Fiszki przypięte do pozycji bibliograficznych

W bazie projektu znajduje się 1444 opublikowanych fiszek. Każda karta pozostaje przypisana do konkretnej książki lub artykułu i może należeć do wielu miejsc w spisie treści tego projektu.

Znaleziono 1444 fiszek.

Priorytet: Brak Miejsce: 3.8

KRE-16 — Stworzenie objawia częściowo; Wcielenie dopełnia poznanie Boga

Otwórz w książce i skopiuj stały link
Przeczytaj fragment i opracowanie

Rozumiem fragment

Źródło P. Kreeft (za św. Tomaszem)

Lokalizacja

rozdz. 209, s. 448-449; strona PDF 450-451

Teza fiszki

teologia objawienia / chrystologia

Typ i priorytet

A – kluczowa granica

Miejsce w rozprawie

Rozdz. 3.8; zakończenie Rodzaj użycia przejście od natury do Objawienia

„Najbardziej stosownym [jest], aby poprzez rzeczy widzialne zostały ukazane niewidzialne rzeczy Boże. W tym celu został stworzony cały świat […] „Niewidzialne rzeczy Boże widzi się przez te, które zostały uczynione”. Ale przez tajemnicę Wcielenia przejawia się jednocześnie Boża dobroć, mądrość, sprawiedliwość i potęga.”

Teza fiszki

Stworzenie daje prawdziwe, lecz częściowe świadectwo; pełniejsza tożsamość Boga odsłania się w wydarzeniu Wcielenia i Objawieniu. Możliwe zastosowanie: To dobry cytat wieńczący rozdział 3: argument z projektu może prowadzić do profilu metafizycznego, ale chrześcijańska identyfikacja Projektanta dokonuje się dopiero w historii zbawienia. Weryfikacja źródłowa: Tomasz z Akwinu, Summa theologiae, III, q. 1, a. 1. Ostrożność metodologiczna: Nie należy przedstawiać chrystologii jako dedukcji z nauk przyrodniczych. Cytat właśnie wskazuje na zmianę porządku: od naturalnego znaku do objawionego wydarzenia.

Słowa kluczowe

ObjawienieWcieleniegranice teologii naturalnejchrystologia
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Słowa kluczowe

Objawienie; Wcielenie; granice teologii naturalnej; chrystologia

Pełna karta — także tekst oryginalny

Źródło P. Kreeft (za św. Tomaszem)

Lokalizacja

rozdz. 209, s. 448-449; PDF s. 450-451

Teza fiszki

teologia objawienia / chrystologia

Typ i priorytet

A - kluczowa granica

Miejsce w rozprawie

Rozdz. 3.8; zakończenie Rodzaj użycia przejście od natury do Objawienia

„Najbardziej stosownym [jest], aby poprzez rzeczy widzialne zostały ukazane niewidzialne rzeczy Boże. W tym celu został stworzony cały świat [...] „Niewidzialne rzeczy Boże widzi się przez te, które zostały uczynione”. Ale przez tajemnicę Wcielenia przejawia się jednocześnie Boża dobroć, mądrość, sprawiedliwość i potęga.”

Teza fiszki

Stworzenie daje prawdziwe, lecz częściowe świadectwo; pełniejsza tożsamość Boga odsłania się w wydarzeniu Wcielenia i Objawieniu. Możliwe zastosowanie: To dobry cytat wieńczący rozdział 3: argument z projektu może prowadzić do profilu metafizycznego, ale chrześcijańska identyfikacja Projektanta dokonuje się dopiero w historii zbawienia. Weryfikacja źródłowa: Tomasz z Akwinu, Summa theologiae, III, q. 1, a. 1. Ostrożność metodologiczna: Nie należy przedstawiać chrystologii jako dedukcji z nauk przyrodniczych. Cytat właśnie wskazuje na zmianę porządku: od naturalnego znaku do objawionego wydarzenia.

Słowa kluczowe

ObjawienieWcieleniegranice teologii naturalnejchrystologia
Opublikowane głosy / osobny formularzMożesz też zaznaczyć fragment podczas lektury, dopisać komentarz i wysłać wszystkie uwagi razem.
Priorytet: Brak Miejsce: 1.5Miejsce: 2.3

L1 — Uczciwość intelektualna wymaga wskazania warunków rewizji stanowiska

Otwórz w książce i skopiuj stały link
Przeczytaj fragment i opracowanie

Rozumiem fragment

ą ę j p g j g p y p L1. Uczciwość intelektualna wymaga wskazania warunków rewizji stanowiska Imre Lakatos, “Falsification and the Methodology of Scientific Research Programmes” (tekst pierwotnie 1970), w: The Methodology of Scientific Research Programmes, t. 1, Cambridge University Press 1978, s. 8–101. s. 9, § 1 “Science: reason or religion?”; strona 15 pliku PDF. Rozdział główny Rozdział 1, pkt 5: Krytyka idei Inteligentnego Projektu. Możliwe użycie dodatkowe Rozdział 2, pkt 3: Problem naturalizmu metodologicznego. Funkcja argumentacyjna Symetryczne kryterium krytyczności wobec inteligentny projekt i jego konkurentów.

Przekład roboczy

Uczciwość intelektualna polega raczej na dokładnym wskazaniu warunków, pod którymi jest się gotowym porzucić własne stanowisko. Znaczenie dla rozprawy: Cytat nadaje się do sformułowania zasady metodologicznej: zarówno zwolennik inteligentny projekt, jak i zwolennik wyjaśnień naturalistycznych powinien ujawnić, jakie dane lub argumenty skłoniłyby go do modyfikacji albo porzucenia stanowiska. Pozwala to uniknąć asymetrii, w której tylko jedna strona sporu ma obowiązek podawania warunków rewizji. Możliwy zapis w tekście: „Spór o status inteligentny projekt powinien zatem obejmować nie tylko pytanie o jego testowalność, lecz także symetryczne pytanie o warunki rewizji stanowisk konkurencyjnych.”

Zastrzeżenie

Lakatos przywołuje tu Popperowski ideał, który następnie koryguje. Nie należy używać tego cytatu jako poparcia dla prostego modelu „jeden test – natychmiastowe odrzucenie teorii”.

Słowa kluczowe

uczciwość intelektualnakrytycznośćwarunki rewizjisymetria metodologiczna
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Słowa kluczowe

uczciwość intelektualna; krytyczność; warunki rewizji; symetria metodologiczna

Pełna karta — także tekst oryginalny

ą ę j p g j g p y p L1. Uczciwość intelektualna wymaga wskazania warunków rewizji stanowiska Źródło Imre Lakatos, “Falsification and the Methodology of Scientific Research Programmes” (tekst pierwotnie 1970), w: The Methodology of Scientific Research Programmes, t. 1, Cambridge University Press 1978, s. 8–101.

Lokalizacja

s. 9, § 1 “Science: reason or religion?”; strona 15 pliku PDF. Rozdział główny Rozdział 1, pkt 5: Krytyka idei Inteligentnego Projektu. Możliwe użycie dodatkowe Rozdział 2, pkt 3: Problem naturalizmu metodologicznego. Funkcja argumentacyjna Symetryczne kryterium krytyczności wobec ID i jego konkurentów. “Intellectual honesty consists rather in specifying precisely the conditions under which one is willing to give up one’s position.”

Przekład roboczy

Uczciwość intelektualna polega raczej na dokładnym wskazaniu warunków, pod którymi jest się gotowym porzucić własne stanowisko. Znaczenie dla rozprawy: Cytat nadaje się do sformułowania zasady metodologicznej: zarówno zwolennik ID, jak i zwolennik wyjaśnień naturalistycznych powinien ujawnić, jakie dane lub argumenty skłoniłyby go do modyfikacji albo porzucenia stanowiska. Pozwala to uniknąć asymetrii, w której tylko jedna strona sporu ma obowiązek podawania warunków rewizji. Możliwy zapis w tekście: „Spór o status ID powinien zatem obejmować nie tylko pytanie o jego testowalność, lecz także symetryczne pytanie o warunki rewizji stanowisk konkurencyjnych.”

Zastrzeżenie

Lakatos przywołuje tu Popperowski ideał, który następnie koryguje. Nie należy używać tego cytatu jako poparcia dla prostego modelu „jeden test - natychmiastowe odrzucenie teorii”.

Słowa kluczowe

uczciwość intelektualnakrytycznośćwarunki rewizjisymetria metodologiczna
Opublikowane głosy / osobny formularzMożesz też zaznaczyć fragment podczas lektury, dopisać komentarz i wysłać wszystkie uwagi razem.
Priorytet: Brak Miejsce: 1.4Miejsce: 1.5Miejsce: 2.3

L2 — Pojedynczy wynik eksperymentalny nie „zabija” teorii

Otwórz w książce i skopiuj stały link
Przeczytaj fragment i opracowanie

Rozumiem fragment

Imre Lakatos, “Falsification and the Methodology of Scientific Research Programmes” (tekst pierwotnie 1970), w: The Methodology of Scientific Research Programmes, t. 1, Cambridge University Press 1978, s. 8–101. s. 32, § 2c “Sophisticated versus naive methodological falsificationism”; strona 38 pliku PDF. Rozdział główny Rozdział 1, pkt 5: Krytyka idei Inteligentnego Projektu. Możliwe użycie dodatkowe Rozdział 1, pkt 4: Dane naukowe; Rozdział 2, pkt 3. Funkcja argumentacyjna Krytyka naiwnych falsyfikacji i argumentów opartych na jednym kontrprzykładzie.

Przekład roboczy

Żaden wynik eksperymentalny nie może sam przez się unicestwić teorii: każdą teorię można uchronić przed kontrprzykładami za pomocą hipotezy pomocniczej albo odpowiedniej reinterpretacji jej terminów. Znaczenie dla rozprawy: Fragment chroni analizę przed uproszczeniem typu: „ten jeden przypadek obala ewolucjonizm” albo „ten jeden eksperyment obala projekt”. Dane zawsze są interpretowane w otoczeniu założeń pomocniczych, modeli i warunków początkowych. W pracy warto więc rozróżnić trudność dla konkretnej wersji teorii od porażki całego programu. Możliwy zapis w tekście: „Anomalia nie ma automatycznie statusu falsyfikacji programu; jej znaczenie zależy od tego, jakie elementy pasa hipotez pomocniczych są poddawane rewizji.”

Zastrzeżenie

Możliwość ratowania teorii nie oznacza, że każda operacja ratunkowa jest racjonalna. Następnym krokiem musi być ocena, czy zmiana jest postępowa, czy ad hoc.

