrzeczytaj fragment i opracowanie
2. Rozumiem fragment
John A. Wheeler, Foreword, w: J. D. Barrow, F. J. Tipler, The Anthropic Cosmological Principle (1986) Przedmowa Wheelera; druk s. vii; strona PDF 6
Typ i priorytet
syntetyczna / popularyzująca / B
Miejsce w rozprawie
1.4; 3.5
Teza fiszki
Zasada antropiczna zwraca uwagę nie tylko na adaptację życia do kosmosu, lecz także na zakres warunków kosmicznych dopuszczających życie.
Przekład roboczy
„Znaczenie jest ważne, wręcz centralne. Nie tylko człowiek jest dostosowany do wszechświata; wszechświat jest dostosowany do człowieka. Wyobraźmy sobie wszechświat, w którym jedną z podstawowych bezwymiarowych stałych fizyki zmieniono o kilka procent w jedną lub drugą stronę. Człowiek nie mógłby w nim powstać.” Sposób wykorzystania: Mocne motto do części o fine-tuningu i antropocentryzmie. Dobrze nadaje się do postawienia pytania, czy warunki dopuszczające obserwatorów mają znaczenie wyłącznie selekcyjne, czy także wyjaśniające.
Zastrzeżenie
To wypowiedź Wheelera z przedmowy, nie zasadniczy tekst Barrowa i Tiplera; „człowiek” należy odróżnić od szerszej kategorii życia lub obserwatora.
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Pełna karta — także tekst oryginalny
Źródło John A. Wheeler, Foreword, w: J. D. Barrow, F. J. Tipler, The Anthropic Cosmological Principle (1986)
Lokalizacja
Przedmowa Wheelera; druk s. vii; PDF s. 6
Typ i priorytet
syntetyczna / popularyzująca / B
Miejsce w rozprawie
1.4; 3.5
Teza fiszki
Zasada antropiczna zwraca uwagę nie tylko na adaptację życia do kosmosu, lecz także na zakres warunków kosmicznych dopuszczających życie.
Cytat oryginalny
“Meaning is important, is even central. It is not only that man is adapted to the universe. The universe is adapted to man. Imagine a universe in which one or another of the fundamental dimensionless constants of physics is altered by a few percent one way or the other? Man could never come into being in such a universe.”
Przekład roboczy
„Znaczenie jest ważne, wręcz centralne. Nie tylko człowiek jest dostosowany do wszechświata; wszechświat jest dostosowany do człowieka. Wyobraźmy sobie wszechświat, w którym jedną z podstawowych bezwymiarowych stałych fizyki zmieniono o kilka procent w jedną lub drugą stronę. Człowiek nie mógłby w nim powstać.” Sposób wykorzystania: Mocne motto do części o fine-tuningu i antropocentryzmie. Dobrze nadaje się do postawienia pytania, czy warunki dopuszczające obserwatorów mają znaczenie wyłącznie selekcyjne, czy także wyjaśniające.
Zastrzeżenie
To wypowiedź Wheelera z przedmowy, nie zasadniczy tekst Barrowa i Tiplera; „człowiek” należy odróżnić od szerszej kategorii życia lub obserwatora.
T-02 — Dlaczego Wszechświat musi być stary i wielki
Otwórz w książce i skopiuj stały linkPrzeczytaj fragment i opracowanie
2. Rozumiem fragment
John D. Barrow, Frank J. Tipler, The Anthropic Cosmological Principle (1986) Wprowadzenie; druk s. 3; strona PDF 24
Typ i priorytet
kosmologiczno-astrofizyczna / A
Miejsce w rozprawie
1.4; 3.5
Teza fiszki
Czas potrzebny na syntezę pierwiastków biogennych łączy możliwość życia z wiekiem i skalą rozszerzającego się Wszechświata.
Przekład roboczy
„Ta gwiezdna alchemia wymaga ponad dziesięciu miliardów lat. Aby wystarczyło czasu na wytworzenie składników istot żywych, Wszechświat musi mieć co najmniej dziesięć miliardów lat […] Wszechświat musi być tak wielki, jak jest, aby mogła wyewoluować choć jedna forma życia oparta na węglu.” Sposób wykorzystania: Cytat osłabia prosty argument, że ogrom kosmosu świadczy o nieistotności życia. Wielka skala jest tu funkcjonalnie związana z czasem nukleosyntezy i ewolucji gwiazd.
Zastrzeżenie
Wiek podany w książce ma charakter historyczny; używać współczesnych parametrów kosmologicznych, zachowując samą logikę argumentu.
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Pełna karta — także tekst oryginalny
Źródło John D. Barrow, Frank J. Tipler, The Anthropic Cosmological Principle (1986)
Lokalizacja
Wprowadzenie; druk s. 3; PDF s. 24
Typ i priorytet
kosmologiczno-astrofizyczna / A
Miejsce w rozprawie
1.4; 3.5
Teza fiszki
Czas potrzebny na syntezę pierwiastków biogennych łączy możliwość życia z wiekiem i skalą rozszerzającego się Wszechświata.
