Sesboüé, Bernard; Wolinski, Joseph, 1999 — Bóg zbawienia

Spis odczytany z dostępnego pliku. oryginalny pełny spis tomu I; paginacja drukowana i zaobserwowane błędy druku zachowane. Zakres dostępnej kopii opisano osobno.

Wstęp do wydania polskiego — 5
Wykaz skrótów — 7
Prezentacja — 9
Najważniejsze opcje — 12
Na styku historii i dogmatyki — 13
Cztery tomy — 14
Sens historii i sens dogmatu — 15
Wprowadzenie. Punkt wyjścia — 17
Rozdział pierwszy. Pierwsze dyskursy chrześcijańskie i tradycja wiary — 21
I. Pierwsze dyskursy chrześcijańskie — 21
1. Judeochrześcijaństwo — 21
Wiara judeochrześcijan — 23
Judeochrześcijaństwo „heterodoksyjne" — 28
2. Gnostyzm — 30
Początki gnostycyzmu — 31
Gnostycyzm chrześcijański — 32
Najważniejsze cechy ruchu gnostyckiego — 33
Ortodoksja i heterodoksja gnostyków — 34
3. Dyskurs chrześcijański od Ojców apostolskich po Ireneusza — 35
Pierwszy dyskurs duszpasterski i liturgiczny — 36
Dyskurs apologetyczny — 37
Dyskurs przeciw heretykom — 39
II. Tradycja i reguła wiary — 41
1. Dogmat przed dogmatem: reguła wiary — 41
2. Forma reguły wiary: porządek tradycji" — 44
Tradycja w Nowym Testamencie — 44
Tradycja u Ojców apostolskich — 45
Doktryna i tradycja u Ireneusza — 46
3. Zachowanie reguły wiary: sukcesja apostolska — 48
4. Norma reguły wiary: kanon Pisma Świętego — 52
Tworzenie się chrześcijańskiego kanonu Pism — 53
Geneza kanonu Starego Testamentu — 53
Geneza kanonu Nowego Testamentu — 56
Znaczenie dogmatyczne kanonu Pism — 59
Rozdział drugi. Treść tradycji: reguła wiary i symbole (Il-V wiek) — 63
Dogmat i historia — 63
I. Funkcje symbolu wiary w Kościele — 64
1. Funkcja wyznaniowa — 64
2. Funkcja doktrynalna — 68
II. Geneza i historia symbolów wiary — 70
1. Sytuacja wyznań wiary w Nowym Testamencie — 72
Pierwszy model chrystologiczny: imię Jezusa i tytuł — 72
Drugi model chrystologiczny: „kerygmat” — 73
Model binarny: Bóg Ojciec i Chrystus — 74
Model potrójny: Ojciec, Syn, Duch — 75
2. Sytuacja wyznań wiary w epoce Ojców apostolskich — 76
Dwa modele chrystologiczne — 76
Model binarny i potrójny — 77
3. Połączenie formuł chrystologicznych i trynitarnych — 78
4. Na zachodzie: dawny symbol rzymski zwany „symbolem apostolskim” — 80
5. Na wschodzie: ku symbolowi nicejsko-konstantynopolitańskiemu — 82
6. Nowe odmiany symboli w rozwoju historycznym — 83
Symbole soborowe — 83
Symbol „nicejsko-konstantynopolitański” — 84
Symboliczne dokumenty teologiczne i wyznaniowe — 85
III. Struktury symbolu — 86
1. Struktura formalna: relacja między dwoma partnerami — 86
Struktura przymierza — 86
Struktura dialogowa — 87
2. Struktura treści: Trójca „ekonomiczna” — 88
3. Porównanie z „Anaforami” eucharystycznymi — 91
IV. Pierwszy artykuł — 93
1. Wierzę w Boga; wierzę w jednego Boga — 93
2. Bóg Ojciec wszechmogący — 94
3. Stwórca nieba i ziemi — 96
V. Drugi artykuł — 98
1. Konstrukcja artykułu — 98
2. Tytulatura Chrystusa — 100
„Jezus Chrystus” czy „Chrystus Jezus” — 100
Syn Boży, Jednorodzony — 101
Nasz Pan — 101
3. Dodatek do kerygmatu: boskie i ludzkie pochodzenie Chrystusa — 102
Pochodzenie ludzkie — 102
Pochodzenie boskie — 103
Wcielenie na Wschodzie — 103
4. Serce artykułu: „kerygmat” chrystologiczny — 104
Kilka wariantów w stylizowanym opowiadaniu — 104
Dodatek późniejszy: zstąpienie do piekieł — 106
5. Powrót Chrystusa — 107
VI. Trzeci artykuł — 108
1. Konstrukcja artykułu — 108