Słowa kluczowe

anomaliahipotezy pomocniczeDuhem-Quinefalsyfikacjareinterpretacja
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Słowa kluczowe

anomalia; hipotezy pomocnicze; Duhem-Quine; falsyfikacja; reinterpretacja

Pełna karta — także tekst oryginalny

Źródło Imre Lakatos, “Falsification and the Methodology of Scientific Research Programmes” (tekst pierwotnie 1970), w: The Methodology of Scientific Research Programmes, t. 1, Cambridge University Press 1978, s. 8–101.

Lokalizacja

s. 32, § 2c “Sophisticated versus naive methodological falsificationism”; strona 38 pliku PDF. Rozdział główny Rozdział 1, pkt 5: Krytyka idei Inteligentnego Projektu. Możliwe użycie dodatkowe Rozdział 1, pkt 4: Dane naukowe; Rozdział 2, pkt 3. Funkcja argumentacyjna Krytyka naiwnych falsyfikacji i argumentów opartych na jednym kontrprzykładzie. “No experimental result can ever kill a theory: any theory can be saved from counterinstances either by some auxiliary hypothesis or by a suitable reinterpretation of its terms.”

Przekład roboczy

Żaden wynik eksperymentalny nie może sam przez się unicestwić teorii: każdą teorię można uchronić przed kontrprzykładami za pomocą hipotezy pomocniczej albo odpowiedniej reinterpretacji jej terminów. Znaczenie dla rozprawy: Fragment chroni analizę przed uproszczeniem typu: „ten jeden przypadek obala ewolucjonizm” albo „ten jeden eksperyment obala projekt”. Dane zawsze są interpretowane w otoczeniu założeń pomocniczych, modeli i warunków początkowych. W pracy warto więc rozróżnić trudność dla konkretnej wersji teorii od porażki całego programu. Możliwy zapis w tekście: „Anomalia nie ma automatycznie statusu falsyfikacji programu; jej znaczenie zależy od tego, jakie elementy pasa hipotez pomocniczych są poddawane rewizji.”

Zastrzeżenie

Możliwość ratowania teorii nie oznacza, że każda operacja ratunkowa jest racjonalna. Następnym krokiem musi być ocena, czy zmiana jest postępowa, czy ad hoc.

Słowa kluczowe

anomaliahipotezy pomocniczeDuhem-Quinefalsyfikacjareinterpretacja
Opublikowane głosy / osobny formularzMożesz też zaznaczyć fragment podczas lektury, dopisać komentarz i wysłać wszystkie uwagi razem.
Priorytet: Brak Miejsce: 1.3

L3 — Postęp programu mierzy się treścią dodatkową i nowymi faktami

Otwórz w książce i skopiuj stały link
Przeczytaj fragment i opracowanie

Rozumiem fragment

Imre Lakatos, “Falsification and the Methodology of Scientific Research Programmes” (tekst pierwotnie 1970), w: The Methodology of Scientific Research Programmes, t. 1, Cambridge University Press 1978, s. 8–101. s. 34, § 2c; strona 40 pliku PDF. Rozdział główny Rozdział 1, pkt 3–5: oznaki inteligencji, dane współczesne i krytyka inteligentny projekt. Możliwe użycie dodatkowe Metodologiczny wstęp do całej rozprawy. Funkcja argumentacyjna Pozytywne kryterium oceny inteligentny projekt jako programu, zamiast samego etykietowania.

Przekład roboczy

Nazwijmy przesunięcie problemowe postępowym, jeśli jest postępowe zarówno teoretycznie, jak i empirycznie, a degenerującym – jeśli takie nie jest. […] Postęp mierzy się stopniem, w jakim seria teorii prowadzi do odkrywania nowych faktów. Znaczenie dla rozprawy: To jeden z najważniejszych cytatów dla rozprawy. Pozwala zamienić pytanie „czy inteligentny projekt jest nauką?” na pytania bardziej konkretne: Czy kolejne wersje argumentu z projektu zwiększają treść empiryczną? Czy prowadzą do ryzykownych, nowych przewidywań? Czy przynajmniej część tych przewidywań została potwierdzona? Analogiczne pytania należy postawić programom konkurencyjnym. Możliwy zapis w tekście: „Ocena inteligentny projekt w duchu Lakatosa wymaga diachronicznej analizy przyrostu treści i potwierdzonych przewidywań, a nie jedynie katalogu aktualnych argumentów.”

Zastrzeżenie

„Nowy fakt” nie oznacza tylko faktu wcześniej nieznanego autorowi. U Lakatosa chodzi o treść nieoczekiwaną w świetle dotychczasowej wiedzy lub programu konkurencyjnego.

Słowa kluczowe

postęp teoretycznypostęp empirycznydegeneracjanowy faktprzewidywanie
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Słowa kluczowe

postęp teoretyczny; postęp empiryczny; degeneracja; nowy fakt; przewidywanie

Pełna karta — także tekst oryginalny

Źródło Imre Lakatos, “Falsification and the Methodology of Scientific Research Programmes” (tekst pierwotnie 1970), w: The Methodology of Scientific Research Programmes, t. 1, Cambridge University Press 1978, s. 8–101.

Lokalizacja

s. 34, § 2c; strona 40 pliku PDF. Rozdział główny Rozdział 1, pkt 3–5: oznaki inteligencji, dane współczesne i krytyka ID. Możliwe użycie dodatkowe Metodologiczny wstęp do całej rozprawy. Funkcja argumentacyjna Pozytywne kryterium oceny ID jako programu, zamiast samego etykietowania. “Let us call a problemshift progressive if it is both theoretically and empirically progressive, and degenerating if it is not. [...] Progress is measured by the degree to which the series of theories leads us to the discovery of novel facts.”

Przekład roboczy

Nazwijmy przesunięcie problemowe postępowym, jeśli jest postępowe zarówno teoretycznie, jak i empirycznie, a degenerującym - jeśli takie nie jest. [...] Postęp mierzy się stopniem, w jakim seria teorii prowadzi do odkrywania nowych faktów. Znaczenie dla rozprawy: To jeden z najważniejszych cytatów dla rozprawy. Pozwala zamienić pytanie „czy ID jest nauką?” na pytania bardziej konkretne: Czy kolejne wersje argumentu z projektu zwiększają treść empiryczną? Czy prowadzą do ryzykownych, nowych przewidywań? Czy przynajmniej część tych przewidywań została potwierdzona? Analogiczne pytania należy postawić programom konkurencyjnym. Możliwy zapis w tekście: „Ocena ID w duchu Lakatosa wymaga diachronicznej analizy przyrostu treści i potwierdzonych przewidywań, a nie jedynie katalogu aktualnych argumentów.”

Zastrzeżenie

„Nowy fakt” nie oznacza tylko faktu wcześniej nieznanego autorowi. U Lakatosa chodzi o treść nieoczekiwaną w świetle dotychczasowej wiedzy lub programu konkurencyjnego.

Słowa kluczowe

postęp teoretycznypostęp empirycznydegeneracjanowy faktprzewidywanie
Opublikowane głosy / osobny formularzMożesz też zaznaczyć fragment podczas lektury, dopisać komentarz i wysłać wszystkie uwagi razem.
Priorytet: Brak Miejsce: 1.1Miejsce: 1.5

L4 — Jednostką oceny jest seria teorii, nie izolowana hipoteza

Otwórz w książce i skopiuj stały link
Przeczytaj fragment i opracowanie

Rozumiem fragment

Imre Lakatos, “Falsification and the Methodology of Scientific Research Programmes” (tekst pierwotnie 1970), w: The Methodology of Scientific Research Programmes, t. 1, Cambridge University Press 1978, s. 8–101. s. 34, § 2c; strona 40 pliku PDF. Rozdział główny Rozdział 1, pkt 1–2: definicja inteligentny projekt i jego rozwój historyczny. Możliwe użycie dodatkowe Rozdział 1, pkt 5: krytyka inteligentny projekt. Funkcja argumentacyjna Uzasadnienie rekonstrukcji inteligentny projekt jako programu lub rodziny programów badawczych.

Przekład roboczy

Nie izolowaną teorię, lecz jedynie serię teorii można określać jako naukową lub nienaukową; zastosowanie terminu „naukowa” do pojedynczej teorii jest błędem kategorialnym. Znaczenie dla rozprawy: Cytat przemawia za tym, aby Behego, Meyera i Dembskiego nie oceniać jako zbioru odseparowanych tez. Warto ustalić, czy łączy ich trwały rdzeń, wspólna heurystyka oraz rozwijający się pas hipotez pomocniczych. Taka rekonstrukcja może również wykazać, że pod etykietą inteligentny projekt funkcjonuje kilka odmiennych programów, które należy oceniać osobno. Możliwy zapis w tekście: „Przed oceną naukowego statusu inteligentny projekt należy najpierw ustalić właściwą jednostkę analizy: pojedynczy argument, serię jego modyfikacji czy szerszy program badawczy.”

Zastrzeżenie

Nie wolno zakładać z góry, że cały ruch inteligentny projekt jest jednym programem. Jedność programu trzeba wykazać na podstawie ciągłości problemów, założeń i heurystyk.

Słowa kluczowe

jednostka ocenyseria teoriiprogram badawczydiachroniaheterogeniczność inteligentny projekt
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Słowa kluczowe

jednostka oceny; seria teorii; program badawczy; diachronia; heterogeniczność ID

Pełna karta — także tekst oryginalny

Źródło Imre Lakatos, “Falsification and the Methodology of Scientific Research Programmes” (tekst pierwotnie 1970), w: The Methodology of Scientific Research Programmes, t. 1, Cambridge University Press 1978, s. 8–101.

Lokalizacja

s. 34, § 2c; strona 40 pliku PDF. Rozdział główny Rozdział 1, pkt 1–2: definicja ID i jego rozwój historyczny. Możliwe użycie dodatkowe Rozdział 1, pkt 5: krytyka ID. Funkcja argumentacyjna Uzasadnienie rekonstrukcji ID jako programu lub rodziny programów badawczych. “Not an isolated theory, but only a series of theories can be said to be scientific or unscientific: to apply the term “scientific” to one single theory is a category mistake.”

Przekład roboczy

Nie izolowaną teorię, lecz jedynie serię teorii można określać jako naukową lub nienaukową; zastosowanie terminu „naukowa” do pojedynczej teorii jest błędem kategorialnym. Znaczenie dla rozprawy: Cytat przemawia za tym, aby Behego, Meyera i Dembskiego nie oceniać jako zbioru odseparowanych tez. Warto ustalić, czy łączy ich trwały rdzeń, wspólna heurystyka oraz rozwijający się pas hipotez pomocniczych. Taka rekonstrukcja może również wykazać, że pod etykietą ID funkcjonuje kilka odmiennych programów, które należy oceniać osobno. Możliwy zapis w tekście: „Przed oceną naukowego statusu ID należy najpierw ustalić właściwą jednostkę analizy: pojedynczy argument, serię jego modyfikacji czy szerszy program badawczy.”