Cytat oryginalny
“This stellar alchemy takes over ten billion years to complete. Hence, for there to be enough time to construct the constituents of living beings, the Universe must be at least ten billion years old […] The Universe needs to be as big as it is in order to evolve just a single carbon-based life-form.”
Przekład roboczy
„Ta gwiezdna alchemia wymaga ponad dziesięciu miliardów lat. Aby wystarczyło czasu na wytworzenie składników istot żywych, Wszechświat musi mieć co najmniej dziesięć miliardów lat […] Wszechświat musi być tak wielki, jak jest, aby mogła wyewoluować choć jedna forma życia oparta na węglu.” Sposób wykorzystania: Cytat osłabia prosty argument, że ogrom kosmosu świadczy o nieistotności życia. Wielka skala jest tu funkcjonalnie związana z czasem nukleosyntezy i ewolucji gwiazd.
Zastrzeżenie
Wiek podany w książce ma charakter historyczny; używać współczesnych parametrów kosmologicznych, zachowując samą logikę argumentu.
T-03 — Słaba zasada antropiczna jako efekt selekcji
Otwórz w książce i skopiuj stały linkPrzeczytaj fragment i opracowanie
2. Rozumiem fragment
John D. Barrow, Frank J. Tipler, The Anthropic Cosmological Principle (1986) § 1.2, Anthropic Definitions; druk s. 15-16; strona PDF 36-37
Typ i priorytet
definicyjna / metodologiczna / A
Miejsce w rozprawie
1.4; 1.5; 3.8
Teza fiszki
Obserwacje kosmologiczne są warunkowane tym, że mogą być wykonywane tylko w środowisku zgodnym z istnieniem obserwatorów.
Przekład roboczy
„Słaba zasada antropiczna (WAP) precyzuje myśl, że wszelkie obserwacje kosmologiczne są obciążone wszechogarniającym efektem selekcji: naszym istnieniem. […] Obserwowane wartości wielkości fizycznych i kosmologicznych nie są jednakowo prawdopodobne, lecz ogranicza je wymóg istnienia miejsc, w których może wyewoluować życie oparte na węglu, oraz dostateczny wiek Wszechświata.” Sposób wykorzystania: Kluczowa fiszka dla odróżnienia WAP od argumentu z projektu. WAP reguluje interpretację obserwacji; sama nie identyfikuje przyczyny dostrojenia.
Zastrzeżenie
Autorzy formułują zasadę dla życia węglowego i obserwatorów podobnych do nas; trzeba zaznaczyć zakres tego założenia.
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Pełna karta — także tekst oryginalny
Źródło John D. Barrow, Frank J. Tipler, The Anthropic Cosmological Principle (1986)
Lokalizacja
§ 1.2, Anthropic Definitions; druk s. 15-16; PDF s. 36-37
Typ i priorytet
definicyjna / metodologiczna / A
Miejsce w rozprawie
1.4; 1.5; 3.8
Teza fiszki
Obserwacje kosmologiczne są warunkowane tym, że mogą być wykonywane tylko w środowisku zgodnym z istnieniem obserwatorów.
Cytat oryginalny
“The Weak Anthropic Principle (WAP) tries to tie a precise statement to the notion that any cosmological observations made by astronomers are biased by an all-embracing selection effect: our own existence. […] The observed values of all physical and cosmological quantities are not equally probable but they take on values restricted by the requirement that there exist sites where carbon-based life can evolve and by the requirement that the Universe be old enough for it to have already done so.”
Przekład roboczy
„Słaba zasada antropiczna (WAP) precyzuje myśl, że wszelkie obserwacje kosmologiczne są obciążone wszechogarniającym efektem selekcji: naszym istnieniem. […] Obserwowane wartości wielkości fizycznych i kosmologicznych nie są jednakowo prawdopodobne, lecz ogranicza je wymóg istnienia miejsc, w których może wyewoluować życie oparte na węglu, oraz dostateczny wiek Wszechświata.” Sposób wykorzystania: Kluczowa fiszka dla odróżnienia WAP od argumentu z projektu. WAP reguluje interpretację obserwacji; sama nie identyfikuje przyczyny dostrojenia.
Zastrzeżenie
Autorzy formułują zasadę dla życia węglowego i obserwatorów podobnych do nas; trzeba zaznaczyć zakres tego założenia.
