Jak rozmawiać o wierze

Urządzasz w domu przyjęcie dla znajomych z kościoła. W naturalny sposób w trakcie rozmowy dotykacie różnych ciekawych tematów duchowych. Nagle, ku twojemu zdumieniu i konsternacji, twój piętnastoletni syn wojowniczym tonem ogłasza, że już nie wierzy w Boga.

„To jest po prostu nieracjonalne – twierdzi. – Nie ma żadnego dowodu”.

Nie miałeś pojęcia, że zmierza w tym kierunku. Zapada niezręczna cisza. Co powiesz?

Jesteś na spotkaniu kółka biblijnego. Gdy omawiacie niedzielne kazanie na temat nakazu misyjnego Jezusa, osoba, która przyszła na spotkanie po raz pierwszy, pyta:

„Kim jesteśmy, żeby twierdzić, że chrześcijaństwo jest lepsze niż inne religie? Wydaje mi się, że sednem nauczania Jezusa jest miłość, tak samo, jak w innych religiach. Nie do nas należy mówić ludziom, jak mają żyć czy w co mają wierzyć”.

Jedziesz tramwajem na uczelnię, gdy znajomy zauważa w twoim plecaku Biblię.

„Czytałem już kiedyś Biblię – mówi. – Jest tam trochę ciekawych historii, ale ludzie biorą ją zbyt poważnie. W końcu napisali ją tylko ludzie, a ludzie nie są nieomylni”.

Siedzisz w poczekalni u mechanika. Osoba siedząca obok ciebie mówi:

„Czy oni nie słyszeli o rozdziale państwa i Kościoła? Chrześcijanie ciągle próbują narzucać innym swoje poglądy. Nie da się prawnie regulować kwestii moralności. Czemu po prostu nie zostawią nas wszystkich w spokoju?”.

Po pierwsze, trzeba zareagować szybko.

Po drugie, jesteś wewnętrznie rozdarty. Chcesz coś powiedzieć, ale jednocześnie zachować się z wrażliwością, nie burzyć pokoju, utrzymać przyjaciół i nie wyjść na ekstremistę.

• Co masz na myśli, mówiąc „Bóg”?
• To znaczy, jakiego Boga odrzucasz?
• Co konkretnie jest nieracjonalne w wierze w Boga?
• A skoro uważasz, że potrzeba dowodu na istnienie Boga, jakiego rodzaju dowód uznałbyś za wystarczający?

• Czy poznałeś inne religie na tyle, żeby móc je porównywać i znaleźć wspólny im wszystkim wątek?
• Dlaczego podobieństwa miałyby być ważniejsze niż różnice?
• Jak myślisz, co sam Jezus uważał na ten temat?
• Czy Jego zdaniem wszystkie religie były zasadniczo sobie równe?
• Czy mówienie ludziom, że mają kochać się nawzajem, nie jest tak naprawdę mówieniem im, jak mają żyć i w co wierzyć?

• A książki, które masz na półce – czy nie zostały napisane przez ludzi?
• Czy znajdujesz w nich jakąś prawdę?
• Czy jest jakiś powód, dla którego twoim zdaniem Biblia jest mniej prawdziwa lub wiarygodna niż inne książki w twojej biblioteczce?
• Czy ludzie zawsze mylą się w tym, co piszą?
• Czy uważasz, że gdyby Bóg istniał, byłby w stanie posłużyć się ludźmi, by napisać dokładnie to, co zamierzył?
• A jeśli nie, to dlaczego?

• Czy chodzisz na wybory?
• A jeśli na kogoś głosujesz, czy nie oczekujesz od swojego kandydata, że będzie zabiegał o wprowadzenie prawa, które odzwierciedla twoje własne przekonania?
• Czym się to różni od sytuacji, o której mówisz?
• Czy uważasz, że tylko osoby niereligijne powinny móc głosować i zajmować się polityką, czy może źle cię zrozumiałem?
• Który punkt Konstytucji mówi, że osoby wierzące nie mają prawa zajmować się polityką?
• Czy możesz mi podać przykład ustawy, w której nie ma elementu związanego z moralnością?