Zastrzeżenie

Nie wolno zakładać z góry, że cały ruch ID jest jednym programem. Jedność programu trzeba wykazać na podstawie ciągłości problemów, założeń i heurystyk.

Słowa kluczowe

jednostka ocenyseria teoriiprogram badawczydiachroniaheterogeniczność ID
Opublikowane głosy / osobny formularzMożesz też zaznaczyć fragment podczas lektury, dopisać komentarz i wysłać wszystkie uwagi razem.
Priorytet: Brak Miejsce: 1.1Miejsce: 2.3

L5 — „Twardy rdzeń”, pas ochronny i kryterium sukcesu programu

Otwórz w książce i skopiuj stały link
Przeczytaj fragment i opracowanie

Rozumiem fragment

Imre Lakatos, “Falsification and the Methodology of Scientific Research Programmes” (tekst pierwotnie 1970), w: The Methodology of Scientific Research Programmes, t. 1, Cambridge University Press 1978, s. 8–101. s. 48, § 3a “Negative heuristic: the ‘hard core’ of the programme”; strona 54 pliku PDF. Rozdział główny Rozdział 1, pkt 1–5. Możliwe użycie dodatkowe Rozdział 2, pkt 3: naturalizm metodologiczny. Funkcja argumentacyjna Schemat analityczny do rekonstrukcji inteligentny projekt i programu naturalistycznego.

Przekład roboczy

Wszystkie naukowe programy badawcze można scharakteryzować przez ich „twardy rdzeń”. Heurystyka negatywna zabrania kierowania modus tollens przeciw temu rdzeniowi. Zamiast tego wykorzystuje się hipotezy pomocnicze, które tworzą wokół niego pas ochronny. […] Program odnosi sukces, jeśli prowadzi to do postępowego przesunięcia problemowego; nie odnosi go, jeśli prowadzi do przesunięcia degenerującego. Znaczenie dla rozprawy: Można zbudować dwie równoległe matryce. Dla inteligentny projekt: twardy rdzeń, heurystyka negatywna, heurystyka pozytywna, pas ochronny, anomalie, przewidywania. Analogicznie dla neodarwinizmu lub szerszego naturalistycznego programu badawczego. Dopiero porównanie obu matryc pokaże, czy modyfikacje są twórcze i treściowo rosnące, czy wyłącznie immunizujące. Możliwy zapis w tekście: „W świetle metodologii Lakatosa zasadniczym zadaniem nie jest wyliczenie pojedynczych tez inteligentny projekt, lecz rekonstrukcja jego rdzenia i reguł rozwijania pasa hipotez pomocniczych.”

Zastrzeżenie

Przyporządkowanie konkretnych tez inteligentny projekt do „rdzenia” i „pasa” będzie interpretacją autora rozprawy, nie deklaracją Lakatosa ani samych teoretyków inteligentny projekt. Trzeba je uzasadnić tekstowo.

Słowa kluczowe

twardy rdzeńheurystyka negatywnaheurystyka pozytywnapas ochronnyprogram badawczy
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Słowa kluczowe

twardy rdzeń; heurystyka negatywna; heurystyka pozytywna; pas ochronny; program

Pełna karta — także tekst oryginalny

Źródło Imre Lakatos, “Falsification and the Methodology of Scientific Research Programmes” (tekst pierwotnie 1970), w: The Methodology of Scientific Research Programmes, t. 1, Cambridge University Press 1978, s. 8–101.

Lokalizacja

s. 48, § 3a “Negative heuristic: the ‘hard core’ of the programme”; strona 54 pliku PDF. Rozdział główny Rozdział 1, pkt 1–5. Możliwe użycie dodatkowe Rozdział 2, pkt 3: naturalizm metodologiczny. Funkcja argumentacyjna Schemat analityczny do rekonstrukcji ID i programu naturalistycznego. “All scientific research programmes may be characterized by their “hard core”. The negative heuristic of the programme forbids us to direct the modus tollens at this “hard core”. Instead, we must use our ingenuity to articulate or even invent “auxiliary hypotheses”, which form a protective belt around this core. [...] A research programme is successful if all this leads to a progressive problemshift; unsuccessful if it leads to a degenerating problemshift.”

Przekład roboczy

Wszystkie naukowe programy badawcze można scharakteryzować przez ich „twardy rdzeń”. Heurystyka negatywna zabrania kierowania modus tollens przeciw temu rdzeniowi. Zamiast tego wykorzystuje się hipotezy pomocnicze, które tworzą wokół niego pas ochronny. [...] Program odnosi sukces, jeśli prowadzi to do postępowego przesunięcia problemowego; nie odnosi go, jeśli prowadzi do przesunięcia degenerującego. Znaczenie dla rozprawy: Można zbudować dwie równoległe matryce. Dla ID: twardy rdzeń, heurystyka negatywna, heurystyka pozytywna, pas ochronny, anomalie, przewidywania. Analogicznie dla neodarwinizmu lub szerszego naturalistycznego programu badawczego. Dopiero porównanie obu matryc pokaże, czy modyfikacje są twórcze i treściowo rosnące, czy wyłącznie immunizujące. Możliwy zapis w tekście: „W świetle metodologii Lakatosa zasadniczym zadaniem nie jest wyliczenie pojedynczych tez ID, lecz rekonstrukcja jego rdzenia i reguł rozwijania pasa hipotez pomocniczych.”

Zastrzeżenie

Przyporządkowanie konkretnych tez ID do „rdzenia” i „pasa” będzie interpretacją autora rozprawy, nie deklaracją Lakatosa ani samych teoretyków ID. Trzeba je uzasadnić tekstowo.

Słowa kluczowe

twardy rdzeńheurystyka negatywnaheurystyka pozytywnapas ochronnyprogram badawczy
Opublikowane głosy / osobny formularzMożesz też zaznaczyć fragment podczas lektury, dopisać komentarz i wysłać wszystkie uwagi razem.
Priorytet: Brak Miejsce: 1.2Miejsce: 1.5

L6 — Program nie musi natychmiast dostarczać obserwacyjnego sukcesu

Otwórz w książce i skopiuj stały link
Przeczytaj fragment i opracowanie

Rozumiem fragment

Imre Lakatos, “Falsification and the Methodology of Scientific Research Programmes” (tekst pierwotnie 1970), w: The Methodology of Scientific Research Programmes, t. 1, Cambridge University Press 1978, s. 8–101. s. 49, § 3a–b; strona 55 pliku PDF. Rozdział główny Rozdział 1, pkt 5: krytyka inteligentny projekt. Możliwe użycie dodatkowe Rozdział 1, pkt 2: rozwój inteligentny projekt od Newtona do współczesności. Funkcja argumentacyjna Uzasadnienie historycznej, długookresowej oceny młodego programu.

Przekład roboczy

Nie wymagamy, aby każdy krok natychmiast przynosił zaobserwowany nowy fakt. Termin „okresowo” pozostawia wystarczającą racjonalną przestrzeń dla uporczywego trwania przy programie wobec prima facie „falsyfikacji”. Znaczenie dla rozprawy: Fragment może równoważyć zbyt szybkie werdykty wobec stosunkowo młodych programów. Brak natychmiastowego potwierdzenia nie musi oznaczać degeneracji, jeżeli kolejne modyfikacje zwiększają treść i program okresowo uzyskuje potwierdzenia. Ta sama pobłażliwość metodologiczna powinna obejmować wszystkie konkurujące programy. Możliwy zapis w tekście: „Wczesny etap programu nie zwalnia go z wymogu przyrostu treści, ale uzasadnia ocenę długookresową zamiast oczekiwania natychmiastowego rozstrzygnięcia.”

Zastrzeżenie

Lakatos nie usprawiedliwia bezterminowej ochrony programu. Tolerancja ma sens tylko przy teoretycznym przyroście treści i przynajmniej okresowym sukcesie empirycznym.

Słowa kluczowe

młody programtolerancja metodologicznapotwierdzenie okresowerozwój historyczny
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Słowa kluczowe

młody program; tolerancja metodologiczna; potwierdzenie okresowe; rozwój historyczny

Pełna karta — także tekst oryginalny

Źródło Imre Lakatos, “Falsification and the Methodology of Scientific Research Programmes” (tekst pierwotnie 1970), w: The Methodology of Scientific Research Programmes, t. 1, Cambridge University Press 1978, s. 8–101.

Lokalizacja

s. 49, § 3a–b; strona 55 pliku PDF. Rozdział główny Rozdział 1, pkt 5: krytyka ID. Możliwe użycie dodatkowe Rozdział 1, pkt 2: rozwój ID od Newtona do współczesności. Funkcja argumentacyjna Uzasadnienie historycznej, długookresowej oceny młodego programu. “We do not demand that each step produce immediately an observed new fact. Our term “intermittently” gives sufficient rational scope for dogmatic adherence to a programme in face of prima facie “refutations”.”

Przekład roboczy

Nie wymagamy, aby każdy krok natychmiast przynosił zaobserwowany nowy fakt. Termin „okresowo” pozostawia wystarczającą racjonalną przestrzeń dla uporczywego trwania przy programie wobec prima facie „falsyfikacji”. Znaczenie dla rozprawy: Fragment może równoważyć zbyt szybkie werdykty wobec stosunkowo młodych programów. Brak natychmiastowego potwierdzenia nie musi oznaczać degeneracji, jeżeli kolejne modyfikacje zwiększają treść i program okresowo uzyskuje potwierdzenia. Ta sama pobłażliwość metodologiczna powinna obejmować wszystkie konkurujące programy. Możliwy zapis w tekście: „Wczesny etap programu nie zwalnia go z wymogu przyrostu treści, ale uzasadnia ocenę długookresową zamiast oczekiwania natychmiastowego rozstrzygnięcia.”

Zastrzeżenie

Lakatos nie usprawiedliwia bezterminowej ochrony programu. Tolerancja ma sens tylko przy teoretycznym przyroście treści i przynajmniej okresowym sukcesie empirycznym.