T-04 — WAP, twierdzenie Bayesa i nietautologiczność
Otwórz w książce i skopiuj stały linkPrzeczytaj fragment i opracowanie
2. Rozumiem fragment
John D. Barrow, Frank J. Tipler, The Anthropic Cosmological Principle (1986) § 1.2; druk s. 17; strona PDF 38
Typ i priorytet
epistemologiczna / probabilistyczna / B
Miejsce w rozprawie
1.1; 1.5; 3.8
Teza fiszki
Zasada antropiczna może być formalizowana jako aktualizacja prawdopodobieństwa w świetle warunku istnienia obserwatora.
Przekład roboczy
„Carter i inni wskazywali, że jako zasada samoselekcji WAP jest zastosowaniem twierdzenia Bayesa. […] WAP z pewnością nie jest bezsilną tautologią, ponieważ broniono modeli kosmologicznych, w których ogólna struktura Wszechświata miałaby być przeciętnie taka sama niezależnie od czasu obserwacji.” Sposób wykorzystania: Może posłużyć do sformalizowania argumentacji i pokazania, że uwzględnienie selekcji obserwacyjnej zmienia ocenę modeli. Przydatne również w rozważaniu wnioskowania do najlepszego wyjaśnienia.
Zastrzeżenie
Formalizacja bayesowska wymaga jawnych hipotez, rozkładów a priori i problemu miary; sam cytat nie rozwiązuje tych trudności.
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Pełna karta — także tekst oryginalny
Źródło John D. Barrow, Frank J. Tipler, The Anthropic Cosmological Principle (1986)
Lokalizacja
§ 1.2; druk s. 17; PDF s. 38
Typ i priorytet
epistemologiczna / probabilistyczna / B
Miejsce w rozprawie
1.1; 1.5; 3.8
Teza fiszki
Zasada antropiczna może być formalizowana jako aktualizacja prawdopodobieństwa w świetle warunku istnienia obserwatora.
Cytat oryginalny
“Carter, and others, have pointed out that as a self-selection principle the WAP is a statement of Bayes’ theorem. […] The WAP is certainly not a powerless tautological statement because cosmological models have been defended in which the gross structure of the Universe is predicted to be the same on the average whenever it is observed.”
Przekład roboczy
„Carter i inni wskazywali, że jako zasada samoselekcji WAP jest zastosowaniem twierdzenia Bayesa. […] WAP z pewnością nie jest bezsilną tautologią, ponieważ broniono modeli kosmologicznych, w których ogólna struktura Wszechświata miałaby być przeciętnie taka sama niezależnie od czasu obserwacji.” Sposób wykorzystania: Może posłużyć do sformalizowania argumentacji i pokazania, że uwzględnienie selekcji obserwacyjnej zmienia ocenę modeli. Przydatne również w rozważaniu wnioskowania do najlepszego wyjaśnienia.
Zastrzeżenie
Formalizacja bayesowska wymaga jawnych hipotez, rozkładów a priori i problemu miary; sam cytat nie rozwiązuje tych trudności.
T-05 — Mały obszar warunków dopuszczających obserwatorów
Otwórz w książce i skopiuj stały linkPrzeczytaj fragment i opracowanie
2. Rozumiem fragment
John D. Barrow, Frank J. Tipler, The Anthropic Cosmological Principle (1986) Wprowadzenie; druk s. 20; strona PDF 41
Typ i priorytet
fine-tuning / syntetyczna / A
Miejsce w rozprawie
1.4
Teza fiszki
Zmiany stałych fizycznych często prowadzą w modelach do zaniku podstawowych struktur: jąder, atomów i gwiazd.
Przekład roboczy
„Badania teoretyczne zapoczątkowane przez Cartera wskazują, że w pewnym sensie podzbiór światów zdolnych wyłonić obserwatorów jest bardzo «mały». Większość zmian stałych przyrody względem ich rzeczywistych wartości prowadzi do modeli światów martwo urodzonych, niezdolnych wytworzyć obserwatorów. Zwykle nie dopuszczają one ani jąder, ani atomów, ani gwiazd.” Sposób wykorzystania: Nadaje się jako ogólna teza otwierająca katalog konkretnych przypadków fine-tuningu. Później trzeba pokazać, co znaczy „mały” w określonej przestrzeni parametrów.
Zastrzeżenie
Problem miary i doboru przestrzeni możliwości jest centralny; słowo „mały” nie ma sensu bez określenia rozkładu lub zakresu porównania.
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Pełna karta — także tekst oryginalny
Źródło John D. Barrow, Frank J. Tipler, The Anthropic Cosmological Principle (1986)
Lokalizacja
Wprowadzenie; druk s. 20; PDF s. 41
Typ i priorytet
fine-tuning / syntetyczna / A
Miejsce w rozprawie
1.4
Teza fiszki
Zmiany stałych fizycznych często prowadzą w modelach do zaniku podstawowych struktur: jąder, atomów i gwiazd.
Cytat oryginalny
“The theoretical investigations initiated by Carter reveal that in some sense the subset of the ensemble containing worlds able to evolve observers is very ‘small’. Most perturbations of the fundamental constants of Nature away from their actual numerical values lead to model worlds that are still-born, unable to generate observers and become cognizable. Usually, they allow neither nuclei, atoms nor stars to exist.”
