(TŁUM. WŁASNE) „Nie ma rzeczywistego konfliktu między religią teistyczną a naukową teorią ewolucji. Konflikt zachodzi natomiast między religią teistyczną a filozoficzną glosą lub dodatkiem do naukowej teorii ewolucji: twierdzeniem, że ewolucja jest niekierowana, nieprowadzona i niezorganizowana przez Boga (ani przez nikogo innego).” WYKORZYSTANIE W ROZPRAWIE: Rozdział I, zwłaszcza pkt 5 „Krytyka idei Inteligentnego Projektu”; pomocniczo Rozdział II, pkt 3 „Problem naturalizmu metodologicznego”. FUNKCJA ARGUMENTACYJNA: Pozwala odróżnić empiryczny rdzeń teorii ewolucji od metafizycznej interpretacji „unguided evolution”. To rozróżnienie może uporządkować spór ID - ewolucjonizm. ZASTRZEŻENIE / KONTEKST: Nie jest to samodzielny argument za projektem. Plantinga usuwa rzekomą sprzeczność między ewolucją a teizmem; nie dowodzi przez to prawdziwości ID.

(TŁUM. WŁASNE) „Na przykład Bóg mógł sprawić, że właściwe mutacje pojawiły się we właściwym czasie [...] i w ten sposób doprowadzić do powstania stworzeń takiego rodzaju, jaki zamierzył. [...] To, że mutacje są losowe w tym znaczeniu, jest wyraźnie zgodne z tym, że zostały spowodowane przez Boga.” WYKORZYSTANIE W ROZPRAWIE: Rozdział I, pkt 5; także Rozdział II, pkt 1 „Klasyczna teologia stworzenia”. FUNKCJA ARGUMENTACYJNA: Daje precyzyjne narzędzie pojęciowe: „losowe” w biologii może znaczyć brak korelacji z potrzebą adaptacyjną, a nie brak przyczyny lub zamiaru na poziomie teologicznym. ZASTRZEŻENIE / KONTEKST: To argument zgodności, a nie empiryczne wykrycie działania Boga. W rozprawie trzeba rozdzielić poziom mechanizmu biologicznego od poziomu przyczynowości stwórczej.

(TŁUM. WŁASNE) „Dawkins twierdzi, że pokaże, iż cały świat ożywiony powstał bez projektu; faktycznie argumentuje jedynie, że jest to możliwe i że nie wiemy, czy jest to astronomicznie nieprawdopodobne. [...] Same twierdzenia o możliwości nie są jednak imponujące.” WYKORZYSTANIE W ROZPRAWIE: Rozdział I, pkt 5 „Krytyka idei Inteligentnego Projektu”. FUNKCJA ARGUMENTACYJNA: Umożliwia krytykę przeskoku od „mechanizm jest możliwy” do „mechanizm faktycznie wyjaśnia całość danych i wyklucza projekt”. ZASTRZEŻENIE / KONTEKST: Wymaga uczciwego zestawienia z aktualnym stanem biologii ewolucyjnej. Nie należy przedstawiać tego cytatu jako obalenia teorii ewolucji.

(TŁUM. WŁASNE) „Jeżeli precyzyjne dostrojenie jest bardziej oczekiwane przy założeniu teizmu niż ateizmu, to jego istnienie potwierdza teizm w większym stopniu niż ateizm.” WYKORZYSTANIE W ROZPRAWIE: Rozdział I, pkt 4, część o fine-tuningu. FUNKCJA ARGUMENTACYJNA: Dostarcza klarownej, bayesowsko-likelihoodowej formuły argumentu: nie chodzi o dedukcyjny dowód, lecz o porównawcze potwierdzenie hipotez. ZASTRZEŻENIE / KONTEKST: Trzeba osobno uzasadnić oba prawdopodobieństwa warunkowe i nie utożsamiać „potwierdza” z „dowodzi”.

(TŁUM. WŁASNE) „Bóg jest transcendentny; Jego drogi nie są naszymi drogami; Jego cele są nieprzeniknione. Czy naprawdę potrafimy powiedzieć, jak prawdopodobne jest, że Bóg stworzyłby oko kręgowca albo - co bardziej istotne -precyzyjnie dostroił Wszechświat?” WYKORZYSTANIE W ROZPRAWIE: Rozdział I, pkt 4 i 5; szczególnie przy krytycznej ocenie argumentu z fine-tuningu. Także Rozdział III przy ocenie siły predykcji. FUNKCJA ARGUMENTACYJNA: Wprowadza istotne ograniczenie antropomorfizacji Bożych zamiarów i pokazuje problem dodatkowych założeń o celach Projektanta. ZASTRZEŻENIE / KONTEKST: Plantinga nie odrzuca argumentu, lecz osłabia jego siłę. Cytat jest szczególnie cenny jako element autokrytyczny i metodologiczny.