Słowa kluczowe

młody programtolerancja metodologicznapotwierdzenie okresowerozwój historyczny
Opublikowane głosy / osobny formularzMożesz też zaznaczyć fragment podczas lektury, dopisać komentarz i wysłać wszystkie uwagi razem.
Priorytet: Brak Miejsce: 1.5Miejsce: 2.3

L7 — Konkurencja programów i przewaga wyjaśniająca jako podstawa odrzucenia

Otwórz w książce i skopiuj stały link
Przeczytaj fragment i opracowanie

Rozumiem fragment

Imre Lakatos, “Falsification and the Methodology of Scientific Research Programmes” (tekst pierwotnie 1970), w: The Methodology of Scientific Research Programmes, t. 1, Cambridge University Press 1978, s. 8–101. s. 69, § 3d “A new look at crucial experiments”; strona 75 pliku PDF. Rozdział główny Rozdział 1, pkt 5: krytyka inteligentny projekt. Możliwe użycie dodatkowe Rozdział 2, pkt 3: naturalizm metodologiczny. Funkcja argumentacyjna Kryterium porównawcze dla inteligentny projekt i wyjaśnień naturalistycznych.

Przekład roboczy

Historia nauki była i powinna być historią konkurujących programów badawczych […] im wcześniej zaczyna się konkurencja, tym lepiej dla postępu. […] Obiektywnego powodu odrzucenia programu dostarcza program konkurencyjny, który wyjaśnia wcześniejsze sukcesy rywala i przewyższa go dalszym przejawem siły heurystycznej. Znaczenie dla rozprawy: To podstawa najbardziej dojrzałej metodologicznie części rozprawy. Programu nie odrzuca się dlatego, że ma anomalie, ale wtedy, gdy konkurent przejmuje jego rzeczywiste sukcesy i dodatkowo rozwiązuje nowe problemy. Można więc pytać, czy inteligentny projekt przejmuje sukcesy wyjaśnień ewolucyjnych, a także czy program naturalistyczny przejmuje i wyjaśnia zjawiska podnoszone przez teoretyków projektu. Możliwy zapis w tekście: „Rozstrzygająca jest nie sama obecność trudności, lecz porównawcza zdolność programu do zachowania sukcesów rywala i zwiększenia siły heurystycznej.”

Zastrzeżenie

„Pluralizm teoretyczny” nie oznacza, że każdy program ma równą wartość ani że każdy powinien uzyskać równy status instytucjonalny. O wartości decyduje porównawcza płodność poznawcza.

Słowa kluczowe

konkurencjapluralizm teoretycznyprzewaga wyjaśniającasiła heurystycznasukces rywala
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Słowa kluczowe

konkurencja; pluralizm teoretyczny; przewaga wyjaśniająca; siła heurystyczna; sukces

Pełna karta — także tekst oryginalny

Źródło Imre Lakatos, “Falsification and the Methodology of Scientific Research Programmes” (tekst pierwotnie 1970), w: The Methodology of Scientific Research Programmes, t. 1, Cambridge University Press 1978, s. 8–101.

Lokalizacja

s. 69, § 3d “A new look at crucial experiments”; strona 75 pliku PDF. Rozdział główny Rozdział 1, pkt 5: krytyka ID. Możliwe użycie dodatkowe Rozdział 2, pkt 3: naturalizm metodologiczny. Funkcja argumentacyjna Kryterium porównawcze dla ID i wyjaśnień naturalistycznych. “The history of science has been and should be a history of competing research programmes [...] the sooner competition starts, the better for progress. [...] Such an objective reason is provided by a rival research programme which explains the previous success of its rival and supersedes it by a further display of heuristic power.”

Przekład roboczy

Historia nauki była i powinna być historią konkurujących programów badawczych [...] im wcześniej zaczyna się konkurencja, tym lepiej dla postępu. [...] Obiektywnego powodu odrzucenia programu dostarcza program konkurencyjny, który wyjaśnia wcześniejsze sukcesy rywala i przewyższa go dalszym przejawem siły heurystycznej. Znaczenie dla rozprawy: To podstawa najbardziej dojrzałej metodologicznie części rozprawy. Programu nie odrzuca się dlatego, że ma anomalie, ale wtedy, gdy konkurent przejmuje jego rzeczywiste sukcesy i dodatkowo rozwiązuje nowe problemy. Można więc pytać, czy ID przejmuje sukcesy wyjaśnień ewolucyjnych, a także czy program naturalistyczny przejmuje i wyjaśnia zjawiska podnoszone przez teoretyków projektu. Możliwy zapis w tekście: „Rozstrzygająca jest nie sama obecność trudności, lecz porównawcza zdolność programu do zachowania sukcesów rywala i zwiększenia siły heurystycznej.”

Zastrzeżenie

„Pluralizm teoretyczny” nie oznacza, że każdy program ma równą wartość ani że każdy powinien uzyskać równy status instytucjonalny. O wartości decyduje porównawcza płodność poznawcza.

Słowa kluczowe

konkurencjapluralizm teoretycznyprzewaga wyjaśniającasiła heurystycznasukces rywala
Opublikowane głosy / osobny formularzMożesz też zaznaczyć fragment podczas lektury, dopisać komentarz i wysłać wszystkie uwagi razem.
Priorytet: Brak Miejsce: 1.4Miejsce: 2.3

L8 — Nie istnieje eksperyment, który natychmiast obala cały program

Otwórz w książce i skopiuj stały link
Przeczytaj fragment i opracowanie

Rozumiem fragment

Imre Lakatos, “Falsification and the Methodology of Scientific Research Programmes” (tekst pierwotnie 1970), w: The Methodology of Scientific Research Programmes, t. 1, Cambridge University Press 1978, s. 8–101. s. 86, § 3d.4 “Conclusion. The requirement of continuous growth”; strona 92 pliku PDF. Rozdział główny Rozdział 1, pkt 4–5. Możliwe użycie dodatkowe Rozdział 2, pkt 3. Funkcja argumentacyjna Ostrzeżenie przed budowaniem całej oceny na pojedynczym eksperymencie lub odkryciu.

Przekład roboczy

Nie ma eksperymentów rozstrzygających, jeśli rozumieć przez nie eksperymenty zdolne natychmiast obalić program badawczy. Znaczenie dla rozprawy: Cytat można zastosować do dyskusji o eksperymencie Millera-Ureya, zapisie kopalnym, nieredukowalnej złożoności, informacji biologicznej czy precyzyjnym dostrojeniu. Żaden pojedynczy wynik nie powinien być przedstawiany jako natychmiastowe unicestwienie programu. Status „rozstrzygający” zwykle ujawnia się dopiero w porównawczej historii programów. Możliwy zapis w tekście: „Dane o dużej sile retorycznej nie muszą być metodologicznie rozstrzygające; ich znaczenie zależy od dalszego rozwoju programów konkurencyjnych.”

Zastrzeżenie

Lakatos nie neguje, że z perspektywy historycznej pewne eksperymenty stają się przełomowe. Neguje ich natychmiastową i izolowaną moc obalającą.

Słowa kluczowe

eksperyment rozstrzygającyretrospekcjahistoria programupojedynczy dowód
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Słowa kluczowe

eksperyment rozstrzygający; retrospekcja; historia programu; pojedynczy dowód

Pełna karta — także tekst oryginalny

Źródło Imre Lakatos, “Falsification and the Methodology of Scientific Research Programmes” (tekst pierwotnie 1970), w: The Methodology of Scientific Research Programmes, t. 1, Cambridge University Press 1978, s. 8–101.

Lokalizacja

s. 86, § 3d.4 “Conclusion. The requirement of continuous growth”; strona 92 pliku PDF. Rozdział główny Rozdział 1, pkt 4–5. Możliwe użycie dodatkowe Rozdział 2, pkt 3. Funkcja argumentacyjna Ostrzeżenie przed budowaniem całej oceny na pojedynczym eksperymencie lub odkryciu. “There are no such things as crucial experiments, at least not if these are meant to be experiments which can instantly overthrow a research programme.”

Przekład roboczy

Nie ma eksperymentów rozstrzygających, jeśli rozumieć przez nie eksperymenty zdolne natychmiast obalić program badawczy. Znaczenie dla rozprawy: Cytat można zastosować do dyskusji o eksperymencie Millera-Ureya, zapisie kopalnym, nieredukowalnej złożoności, informacji biologicznej czy precyzyjnym dostrojeniu. Żaden pojedynczy wynik nie powinien być przedstawiany jako natychmiastowe unicestwienie programu. Status „rozstrzygający” zwykle ujawnia się dopiero w porównawczej historii programów. Możliwy zapis w tekście: „Dane o dużej sile retorycznej nie muszą być metodologicznie rozstrzygające; ich znaczenie zależy od dalszego rozwoju programów konkurencyjnych.”

Zastrzeżenie

Lakatos nie neguje, że z perspektywy historycznej pewne eksperymenty stają się przełomowe. Neguje ich natychmiastową i izolowaną moc obalającą.

Słowa kluczowe

eksperyment rozstrzygającyretrospekcjahistoria programupojedynczy dowód
Opublikowane głosy / osobny formularzMożesz też zaznaczyć fragment podczas lektury, dopisać komentarz i wysłać wszystkie uwagi razem.
Priorytet: Brak Miejsce: 1.5

L9 — Skuteczna krytyka musi być konstruktywna i porównawcza

Otwórz w książce i skopiuj stały link
Przeczytaj fragment i opracowanie

Rozumiem fragment

Imre Lakatos, “Falsification and the Methodology of Scientific Research Programmes” (tekst pierwotnie 1970), w: The Methodology of Scientific Research Programmes, t. 1, Cambridge University Press 1978, s. 8–101. s. 92, § 4 “The Popperian versus the Kuhnian research programme”; strona 98 pliku PDF. Rozdział główny Rozdział 1, pkt 5: końcowa ocena krytyki inteligentny projekt. Możliwe użycie dodatkowe Zakończenie rozprawy lub podsumowanie metodologiczne. Funkcja argumentacyjna Przejście od krytyki negatywnej do porównania alternatywnych wyjaśnień.

Przekład roboczy

Czysto negatywna, destrukcyjna krytyka, taka jak „falsyfikacja” lub wykazanie niespójności, nie eliminuje programu. Krytyka programu jest procesem długim i często frustrującym, a młode programy należy traktować z wyrozumiałością. […] Rzeczywisty sukces może osiągnąć jedynie krytyka konstruktywna, posługująca się programami konkurencyjnymi. Znaczenie dla rozprawy: Warto użyć jako zasady porządkującej całą sekcję krytyczną. Samo wykazanie luki w argumentacji Behego czy Meyera nie wystarcza do oceny całego programu; trzeba wskazać, czy konkurent oferuje lepsze rozwiązanie problemu. Analogicznie, wskazanie luki w wyjaśnieniu naturalistycznym nie stanowi jeszcze pozytywnego argumentu za projektem. Możliwy zapis w tekście: „Krytyka będzie metodologicznie pełna dopiero wtedy, gdy oprócz wykazania trudności przedstawi program konkurencyjny o większej mocy wyjaśniającej i heurystycznej.”

