Historia powstania Modlitwy Głębi
Współczesna Modlitwa Głębi powstała jako konkretna metoda i praktyka warsztatowa w XX wieku, w środowisku trapistów związanych z opactwem św. Józefa w Spencer.
Jak doszło do powstania tej metody?
Po Soborze Watykańskim II coraz wyraźniej odczuwano potrzebę odnowy modlitwy oraz głębszego udostępnienia bogactwa tradycji duchowej osobom świeckim. W tym samym czasie w kulturze Zachodu rosło zainteresowanie medytacją i religiami Wschodu. Podróże do Tybetu. W opactwie Spencer pojawiło się pytanie: czy chrześcijaństwo nie posiada własnej, głębokiej tradycji modlitwy wewnętrznej, którą można dziś na nowo objaśnić i praktykować?
60.–70.
Spencer: klimat poszukiwania i odnowy
Thomas Keating był opatem opactwa św. Józefa w Spencer w stanie Massachusetts. Wspólnota żyła w atmosferze posoborowej odnowy, a zarazem obserwowała, że wiele osób szuka doświadczenia modlitwy poza chrześcijaństwem. To właśnie tam dojrzewało przekonanie, że trzeba wydobyć i objaśnić własną tradycję kontemplacyjną Kościoła.
1974
William Meninger i Obłok niewiedzy
O. William Meninger natrafił na Obłok niewiedzy i zaczął wykorzystywać zawarte tam intuicje podczas pracy z gośćmi rekolekcyjnymi. To on jako pierwszy ułożył bardzo prosty sposób przedstawienia tej drogi, oparty na wewnętrznej intencji, prostocie i zgodzie na Bożą obecność.
70.
Basil Pennington i pierwsze upowszechnienie
O. Basil Pennington pomógł nadać tej praktyce bardziej komunikatywną formę. Dzięki jego talentowi popularyzatorskiemu Modlitwa Głębi zaczęła wychodzić poza mury klasztoru. To ważne, bo historia tej metody nie jest historią prywatnego olśnienia jednej osoby, lecz współpracy kilku ludzi szukających dobrego języka dla dawnej tradycji.
70.–80.
Thomas Keating: teologiczne pogłębienie
Keating nadał praktyce szeroki kontekst teologiczny i duchowy. Wyjaśniał, że nie chodzi o technikę dla samego uspokojenia, lecz o metodę służącą pogłębieniu relacji z Chrystusem i przygotowaniu człowieka do bardziej receptywnej modlitwy kontemplacyjnej. Uporządkował również klasyczne „cztery wskazówki”, które do dziś są kojarzone z Modlitwą Głębi.
Snowmass i intensywne kursy
Po rezygnacji z funkcji opata Keating przeniósł się do Snowmass w Kolorado. Tam zainteresowanie Modlitwą Głębi zaczęło jeszcze wyraźniej rosnąć. W 1983 roku odbyły się pierwsze intensywne kursy tej praktyki. W ten sposób metoda zaczęła tworzyć nie tylko pojedynczych praktyków, ale całe środowiska formacyjne.
Contemplative Outreach
Rosnąca liczba grup i nauczycieli doprowadziła do powstania organizacji Contemplative Outreach. Jej celem stało się wspieranie osób praktykujących Modlitwę Głębi oraz koordynowanie warsztatów, rekolekcji i materiałów formacyjnych. Od tej chwili można już mówić o wyraźnym ruchu odnowy kontemplacyjnej.
Co było tu naprawdę nowe?
Nowość nie polegała na wynalezieniu kontemplacji. Keating wyraźnie podkreślał, że chodzi o przedstawienie dawnej tradycji w języku zrozumiałym dla współczesnego człowieka. Stąd prosty schemat wprowadzenia, krótkie wskazówki, warsztaty oraz grupy wsparcia.
Ważny był również język. Keating próbował tłumaczyć proces duchowego oczyszczenia oraz dojrzewania modlitwy z uwzględnieniem wrażliwości psychologicznej człowieka naszych czasów. Dzięki temu wiele osób świeckich po raz pierwszy spotykało się z kontemplacyjnym wymiarem modlitwy nie jako z czymś zarezerwowanym dla klasztorów, ale jako z realną drogą życia chrześcijańskiego.
Najważniejsze cechy tej współczesnej formy
- proste i krótkie wprowadzenie do praktyki,
- wyraźne odwołanie do tradycji chrześcijańskiej,
- regularne warsztaty i grupy wsparcia,
- język dostosowany do ludzi świeckich,
- podkreślenie, że metoda nie zastępuje daru kontemplacji, lecz ma usuwać przeszkody i przygotowywać na jego przyjęcie.
Historia i korzenie trzeba czytać razem
Sama historia nie wystarczy. Jeżeli zatrzymamy się tylko na Spencer, Meningerze, Penningtonie i Keatingu, można odnieść wrażenie, że Modlitwa Głębi zaczęła się dopiero w XX wieku. To byłby błąd. Historia pokazuje narodziny współczesnej formy. Korzenie pokazują wielowiekową tradycję, z której ta forma wyrosła.