Bibliografia doktoratu

Ratzsch Del,2001-Nature, Design, and Science

Pełny widok tekstowy

Pełny widok tekstowy rozwija wszystkie sekcje i usuwa elementy strony niepotrzebne dla AI, Speechify oraz wydruku.

Omówienie źródła

 

Spis treści

Preface / vii

Introduction / ix

I DESIGN BASICS

1.Design Preliminaries / 3

2.Science and Finite Design / 17

II SUPERNATURAL DESIGN

3.Supernatural Design: Preliminary Basics / 27

4.Identifying Supernatural Design: Primary Marks / 41

5.Identifying Supernatural Design: Secondary Marks / 51

6.Design in Nature / 61

III BOUNDARIES OF SCIENTIFIC LEGITIMACY

7.Beyond the Empirical / 79

8.The Legitimacy Criterion / 93

IV THE PERMISSIBILITY QUESTION

9.Cases for Impermissibility / 105

10.Legitimacy / 127

11.Are There Any Payoffs? / 137

12.Conclusion / 149

Appendix

Dembski’s Design Inference / 153

Notes / 169

Bibliography / 209

Index / 217

Fiszki (16)

R2 — Wnioskowanie do najlepszego wyjaśnienia jako model argumentu z projektu

Stały link do fiszki
Priorytet: BrakMiejsce: 1.1Miejsce: 1.3
Przeczytaj fragment i opracowanie

Rozumiem fragment

„W zależności zaś od tego, gdzie ustanowi się granice akceptowalnych w nauce wyjaśnień, niezwykle szeroki zakres uzasadniania naukowego obejmowany jest przez „wnioskowanie do najlepszego wyjaśnienia”.” Ratzsch, sek. II „Wnioskowanie(a) naukowe”, s. 120; lokalny PDF: s. 2/34. Do wykorzystania Rozdz. 1.1 „Definicja Inteligentnego Projektu”, 1.3 „Jakie dane świadczą o istnieniu inteligencji” oraz 2.2. Funkcja w wywodzie Daje metodologiczny język dla inteligentny projekt: argument z projektu nie musi być przedstawiany jako demonstracja, lecz jako abdukcja porównująca konkurencyjne wyjaśnienia danych.

Zastrzeżenie

Sama dopuszczalność abdukcji nie rozstrzyga, które wyjaśnienie jest najlepsze. Trzeba jawnie podać kryteria: zakres, prostota, moc wyjaśniająca, przewidywania i podatność na krytykę.

Słowa kluczowe

abdukcjaIBEnajlepsze wyjaśnieniemetodologia inteligentny projekt
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa

Pełna karta — także tekst oryginalny

„W zależności zaś od tego, gdzie ustanowi się granice akceptowalnych w nauce wyjaśnień, niezwykle szeroki zakres uzasadniania naukowego obejmowany jest przez „wnioskowanie do najlepszego wyjaśnienia”.”

Lokalizacja

Ratzsch, sek. II „Wnioskowanie(a) naukowe”, s. 120; lokalny PDF: s. 2/34. Do wykorzystania Rozdz. 1.1 „Definicja Inteligentnego Projektu”, 1.3 „Jakie dane świadczą o istnieniu inteligencji” oraz 2.2. Funkcja w wywodzie Daje metodologiczny język dla ID: argument z projektu nie musi być przedstawiany jako demonstracja, lecz jako abdukcja porównująca konkurencyjne wyjaśnienia danych.

Zastrzeżenie

Sama dopuszczalność abdukcji nie rozstrzyga, które wyjaśnienie jest najlepsze. Trzeba jawnie podać kryteria: zakres, prostota, moc wyjaśniająca, przewidywania i podatność na krytykę.

Słowa kluczowe

abdukcjaIBEnajlepsze wyjaśnieniemetodologia ID

R4 — Metafizyczne i teologiczne obciążenie teorii

Stały link do fiszki
Priorytet: BrakMiejsce: 1.5Miejsce: 2.2Miejsce: 2.3
Przeczytaj fragment i opracowanie

Rozumiem fragment

„W takim razie tak samo jak dane obserwacyjne mogą być obciążone teoretycznie, tak teorie mogą być obciążone metafizycznie lub nawet teologicznie.” Ratzsch, sek. III, s. 122; lokalny PDF: s. 4/34. Do wykorzystania Rozdz. 1.5 „Krytyka idei Inteligentnego Projektu” oraz rozdz. 2.2-2.3. Funkcja w wywodzie Pomaga wykazać, że spór o inteligentny projekt nie dotyczy wyłącznie „nagich danych”, lecz także macierzy pojęciowych, kryteriów wyjaśnienia i presupozycji metafizycznych.

Zastrzeżenie

Teoretyczne obciążenie obserwacji nie oznacza dowolności ani równoważności wszystkich światopoglądów. Warto zachować realistyczne kryteria oceny danych.

Słowa kluczowe

theory-ladennessmetafizykapresupozycjeświatopogląd
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa

Pełna karta — także tekst oryginalny

„W takim razie tak samo jak dane obserwacyjne mogą być obciążone teoretycznie, tak teorie mogą być obciążone metafizycznie lub nawet teologicznie.”