Zastrzeżenie

Wyrozumiałość wobec młodego programu nie oznacza zawieszenia krytyki, immunizacji ani automatycznego uznania go za równorzędny z programem dojrzałym.

Słowa kluczowe

krytyka konstruktywnaprogram konkurencyjnymłody programporównanie wyjaśnień Fiszki badawcze: Lakatos i Laudan II. Larry Laudan – fiszki do problemu demarkacji Laudan nie twierdziże wszystkie poglądy są równie dobre. Odrzuca binarne kryterium demarkacji i proponuje ocenę konkretnych racji empirycznych pojęciowych i metodologicznych
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Słowa kluczowe

krytyka konstruktywna; program konkurencyjny; młody program; porównanie wyjaśnień

Pełna karta — także tekst oryginalny

Źródło Imre Lakatos, “Falsification and the Methodology of Scientific Research Programmes” (tekst pierwotnie 1970), w: The Methodology of Scientific Research Programmes, t. 1, Cambridge University Press 1978, s. 8–101.

Lokalizacja

s. 92, § 4 “The Popperian versus the Kuhnian research programme”; strona 98 pliku PDF. Rozdział główny Rozdział 1, pkt 5: końcowa ocena krytyki ID. Możliwe użycie dodatkowe Zakończenie rozprawy lub podsumowanie metodologiczne. Funkcja argumentacyjna Przejście od krytyki negatywnej do porównania alternatywnych wyjaśnień. “Purely negative, destructive criticism, like “refutation” or demonstration of an inconsistency does not eliminate a programme. Criticism of a programme is a long and often frustrating process and one must treat budding programmes leniently. [...] It is only constructive criticism which, with the help of rival research programmes, can achieve real success.”

Przekład roboczy

Czysto negatywna, destrukcyjna krytyka, taka jak „falsyfikacja” lub wykazanie niespójności, nie eliminuje programu. Krytyka programu jest procesem długim i często frustrującym, a młode programy należy traktować z wyrozumiałością. [...] Rzeczywisty sukces może osiągnąć jedynie krytyka konstruktywna, posługująca się programami konkurencyjnymi. Znaczenie dla rozprawy: Warto użyć jako zasady porządkującej całą sekcję krytyczną. Samo wykazanie luki w argumentacji Behego czy Meyera nie wystarcza do oceny całego programu; trzeba wskazać, czy konkurent oferuje lepsze rozwiązanie problemu. Analogicznie, wskazanie luki w wyjaśnieniu naturalistycznym nie stanowi jeszcze pozytywnego argumentu za projektem. Możliwy zapis w tekście: „Krytyka będzie metodologicznie pełna dopiero wtedy, gdy oprócz wykazania trudności przedstawi program konkurencyjny o większej mocy wyjaśniającej i heurystycznej.”

Zastrzeżenie

Wyrozumiałość wobec młodego programu nie oznacza zawieszenia krytyki, immunizacji ani automatycznego uznania go za równorzędny z programem dojrzałym.

Słowa kluczowe

krytyka konstruktywnaprogram konkurencyjnymłody programporównanie wyjaśnień Fiszki badawcze: Lakatos i Laudan II. Larry Laudan - fiszki do problemu demarkacji Laudan nie twierdziże wszystkie poglądy są równie dobre. Odrzuca binarne kryterium demarkacji i proponuje ocenę konkretnych racji empirycznych pojęciowych i metodologicznych
Opublikowane głosy / osobny formularzMożesz też zaznaczyć fragment podczas lektury, dopisać komentarz i wysłać wszystkie uwagi razem.
Priorytet: Brak Miejsce: 1.5Miejsce: 2.3

D1 — Brak powszechnie uznanego kryterium demarkacji

Otwórz w książce i skopiuj stały link
Przeczytaj fragment i opracowanie

Rozumiem fragment

p y y, p ję y g y D1. Brak powszechnie uznanego kryterium demarkacji Larry Laudan, “The Demise of the Demarcation Problem”, w: Physics, Philosophy and Psychoanalysis, red. R. S. Cohen, L. Laudan, D. Reidel 1983, s. 111–127. s. 112, § 1 “Introduction”; strona 4 pliku PDF. Rozdział główny Rozdział 1, pkt 5: krytyka inteligentny projekt. Możliwe użycie dodatkowe Rozdział 2, pkt 3: naturalizm metodologiczny. Funkcja argumentacyjna Podważenie argumentu z samej etykiety „pseudonauka”.

Przekład roboczy

Nie istnieje linia demarkacyjna między nauką a nienauką lub pseudonauką, która zyskałaby zgodę większości filozofów. […] Możliwe, że nie ma cech epistemicznych wspólnych wszystkim i tylko tym dyscyplinom, które uznajemy za „naukowe”. Znaczenie dla rozprawy: Fragment pozwala zakwestionować skrót argumentacyjny: „inteligentny projekt jest pseudonauką, więc jego twierdzenia są fałszywe lub bezwartościowe”. Laudan proponuje przesunięcie ciężaru na jakość uzasadnienia, testy, płodność i postęp poznawczy. Dobrze otwiera sekcję o kryteriach naukowości inteligentny projekt. Możliwy zapis w tekście: „Brak bezspornego kryterium demarkacji sprawia, że sama kwalifikacja inteligentny projekt jako nauki lub pseudonauki nie może zastąpić analizy jego racji empirycznych i pojęciowych.”

Zastrzeżenie

Laudan nie dowodzi logicznie, że żadne przyszłe kryterium jest niemożliwe. Formułuje argument historyczny i epistemologiczny przeciw dotychczasowym próbom.

Słowa kluczowe

demarkacjanaukapseudonaukakryteriumetykietowanie
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Słowa kluczowe

demarkacja; nauka; pseudonauka; kryterium; etykietowanie

Pełna karta — także tekst oryginalny

p y y, p ję y g y D1. Brak powszechnie uznanego kryterium demarkacji Źródło Larry Laudan, “The Demise of the Demarcation Problem”, w: Physics, Philosophy and Psychoanalysis, red. R. S. Cohen, L. Laudan, D. Reidel 1983, s. 111–127.

Lokalizacja

s. 112, § 1 “Introduction”; strona 4 pliku PDF. Rozdział główny Rozdział 1, pkt 5: krytyka ID. Możliwe użycie dodatkowe Rozdział 2, pkt 3: naturalizm metodologiczny. Funkcja argumentacyjna Podważenie argumentu z samej etykiety „pseudonauka”. “There is no demarcation line between science and non-science, or between science and pseudo-science, which would win assent from a majority of philosophers. [...] It may just be that there are no epistemic features which all and only the disciplines we accept as “scientific” share in common.”

Przekład roboczy

Nie istnieje linia demarkacyjna między nauką a nienauką lub pseudonauką, która zyskałaby zgodę większości filozofów. [...] Możliwe, że nie ma cech epistemicznych wspólnych wszystkim i tylko tym dyscyplinom, które uznajemy za „naukowe”. Znaczenie dla rozprawy: Fragment pozwala zakwestionować skrót argumentacyjny: „ID jest pseudonauką, więc jego twierdzenia są fałszywe lub bezwartościowe”. Laudan proponuje przesunięcie ciężaru na jakość uzasadnienia, testy, płodność i postęp poznawczy. Dobrze otwiera sekcję o kryteriach naukowości ID. Możliwy zapis w tekście: „Brak bezspornego kryterium demarkacji sprawia, że sama kwalifikacja ID jako nauki lub pseudonauki nie może zastąpić analizy jego racji empirycznych i pojęciowych.”

Zastrzeżenie

Laudan nie dowodzi logicznie, że żadne przyszłe kryterium jest niemożliwe. Formułuje argument historyczny i epistemologiczny przeciw dotychczasowym próbom.

Słowa kluczowe

demarkacjanaukapseudonaukakryteriumetykietowanie
Opublikowane głosy / osobny formularzMożesz też zaznaczyć fragment podczas lektury, dopisać komentarz i wysłać wszystkie uwagi razem.
Priorytet: Brak Miejsce: 1.5Miejsce: 2.1Miejsce: 2.2Miejsce: 2.3Miejsce: 3.8

D2 — Nowożytna nauka może opisywać zjawiska bez rozstrzygania o pierwszych przyczynach

Otwórz w książce i skopiuj stały link
Przeczytaj fragment i opracowanie

Rozumiem fragment

Larry Laudan, “The Demise of the Demarcation Problem”, w: Physics, Philosophy and Psychoanalysis, red. R. S. Cohen, L. Laudan, D. Reidel 1983, s. 111–127. s. 114, § 2 “The old demarcationist tradition”; strona 6 pliku PDF. Rozdział główny Rozdział 2, pkt 1–3: teologia stworzenia, teologia naturalna i naturalizm metodologiczny. Możliwe użycie dodatkowe Rozdział 3, pkt 8: granice poznania Projektanta z przyrody. Funkcja argumentacyjna Rozróżnienie opisu naukowego od metafizycznego pytania o przyczynę ostateczną.

Przekład roboczy

W pracach Galileusza, Huygensa i Newtona widać rezygnację z pierwszeństwa wiedzy „dlaczego” przed wiedzą „jak”; uznawali oni za w pełni naukowe systemy, które nie rościły sobie pretensji do wyjaśnienia opartego na pierwszych przyczynach lub istotach rzeczy. […] Nawet bez znajomości przyczyn grawitacji można sformułować wyrafinowany i naukowy opis grawitacyjnego zachowania ciał niebieskich. Znaczenie dla rozprawy: Cytat pomaga wyjaśnić, dlaczego metodologia naukowa może celowo pozostawiać pytania o pierwsze przyczyny poza swoim bezpośrednim zakresem, nie rozstrzygając przez to o ich sensowności ani prawdziwości. W ten sposób można odróżnić metodologiczne „branie w nawias” od metafizycznego zaprzeczenia przyczynie transcendentnej. Możliwy zapis w tekście: „Historyczne usamodzielnienie nauki polegało m.in. na możliwości trafnego opisu regularności bez rozstrzygnięcia o ich pierwszej przyczynie; nie wynika z tego jednak nieistnienie takiej przyczyny.”

Zastrzeżenie

To opis przemiany historycznej, a nie bezpośrednie uzasadnienie określonej wersji naturalizmu metodologicznego. Nie przesądza też, gdzie dokładnie przebiega granica między nauką a metafizyką.

Słowa kluczowe

pierwsze przyczynyopis i wyjaśnienieteologia naturalnanaturalizm metodologicznyNewton
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Słowa kluczowe

pierwsze przyczyny; opis i wyjaśnienie; teologia naturalna; naturalizm metodologiczny

Pełna karta — także tekst oryginalny

Źródło Larry Laudan, “The Demise of the Demarcation Problem”, w: Physics, Philosophy and Psychoanalysis, red. R. S. Cohen, L. Laudan, D. Reidel 1983, s. 111–127.

