Pracownia poszukiwań
Zabołotny, 2016- Naturalizm metodologiczny w nauce
Pełny widok tekstowy rozwija wszystkie sekcje i usuwa elementy strony niepotrzebne dla AI, Speechify oraz wydruku.
Opis bibliograficzny
Andrzej Zabołotny, „Naturalizm metodologiczny w nauce — dylemat teisty”, Filozoficzne Aspekty Genezy 13 (2016), s. 25–48.
Zakres dostępnej kopii
Kompletny artykuł czasopiśmienny w języku polskim: 24 strony PDF, drukowane s. 25–48. Plik zawiera tekst z przypisami, bibliografię oraz polskie i angielskie streszczenie i słowa kluczowe. Brak odrębnego spisu treści.
Streszczenie treści
Zabołotny bada napięcie między naturalistycznym sposobem uprawiania nauki a chrześcijańskim przekonaniem o działaniu Boga w świecie. Zestawia narrację rozwoju poznania naukowego z narracją teistyczną, po czym odróżnia naturalizm ontologiczny od różnych wersji naturalizmu metodologicznego. Argumentuje, że połączenie metodologii naturalistycznej z tezą o przyczynowym domknięciu świata albo z roszczeniem do wyłącznego i pełnego poznania przyrody wprowadza dodatkowe założenia metafizyczne. Rozpatruje ich konsekwencje dla stworzenia, modlitwy, objawienia i cudów; omawia też propozycję NOMA i zarzut „Boga luk”. W zakończeniu przedstawia dwie słabsze możliwości: zachowanie naturalistycznych metod przy uznaniu granic nauki i wartości poznania religijnego albo poszerzenie dopuszczalnych wyjaśnień wraz z rozróżnieniem nauki wspólnej i nauki opartej na założeniach teistycznych. Są to propozycje filozoficzne autora, rozwijane z perspektywy chrześcijańskiego teizmu.
Hasła tematyczne
naturalizm metodologiczny; naturalizm ontologiczny; teizm; nauka i religia; filozofia nauki; przyczynowe domknięcie świata; działanie Boga; cuda; Bóg luk; NOMA; nauka duhemowska; poznanie religijne
Omówienie źródła
Podsumowanie artykułu
Artykuł stawia pytanie, czy teista może zaakceptować naturalizm metodologiczny jako zasadę pracy naukowej, skoro nie może przyjąć naturalizmu ontologicznego, który wyklucza istnienie rzeczywistości nadprzyrodzonej.
Autor pokazuje, że zasada ograniczania wyjaśnień naukowych do przyczyn naturalnych często nie zatrzymuje się na poziomie metodologii, ale bywa łączona z założeniami metafizycznymi, które prowadzą do daleko idących konsekwencji teologicznych.
W zakończeniu podkreśla, że naukowiec-teista może traktować poznawanie stworzenia jako poznawanie także Stwórcy — zarówno w Jego pośrednim, jak i bezpośrednim działaniu w świecie. Z tej perspektywy dominacja naturalizmu w nauce utrudnia pełniejsze rozumienie rzeczywistości.
Końcowy wniosek jest taki, że nawet słabsze wersje naturalizmu metodologicznego nie rozwiązują całkowicie dylematu teisty. Problem relacji między celem nauki a przekonaniami religijnymi pozostaje nadal otwarty.
Fiszki
Do tej pozycji nie przypisano jeszcze opublikowanych fiszek.