(TŁUM. WŁASNE) „Behe nie wykazał, że istnieją systemy nieredukowalnie złożone, których darwinowska ewolucja byłaby niemożliwa albo nawet skrajnie nieprawdopodobna - choć z pewnością postawił darwinistom bardzo poważne wyzwanie.” WYKORZYSTANIE W ROZPRAWIE: Rozdział I, pkt 2 i 5; analiza Michaela Behego oraz krytyka ID. FUNKCJA ARGUMENTACYJNA: Pozwala przedstawić stanowisko Plantingi jako pośrednie: uznaje wagę problemu, ale odrzuca twierdzenie o pełnym dowodzie. ZASTRZEŻENIE / KONTEKST: Należy uzupełnić o literaturę biologiczną po 2011 r. i nie traktować oceny Plantingi jako ekspertyzy biologicznej.

(TŁUM. WŁASNE) „Tak zwane wnioskowanie o projekcie wcale nie musi być wnioskowaniem ani argumentem. Napotykam coś, co wygląda na zaprojektowane, i formuję przekonanie, że jest zaprojektowane. [...] To, co się tu dzieje, należy rozumieć raczej na podobieństwo percepcji niż inferencji.” WYKORZYSTANIE W ROZPRAWIE: Rozdział I, pkt 1 i 3; definicja ID oraz pytanie, jakie dane świadczą o inteligencji. FUNKCJA ARGUMENTACYJNA: Otwiera alternatywny model epistemologiczny wobec wyłącznie dedukcyjnego lub probabilistycznego argumentu: „dyskurs projektu” kieruje uwagę na sytuacje rozpoznania. ZASTRZEŻENIE / KONTEKST: Model percepcyjny wymaga kryteriów odróżniających trafne rozpoznanie od projekcji psychologicznej. Nie zastępuje analizy defeaterów i kontrwyjaśnień.

(TŁUM. WŁASNE) „Aby dostarczyć tu obalającego defeatera, nauka darwinowska musiałaby wykazać, że rozpatrywane zjawiska biologiczne zostały wytworzone przez niekierowaną ewolucję darwinowską. Nie wykazano jednak, że ewolucja nie jest kierowana przez Boga lub inny inteligentny czynnik; nie jest to zresztą coś, co - jak można sądzić - leży w możliwościach nauki empirycznej.” WYKORZYSTANIE W ROZPRAWIE: Rozdział I, pkt 5; także Rozdział II, pkt 3. FUNKCJA ARGUMENTACYJNA: Wyznacza granicę między ustaleniem mechanizmu a metafizycznym wnioskiem o braku kierowania. ZASTRZEŻENIE / KONTEKST: Nie wynika stąd, że kierowanie zostało wykazane. Argument ma charakter demarkacyjny i epistemologiczny.

(TŁUM. WŁASNE) „[Dyskursy projektu Behego] dają niewielkie wsparcie specyficznie chrześcijańskim przekonaniom, o ile wykraczają one poza teizm; nie wspierają Wcielenia, odkupienia ani zmartwychwstania. [...] Nie stanowią nieodpartych argumentów za teizmem, ale teizm wspierają, choć trudno określić, jak silne jest to wsparcie.” WYKORZYSTANIE W ROZPRAWIE: Rozdział I, konkluzja; przede wszystkim Rozdział III, pkt 8 o granicy teologii naturalnej i Objawienia. FUNKCJA ARGUMENTACYJNA: Dostarcza bezpośredniego uzasadnienia dla architektury rozprawy: dane z projektu mogą prowadzić do profilu metafizycznego, lecz nie do pełni doktryny chrześcijańskiej. ZASTRZEŻENIE / KONTEKST: Plantinga dopuszcza alternatywy Hume’owskie (wielu projektantów, projektant ograniczony). Te alternatywy trzeba omówić, a nie przemilczeć.

(TŁUM. WŁASNE) „Bóg stworzył zarówno nas, jak i świat w taki sposób, że zachodzi pewne dopasowanie między światem a naszymi władzami poznawczymi. Średniowiecze ujmowało to formułą adequatio intellectus ad rem - odpowiedniość intelektu do rzeczywistości.”

(TŁUM. WŁASNE) „Podstawowa struktura świata jest skutkiem twórczej inteligencji: osoby, która dążyła do tego i zamierzyła, aby świat przejawiał określony charakter. Świat został stworzony tak, by ukazywał porządek i regularność.”

(TŁUM. WŁASNE) „Regularność i prawopodobność wyraźnie dobrze współgrają z myślą, że Bóg jest racjonalną osobą, która stworzyła nasz świat i ustanowiła prawa przyrody.”

(TŁUM. WŁASNE) „Bóg nie jest zobowiązany przez swoją naturę ani przez cokolwiek innego do stworzenia świata. [...] Stworzenie jest więc Jego wolnym działaniem. [...] Zarówno to, że w ogóle stworzył świat poza sobą, jak i to, że świat ma właśnie taki charakter i takie prawa, są sprawami kontyngentnymi.”

(TŁUM. WŁASNE) „To naturalne poznanie Boga nie zostaje osiągnięte przez inferencję lub argument, lecz w sposób znacznie bardziej bezpośredni. [...] Przy postrzeganiu nocnego nieba, górskiego krajobrazu czy drobnego kwiatu przekonania te po prostu w nas powstają. Rodzą się w tych okolicznościach, ale nie są z nich wywnioskowanymi konkluzjami.”

(TŁUM. WŁASNE) „Nasze władze poznawcze zostały zaprojektowane i stworzone przez Boga; plan ich działania został opracowany i ustanowiony przez świadomy, inteligentny czynnik. Celem sensus divinitatis jest umożliwienie nam posiadania prawdziwych przekonań o Bogu.”

(TŁUM. WŁASNE) „Istnieją bardzo dobre argumenty za teizmem, jednak nie są one dość silne, by podtrzymać przekonanie o takim stopniu pewności, z jakim poważni wierzący rzeczywiście przyjmują teizm.” / „Pismo jest przede wszystkim orędziem, komunikacją Boga skierowaną do ludzkości; jest słowem od Pana.”

„Wiedza, a zwłaszcza wiedza naukowa, rozwija się przez nieuzasadnione (i niemożliwe do ostatecznego uzasadnienia) antycypacje, domysły, próbne rozwiązania problemów, czyli hipotezy. Hipotezy te są kontrolowane przez krytykę, to znaczy przez próby ich obalenia, obejmujące surowe testy krytyczne.”