2. Na Wschodzie w IV wieku: bóstwo Ducha Świętego — 110
3. Na Wschodzie: pozostałości sekwencji „ekonomicznej” o Duchu Świętym — 111
4. Sekwencja eklezjalna: Duch i Kościół — 112
Trójca i Duch Święty w Kościele — 112
Kościół święty — 114
Kościół katolicki i apostolski — 114
Świętych obcowanie — 116
Chrzest i odpuszczenie grzechów — 117
Zmartwychwstanie umarłych lub ciała — 118
Życie wieczne — 118
Konkluzja — 119
Rozdział trzeci. Trynitarna ekonomia zbawienia (II wiek) — 121
I. Chrześcijańskie odczytanie pism i argument profetyczny — 121
1. Misterium paschalne, fundament pewnej hermeneutyki — 122
2. Argument proroctw — 124
Justyn: Stary Testament uzasadnieniem wydarzenia Jezusa — 124
Ireneusz: zgodność dwu Testamentów — 126
Tertulian: zgodność między prorokami a Panem — 127
3. Orygenes: od trzech do czterech znaczeń pisma — 127
Typologia i alegoria — 128
Trzy — i czwarte — znaczenie Ewangelii — 129
Nowość i ciągłość w dziele zbawienia — 133
II. Chrześcijaństwo z punktu widzenia rozumu: Apologeci — 134
1. Oskarżenie o ateizm i odwołanie się do rozumu — 134
2. Teologia słowa u Apologetów — 137
Justyn i żydowski zarzut „drugiego Boga” — 138
Teofil z Antiochii i Słowo wypowiedziane — 139
Chrystus, Moc i Mądrość Boża — 140
Narodzenie Syna i „delimitacja” — 141
III. Ireneusz: ekonomia trynitarna i zbawienie w Jezusie Chrystusie — 142
1. Trynitarna ekonomia zbawienia — 143
Pierwsze użycia słowa „trójca” — 143
Teologia i „ekonomie” — 144
Antyheretyckie użycie ekonomii — 145
Ekonomie, reguła wiary i odniesienie do Ef 4,6 — 147
„Upodobanie” Ojca, fundament ekonomii — 148
Ekonomie jako przejawianie się Trójcy — 149
Ekonomie, synostwo i łaskawość Boża — 151
2. Zbawienie w Jezusie Chrystusie: pośrednictwo i rekapitulacja — 153
Chrystus „jeden i ten sam” — 153
Chrystus, prawdziwy człowiek i prawdziwy Syn Boży — 153
Rekapitulacja w Chrystusie, Nowym Adamie — 155
Maryja, Nowa Ewa — 157
Rozdział czwarty. Od ekonomii do „teologii” (III wiek) — 159
I. Adopcjanizm i modalizm monarchiański w wiekach II i III — 160
1. Monarchianizm adopcjanistyczny — 160
2. Monarchianizm unitariański modalityczny — 161
3. Sabelianizm i „objawienie funkcjonalne” — 163
II. Kwestia liczby w Bogu przed Tertulianem: Justyn i Hipolit — 163
1. Justyn i kwestia „drugiego Boga" — 163
2. Hipolit i stosunek widzialne/niewidzialne, slowo/syn — 164
III. Ekonomia i teologia trynitarna u Tertuliana — 167
1. Jedność substancji i Trójca: uwzględnienie „jednego Boga” — 167
Monarchia — 168
Trzy porównania montanistyczne — 169
2. Ekonomia i dyspozycja: przedstawienie liczby w Bogu — 170
Odmienność i „dyspozycja”: perspektywa liczby w jednej substancji — 171
Perspektywa liczby poprzez stopień, rodzaj i formę — 172
3. Od chrystologii do odwiecznej Trójcy — 173
Narodzenie Syna na zewnątrz jako „wyjście” od Ojca — 173
Pochodzenie Syna jako Mądrości we wnętrzu Ojca — 174
„Pochodzenie” Ducha Świętego — 175
Trójca (tylko) ekonomiczna? Teza Harnacka — 177
Odwieczne pochodzenie Syna i Ducha Świętego — 177
Tertulian prekursorem w chrystologii — 179
4. Substancja i osoba: wkład Tertuliana — 181
IV. Orygenes i teologia Słowa Bożego — 182
1. Orygenes i początki teologii naukowej — 183
Prekursor: Klemens Aleksandryjski — 183
Teologiczne oblicze Orygenesa — 184
Reguła wiary i teologia naukowa — 185
Preegzystencja dusz i misterium paschalne — 186
2. Niematerialność Boga i odwieczne pochodzenie Syna — 188