Lokalizacja

s. 114, § 2 “The old demarcationist tradition”; strona 6 pliku PDF. Rozdział główny Rozdział 2, pkt 1–3: teologia stworzenia, teologia naturalna i naturalizm metodologiczny. Możliwe użycie dodatkowe Rozdział 3, pkt 8: granice poznania Projektanta z przyrody. Funkcja argumentacyjna Rozróżnienie opisu naukowego od metafizycznego pytania o przyczynę ostateczną. “If we look to the work of Galileo, Huygens or Newton, we see a refusal to prefer know-why to know-how; indeed, all three were prepared to regard as entirely scientific systems of belief which laid no claim to an understanding grounded in primary causes or essences. [...] Even without a knowledge of the causes of gravity, one can engage in a sophisticated and scientific account of the gravitational behavior of the heavenly bodies.”

Przekład roboczy

W pracach Galileusza, Huygensa i Newtona widać rezygnację z pierwszeństwa wiedzy „dlaczego” przed wiedzą „jak”; uznawali oni za w pełni naukowe systemy, które nie rościły sobie pretensji do wyjaśnienia opartego na pierwszych przyczynach lub istotach rzeczy. [...] Nawet bez znajomości przyczyn grawitacji można sformułować wyrafinowany i naukowy opis grawitacyjnego zachowania ciał niebieskich. Znaczenie dla rozprawy: Cytat pomaga wyjaśnić, dlaczego metodologia naukowa może celowo pozostawiać pytania o pierwsze przyczyny poza swoim bezpośrednim zakresem, nie rozstrzygając przez to o ich sensowności ani prawdziwości. W ten sposób można odróżnić metodologiczne „branie w nawias” od metafizycznego zaprzeczenia przyczynie transcendentnej. Możliwy zapis w tekście: „Historyczne usamodzielnienie nauki polegało m.in. na możliwości trafnego opisu regularności bez rozstrzygnięcia o ich pierwszej przyczynie; nie wynika z tego jednak nieistnienie takiej przyczyny.”

Zastrzeżenie

To opis przemiany historycznej, a nie bezpośrednie uzasadnienie określonej wersji naturalizmu metodologicznego. Nie przesądza też, gdzie dokładnie przebiega granica między nauką a metafizyką.

Słowa kluczowe

pierwsze przyczynyopis i wyjaśnienieteologia naturalnanaturalizm metodologicznyNewton
Opublikowane głosy / osobny formularzMożesz też zaznaczyć fragment podczas lektury, dopisać komentarz i wysłać wszystkie uwagi razem.
Priorytet: Brak Miejsce: 2.3

D3 — Nauka jest omylna i korygowalna, nie apodyktycznie pewna

Otwórz w książce i skopiuj stały link
Przeczytaj fragment i opracowanie

Rozumiem fragment

Źródło Larry Laudan, “The Demise of the Demarcation Problem”, w: Physics, Philosophy and Psychoanalysis, red. R. S. Cohen, L. Laudan, D. Reidel 1983, s. 111–127.

Lokalizacja

s. 115, § 2; strona 7 pliku PDF. Rozdział główny Rozdział 2, pkt 3: naturalizm metodologiczny. Możliwe użycie dodatkowe Rozdział 3, zwłaszcza ostrożność w rekonstrukcji cech Projektanta. Funkcja argumentacyjna Uzasadnienie epistemicznej skromności wobec wniosków naukowych i metafizycznych.

Przekład roboczy

Gdy przyjmie się, że nauka nie daje apodyktycznej pewności, a wszystkie teorie naukowe są korygowalne i mogą podlegać poważnym zmianom, nie można już utożsamiać różnicy między nauką i nienauką z różnicą między wiedzą i opinią. Znaczenie dla rozprawy: Fragment może chronić rozprawę przed dwiema skrajnościami: scjentyzmem, który traktuje aktualny konsensus jako wiedzę niekorygowalną, oraz apologetycznym triumfalizmem, który przedstawia argument z projektu jako dowód o sile matematycznej. Wnioski powinny być stopniowane według siły przesłanek. Możliwy zapis w tekście: „Zarówno modele naturalistyczne, jak i inferencje projektowe pozostają korygowalne; spór dotyczy zatem względnej jakości uzasadnienia, nie posiadania apodyktycznej pewności.”

Zastrzeżenie

„Opinia” u Laudana nie oznacza dowolnego subiektywnego przekonania. Chodzi o fallibilistyczny status twierdzeń, które mogą być lepiej lub gorzej uzasadnione.

Słowa kluczowe

fallibilizmkorygowalnośćpewnośćscjentyzmstopniowanie wniosków
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Słowa kluczowe

fallibilizm; korygowalność; pewność; scjentyzm; stopniowanie wniosków

Pełna karta — także tekst oryginalny

Źródło Larry Laudan, “The Demise of the Demarcation Problem”, w: Physics, Philosophy and Psychoanalysis, red. R. S. Cohen, L. Laudan, D. Reidel 1983, s. 111–127.

Lokalizacja

s. 115, § 2; strona 7 pliku PDF. Rozdział główny Rozdział 2, pkt 3: naturalizm metodologiczny. Możliwe użycie dodatkowe Rozdział 3, zwłaszcza ostrożność w rekonstrukcji cech Projektanta. Funkcja argumentacyjna Uzasadnienie epistemicznej skromności wobec wniosków naukowych i metafizycznych.

“Once one accepts [...] that science offers no apodictic certainty, that all scientific theories are corrigible and may be subject to serious emendation, then it is no longer viable to attempt to distinguish science from non-science by assimilating that distinction to the difference between knowledge and opinion.”

Przekład roboczy

Gdy przyjmie się, że nauka nie daje apodyktycznej pewności, a wszystkie teorie naukowe są korygowalne i mogą podlegać poważnym zmianom, nie można już utożsamiać różnicy między nauką i nienauką z różnicą między wiedzą i opinią. Znaczenie dla rozprawy: Fragment może chronić rozprawę przed dwiema skrajnościami: scjentyzmem, który traktuje aktualny konsensus jako wiedzę niekorygowalną, oraz apologetycznym triumfalizmem, który przedstawia argument z projektu jako dowód o sile matematycznej. Wnioski powinny być stopniowane według siły przesłanek. Możliwy zapis w tekście: „Zarówno modele naturalistyczne, jak i inferencje projektowe pozostają korygowalne; spór dotyczy zatem względnej jakości uzasadnienia, nie posiadania apodyktycznej pewności.”

Zastrzeżenie

„Opinia” u Laudana nie oznacza dowolnego subiektywnego przekonania. Chodzi o fallibilistyczny status twierdzeń, które mogą być lepiej lub gorzej uzasadnione.

Słowa kluczowe

fallibilizmkorygowalnośćpewnośćscjentyzmstopniowanie wniosków
Opublikowane głosy / osobny formularzMożesz też zaznaczyć fragment podczas lektury, dopisać komentarz i wysłać wszystkie uwagi razem.
Priorytet: Brak Miejsce: 1.5Miejsce: 2.3

D4 — Nie ma bezspornej jednej „metody naukowej”

Otwórz w książce i skopiuj stały link
Przeczytaj fragment i opracowanie

Rozumiem fragment

Larry Laudan, “The Demise of the Demarcation Problem”, w: Physics, Philosophy and Psychoanalysis, red. R. S. Cohen, L. Laudan, D. Reidel 1983, s. 111–127. s. 116, § 2; strona 8 pliku PDF. Rozdział główny Rozdział 2, pkt 3: problem naturalizmu metodologicznego. Możliwe użycie dodatkowe Rozdział 1, pkt 5. Funkcja argumentacyjna Krytyka prezentowania naturalizmu metodologicznego jako oczywistej definicji metody naukowej.

Przekład roboczy

Przy braku zgody co do tego, czym jest „metoda naukowa”, zwolennicy demarkacji nie mogli przekonująco twierdzić, że naukę wyodrębnia właśnie jej metoda. […] Wiele proponowanych reguł metodologicznych było zbyt niejasnych, aby rozstrzygnąć, kiedy są przestrzegane, a kiedy łamane. Znaczenie dla rozprawy: Cytat daje podstawę do żądania precyzji. Gdy krytyk inteligentny projekt odwołuje się do „metody naukowej”, powinien wskazać konkretną normę: testowalność, moc przewidywania, kontrolę eksperymentalną, wyjaśnienie mechanistyczne, naturalizm metodologiczny czy coś innego. Następnie trzeba uzasadnić, dlaczego norma ma znaczenie epistemiczne. Możliwy zapis w tekście: „Odwołanie do ‘metody naukowej’ nie rozstrzyga sporu, dopóki nie zostanie określone, o jaką regułę chodzi i jaki jest jej związek z wiarygodnością poznawczą.”

Zastrzeżenie

Brak jednej definicji nie oznacza braku wszelkich norm metodologicznych. Laudan sprzeciwia się pojedynczemu, uniwersalnemu kryterium, nie racjonalnej ocenie praktyk badawczych.

Słowa kluczowe

metoda naukowaniejednoznacznośćnormy metodologicznenaturalizm metodologiczny
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Słowa kluczowe

metoda naukowa; niejednoznaczność; normy metodologiczne; naturalizm metodologiczny

Pełna karta — także tekst oryginalny

Źródło Larry Laudan, “The Demise of the Demarcation Problem”, w: Physics, Philosophy and Psychoanalysis, red. R. S. Cohen, L. Laudan, D. Reidel 1983, s. 111–127.

Lokalizacja

s. 116, § 2; strona 8 pliku PDF. Rozdział główny Rozdział 2, pkt 3: problem naturalizmu metodologicznego. Możliwe użycie dodatkowe Rozdział 1, pkt 5. Funkcja argumentacyjna Krytyka prezentowania naturalizmu metodologicznego jako oczywistej definicji metody naukowej. “Absent agreement on what “the scientific method” amounted to, demarcationists were scarcely in a position to argue persuasively that what individuated science was its method. [...] Many of the methodological rules proposed were much too ambiguous for one to tell when they were being followed and when breached.”

Przekład roboczy

Przy braku zgody co do tego, czym jest „metoda naukowa”, zwolennicy demarkacji nie mogli przekonująco twierdzić, że naukę wyodrębnia właśnie jej metoda. [...] Wiele proponowanych reguł metodologicznych było zbyt niejasnych, aby rozstrzygnąć, kiedy są przestrzegane, a kiedy łamane. Znaczenie dla rozprawy: Cytat daje podstawę do żądania precyzji. Gdy krytyk ID odwołuje się do „metody naukowej”, powinien wskazać konkretną normę: testowalność, moc przewidywania, kontrolę eksperymentalną, wyjaśnienie mechanistyczne, naturalizm metodologiczny czy coś innego. Następnie trzeba uzasadnić, dlaczego norma ma znaczenie epistemiczne. Możliwy zapis w tekście: „Odwołanie do ‘metody naukowej’ nie rozstrzyga sporu, dopóki nie zostanie określone, o jaką regułę chodzi i jaki jest jej związek z wiarygodnością poznawczą.”