Lokalizacja

Ratzsch, sek. III, s. 122; lokalny PDF: s. 4/34. Do wykorzystania Rozdz. 1.5 „Krytyka idei Inteligentnego Projektu” oraz rozdz. 2.2-2.3. Funkcja w wywodzie Pomaga wykazać, że spór o ID nie dotyczy wyłącznie „nagich danych”, lecz także macierzy pojęciowych, kryteriów wyjaśnienia i presupozycji metafizycznych.

Zastrzeżenie

Teoretyczne obciążenie obserwacji nie oznacza dowolności ani równoważności wszystkich światopoglądów. Warto zachować realistyczne kryteria oceny danych.

Słowa kluczowe

theory-ladennessmetafizykapresupozycjeświatopogląd

R5 — Racjonalna i celowa wola w strukturze praw przyrody

Stały link do fiszki
Priorytet: BrakMiejsce: 1.2Miejsce: 3.3Miejsce: 3.4
Przeczytaj fragment i opracowanie

Rozumiem fragment

„Za największy ze wszystkich cudów powinniśmy uważać to, że najbardziej adekwatne sformułowanie tego prawa w każdym nieuprzedzonym umyśle stwarza wrażenie, że przyrodą rządzi racjonalna, celowa wola.” Ratzsch, sek. III, s. 124; lokalny PDF: s. 6/34. Do wykorzystania Rozdz. 1.2 „inteligentny projekt: od Newtona do Behego i Meyera” oraz rozdz. 3.3 „Racjonalność” i 3.4 „Wola/celowość”. Funkcja w wywodzie Zwięzły historyczny przykład łączenia formalnej elegancji prawa fizycznego z kategoriami rozumu i celu. Dobrze nadaje się jako przejście od porządku matematycznego do rekonstrukcji cech Projektanta.

Zastrzeżenie

To cytat z Maxa Plancka przytoczony przez Ratzscha. W rozprawie doktorskiej najlepiej sprawdzić i cytować tekst Plancka ze źródła pierwotnego; „wrażenie” nie jest jeszcze wnioskiem demonstracyjnym.

Słowa kluczowe

Planckprawa przyrodyracjonalnośćcelowośćwola
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa

Pełna karta — także tekst oryginalny

„Za największy ze wszystkich cudów powinniśmy uważać to, że najbardziej adekwatne sformułowanie tego prawa w każdym nieuprzedzonym umyśle stwarza wrażenie, że przyrodą rządzi racjonalna, celowa wola.”

Lokalizacja

Ratzsch, sek. III, s. 124; lokalny PDF: s. 6/34. Do wykorzystania Rozdz. 1.2 „ID: od Newtona do Behego i Meyera” oraz rozdz. 3.3 „Racjonalność” i 3.4 „Wola/celowość”. Funkcja w wywodzie Zwięzły historyczny przykład łączenia formalnej elegancji prawa fizycznego z kategoriami rozumu i celu. Dobrze nadaje się jako przejście od porządku matematycznego do rekonstrukcji cech Projektanta.

Zastrzeżenie

To cytat z Maxa Plancka przytoczony przez Ratzscha. W rozprawie doktorskiej najlepiej sprawdzić i cytować tekst Plancka ze źródła pierwotnego; „wrażenie” nie jest jeszcze wnioskiem demonstracyjnym.

Słowa kluczowe

Planckprawa przyrodyracjonalnośćcelowośćwola

R6 — Aprioryczne zobowiązanie materialistyczne jako przedmiot krytyki

Stały link do fiszki
Priorytet: BrakMiejsce: 1.5Miejsce: 2.3
Przeczytaj fragment i opracowanie

Rozumiem fragment

„Stajemy po stronie nauki […] ponieważ mamy odgórnie przyjęte zobowiązanie, mianowicie zobowiązanie wobec materializmu. […] Co więcej, ten materializm jest absolutny, albowiem nie możemy pozwolić, by Boska Stopa przekroczyła nasz próg.” Ratzsch, sek. IV(a) „Odpływ i koszty”, s. 125; lokalny PDF: s. 7/34. Do wykorzystania Rozdz. 1.5 oraz 2.3 „Problem naturalizmu metodologicznego”. Funkcja w wywodzie Mocny materiał do pokazania, że przynajmniej niektóre obrony naturalizmu mają jawny komponent światopoglądowy, a nie wyłącznie proceduralny.

Zastrzeżenie

Ratzsch cytuje Richarda Lewontina. Fragment jest retoryczny i często używany polemicznie; należy zrekonstruować pełny kontekst oraz nie utożsamiać stanowiska jednego biologa z całą praktyką nauki.

Słowa kluczowe

Lewontinmaterializmnaturalizm metodologicznywykluczenie
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa

Pełna karta — także tekst oryginalny

„Stajemy po stronie nauki […] ponieważ mamy odgórnie przyjęte zobowiązanie, mianowicie zobowiązanie wobec materializmu. […] Co więcej, ten materializm jest absolutny, albowiem nie możemy pozwolić, by Boska Stopa przekroczyła nasz próg.”