Przekład roboczy
„Badania teoretyczne zapoczątkowane przez Cartera wskazują, że w pewnym sensie podzbiór światów zdolnych wyłonić obserwatorów jest bardzo «mały». Większość zmian stałych przyrody względem ich rzeczywistych wartości prowadzi do modeli światów martwo urodzonych, niezdolnych wytworzyć obserwatorów. Zwykle nie dopuszczają one ani jąder, ani atomów, ani gwiazd.” Sposób wykorzystania: Nadaje się jako ogólna teza otwierająca katalog konkretnych przypadków fine-tuningu. Później trzeba pokazać, co znaczy „mały” w określonej przestrzeni parametrów.
Zastrzeżenie
Problem miary i doboru przestrzeni możliwości jest centralny; słowo „mały” nie ma sensu bez określenia rozkładu lub zakresu porównania.
T-06 — Efekt selekcji nie jest ostatecznym wyjaśnieniem wartości
Otwórz w książce i skopiuj stały linkPrzeczytaj fragment i opracowanie
2. Rozumiem fragment
John D. Barrow, Frank J. Tipler, The Anthropic Cosmological Principle (1986) Wprowadzenie; druk s. 21; strona PDF 42
Typ i priorytet
metodologiczna / A
Miejsce w rozprawie
1.5; 3.8
Teza fiszki
WAP może wyjaśnić, dlaczego obserwator zastaje daną relację, ale nie zawsze wyjaśnia, dlaczego parametry mają konkretną skalę.
Przekład roboczy
„Sam ten argument wyjaśnia, dlaczego musimy obserwować wielkości N(t) i αG−2 jako mające podobny rząd, ale nie wyjaśnia, dlaczego rząd ten ma niezwykle wielką wartość około 10^79.” Sposób wykorzystania: Bardzo użyteczne rozróżnienie między selekcją obserwacyjną a genezą lub ostatecznym wyjaśnieniem parametrów. Chroni przed traktowaniem WAP jako kompletnej odpowiedzi na fine-tuning.
Zastrzeżenie
Przykład dotyczy konkretnej historycznej koincydencji wielkich liczb; znaczenie fizyczne symboli trzeba objaśnić w tekście głównym.
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Pełna karta — także tekst oryginalny
Źródło John D. Barrow, Frank J. Tipler, The Anthropic Cosmological Principle (1986)
Lokalizacja
Wprowadzenie; druk s. 21; PDF s. 42
Typ i priorytet
metodologiczna / A
Miejsce w rozprawie
1.5; 3.8
Teza fiszki
WAP może wyjaśnić, dlaczego obserwator zastaje daną relację, ale nie zawsze wyjaśnia, dlaczego parametry mają konkretną skalę.
Cytat oryginalny
“This argument alone explains why we must observe N(t) and αG−2 to be of equal magnitude, but not why that magnitude has the extraordinarily large value ~10^79.”
Przekład roboczy
„Sam ten argument wyjaśnia, dlaczego musimy obserwować wielkości N(t) i αG−2 jako mające podobny rząd, ale nie wyjaśnia, dlaczego rząd ten ma niezwykle wielką wartość około 10^79.” Sposób wykorzystania: Bardzo użyteczne rozróżnienie między selekcją obserwacyjną a genezą lub ostatecznym wyjaśnieniem parametrów. Chroni przed traktowaniem WAP jako kompletnej odpowiedzi na fine-tuning.
Zastrzeżenie
Przykład dotyczy konkretnej historycznej koincydencji wielkich liczb; znaczenie fizyczne symboli trzeba objaśnić w tekście głównym.
T-07 — Akwinata i aposterioryczny argument z celowości
Otwórz w książce i skopiuj stały linkPrzeczytaj fragment i opracowanie
2. Rozumiem fragment
John D. Barrow, Frank J. Tipler, The Anthropic Cosmological Principle (1986) Rozdz. 2, Design Arguments; druk s. 28; strona PDF 49
Typ i priorytet
historyczno-filozoficzna / B
Miejsce w rozprawie
1.2; 2.2
Teza fiszki
Autorzy umieszczają współczesne argumenty antropiczne w długiej tradycji aposteriorycznej refleksji nad celowością.
Przekład roboczy
„Uczeni tacy jak Akwinata dostrzegali moc rozumowania teleologicznego jako wsparcia aposteriorycznego «argumentu z projektu» za istnieniem Bóstwa, któremu można przypisać «ukierunkowanie rzeczy».” Sposób wykorzystania: Może wprowadzić historyczny pomost od piątej drogi Akwinaty do współczesnych argumentów z projektu, a zarazem sprowokować pytanie o ciągłość i różnice między nimi.
