Pracownia poszukiwań
Ratzsch, Del, 2016- Teologia naturalna, naturalizm metodologiczny i żółwie do samego dołu
Pełny widok tekstowy rozwija wszystkie sekcje i usuwa elementy strony niepotrzebne dla AI, Speechify oraz wydruku.
Opis bibliograficzny
Del Ratzsch, „Teologia naturalna, naturalizm metodologiczny i «żółwie do samego dołu»”, przeł. Dariusz Sagan, Filozoficzne Aspekty Genezy 13 (2016), s. 119–152.
Zakres dostępnej kopii
Pełny polski przekład artykułu „Natural Theology, Methodological Naturalism, and «Turtles All the Way Down»”, pierwotnie opublikowanego w Faith and Philosophy 21 (2004), nr 4, s. 436–455. Plik obejmuje 34 strony PDF, drukowane s. 119–152, z przypisami, bibliografią oraz polskim i angielskim streszczeniem i słowami kluczowymi. Brak odrębnego spisu treści.
Streszczenie treści
Ratzsch rozważa, w jaki sposób osiągnięcia nauki i filozoficzna analiza jej założeń mogą wspierać teologię naturalną. Omawia wielokierunkowe relacje między obserwacjami, teoriami i szerszymi przekonaniami o racjonalności świata oraz zdolnościach poznawczych człowieka. Rozróżnia pragmatyczne poszukiwanie wyjaśnień naturalnych od bezwarunkowego zakazu rozważania innych możliwości; dopuszcza użyteczność pierwszej strategii, lecz kwestionuje uzasadnienie drugiej. Analizuje konsekwencje takiego zakazu na przykładach kosmologii, subtelnego zestrojenia i hipotez wielu wszechświatów. Argumentuje, że kolejne mechanizmy wyjaśniające mogą ponawiać pytanie o warunki własnego działania, natomiast wyjaśnienie odwołujące się do projektu może — jego zdaniem — oferować inny sposób zakończenia regresu. Wniosek o teologicznym potencjale tych rozważań jest stanowiskiem autora; tekst przedstawia argument filozoficzny, a nie empiryczne rozstrzygnięcie między hipotezami kosmologicznymi.
Hasła tematyczne
teologia naturalna; naturalizm metodologiczny; filozofia nauki; nauka i religia; racjonalność świata; subtelne zestrojenie; wieloświat; projekt; regres wyjaśniający; brzytwa Ockhama
Omówienie źródła
Podsumowanie artykułu
Artykuł wychodzi od klasycznego rozumienia teologii naturalnej jako refleksji nad tym, co o Bogu można poznać bez specjalnego objawienia, zwłaszcza na podstawie empirycznego badania przyrody. Autor twierdzi jednak, że możliwości teologii naturalnej są potencjalnie znacznie bogatsze, niż zwykle się zakłada.
Główną przeszkodą dla takiej refleksji bywa naturalizm metodologiczny, czyli zasada, że nauka powinna posługiwać się wyłącznie wyjaśnieniami odwołującymi się do przyczyn naturalnych. Ratzsch argumentuje, że po dokładniejszej analizie zasada ta nie okazuje się ani tak oczywista, ani tak neutralna, jak się często przyjmuje.
Według autora naturalizm metodologiczny może pełnić funkcję tymczasowej strategii pragmatycznej, ale nie powinien być traktowany jako nienaruszalna norma. Gdy staje się doktryną, zaczyna nie tylko ograniczać refleksję nad projektem i teologią naturalną, lecz także nieść niepożądane konsekwencje teologiczne.
W zakończeniu autor podkreśla, że zarówno rozwój nauki, jak i głębsza filozofia nauki otwierają szersze perspektywy dla zakorzenionej w nauce teologii naturalnej. Dominacja naturalizmu w nauce utrudnia naukowcowi-teiście widzenie stworzenia jako miejsca poznawania także Stwórcy.
Fiszki
Do tej pozycji nie przypisano jeszcze opublikowanych fiszek.