Lokalizacja

Ratzsch, sek. IV(a) „Odpływ i koszty”, s. 125; lokalny PDF: s. 7/34. Do wykorzystania Rozdz. 1.5 oraz 2.3 „Problem naturalizmu metodologicznego”. Funkcja w wywodzie Mocny materiał do pokazania, że przynajmniej niektóre obrony naturalizmu mają jawny komponent światopoglądowy, a nie wyłącznie proceduralny.

Zastrzeżenie

Ratzsch cytuje Richarda Lewontina. Fragment jest retoryczny i często używany polemicznie; należy zrekonstruować pełny kontekst oraz nie utożsamiać stanowiska jednego biologa z całą praktyką nauki.

Słowa kluczowe

Lewontinmaterializmnaturalizm metodologicznywykluczenie

R7 — Standardowa formuła naturalizmu metodologicznego

Stały link do fiszki
Priorytet: BrakMiejsce: 2.3
Przeczytaj fragment i opracowanie

Rozumiem fragment

„Naturalizm filozoficzny może być słuszny lub nie (nauka po prostu nie rozstrzyga tego), ale skoro nauka nie może badać sfery nadnaturalnej, to jej istotna metodologiczna zasada głosi, że nauka musi postępować tak, jak gdyby naturalizm filozoficzny był słuszny.”

Lokalizacja

Ratzsch, sek. V „Wykluczenie: naturalizm metodologiczny”, s. 127; lokalny PDF: s. 9/34. Do wykorzystania Rozdz. 2.3. Funkcja w wywodzie Bardzo użyteczna definicja robocza modelu „jak gdyby”. Może być punktem wyjścia do rozróżnienia naturalizmu metodologicznego, ontologicznego i epistemicznego.

Zastrzeżenie

Jest to charakterystyka popularna, nie definicja bezsporna. Ratzsch sam zapowiada zastrzeżenia; warto zestawić ją z nowszymi ujęciami praktyk naukowych.

Słowa kluczowe

naturalizm metodologicznynaturalizm filozoficznymodel „jak gdyby”
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Słowa kluczowe

naturalizm metodologiczny; naturalizm filozoficzny; model „jak gdyby”

Pełna karta — także tekst oryginalny

„Naturalizm filozoficzny może być słuszny lub nie (nauka po prostu nie rozstrzyga tego), ale skoro nauka nie może badać sfery nadnaturalnej, to jej istotna metodologiczna zasada głosi, że nauka musi postępować tak, jak gdyby naturalizm filozoficzny był słuszny.”

Lokalizacja

Ratzsch, sek. V „Wykluczenie: naturalizm metodologiczny”, s. 127; lokalny PDF: s. 9/34. Do wykorzystania Rozdz. 2.3. Funkcja w wywodzie Bardzo użyteczna definicja robocza modelu „jak gdyby”. Może być punktem wyjścia do rozróżnienia naturalizmu metodologicznego, ontologicznego i epistemicznego.

Zastrzeżenie

Jest to charakterystyka popularna, nie definicja bezsporna. Ratzsch sam zapowiada zastrzeżenia; warto zestawić ją z nowszymi ujęciami praktyk naukowych.

Słowa kluczowe

naturalizm metodologicznynaturalizm filozoficznymodel „jak gdyby”

R8 — Definicje nauki nie wyznaczają prawdy o kosmosie

Stały link do fiszki
Priorytet: BrakMiejsce: 1.5Miejsce: 2.3
Przeczytaj fragment i opracowanie

Rozumiem fragment

„W każdym razie definicje są ludzkimi konstrukcjami i nie jest jasne, dlaczego ludzkie definicje miałyby mieć normatywne znaczenie dla prawdy o obiektywnym kosmosie.” Ratzsch, sek. V(a) „Garść zastrzeżeń”, s. 129; lokalny PDF: s. 11/34. Do wykorzystania Rozdz. 1.5 i 2.3. Funkcja w wywodzie Celna odpowiedź na czysto definicyjne wykluczanie wyjaśnień projektowych z nauki. Przenosi debatę z etykiety „naukowe/nienaukowe” na pytanie o prawdę i adekwatność wyjaśnienia.

Zastrzeżenie

Instytucjonalna definicja nauki nadal może mieć funkcję porządkującą i pragmatyczną. Nie należy z tego fragmentu wyprowadzać tezy, że demarkacja jest całkowicie bez znaczenia.

Słowa kluczowe

demarkacjadefinicja naukiprawdarealizm
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa

Pełna karta — także tekst oryginalny

„W każdym razie definicje są ludzkimi konstrukcjami i nie jest jasne, dlaczego ludzkie definicje miałyby mieć normatywne znaczenie dla prawdy o obiektywnym kosmosie.”

Lokalizacja

Ratzsch, sek. V(a) „Garść zastrzeżeń”, s. 129; lokalny PDF: s. 11/34. Do wykorzystania Rozdz. 1.5 i 2.3. Funkcja w wywodzie Celna odpowiedź na czysto definicyjne wykluczanie wyjaśnień projektowych z nauki. Przenosi debatę z etykiety „naukowe/nienaukowe” na pytanie o prawdę i adekwatność wyjaśnienia.