Zastrzeżenie

Brak jednej definicji nie oznacza braku wszelkich norm metodologicznych. Laudan sprzeciwia się pojedynczemu, uniwersalnemu kryterium, nie racjonalnej ocenie praktyk badawczych.

Słowa kluczowe

metoda naukowaniejednoznacznośćnormy metodologicznenaturalizm metodologiczny
Opublikowane głosy / osobny formularzMożesz też zaznaczyć fragment podczas lektury, dopisać komentarz i wysłać wszystkie uwagi razem.
Priorytet: Brak Miejsce: 1.5Miejsce: 2.3

D5 — Kryteria demarkacji bywają bronią polemiczną i mają skutki społeczne

Otwórz w książce i skopiuj stały link
Przeczytaj fragment i opracowanie

Rozumiem fragment

Larry Laudan, “The Demise of the Demarcation Problem”, w: Physics, Philosophy and Psychoanalysis, red. R. S. Cohen, L. Laudan, D. Reidel 1983, s. 111–127. s. 119–120, § 3 “A metaphilosophical interlude”; strony 11–12 pliku PDF. Rozdział główny Rozdział 1, pkt 5: krytyka inteligentny projekt. Możliwe użycie dodatkowe Rozdział 2, pkt 3. Funkcja argumentacyjna Analiza retorycznej i instytucjonalnej roli etykiety „pseudonauka”.

Przekład roboczy

Kryteria demarkacji są zwykle używane jako machiny wojenne w polemicznej walce rywalizujących obozów. […] Oznaczenie danej aktywności jako „naukowej” lub „nienaukowej” ma konsekwencje społeczne i polityczne wykraczające daleko poza taksonomiczne dzielenie przekonań na dwa zbiory. Znaczenie dla rozprawy: Fragment pozwala oddzielić dwa poziomy sporu: epistemiczny i instytucjonalny. W debacie o inteligentny projekt kwalifikacja „pseudonauka” wpływa na edukację, finansowanie, publikacje i wiarygodność społeczną. Z tego powodu kryterium używane do takiego wykluczenia powinno być wyjątkowo dobrze uzasadnione. Możliwy zapis w tekście: „Ponieważ demarkacja pociąga za sobą skutki wykraczające poza opis metodologiczny, jej kryteria muszą być oceniane z większą surowością niż zwykła etykieta taksonomiczna.”

Zastrzeżenie

Wskazanie funkcji polemicznej nie obala automatycznie danego argumentu i nie uprawnia do psychologizowania motywów krytyków. Trzeba nadal ocenić racje merytoryczne.

Słowa kluczowe

retorykamaszyna wojennaskutki społecznewykluczenieedukacja
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Słowa kluczowe

retoryka; maszyna wojenna; skutki społeczne; wykluczenie; edukacja

Pełna karta — także tekst oryginalny

Źródło Larry Laudan, “The Demise of the Demarcation Problem”, w: Physics, Philosophy and Psychoanalysis, red. R. S. Cohen, L. Laudan, D. Reidel 1983, s. 111–127.

Lokalizacja

s. 119–120, § 3 “A metaphilosophical interlude”; strony 11–12 pliku PDF. Rozdział główny Rozdział 1, pkt 5: krytyka ID. Możliwe użycie dodatkowe Rozdział 2, pkt 3. Funkcja argumentacyjna Analiza retorycznej i instytucjonalnej roli etykiety „pseudonauka”. “Demarcation criteria are typically used as machines de guerre in a polemical battle between rival camps. [...] The labelling of a certain activity as “scientific” or “unscientific” has social and political ramifications which go well beyond the taxonomic task of sorting beliefs into two piles.”

Przekład roboczy

Kryteria demarkacji są zwykle używane jako machiny wojenne w polemicznej walce rywalizujących obozów. [...] Oznaczenie danej aktywności jako „naukowej” lub „nienaukowej” ma konsekwencje społeczne i polityczne wykraczające daleko poza taksonomiczne dzielenie przekonań na dwa zbiory. Znaczenie dla rozprawy: Fragment pozwala oddzielić dwa poziomy sporu: epistemiczny i instytucjonalny. W debacie o ID kwalifikacja „pseudonauka” wpływa na edukację, finansowanie, publikacje i wiarygodność społeczną. Z tego powodu kryterium używane do takiego wykluczenia powinno być wyjątkowo dobrze uzasadnione. Możliwy zapis w tekście: „Ponieważ demarkacja pociąga za sobą skutki wykraczające poza opis metodologiczny, jej kryteria muszą być oceniane z większą surowością niż zwykła etykieta taksonomiczna.”

Zastrzeżenie

Wskazanie funkcji polemicznej nie obala automatycznie danego argumentu i nie uprawnia do psychologizowania motywów krytyków. Trzeba nadal ocenić racje merytoryczne.

Słowa kluczowe

retorykamaszyna wojennaskutki społecznewykluczenieedukacja
Opublikowane głosy / osobny formularzMożesz też zaznaczyć fragment podczas lektury, dopisać komentarz i wysłać wszystkie uwagi razem.
Priorytet: Brak Miejsce: 1.5Miejsce: 2.3

D6 — Testowalność nie jest tym samym co wiarygodność

Otwórz w książce i skopiuj stały link
Przeczytaj fragment i opracowanie

Rozumiem fragment

Larry Laudan, “The Demise of the Demarcation Problem”, w: Physics, Philosophy and Psychoanalysis, red. R. S. Cohen, L. Laudan, D. Reidel 1983, s. 111–127. s. 121, § 4 “The new demarcationist tradition”; strona 13 pliku PDF. Rozdział główny Rozdział 1, pkt 5: krytyka idei inteligentny projekt. Możliwe użycie dodatkowe Rozdział 2, pkt 3. Funkcja argumentacyjna Rozdzielenie testowalności, naukowości i prawdziwości.

Przekład roboczy

Kryterium Poppera ma niepożądany skutek: uznaje za „naukowe” każde ekscentryczne twierdzenie, które formułuje sprawdzalnie fałszywe zdania. […] Testowalność jest pojęciem semantycznym, a nie epistemicznym, i sama nie mówi nic o tym, czy dane twierdzenie zasługuje na przyjęcie. Znaczenie dla rozprawy: Cytat jest użyteczny w obu kierunkach. Wykazanie testowalności inteligentny projekt nie wystarcza, by uznać je za dobrze uzasadnione. Z kolei zakwestionowanie jego testowalności nie dowodzi jeszcze fałszywości wniosku metafizycznego. Konieczna jest osobna analiza jakości danych i inferencji. Możliwy zapis w tekście: „Testowalność może być warunkiem praktyki badawczej, ale nie jest miernikiem prawdziwości ani stopnia uzasadnienia twierdzenia.”

Zastrzeżenie

Na tej samej stronie Laudan wymienia „biblical creationists”. Nie należy bez argumentu utożsamiać współczesnego inteligentny projekt z kreacjonizmem młodej Ziemi; z cytatu należy wykorzystać wyłącznie ogólną krytykę kryterium falsyfikowalności.

Słowa kluczowe

testowalnośćfalsyfikowalnośćwiarygodnośćstatus naukowykreacjonizm
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Słowa kluczowe

testowalność; falsyfikowalność; wiarygodność; status naukowy; kreacjonizm

Pełna karta — także tekst oryginalny

Źródło Larry Laudan, “The Demise of the Demarcation Problem”, w: Physics, Philosophy and Psychoanalysis, red. R. S. Cohen, L. Laudan, D. Reidel 1983, s. 111–127.

Lokalizacja

s. 121, § 4 “The new demarcationist tradition”; strona 13 pliku PDF. Rozdział główny Rozdział 1, pkt 5: krytyka idei ID. Możliwe użycie dodatkowe Rozdział 2, pkt 3. Funkcja argumentacyjna Rozdzielenie testowalności, naukowości i prawdziwości. “[Popper’s criterion] has the untoward consequence of countenancing as “scientific” every crank claim which makes ascertainably false assertions. [...] Testability is a semantic rather than an epistemic notion, which entails nothing whatever about belief-worthiness.”

Przekład roboczy

Kryterium Poppera ma niepożądany skutek: uznaje za „naukowe” każde ekscentryczne twierdzenie, które formułuje sprawdzalnie fałszywe zdania. [...] Testowalność jest pojęciem semantycznym, a nie epistemicznym, i sama nie mówi nic o tym, czy dane twierdzenie zasługuje na przyjęcie. Znaczenie dla rozprawy: Cytat jest użyteczny w obu kierunkach. Wykazanie testowalności ID nie wystarcza, by uznać je za dobrze uzasadnione. Z kolei zakwestionowanie jego testowalności nie dowodzi jeszcze fałszywości wniosku metafizycznego. Konieczna jest osobna analiza jakości danych i inferencji. Możliwy zapis w tekście: „Testowalność może być warunkiem praktyki badawczej, ale nie jest miernikiem prawdziwości ani stopnia uzasadnienia twierdzenia.”

Zastrzeżenie

Na tej samej stronie Laudan wymienia „biblical creationists”. Nie należy bez argumentu utożsamiać współczesnego ID z kreacjonizmem młodej Ziemi; z cytatu należy wykorzystać wyłącznie ogólną krytykę kryterium falsyfikowalności.

Słowa kluczowe

testowalnośćfalsyfikowalnośćwiarygodnośćstatus naukowykreacjonizm
Opublikowane głosy / osobny formularzMożesz też zaznaczyć fragment podczas lektury, dopisać komentarz i wysłać wszystkie uwagi razem.
Priorytet: Brak Miejsce: 1.5Miejsce: 2.3

D7 — Nauki są epistemicznie zróżnicowane; lepsze są pytania o potwierdzenie i postęp

Otwórz w książce i skopiuj stały link
Przeczytaj fragment i opracowanie

Rozumiem fragment

Larry Laudan, “The Demise of the Demarcation Problem”, w: Physics, Philosophy and Psychoanalysis, red. R. S. Cohen, L. Laudan, D. Reidel 1983, s. 111–127. s. 124, § 4; strona 16 pliku PDF. Rozdział główny Rozdział 1, pkt 5. Możliwe użycie dodatkowe Rozdział 2, pkt 3; metodologiczny wstęp do rozprawy. Funkcja argumentacyjna Zastąpienie binarnej demarkacji wielowymiarową oceną epistemiczną.