Zastrzeżenie
To skrótowa charakterystyka historyczna; termin „design argument” nie powinien być bezpośrednio utożsamiony z piątą drogą bez analizy tekstu Tomasza.
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Pełna karta — także tekst oryginalny
Źródło John D. Barrow, Frank J. Tipler, The Anthropic Cosmological Principle (1986)
Lokalizacja
Rozdz. 2, Design Arguments; druk s. 28; PDF s. 49
Typ i priorytet
historyczno-filozoficzna / B
Miejsce w rozprawie
1.2; 2.2
Teza fiszki
Autorzy umieszczają współczesne argumenty antropiczne w długiej tradycji aposteriorycznej refleksji nad celowością.
Cytat oryginalny
“Scholars like Aquinas realized the power of teleological reasoning as support for an a posteriori ‘Design Argument’ for the existence of a Deity to whom the ‘guidedness of things’ might be attributed.”
Przekład roboczy
„Uczeni tacy jak Akwinata dostrzegali moc rozumowania teleologicznego jako wsparcia aposteriorycznego «argumentu z projektu» za istnieniem Bóstwa, któremu można przypisać «ukierunkowanie rzeczy».” Sposób wykorzystania: Może wprowadzić historyczny pomost od piątej drogi Akwinaty do współczesnych argumentów z projektu, a zarazem sprowokować pytanie o ciągłość i różnice między nimi.
Zastrzeżenie
To skrótowa charakterystyka historyczna; termin „design argument” nie powinien być bezpośrednio utożsamiony z piątą drogą bez analizy tekstu Tomasza.
T-08 — Kant: użyteczność argumentu bez apodyktycznej pewności
Otwórz w książce i skopiuj stały linkPrzeczytaj fragment i opracowanie
2. Rozumiem fragment
J. D. Barrow, F. J. Tipler, The Anthropic Cosmological Principle (1986), cytujący Immanuela Kanta Rozdz. 2, Design Arguments; druk s. 73; strona PDF 94
Typ i priorytet
filozoficzna / krytyczna / A
Miejsce w rozprawie
2.2; 3.8
Teza fiszki
Krytyka Kanta nie musi oznaczać całkowitego odrzucenia argumentu z porządku; kwestionuje przede wszystkim jego roszczenie do dowodu apodyktycznego.
Przekład roboczy
„Nie mamy nic przeciw rozumności i użyteczności tej linii argumentacji; przeciwnie, pragniemy ją zalecić i wspierać. Nie możemy jednak zaakceptować roszczenia tego dowodu do apodyktycznej pewności.” Sposób wykorzystania: Bardzo dobry cytat dla części o Kancie i granicach teologii naturalnej. Pozwala uniknąć uproszczenia, że Kant uznał wszelką refleksję teleologiczną za bezwartościową.
Zastrzeżenie
To cytat z Kanta przytoczony przez Barrowa i Tiplera; do rozprawy należy ustalić źródło pierwotne i polski przekład krytyczny.
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Pełna karta — także tekst oryginalny
Źródło J. D. Barrow, F. J. Tipler, The Anthropic Cosmological Principle (1986), cytujący Immanuela Kanta
Lokalizacja
Rozdz. 2, Design Arguments; druk s. 73; PDF s. 94
Typ i priorytet
filozoficzna / krytyczna / A
Miejsce w rozprawie
2.2; 3.8
Teza fiszki
Krytyka Kanta nie musi oznaczać całkowitego odrzucenia argumentu z porządku; kwestionuje przede wszystkim jego roszczenie do dowodu apodyktycznego.
Cytat oryginalny
“We have nothing to say against the reasonableness and utility of this line of argument, but wish on the contrary to commend and to encourage it, yet we cannot approve of the claims which this proof advances of apodictic certainty.”
Przekład roboczy
„Nie mamy nic przeciw rozumności i użyteczności tej linii argumentacji; przeciwnie, pragniemy ją zalecić i wspierać. Nie możemy jednak zaakceptować roszczenia tego dowodu do apodyktycznej pewności.” Sposób wykorzystania: Bardzo dobry cytat dla części o Kancie i granicach teologii naturalnej. Pozwala uniknąć uproszczenia, że Kant uznał wszelką refleksję teleologiczną za bezwartościową.
Zastrzeżenie
To cytat z Kanta przytoczony przez Barrowa i Tiplera; do rozprawy należy ustalić źródło pierwotne i polski przekład krytyczny.
T-10 — Deuteron, diproton i siła oddziaływania jądrowego
Otwórz w książce i skopiuj stały linkPrzeczytaj fragment i opracowanie
2. Rozumiem fragment
John D. Barrow, Frank J. Tipler, The Anthropic Cosmological Principle (1986) Rozdz. 5; druk s. 322; strona PDF 343
Typ i priorytet
fizyka jądrowa / A
Miejsce w rozprawie
1.4
Teza fiszki
Stabilność jąder ważnych dla nukleosyntezy zależy od zakresu siły oddziaływania silnego.