Zastrzeżenie

Instytucjonalna definicja nauki nadal może mieć funkcję porządkującą i pragmatyczną. Nie należy z tego fragmentu wyprowadzać tezy, że demarkacja jest całkowicie bez znaczenia.

Słowa kluczowe

demarkacjadefinicja naukiprawdarealizm

R10 — Sukces nauki a presupozycje sugerujące umysłowość

Stały link do fiszki
Priorytet: BrakMiejsce: 2.2Miejsce: 3.3Miejsce: 3.6Miejsce: 3.7
Przeczytaj fragment i opracowanie

Rozumiem fragment

„Sukces nauki przynajmniej w takim samym stopniu przemawia na korzyść głębszych, bardziej kluczowych i sugerujących umysłowość presupozycji, jak i na korzyść dowolnych, strukturalnie bardziej powierzchownych i przeczących umysłowości presupozycji naturalistycznych.”

Lokalizacja

Ratzsch, sek. V(b) „Historia: za i przeciw”, s. 132; lokalny PDF: s. 14/34. Do wykorzystania Rozdz. 2.2 oraz rozdz. 3.3, 3.6 i 3.7. Funkcja w wywodzie Podstawa argumentu „z sukcesu nauki”: jeśli nauka zakłada porządek, poznawalność i stabilność, jej powodzenie może pośrednio wspierać światopogląd, który te własności czyni oczekiwanymi.

Zastrzeżenie

To argument konfirmacyjny, nie prosty dowód. Należy porównać prawdopodobieństwo sukcesu nauki w konkurencyjnych metafizykach, a nie jedynie wskazać zgodność z teizmem.

Słowa kluczowe

sukces naukipresupozycjeumysłowośćkonfirmacja
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Słowa kluczowe

sukces nauki; presupozycje; umysłowość; konfirmacja

Pełna karta — także tekst oryginalny

„Sukces nauki przynajmniej w takim samym stopniu przemawia na korzyść głębszych, bardziej kluczowych i sugerujących umysłowość presupozycji, jak i na korzyść dowolnych, strukturalnie bardziej powierzchownych i przeczących umysłowości presupozycji naturalistycznych.”

Lokalizacja

Ratzsch, sek. V(b) „Historia: za i przeciw”, s. 132; lokalny PDF: s. 14/34. Do wykorzystania Rozdz. 2.2 oraz rozdz. 3.3, 3.6 i 3.7. Funkcja w wywodzie Podstawa argumentu „z sukcesu nauki”: jeśli nauka zakłada porządek, poznawalność i stabilność, jej powodzenie może pośrednio wspierać światopogląd, który te własności czyni oczekiwanymi.

Zastrzeżenie

To argument konfirmacyjny, nie prosty dowód. Należy porównać prawdopodobieństwo sukcesu nauki w konkurencyjnych metafizykach, a nie jedynie wskazać zgodność z teizmem.

Słowa kluczowe

sukces naukipresupozycjeumysłowośćkonfirmacja

R11 — Subtelne zestrojenie jako empiryczne świadectwo projektu

Stały link do fiszki
Priorytet: BrakMiejsce: 1.4Miejsce: 2.2Miejsce: 3.2Miejsce: 3.5
Przeczytaj fragment i opracowanie

Rozumiem fragment

„Na podstawie dokładnie tej samej zasady możliwe do empirycznego ustalenia subtelne zestrojenie naszego świata stanowiłoby również empiryczne świadectwo nadnaturalnego projektu.” Ratzsch, sek. V(b), s. 133; lokalny PDF: s. 15/34. Do wykorzystania Rozdz. 1.4 „Dane naukowe: fine-tuning…” oraz 2.2; pomocniczo rozdz. 3.2 i 3.5. Funkcja w wywodzie Dostarcza bezpośredniego pomostu od danych kosmologicznych do teologii naturalnej: świadectwem jest to, co pod daną hipotezą zmniejsza zdziwienie.

Zastrzeżenie

Trzeba zdefiniować właściwą przestrzeń możliwości, miarę prawdopodobieństwa i hipotezy alternatywne (konieczność, wieloświat, selekcja obserwacyjna).

Słowa kluczowe

fine-tuningświadectwoprojektprawdopodobieństwo
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa

Pełna karta — także tekst oryginalny

„Na podstawie dokładnie tej samej zasady możliwe do empirycznego ustalenia subtelne zestrojenie naszego świata stanowiłoby również empiryczne świadectwo nadnaturalnego projektu.”

Lokalizacja

Ratzsch, sek. V(b), s. 133; lokalny PDF: s. 15/34. Do wykorzystania Rozdz. 1.4 „Dane naukowe: fine-tuning…” oraz 2.2; pomocniczo rozdz. 3.2 i 3.5. Funkcja w wywodzie Dostarcza bezpośredniego pomostu od danych kosmologicznych do teologii naturalnej: świadectwem jest to, co pod daną hipotezą zmniejsza zdziwienie.

Zastrzeżenie

Trzeba zdefiniować właściwą przestrzeń możliwości, miarę prawdopodobieństwa i hipotezy alternatywne (konieczność, wieloświat, selekcja obserwacyjna).