Niematerialność Boga — 188
Odwieczne pochodzenie Syna — 189
Zrodzony „jako wola pochodząca z ducha” — 191
3. Od Ojca, „dobra samego w sobie", do Syna, „obrazu dobra” — 192
Syn, „Obraz Dobroci" Ojca — 193
Rozróżnienie Boga (ho theos) i Boga (theos) — 194
Rozróżnienie „Jeden-złożony” i teologia „denominacji” — 195
4. Teologia Ducha Świętego w świetle J 1,3 — 197
5. Orygenes i trzy hispostazy — 199
6. Wcielenie w nowych perspektywach — 200
Dwie natury w Chrystusie — 201
Słowo Pośrednik — 201
Pośrednicząca rola duszy Chrystusa — 202
7. Podwójna spuścizna Orygenesa — 203
8. „Subordynacjonizm” Ojców przednicejskich — 206
Rozdział piąty. Bóstwo Syna i Ducha Świętego (IV wiek) — 211
I. Bóstwo Syna i debata wokół soboru nicejskiego (325) — 212
1. Herezja Ariusza i sobór nicejski — 325
Doktryna Ariusza: przekonanie „monarchianistycznc” — 214
Doktryna Ariusza: przekonanie chrystologiczne — 217
Zwołanie Soboru Nicejskiego — 218
„Definicja” nicejska: dodatki do Symbolu — 220
„Przełom” Soboru Nicejskiego, wydarzenie dogmatyczne — 222
2. Kryzys po soborze nicejskim — 223
Powstanie i rozwój kontrowersji — 224
Atanazy, „obrońca” Soboru Nicejskiego — 226
Wkład Hilarego z Poitiers — 228
„Recepcja” oboru Nicejskiego — 230
Powstanie eklezjologii soborowej — 231
II. Bóstwo Ducha Świętego i pierwszy sobór w Konstantynopolu (381) — 233
1. Pojawienie się herezji „pneumatycznych” — 234
Radykalny arianizm Aecjusza i Eunomiusza — 234
Egipscy „tropicy” — 235
Wschodni „pneumatomachowie” — 236
2. Wielkie argumenty za boskością Ducha Świętego — 237
Atanazy z Aleksandrii — 237
Bazyli z Cezarei — 239
Wyjątkowo ostrożny język — 241
3. Zwołanie Pierwszego Soboru Konstantynopolitańskiego (381) — 242
Symbol nicejsko-konstantynopolitański: powstanie i przeznaczenie — 244
Sekwencja o Duchu Świętym — 247
Rozdział szósty. Misterium Trójcy: refleksja spekulatywna i opracowanie języka „Filioque”. Relacje trynitarne. (Począwszy od IV wieku) — 251
I. Od opracowania pojęć do formuły trynitarnej — 252
1. Spekulatywne opracowanie rozróżnienie trynitarnego — 253
Trynitarne kontestacja Eunomiusza — 253
Spekulatywna odpowiedź Bazylego z Cezarei — 255
2. Opracowanie formuły trynitarnej — 259
Krótka historia pojęć osoby i hipostazy — 260
Rola Ojców Kapadockich w opracowaniu formuły trynitarnej — 263
3. Od formuły wiary z roku 382 do Soboru z roku 553 — 268
II. Od Augustyna do Tomasza: ku doktrynie relacji istnienia — 271
1. Augustyn dziedzicem myśli greckiej — 273
2. Od Boecjusza do Gilberta de la Porée — 275
3. Święty Tomasz i relacje subsystujące — 277
Refleksja o relacji — 277
Refleksja o osobie — 278
Podsumowanie: osoby, „relacje subsystujące” — 279
III. Doktryna „Filique” i debata doktrynalna między Zachodem a Wschodem — 281
1. Ojcowie greccy i pochodzenie Ducha Świętego — 283
2. Augustyn twórcą doktryny „Filioque” — 286
3. Dwa ujęcia trynitarne — 288
4. Od umieszczenia „Filioque” w symbolu do schizmy między Wschodem a Zachodem — 290
5. Niepowodzenia prób zjednoczenia: Lyon II i Florencja — 292
Drugi Sobór Lyoński (1274) — 292
Sobór w Ferrarze i Florencji (1439-1445) — 295
6. „Filioque” i dialog ekumeniczny dzisiaj — 298
Rozdział siódmy. Chrystologia i soteriologia. Efez i Chalcedon (IV–V wiek) — 301
I. Chrystologia i soteriologia w IV wieku — 302
1. Wielkie argumenty soteriologiczne: pośrednictwo Chrystusa i przebóstwienie człowieka — 302
2. Chrystus Zbawiciel u Atanazego z Aleksandrii — 309