Przekład roboczy
„Istnienie deuteru i nieistnienie diprotonu zależą w sposób delikatny od dokładnej siły oddziaływania jądrowego. […] Zmniejszenie αs o około 9% wystarcza do rozbicia deuteronu, natomiast zwiększenie αs o 3,4% wystarcza do związania diprotonu.” Sposób wykorzystania: Konkretny przykład do katalogu fine-tuningu mikro-fizycznego. Pokazuje, jak zmiana oddziaływania może przełożyć się na nukleosyntezę i dostępność wodoru.
Zastrzeżenie
Podane progi są zależne od modelu z 1986 r.; weryfikować w nowoczesnej fizyce jądrowej i nie wyprowadzać z nich zbyt szerokich wniosków bez analizy kompensacji parametrów.
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Pełna karta — także tekst oryginalny
Źródło John D. Barrow, Frank J. Tipler, The Anthropic Cosmological Principle (1986)
Lokalizacja
Rozdz. 5; druk s. 322; PDF s. 343
Typ i priorytet
fizyka jądrowa / A
Miejsce w rozprawie
1.4
Teza fiszki
Stabilność jąder ważnych dla nukleosyntezy zależy od zakresu siły oddziaływania silnego.
Cytat oryginalny
“The existence of deuterium and the non-existence of the diproton therefore hinge precariously on the precise strength of the nuclear force. […] A decrease in αs of about 9% is sufficient to unbind the deuteron whilst an increase in αs of 3.4% is sufficient to bind the diproton.”
Przekład roboczy
„Istnienie deuteru i nieistnienie diprotonu zależą w sposób delikatny od dokładnej siły oddziaływania jądrowego. […] Zmniejszenie αs o około 9% wystarcza do rozbicia deuteronu, natomiast zwiększenie αs o 3,4% wystarcza do związania diprotonu.” Sposób wykorzystania: Konkretny przykład do katalogu fine-tuningu mikro-fizycznego. Pokazuje, jak zmiana oddziaływania może przełożyć się na nukleosyntezę i dostępność wodoru.
Zastrzeżenie
Podane progi są zależne od modelu z 1986 r.; weryfikować w nowoczesnej fizyce jądrowej i nie wyprowadzać z nich zbyt szerokich wniosków bez analizy kompensacji parametrów.
3 — Złożone układy koordynowane i nieredukowalna złożoność
Otwórz w książce i skopiuj stały linkPrzeczytaj fragment i opracowanie
2. Rozumiem fragment
Słowa kluczowe
Przekład roboczy
ROBOCZE „Znane są niezwykle złożone i skoordynowane systemy biologiczne, w których żaden dający się pomyśleć prostszy układ – tylko częściowo skoordynowany i częściowo funkcjonalny – nie byłby niczym innym niż obciążeniem.” Rozdział 1, Appendix, § 6 „Design and complexity”; strona PDF 30.
Miejsce w rozprawie
Rozdział 1, § 2 „inteligentny projekt: od Newtona do Behego i Meyera” oraz § 4: współczesne dane biologiczne.
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Słowa kluczowe
Behe; nieredukowalna złożoność; systemy biologiczne
Pełna karta — także tekst oryginalny
PRIORYTET B
Słowa kluczowe
Cytat oryginalny
Incredibly complex coordinated biological systems are known in which no conceivable part-coordinated, part-functioning, simpler arrangement would be other than a liability. TŁUMACZENIE ROBOCZE „Znane są niezwykle złożone i skoordynowane systemy biologiczne, w których żaden dający się pomyśleć prostszy układ - tylko częściowo skoordynowany i częściowo funkcjonalny - nie byłby niczym innym niż obciążeniem.”
Lokalizacja
Rozdział 1, Appendix, § 6 „Design and complexity”; PDF s. 30.
Miejsce w rozprawie
Rozdział 1, § 2 „ID: od Newtona do Behego i Meyera” oraz § 4: współczesne dane biologiczne.
6 — Wnioskowanie o „pierwotnym zasobie” informacji
Otwórz w książce i skopiuj stały linkPrzeczytaj fragment i opracowanie
2. Rozumiem fragment
Słowa kluczowe
Przekład roboczy
ROBOCZE „Najbardziej rozsądnym wnioskiem z takich obserwacji jest, że zewnętrzna inteligencja odpowiadała za ogromny pierwotny zasób informacji biologicznej w postaci stworzonych populacji w pełni funkcjonujących organizmów.” Rozdział 1, Appendix, § 6 „Design and complexity”; strona PDF 31.
Miejsce w rozprawie
Rozdział 1, § 3-5, zwłaszcza rozróżnienie inteligentny projekt i kreacjonizmu.