Słowa kluczowe

fine-tuningświadectwoprojektprawdopodobieństwo

R9 — Naturalizm metodologiczny jako strategia odwoływalna, nie absolutny zakaz

Stały link do fiszki
Priorytet: BrakMiejsce: 1.5Miejsce: 2.3
Przeczytaj fragment i opracowanie

Rozumiem fragment

„Naturalizm metodologiczny jako w pierwszym przybliżeniu pragmatyczna (czyli możliwa do unieważnienia) strategia jest potencjalnie do utrzymania — może być nawet kluczowy. Takie pragmatyczne rozważania nie dostarczają jednak uzasadnienia dla nienaruszalnych zakazów.” Ratzsch, sek. V(a), s. 129; lokalny PDF: s. 11/34. Do wykorzystania Rozdz. 2.3; pomocniczo 1.5. Funkcja w wywodzie Pozwala zbudować stanowisko umiarkowane: uznać heurystyczną wartość poszukiwania przyczyn naturalnych, a zarazem odrzucić przekształcanie tej praktyki w bezwyjątkową metafizyczną normę.

Zastrzeżenie

Trzeba określić kryteria ewentualnego „unieważnienia” strategii, aby uniknąć arbitralnego wprowadzania wyjaśnień projektowych przy każdej luce wiedzy.

Słowa kluczowe

strategia pragmatycznaodwoływalnośćzakazheurystyka
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa

Pełna karta — także tekst oryginalny

„Naturalizm metodologiczny jako w pierwszym przybliżeniu pragmatyczna (czyli możliwa do unieważnienia) strategia jest potencjalnie do utrzymania — może być nawet kluczowy. Takie pragmatyczne rozważania nie dostarczają jednak uzasadnienia dla nienaruszalnych zakazów.”

Lokalizacja

Ratzsch, sek. V(a), s. 129; lokalny PDF: s. 11/34. Do wykorzystania Rozdz. 2.3; pomocniczo 1.5. Funkcja w wywodzie Pozwala zbudować stanowisko umiarkowane: uznać heurystyczną wartość poszukiwania przyczyn naturalnych, a zarazem odrzucić przekształcanie tej praktyki w bezwyjątkową metafizyczną normę.

Zastrzeżenie

Trzeba określić kryteria ewentualnego „unieważnienia” strategii, aby uniknąć arbitralnego wprowadzania wyjaśnień projektowych przy każdej luce wiedzy.

Słowa kluczowe

strategia pragmatycznaodwoływalnośćzakazheurystyka

R12 — Odgórne granice mogą zniekształcić obraz rzeczywistości

Stały link do fiszki
Priorytet: BrakMiejsce: 1.5Miejsce: 2.3
Przeczytaj fragment i opracowanie

Rozumiem fragment

„Podstawowy problem z odgórnie wytyczonymi granicami polega na tym, że jeśli rzeczywistość zignoruje nasze restrykcje […], to rozważania teoretyczne niemogące przekraczać tych granic nieuchronnie będą oferowały albo niepełny, albo zniekształcony obraz rzeczywistości.” Ratzsch, sek. VI „Zakazy — konsekwencje zasadnicze”, s. 133; lokalny PDF: s. 15/34. Do wykorzystania Rozdz. 1.5 i 2.3. Funkcja w wywodzie Mocny argument przeciw utożsamieniu reguły metodologicznej z granicą bytu. Nadaje się do omówienia ryzyka „zwycięstwa przez definicję”.

Zastrzeżenie

Nie wynika stąd, że każde wyjaśnienie nadnaturalne jest trafne. Fragment dotyczy warunkowej możliwości, że rzeczywistość przekracza przyjętą metodę.

Słowa kluczowe

granice metodyniekompletnośćzniekształcenierealizm
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa

Pełna karta — także tekst oryginalny

„Podstawowy problem z odgórnie wytyczonymi granicami polega na tym, że jeśli rzeczywistość zignoruje nasze restrykcje […], to rozważania teoretyczne niemogące przekraczać tych granic nieuchronnie będą oferowały albo niepełny, albo zniekształcony obraz rzeczywistości.”

Lokalizacja

Ratzsch, sek. VI „Zakazy — konsekwencje zasadnicze”, s. 133; lokalny PDF: s. 15/34. Do wykorzystania Rozdz. 1.5 i 2.3. Funkcja w wywodzie Mocny argument przeciw utożsamieniu reguły metodologicznej z granicą bytu. Nadaje się do omówienia ryzyka „zwycięstwa przez definicję”.

Zastrzeżenie

Nie wynika stąd, że każde wyjaśnienie nadnaturalne jest trafne. Fragment dotyczy warunkowej możliwości, że rzeczywistość przekracza przyjętą metodę.

Słowa kluczowe

granice metodyniekompletnośćzniekształcenierealizm

R13 — Ukryte założenie samowystarczalności sfery naturalnej

Stały link do fiszki
Priorytet: BrakMiejsce: 2.3
Przeczytaj fragment i opracowanie

Rozumiem fragment

„Naturalizm metodologiczny przyjmuje co najmniej faktualne założenie, że istnieje określona sfera rzeczywistości, która jest pod ważnymi naukowo względami funkcjonalnie samowystarczalna i operacyjnie odłączona od sfery nadnaturalnej.”