3. Apolinary z Laodycei i „Apolinaryzm” — 314
4. Chrystologia szkoły Antiocheńskiej (Diodor z Tarsu i Teodor z Mopsuestii) — 317
5. Chrystologia Ojców Kapadockich — 323
6. Dwie chrystologie w sytuacji napięcia: Antiochia i Aleksandria — 326
II. Wielkie debaty chrystologiczne w V wieku — 328
1. Zakwestionowanie jedności Chrystusa: Nestoriusz i Cyryl. Sobór Efeski (431) — 328
Punkt wyjścia kryzysu: Nestoriusz i „Theotokos” — 329
Interwencja Cyryla: list ze stycznia 430 roku — 330
Odpowiedź Nestoriusza — 333
Trzeci list Cyryla do Nestoriusza — 336
Zgromadzenie Soboru w Efezie — 339
Akt zjednoczenia z 433 roku — 342
Czy Nestoriusz byl „nestorianinem”? — 343
Pierwsze podsumowanie — 345
2. Jedna osoba w dwóch różnych naturach: Eutyches i Sobór Chalcedoński (451) — 345
Kwestia postawiona przez Eutychesa — 347
„Rozbój efeski” (449) — 348
List Leona do Flawiana — 350
Zgromadzenie Soboru Chalcedońskiego (451) — 354
Na marginesie Chalcedonu: eklezjologia soborowa — 356
Chalcedońska formula chrystologiczna — 358
Bilans Soboru Chalcedońskiego — 361
Recepcja Soboru Chalcedońskiego — 363
Rozdział ósmy. W nurcie Chalcedonu: chrystologia i soteriologia od VI wieku — 367
I. Interpretacje Soboru Chalcedońskiego — 367
1. „Efeska” lektura Chalcedonu: Konstantynopol II (553) — 367
Rola Justyniana przed soborem — 367
Perypetie soboru: cesarz i papież — 369
Jaka jest wartość Drugiego Soboru w Konstantynopolu? ’ — 370
Kanony Drugiego Soboru w Konstantynopolu: interpretacja Soboru Chalcedońskiego — 372
Bilans soboru — 375
2. Monoenergizm i monoteletyzm: Trzeci Sobór Konstantynopolitański — 376
Preludium: kryzys agnoicki — 377
Kryzys związany z monoenergizmem i monoteletyzmem — 380
Pierwszy etap: monoenergizm — 380
Drugi etap: monoteletyzm — 382
Trzeci etap: synod laterański z 649 roku — 383
Zwołanie Trzeciego Soboru Konstantynopolitańskiego — 384
Dekret dogmatyczny Trzeciego Soboru Konstantynopolitańskiego ,’,,'’, — 386
Bilans soboru , — 388
3. Spór o obrazy: Drugi Sobór Nicejski (787) — 388
Sprzeczna tradycja na temat obrazów — 389
Wybuch konfliktu ikonoklastycznego — 390
Teologia obrazów zrekapitulowana przez Jana Damasceńskiego — 391
Wschodni „sobór” w Hieria — 392
Zwołanie Drugiego Soboru Nicejskiego — 393
Debaty Drugiego Soboru Nicejskiego na temat obrazów — 393
Definicja dogmatyczna na temat obrazów — 394
Recepcja Drugiego Soboru Nicejskiego — 395
II. Soteriologia pierwszego tysiąclecia — 397
Pierwszeństwo pośrednictwa zstępującego — 398
Iluminacja — 399
Odkupienie i wyzwolenie: Chrystus zwycięzca — 401
Doktryna ofiary: Augustyn — 406
III. Chrystologia i soteriologia w drugim tysiącleciu — 411
1. Chrystologia w drugim tysiącleciu — 411
Znaczenie pewnego stwierdzenia — 411
Kwestia „trzech opinii” — 413
Wiedza i świadomość Jezusa — 415
Czasy współczesne: Chrystus filozofów i historyków — 417
Drugi Sobór Watykański: Chrystus prawdą człowieka — 421
Współczesny ruch chrystologiczny — 423
2. Soteriologia w drugim tysiącleciu — 426
Zwrot dokonany przez św. Anzelma — 426
Soteriologiczny argument Anzelma — 427
Ocena krytyczna doktryny Anzelma — 430
Święty Tomasz: od odkupienia do zadośćuczynienia — 431
Zadośćuczynienie na Soborze Trydenckim — 435
Czasy współczesne: od zastąpienia do zadośćuczynienia „zastępczego” — 436
Konkluzja i przejście — 443
Bibliografia — 447
Indeks autorów i dzieł — 451
Indeks dokumentów — 479