(TŁUM. WŁASNE) „Właściwy wniosek jest, moim zdaniem, taki, że argument z precyzyjnego dostrojenia daje teizmowi pewne niewielkie wsparcie. Daje wsparcie, lecz tylko umiarkowane.” WYKORZYSTANIE W ROZPRAWIE: Rozdział I, podsumowanie części o fine-tuningu; także Rozdział III, pytanie o to, które cechy Projektanta wynikają mocniej, a które słabiej. FUNKCJA ARGUMENTACYJNA: Chroni rozprawę przed nadmierną konkluzywnością. Pozwala sformułować wniosek w języku stopniowalnego potwierdzenia. ZASTRZEŻENIE / KONTEKST: Plantinga ocenia konkretną wersję FTA. Inne sformułowania argumentu mogą wymagać odrębnej analizy.

(TŁUM. WŁASNE) „Behe nie wykazał, że istnieją systemy nieredukowalnie złożone, których darwinowska ewolucja byłaby niemożliwa albo nawet skrajnie nieprawdopodobna - choć z pewnością postawił darwinistom bardzo poważne wyzwanie.” WYKORZYSTANIE W ROZPRAWIE: Rozdział I, pkt 2 i 5; analiza Michaela Behego oraz krytyka ID. FUNKCJA ARGUMENTACYJNA: Pozwala przedstawić stanowisko Plantingi jako pośrednie: uznaje wagę problemu, ale odrzuca twierdzenie o pełnym dowodzie. ZASTRZEŻENIE / KONTEKST: Należy uzupełnić o literaturę biologiczną po 2011 r. i nie traktować oceny Plantingi jako ekspertyzy biologicznej.

(TŁUM. WŁASNE) „Tak zwane wnioskowanie o projekcie wcale nie musi być wnioskowaniem ani argumentem. Napotykam coś, co wygląda na zaprojektowane, i formuję przekonanie, że jest zaprojektowane. [...] To, co się tu dzieje, należy rozumieć raczej na podobieństwo percepcji niż inferencji.” WYKORZYSTANIE W ROZPRAWIE: Rozdział I, pkt 1 i 3; definicja ID oraz pytanie, jakie dane świadczą o inteligencji. FUNKCJA ARGUMENTACYJNA: Otwiera alternatywny model epistemologiczny wobec wyłącznie dedukcyjnego lub probabilistycznego argumentu: „dyskurs projektu” kieruje uwagę na sytuacje rozpoznania. ZASTRZEŻENIE / KONTEKST: Model percepcyjny wymaga kryteriów odróżniających trafne rozpoznanie od projekcji psychologicznej. Nie zastępuje analizy defeaterów i kontrwyjaśnień.

(TŁUM. WŁASNE) „Aby dostarczyć tu obalającego defeatera, nauka darwinowska musiałaby wykazać, że rozpatrywane zjawiska biologiczne zostały wytworzone przez niekierowaną ewolucję darwinowską. Nie wykazano jednak, że ewolucja nie jest kierowana przez Boga lub inny inteligentny czynnik; nie jest to zresztą coś, co - jak można sądzić - leży w możliwościach nauki empirycznej.” WYKORZYSTANIE W ROZPRAWIE: Rozdział I, pkt 5; także Rozdział II, pkt 3. FUNKCJA ARGUMENTACYJNA: Wyznacza granicę między ustaleniem mechanizmu a metafizycznym wnioskiem o braku kierowania. ZASTRZEŻENIE / KONTEKST: Nie wynika stąd, że kierowanie zostało wykazane. Argument ma charakter demarkacyjny i epistemologiczny.

(TŁUM. WŁASNE) „[Dyskursy projektu Behego] dają niewielkie wsparcie specyficznie chrześcijańskim przekonaniom, o ile wykraczają one poza teizm; nie wspierają Wcielenia, odkupienia ani zmartwychwstania. [...] Nie stanowią nieodpartych argumentów za teizmem, ale teizm wspierają, choć trudno określić, jak silne jest to wsparcie.” WYKORZYSTANIE W ROZPRAWIE: Rozdział I, konkluzja; przede wszystkim Rozdział III, pkt 8 o granicy teologii naturalnej i Objawienia. FUNKCJA ARGUMENTACYJNA: Dostarcza bezpośredniego uzasadnienia dla architektury rozprawy: dane z projektu mogą prowadzić do profilu metafizycznego, lecz nie do pełni doktryny chrześcijańskiej. ZASTRZEŻENIE / KONTEKST: Plantinga dopuszcza alternatywy Hume’owskie (wielu projektantów, projektant ograniczony). Te alternatywy trzeba omówić, a nie przemilczeć.