Lokalizacja

Ratzsch, sek. VI(a) „Dalsze implikacje”, s. 135; lokalny PDF: s. 17/34. Do wykorzystania Rozdz. 2.3. Funkcja w wywodzie Pomaga wykazać, że nawet „czysto metodologiczny” naturalizm nie jest całkowicie neutralny: zawiera empirycznie i metafizycznie obciążone założenie o autonomii badanego porządku.

Zastrzeżenie

Obrońca naturalizmu może interpretować to nie jako twierdzenie ontologiczne, lecz jako lokalną regułę skutecznej praktyki. Warto oddzielić wersję mocną od słabej.

Słowa kluczowe

samowystarczalność naturyautonomianeutralnośćnaturalizm
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Słowa kluczowe

samowystarczalność natury; autonomia; neutralność; naturalizm

Pełna karta — także tekst oryginalny

„Naturalizm metodologiczny przyjmuje co najmniej faktualne założenie, że istnieje określona sfera rzeczywistości, która jest pod ważnymi naukowo względami funkcjonalnie samowystarczalna i operacyjnie odłączona od sfery nadnaturalnej.”

Lokalizacja

Ratzsch, sek. VI(a) „Dalsze implikacje”, s. 135; lokalny PDF: s. 17/34. Do wykorzystania Rozdz. 2.3. Funkcja w wywodzie Pomaga wykazać, że nawet „czysto metodologiczny” naturalizm nie jest całkowicie neutralny: zawiera empirycznie i metafizycznie obciążone założenie o autonomii badanego porządku.

Zastrzeżenie

Obrońca naturalizmu może interpretować to nie jako twierdzenie ontologiczne, lecz jako lokalną regułę skutecznej praktyki. Warto oddzielić wersję mocną od słabej.

Słowa kluczowe

samowystarczalność naturyautonomianeutralnośćnaturalizm

R14 — „Naturalizm do samego dołu” i regres wyjaśniający

Stały link do fiszki
Priorytet: BrakMiejsce: 1.5Miejsce: 2.3
Przeczytaj fragment i opracowanie

Rozumiem fragment

„Jeśli jednak „żółwie do samego dołu” to wyjaśnienie problematyczne, to „naturalizm do samego dołu” również może być takim wyjaśnieniem. […] Trudno jednak zrozumieć, dlaczego ktokolwiek miałby być racjonalnie zobligowany do uznania którejś z tych możliwości.” Ratzsch, sek. VI(c) „Żółwie do samego dołu”, s. 137; lokalny PDF: s. 19/34. Do wykorzystania Rozdz. 1.5 oraz 2.3. Funkcja w wywodzie Daje obrazowy model krytyki nieskończonego regresu naturalistycznych poziomów wyjaśnienia. Może służyć do pytania, co stanowi adekwatny „hamulec” eksplanacyjny.

Zastrzeżenie

Regres nie jest automatycznie błędny; należy wykazać, że kolejne poziomy nie zwiększają realnej mocy wyjaśniającej. Trzeba też odpowiedzieć na zarzut regresu wobec Projektanta.

Słowa kluczowe

regresżółwiewyjaśnienie ostatecznenaturalizm
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa

Pełna karta — także tekst oryginalny

„Jeśli jednak „żółwie do samego dołu” to wyjaśnienie problematyczne, to „naturalizm do samego dołu” również może być takim wyjaśnieniem. […] Trudno jednak zrozumieć, dlaczego ktokolwiek miałby być racjonalnie zobligowany do uznania którejś z tych możliwości.”

Lokalizacja

Ratzsch, sek. VI(c) „Żółwie do samego dołu”, s. 137; lokalny PDF: s. 19/34. Do wykorzystania Rozdz. 1.5 oraz 2.3. Funkcja w wywodzie Daje obrazowy model krytyki nieskończonego regresu naturalistycznych poziomów wyjaśnienia. Może służyć do pytania, co stanowi adekwatny „hamulec” eksplanacyjny.

Zastrzeżenie

Regres nie jest automatycznie błędny; należy wykazać, że kolejne poziomy nie zwiększają realnej mocy wyjaśniającej. Trzeba też odpowiedzieć na zarzut regresu wobec Projektanta.

Słowa kluczowe

regresżółwiewyjaśnienie ostatecznenaturalizm

R15 — Wieloświat: status empiryczny i problem generatora

Stały link do fiszki
Priorytet: BrakMiejsce: 1.4Miejsce: 1.5Miejsce: 2.3
Przeczytaj fragment i opracowanie

Rozumiem fragment

„Postulowanie gąszczu wszechświatów bardziej przypomina filozoficzną nadzieję niż naukę empiryczną. […] Intuicja podpowiada, że do tworzenia wielu światów niezbędna byłaby struktura mechanizmów, warunków i zdolności, która byłaby przynajmniej tak skomplikowana — czy subtelnie zestrojona — jak wytworzone światy.” Ratzsch, sek. VII „Zakazy i kosmologia”, s. 141; lokalny PDF: s. 23/34. Do wykorzystania Rozdz. 1.4 i 1.5; pomocniczo 2.3. Funkcja w wywodzie Krytyczny materiał do analizy wieloświata jako konkurenta wobec projektu. Przesuwa pytanie z dostrojenia pojedynczego kosmosu na dostrojenie mechanizmu generującego domeny.