• Wciągnięcie w rozmowę.
• Brak próby wygłaszania swoich poglądów.
• Głębsze zrozumienie drugiej strony.

Mój ton głosu jest spokojny i serdeczny, a pytania na tyle niedwuznaczne, by druga osoba musiała chwilę zastanowić się nad tym, co właśnie powiedziała.

Czasem po prostu gromadzę informacje („Czy chodzisz na wybory?”). Innym razem, jak zapewne dało się zauważyć, zadaję pytania naprowadzające, czyli takie, które już sugerują pewien problem w poglądach wyrażonych przez drugą osobę („Czy to w zasadzie nie byłoby narzucaniem swoich przekonań innym?”). Nierzadko się zdarza, że nie wiemy, co powiedzieć, i nic nie przychodzi nam do głowy.

Niedbały strój, potargane włosy, pognieciony prochowiec, nieodłączne cygaro w grubych palcach.

Nigdy nie ma przy sobie ołówka, więc też nie ma jak zrobić notatek, dopóki nie uda mu się wyżebrać długopisu od przypadkowego przechodnia.

Całkowicie niegroźny fajtłapa, który potyka się o własne sznurówki.

– No to mamy problem – mówi, pocierając czoło. – Coś mi tu w tym wszystkim nie gra. Na chwilę milknie, stropiony, a potem zwraca się do podejrzanego: – Pan mi wygląda na inteligentną osobę. Może pan pomoże mi to wyjaśnić.

Pierwsze pytanie wydaje się niewinne (gdyby porucznik sprawiał wrażenie groźnego przeciwnika, spłoszyłby ofiarę), a odpowiedź w pierwszej chwili bierze on za dobrą monetę.

I gdy już się odwraca na pięcie, żeby odejść, nagle zatrzymuje się w pół kroku. Coś jeszcze przyszło mu do głowy. Ponownie zwraca się do podejrzanego, podnosi palec wskazujący i mówi: – Jeszcze tylko jedno. Ale to „jeszcze tylko jedno” pytanie prowadzi do kolejnego. I następnego.

Przynajmniej na początku, jeżeli pytanie wystarczy, by załatwić sprawę, nie wypowiada zdań twierdzących.

Zdejmuje z Ciebie presję.

„Atakowanie chochoła” — może się okazać, że właśnie w sposób błyskotliwy obaliłeś pogląd, którego twój rozmówca wcale nie wyznaje.

Nieraz się zdarza, że ludzie wcale nie wiedzą, co mają na myśli. Często po prostu powtarzają zasłyszane slogany.

Można zadawać je na przeróżne sposoby, a pozwoli ci ono prowadzić owocną rozmowę w miłej atmosferze przy przeniesieniu całego ciężaru z ciebie na rozmówcę.

O jakiego Boga chodzi?
a) staruszek z brodą zasiadający na tronie gdzieś w przestworzach;
b) moc, która ożywia wszechświat;
c) chodzi o materialistyczny ateizm.

Prośba o przedstawienie dowodów na jego istnienie?
a) naukowe
b) historyczne?
c) filozoficzne?
d) z objawienia

Wiara jest irracjonalna
a) czy wierzysz w atom?
b) czy wierzysz w grawitację w sąsiedniej galaktyce?
c) czy wierzysz w Wielki Wybuch?

Różne religie: różne przedmioty wiary;

Czyżby podobieństwa były czymś najważniejszym? Arszenik i aspiryna w tabletkach;

Jezus mówił o jedynej, swojej drodze;

„wszędzie jest miłość” to wydawanie osądu: jak żyć i w co wierzyć?

Można czytać Biblię (słowa Jezusa) jak każde inne nauczanie, których wiele masz w swojej biblioteczce.

Można też wręczyć Ewangelię Jana i pozwolić Jezusowi, żeby mówił sam za siebie.

Uczestniczenie w wyborach to uczestniczenie w procesie narzucania innym swojego/rządowego prawa.

Arystoteles: „Wszelkie prawo spoczywa na niezbędnym fundamencie moralności. Jeśli rządzący nie służą dobru wspólnemu, to ich działania są bezprawne”.