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Słowa kluczowe
najlepsze wyjaśnienie; stworzenie specjalne; granice ID
Pełna karta — także tekst oryginalny
PRIORYTET A
Słowa kluczowe
Cytat oryginalny
The most reasonable inference from such observations is that outside intelligence was responsible for a vast original store of biological information in the form of created populations of fully functioning organisms. TŁUMACZENIE ROBOCZE „Najbardziej rozsądnym wnioskiem z takich obserwacji jest, że zewnętrzna inteligencja odpowiadała za ogromny pierwotny zasób informacji biologicznej w postaci stworzonych populacji w pełni funkcjonujących organizmów.”
Lokalizacja
Rozdział 1, Appendix, § 6 „Design and complexity”; PDF s. 31.
Miejsce w rozprawie
Rozdział 1, § 3-5, zwłaszcza rozróżnienie ID i kreacjonizmu.
7 — „Zgodne z Bogiem Biblii” nie znaczy „dowodzi Boga Biblii”
Otwórz w książce i skopiuj stały linkPrzeczytaj fragment i opracowanie
2. Rozumiem fragment
Słowa kluczowe
Przekład roboczy
ROBOCZE „Taka inteligencja ogromnie przewyższa inteligencję ludzką – co ponownie jest zgodne z pojęciem Boga objawionego w Biblii.” Rozdział 1, Appendix, § 6 „Design and complexity”; strona PDF 31.
Miejsce w rozprawie
Rozdział 3, § 1-2 oraz § 8: profil Projektanta i granice teologii naturalnej.
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Słowa kluczowe
identyfikacja Projektanta; zgodność; Objawienie
Pełna karta — także tekst oryginalny
PRIORYTET A
Słowa kluczowe
Cytat oryginalny
Such intelligence vastly surpasses human intelligence—again consistent with the concept of God as revealed in the Bible. TŁUMACZENIE ROBOCZE „Taka inteligencja ogromnie przewyższa inteligencję ludzką - co ponownie jest zgodne z pojęciem Boga objawionego w Biblii.”
Lokalizacja
Rozdział 1, Appendix, § 6 „Design and complexity”; PDF s. 31.
Miejsce w rozprawie
Rozdział 3, § 1-2 oraz § 8: profil Projektanta i granice teologii naturalnej.
8 — Termodynamika, informacja i „specified complexity”
Otwórz w książce i skopiuj stały linkPrzeczytaj fragment i opracowanie
2. Rozumiem fragment
Słowa kluczowe
Przekład roboczy
ROBOCZE „Bez zaprogramowanego mechanizmu albo działania inteligentnego nawet układy otwarte będą zmierzać od porządku do nieporządku, od informacji do braku informacji oraz ku mniejszej dostępności energii.” Rozdział 1, Appendix, § 1 „Natural law”; strona PDF 26.
Miejsce w rozprawie
Rozdział 1, § 4: informacja biologiczna; przede wszystkim § 5: krytyka inteligentny projekt.
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Słowa kluczowe
entropia; układy otwarte; specified complexity
Pełna karta — także tekst oryginalny
PRIORYTET C
Słowa kluczowe
Cytat oryginalny
Without either a programmed mechanism or intelligent action, even open systems will tend from order to disorder, from information to non-information, and towards less availability of energy. TŁUMACZENIE ROBOCZE „Bez zaprogramowanego mechanizmu albo działania inteligentnego nawet układy otwarte będą zmierzać od porządku do nieporządku, od informacji do braku informacji oraz ku mniejszej dostępności energii.”
Lokalizacja
Rozdział 1, Appendix, § 1 „Natural law”; PDF s. 26.
Miejsce w rozprawie
Rozdział 1, § 4: informacja biologiczna; przede wszystkim § 5: krytyka ID.
9 — Pochodzenie życia i „informacja narzucona materii”
Otwórz w książce i skopiuj stały linkPrzeczytaj fragment i opracowanie
2. Rozumiem fragment
Słowa kluczowe
Przekład roboczy
ROBOCZE „W odniesieniu do pochodzenia pierwszego życia ma to wykluczać możliwość, by taka wyspecyfikowana złożoność powstała inaczej niż dzięki zewnętrznej informacji odciśniętej w materii.” Rozdział 1, Appendix, § 1 „Natural law”; strona PDF 26.
Miejsce w rozprawie
Rozdział 1, § 4: pochodzenie życia; Rozdział 3, § 1: przyczyna inteligentna.
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Słowa kluczowe
abiogeneza; informacja; możliwość naturalna
Pełna karta — także tekst oryginalny
PRIORYTET C
Słowa kluczowe
Cytat oryginalny
Applied to the origin of the first life, this denies that such specified complexity can possibly arise except from outside information impressed on to matter. TŁUMACZENIE ROBOCZE „W odniesieniu do pochodzenia pierwszego życia ma to wykluczać możliwość, by taka wyspecyfikowana złożoność powstała inaczej niż dzięki zewnętrznej informacji odciśniętej w materii.”