Zastrzeżenie

Stan kosmologii wieloświata rozwinął się od czasu publikacji. Fragment należy zestawić z nowszą literaturą i z kryteriami pośredniego testowania teorii inflacyjnych.

Słowa kluczowe

multiversegeneratorfine-tuningtestowalność
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa

Pełna karta — także tekst oryginalny

„Postulowanie gąszczu wszechświatów bardziej przypomina filozoficzną nadzieję niż naukę empiryczną. […] Intuicja podpowiada, że do tworzenia wielu światów niezbędna byłaby struktura mechanizmów, warunków i zdolności, która byłaby przynajmniej tak skomplikowana — czy subtelnie zestrojona — jak wytworzone światy.”

Lokalizacja

Ratzsch, sek. VII „Zakazy i kosmologia”, s. 141; lokalny PDF: s. 23/34. Do wykorzystania Rozdz. 1.4 i 1.5; pomocniczo 2.3. Funkcja w wywodzie Krytyczny materiał do analizy wieloświata jako konkurenta wobec projektu. Przesuwa pytanie z dostrojenia pojedynczego kosmosu na dostrojenie mechanizmu generującego domeny.

Zastrzeżenie

Stan kosmologii wieloświata rozwinął się od czasu publikacji. Fragment należy zestawić z nowszą literaturą i z kryteriami pośredniego testowania teorii inflacyjnych.

Słowa kluczowe

multiversegeneratorfine-tuningtestowalność

R16 — Rekurencja projektu i brzytwa Ockhama

Stały link do fiszki
Priorytet: BrakMiejsce: 1.5Miejsce: 3.2Miejsce: 3.3Miejsce: 3.4
Przeczytaj fragment i opracowanie

Rozumiem fragment

„To, że kolejne warstwy proponowanych naturalistycznych wyjaśnień kosmologicznych różnią się na każdym poziomie eksplanacyjnym, lecz nigdy nie rozwiewają zagadki powracającego subtelnego zestrojenia, może stanowić eksplanacyjny regres, oraz to, że to samo możliwe wyjaśnienie odwołujące się do projektu jest pojęciowo adekwatne na każdym poziomie, może sugerować, że równoległa ścieżka projektu prowadzi do eksplanacyjnej rekurencji.” Ratzsch, sek. IX „Ponownie teologia naturalna”, s. 146; lokalny PDF: s. 28/34. Do wykorzystania Rozdz. 1.5 oraz rozdz. 3.2-3.4. Funkcja w wywodzie Pozwala odróżnić regres, który tylko przesuwa problem, od rekurencji wskazującej na ten sam typ wyjaśnienia na kolejnych poziomach. Może być osią argumentu o pierwszeństwie projektu.

Zastrzeżenie

„Pojęciowa adekwatność” nie wystarcza do prawdziwości. Trzeba porównać koszty ontologiczne, moc przewidywania i wyjaśnianie samego Projektanta.

Słowa kluczowe

rekurencjaregresOckhamprojektkosmologia
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa

Pełna karta — także tekst oryginalny

„To, że kolejne warstwy proponowanych naturalistycznych wyjaśnień kosmologicznych różnią się na każdym poziomie eksplanacyjnym, lecz nigdy nie rozwiewają zagadki powracającego subtelnego zestrojenia, może stanowić eksplanacyjny regres, oraz to, że to samo możliwe wyjaśnienie odwołujące się do projektu jest pojęciowo adekwatne na każdym poziomie, może sugerować, że równoległa ścieżka projektu prowadzi do eksplanacyjnej rekurencji.”

Lokalizacja

Ratzsch, sek. IX „Ponownie teologia naturalna”, s. 146; lokalny PDF: s. 28/34. Do wykorzystania Rozdz. 1.5 oraz rozdz. 3.2-3.4. Funkcja w wywodzie Pozwala odróżnić regres, który tylko przesuwa problem, od rekurencji wskazującej na ten sam typ wyjaśnienia na kolejnych poziomach. Może być osią argumentu o pierwszeństwie projektu.

Zastrzeżenie

„Pojęciowa adekwatność” nie wystarcza do prawdziwości. Trzeba porównać koszty ontologiczne, moc przewidywania i wyjaśnianie samego Projektanta.

Słowa kluczowe

rekurencjaregresOckhamprojektkosmologia

R17 — Świat i umysł jako skoordynowane medium komunikacji

Stały link do fiszki
Priorytet: BrakMiejsce: 2.2Miejsce: 3.5Miejsce: 3.6Miejsce: 3.8
Przeczytaj fragment i opracowanie

Rozumiem fragment

„Przypuśćmy, że w zamyśle stworzenie nie tylko miało mówić nam o naszym stwórcy, ale też że głos stworzenia jest wielopoziomowy — niektóre rzeczy są słyszalne jedynie za pośrednictwem szczególnych rezultatów możliwych do odkrycia wyłącznie przez naukę.”

Lokalizacja

Ratzsch, sek. IX, s. 147; lokalny PDF: s. 29/34. Do wykorzystania Rozdz. 3.5 „Ukierunkowanie na życie i poznanie”, 3.6 „Komunikatywność” oraz 3.8. Funkcja w wywodzie Najlepszy fragment z obu plików dla metafory „księgi natury” i wielopoziomowej komunikacji. Łączy projekt świata z projektem władz poznawczych.

Zastrzeżenie

Ratzsch formułuje tu hipotezę warunkową („przypuśćmy”), nie wynik. Do obrony potrzebna jest niezależna epistemologia władz poznawczych i rozróżnienie informacji od projekcji sensu.

Słowa kluczowe

księga naturykomunikacjapoznaniestworzenieumysł
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Słowa kluczowe

księga natury; komunikacja; poznanie; stworzenie; umysł

Pełna karta — także tekst oryginalny

„Przypuśćmy, że w zamyśle stworzenie nie tylko miało mówić nam o naszym stwórcy, ale też że głos stworzenia jest wielopoziomowy — niektóre rzeczy są słyszalne jedynie za pośrednictwem szczególnych rezultatów możliwych do odkrycia wyłącznie przez naukę.”

Lokalizacja

Ratzsch, sek. IX, s. 147; lokalny PDF: s. 29/34. Do wykorzystania Rozdz. 3.5 „Ukierunkowanie na życie i poznanie”, 3.6 „Komunikatywność” oraz 3.8. Funkcja w wywodzie Najlepszy fragment z obu plików dla metafory „księgi natury” i wielopoziomowej komunikacji. Łączy projekt świata z projektem władz poznawczych.

Zastrzeżenie

Ratzsch formułuje tu hipotezę warunkową („przypuśćmy”), nie wynik. Do obrony potrzebna jest niezależna epistemologia władz poznawczych i rozróżnienie informacji od projekcji sensu.

Słowa kluczowe

księga naturykomunikacjapoznaniestworzenieumysł

R18 — Konkluzja: strategia pragmatyczna nie jest normą nienaruszalną

Stały link do fiszki
Priorytet: BrakMiejsce: 1.5Miejsce: 2.3
Przeczytaj fragment i opracowanie

Rozumiem fragment

„Rzekoma przeszkoda — naturalizm metodologiczny — może być niezbędna jako tymczasowa pragmatyczna strategia naukowa, ale należy wątpić, że można traktować ją jako normę.” Ratzsch, sek. X „Zakończenie”, s. 147; lokalny PDF: s. 29/34. Do wykorzystania Podsumowanie rozdz. 2.3; może też zamykać rozdz. 1.5. Funkcja w wywodzie Zwięzła teza końcowa, dobrze nadająca się do sformułowania własnego stanowiska po rekonstrukcji sporu.

Zastrzeżenie

Nie używać jako substytutu argumentacji. Powinna podsumowywać wcześniejszą analizę definicji, historii, heurystyki i konsekwencji naturalizmu metodologicznego.

Słowa kluczowe

konkluzjanaturalizm metodologicznypragmatyzmnorma Fiszki źródłowe: Ratzsch i Rees 3. Fiszki z książki Martina Reesa Źródło w pliku: Martin ReesJust Six Numbers: The Deep Forces That Shape the UniverseBasic Books. Strona redakcyjna pliku podaje copyright 2000 i pierwsze wydanie brytyjskie 1999nazwa przekazanego pliku wskazuje rok 2001. Numeracja PDF odnosi się do lokalnego pliku 181-stronicowego.
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa

Pełna karta — także tekst oryginalny

„Rzekoma przeszkoda — naturalizm metodologiczny — może być niezbędna jako tymczasowa pragmatyczna strategia naukowa, ale należy wątpić, że można traktować ją jako normę.”

Lokalizacja

Ratzsch, sek. X „Zakończenie”, s. 147; lokalny PDF: s. 29/34. Do wykorzystania Podsumowanie rozdz. 2.3; może też zamykać rozdz. 1.5. Funkcja w wywodzie Zwięzła teza końcowa, dobrze nadająca się do sformułowania własnego stanowiska po rekonstrukcji sporu.

Zastrzeżenie

Nie używać jako substytutu argumentacji. Powinna podsumowywać wcześniejszą analizę definicji, historii, heurystyki i konsekwencji naturalizmu metodologicznego.

Słowa kluczowe

konkluzjanaturalizm metodologicznypragmatyzmnorma Fiszki źródłowe: Ratzsch i Rees 3. Fiszki z książki Martina Reesa Źródło w pliku: Martin ReesJust Six Numbers: The Deep Forces That Shape the UniverseBasic Books. Strona redakcyjna pliku podaje copyright 2000 i pierwsze wydanie brytyjskie 1999nazwa przekazanego pliku wskazuje rok 2001. Numeracja PDF odnosi się do lokalnego pliku 181-stronicowego.

← Wróć do indeksu bibliografii