Lokalizacja
Rozdział 1, Appendix, § 1 „Natural law”; PDF s. 26.
Miejsce w rozprawie
Rozdział 1, § 4: pochodzenie życia; Rozdział 3, § 1: przyczyna inteligentna.
10 — Podobieństwo jako skutek wspólnego projektanta
Otwórz w książce i skopiuj stały linkPrzeczytaj fragment i opracowanie
2. Rozumiem fragment
Słowa kluczowe
Przekład roboczy
ROBOCZE „Podobieństwo nie jest jednak świadectwem wspólnego pochodzenia (ewolucji), lecz raczej wspólnego projektanta (stworzenia).” Rozdział 7, część „Human/chimp DNA similarity—evidence for evolutionary relationship?”; strona PDF 133.
Miejsce w rozprawie
Rozdział 1, § 3 oraz § 5: krytyka argumentów projektowych i alternatywne wyjaśnienia danych.
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Słowa kluczowe
homologia; wspólny projektant; analogia
Pełna karta — także tekst oryginalny
PRIORYTET C
Słowa kluczowe
Cytat oryginalny
However, similarity is not evidence for common ancestry (evolution), but rather for a common designer (creation). TŁUMACZENIE ROBOCZE „Podobieństwo nie jest jednak świadectwem wspólnego pochodzenia (ewolucji), lecz raczej wspólnego projektanta (stworzenia).”
Lokalizacja
Rozdział 7, część „Human/chimp DNA similarity—evidence for evolutionary relationship?”; PDF s. 133.
Miejsce w rozprawie
Rozdział 1, § 3 oraz § 5: krytyka argumentów projektowych i alternatywne wyjaśnienia danych.
11 — Wielorakie warunki dla życia
Otwórz w książce i skopiuj stały linkPrzeczytaj fragment i opracowanie
2. Rozumiem fragment
Słowa kluczowe
Przekład roboczy
ROBOCZE „Życie na jakiejkolwiek planecie może przetrwać tylko wtedy, gdy spełniona jest wielka liczba bardzo rygorystycznych warunków.” Rozdział 9, § 2 „Conditions must be ‘just right’”; strona PDF 173.
Miejsce w rozprawie
Rozdział 1, § 4: fine-tuning i dostosowanie warunków do życia; Rozdział 3, § 5: ukierunkowanie na życie.
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Słowa kluczowe
fine-tuning; astrobiologia; warunki habitabilności
Pełna karta — także tekst oryginalny
PRIORYTET B
Słowa kluczowe
Cytat oryginalny
Life on any planet can only survive provided a great number of very stringent requirements are met. TŁUMACZENIE ROBOCZE „Życie na jakiejkolwiek planecie może przetrwać tylko wtedy, gdy spełniona jest wielka liczba bardzo rygorystycznych warunków.”
Lokalizacja
Rozdział 9, § 2 „Conditions must be ‘just right’”; PDF s. 173.
Miejsce w rozprawie
Rozdział 1, § 4: fine-tuning i dostosowanie warunków do życia; Rozdział 3, § 5: ukierunkowanie na życie.
12 — Panspermia jako alternatywa dla Projektanta transcendentnego
Otwórz w książce i skopiuj stały linkPrzeczytaj fragment i opracowanie
2. Rozumiem fragment
Słowa kluczowe
Przekład roboczy
ROBOCZE „Nieprawdopodobieństwo życia gdzie indziej ma obalać ideę, że życie mogło przypadkowo dotrzeć na Ziemię albo zostać tu celowo wysłane przez obcych -panspermię i panspermię kierowaną.” Rozdział 9, § 2 „Conditions must be ‘just right’”; strona PDF 173.
Miejsce w rozprawie
Rozdział 3, § 2: transcendencja Projektanta; pomocniczo Rozdział 1, § 5.
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Słowa kluczowe
panspermia kierowana; inteligencja kosmiczna; transcendencja
Pełna karta — także tekst oryginalny
PRIORYTET C
Słowa kluczowe
Cytat oryginalny
The improbability of life elsewhere refutes the idea that life may have inadvertently drifted to Earth, or may have been deliberately sent here by aliens (‘panspermia’ and ‘directed panspermia’). TŁUMACZENIE ROBOCZE „Nieprawdopodobieństwo życia gdzie indziej ma obalać ideę, że życie mogło przypadkowo dotrzeć na Ziemię albo zostać tu celowo wysłane przez obcych -panspermię i panspermię kierowaną.”
Lokalizacja
Rozdział 9, § 2 „Conditions must be ‘just right’”; PDF s. 173.
Miejsce w rozprawie
Rozdział 3, § 2: transcendencja Projektanta; pomocniczo Rozdział 1, § 5.