Przekład roboczy

Widoczna epistemiczna heterogeniczność praktyk i przekonań zwyczajowo uznawanych za naukowe powinna ostrzec nas przed prawdopodobną daremnością poszukiwania epistemicznego kryterium demarkacji. […] Nadal trzeba pytać: kiedy twierdzenie jest dobrze potwierdzone? Kiedy teorię można uznać za dobrze przetestowaną? Co charakteryzuje postęp poznawczy? Znaczenie dla rozprawy: To najważniejszy pozytywny wniosek Laudana. Można na jego podstawie stworzyć własną macierz oceny inteligentny projekt: jakość danych, siła potwierdzenia, odporność na alternatywy, precyzja pojęć, zakres wyjaśnienia, przewidywania, rozwój problemów i zdolność korekty. Tę samą macierz należy zastosować do teorii konkurencyjnych. Możliwy zapis w tekście: „Zamiast binarnego werdyktu warto przeprowadzić wielokryterialną ocenę epistemiczną poszczególnych argumentów projektowych.”

Zastrzeżenie

Laudan nie zawiesza oceny racjonalności. Przeciwnie, chce ją przenieść z etykiety na konkretne pytania o uzasadnienie i rozwój poznawczy.

Słowa kluczowe

heterogenicznośćpotwierdzenietestowaniepostęp poznawczymacierz oceny
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Słowa kluczowe

heterogeniczność; potwierdzenie; testowanie; postęp poznawczy; macierz oceny

Pełna karta — także tekst oryginalny

Źródło Larry Laudan, “The Demise of the Demarcation Problem”, w: Physics, Philosophy and Psychoanalysis, red. R. S. Cohen, L. Laudan, D. Reidel 1983, s. 111–127.

Lokalizacja

s. 124, § 4; strona 16 pliku PDF. Rozdział główny Rozdział 1, pkt 5. Możliwe użycie dodatkowe Rozdział 2, pkt 3; metodologiczny wstęp do rozprawy. Funkcja argumentacyjna Zastąpienie binarnej demarkacji wielowymiarową oceną epistemiczną. “The evident epistemic heterogeneity of the activities and beliefs customarily regarded as scientific should alert us to the probable futility of seeking an epistemic version of a demarcation criterion. [...] It remains as important as it ever was to ask questions like: When is a claim well confirmed? When can we regard a theory as well tested? What characterizes cognitive progress?”

Przekład roboczy

Widoczna epistemiczna heterogeniczność praktyk i przekonań zwyczajowo uznawanych za naukowe powinna ostrzec nas przed prawdopodobną daremnością poszukiwania epistemicznego kryterium demarkacji. [...] Nadal trzeba pytać: kiedy twierdzenie jest dobrze potwierdzone? Kiedy teorię można uznać za dobrze przetestowaną? Co charakteryzuje postęp poznawczy? Znaczenie dla rozprawy: To najważniejszy pozytywny wniosek Laudana. Można na jego podstawie stworzyć własną macierz oceny ID: jakość danych, siła potwierdzenia, odporność na alternatywy, precyzja pojęć, zakres wyjaśnienia, przewidywania, rozwój problemów i zdolność korekty. Tę samą macierz należy zastosować do teorii konkurencyjnych. Możliwy zapis w tekście: „Zamiast binarnego werdyktu warto przeprowadzić wielokryterialną ocenę epistemiczną poszczególnych argumentów projektowych.”

Zastrzeżenie

Laudan nie zawiesza oceny racjonalności. Przeciwnie, chce ją przenieść z etykiety na konkretne pytania o uzasadnienie i rozwój poznawczy.

Słowa kluczowe

heterogenicznośćpotwierdzenietestowaniepostęp poznawczymacierz oceny
Opublikowane głosy / osobny formularzMożesz też zaznaczyć fragment podczas lektury, dopisać komentarz i wysłać wszystkie uwagi razem.
Priorytet: Brak Miejsce: 1.5Miejsce: 2.3Miejsce: 3.8

D8 — Należy oceniać racje empiryczne i pojęciowe, nie sam status „naukowy”

Otwórz w książce i skopiuj stały link
Przeczytaj fragment i opracowanie

Rozumiem fragment

Larry Laudan, “The Demise of the Demarcation Problem”, w: Physics, Philosophy and Psychoanalysis, red. R. S. Cohen, L. Laudan, D. Reidel 1983, s. 111–127. s. 125, § 5 “Conclusion”; strona 17 pliku PDF. Rozdział główny Rozdział 1, pkt 5: konkluzja metodologiczna. Możliwe użycie dodatkowe Rozdział 2, pkt 3; Rozdział 3, pkt 8. Funkcja argumentacyjna Główna zasada redakcyjna dla całej oceny argumentów z projektu.

Przekład roboczy

Pomieszaliśmy dwa odrębne pytania: co sprawia, że przekonanie jest dobrze uzasadnione lub heurystycznie płodne, oraz co sprawia, że jest naukowe? […] Powinniśmy skupić się bezpośrednio na empirycznych i pojęciowych podstawach twierdzeń o świecie. Ich „naukowy” status jest dla tej oceny całkowicie nieistotny. Znaczenie dla rozprawy: Ten fragment może stanowić klamrę sekcji o naukowym statusie inteligentny projekt. Po omówieniu sporów o demarkację rozprawa powinna przejść do meritum: czy przesłanki biologiczne i kosmologiczne są trafne, czy inferencja do inteligencji jest porównawczo najlepsza, jakie założenia metafizyczne są potrzebne oraz jak daleko sięga wniosek. Możliwy zapis w tekście: „Nawet gdy spór o klasyfikację inteligentny projekt pozostaje nierozstrzygnięty, możliwa i konieczna jest niezależna ocena jego empirycznych i pojęciowych podstaw.”

Zastrzeżenie

Sformułowanie „całkowicie nieistotny” dotyczy epistemicznej wartości twierdzeń. Status naukowy może nadal mieć znaczenie prawne, edukacyjne i instytucjonalne, co sam Laudan wcześniej podkreśla.

Słowa kluczowe

uzasadnieniepłodność heurystycznaracje empiryczneracje pojęciowestatus naukowy
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Słowa kluczowe

uzasadnienie; płodność heurystyczna; racje empiryczne; racje pojęciowe; status naukowy

Pełna karta — także tekst oryginalny

Źródło Larry Laudan, “The Demise of the Demarcation Problem”, w: Physics, Philosophy and Psychoanalysis, red. R. S. Cohen, L. Laudan, D. Reidel 1983, s. 111–127.

Lokalizacja

s. 125, § 5 “Conclusion”; strona 17 pliku PDF. Rozdział główny Rozdział 1, pkt 5: konkluzja metodologiczna. Możliwe użycie dodatkowe Rozdział 2, pkt 3; Rozdział 3, pkt 8. Funkcja argumentacyjna Główna zasada redakcyjna dla całej oceny argumentów z projektu. “We have managed to conflate two quite distinct questions: What makes a belief well founded (or heuristically fertile)? And what makes a belief scientific? [...] Our focus should be squarely on the empirical and conceptual credentials for claims about the world. The “scientific” status of those claims is altogether irrelevant.”

Przekład roboczy

Pomieszaliśmy dwa odrębne pytania: co sprawia, że przekonanie jest dobrze uzasadnione lub heurystycznie płodne, oraz co sprawia, że jest naukowe? [...] Powinniśmy skupić się bezpośrednio na empirycznych i pojęciowych podstawach twierdzeń o świecie. Ich „naukowy” status jest dla tej oceny całkowicie nieistotny. Znaczenie dla rozprawy: Ten fragment może stanowić klamrę sekcji o naukowym statusie ID. Po omówieniu sporów o demarkację rozprawa powinna przejść do meritum: czy przesłanki biologiczne i kosmologiczne są trafne, czy inferencja do inteligencji jest porównawczo najlepsza, jakie założenia metafizyczne są potrzebne oraz jak daleko sięga wniosek. Możliwy zapis w tekście: „Nawet gdy spór o klasyfikację ID pozostaje nierozstrzygnięty, możliwa i konieczna jest niezależna ocena jego empirycznych i pojęciowych podstaw.”

Zastrzeżenie

Sformułowanie „całkowicie nieistotny” dotyczy epistemicznej wartości twierdzeń. Status naukowy może nadal mieć znaczenie prawne, edukacyjne i instytucjonalne, co sam Laudan wcześniej podkreśla.

Słowa kluczowe

uzasadnieniepłodność heurystycznaracje empiryczneracje pojęciowestatus naukowy
Opublikowane głosy / osobny formularzMożesz też zaznaczyć fragment podczas lektury, dopisać komentarz i wysłać wszystkie uwagi razem.
Priorytet: Brak Miejsce: 1.5Miejsce: 2.3

CSE-01 — Spór dotyczy światopoglądów, nie samej praktyki

Otwórz w książce i skopiuj stały link
Przeczytaj fragment i opracowanie

Rozumiem fragment

naukowej Źródło i lokalizacja Can Science Explain Everything?; rozdz. 1, Can you be a scientist and believe in God?; s. PDF 13; Loc 118

Jak wykorzystać

R2.3; pomocniczo rozdział pierwszy, punkt 5 teza porządkująca / rama debaty bardzo wysoka

Przekład roboczy

Nie może istnieć istotny konflikt między byciem naukowcem a wiarą w Boga. Istnieje natomiast bardzo realny konflikt między światopoglądami reprezentowanymi przez tych dwóch wybitnych uczonych: ateizmem i teizmem.

Miejsce w rozprawie

Rozdział 2.3 „Problem naturalizmu metodologicznego”; pomocniczo rozdział 1.5 „Krytyka idei Inteligentnego Projektu”. Funkcja argumentacyjna: Pozwala oddzielić zgodność warsztatu naukowego od sporu o metafizyczną interpretację wyników nauki. Dobrze nadaje się do otwarcia części metodologicznej.

Zastrzeżenie

To twierdzenie programowe Lennoxa, nie wynik empiryczny. W rozprawie warto skonfrontować je z różnymi definicjami naturalizmu metodologicznego.

Słowa kluczowe

światopoglądteizmateizmnaukainterpretacja
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Słowa kluczowe

światopogląd; teizm; ateizm; nauka; interpretacja

Pełna karta — także tekst oryginalny

naukowej Źródło i lokalizacja Can Science Explain Everything?; rozdz. 1, Can you be a scientist and believe in God?; s. PDF 13; Loc 118

Jak wykorzystać

R2.3; pomocniczo R1.5 Tryb użycia teza porządkująca / rama debaty

Typ i priorytet

bardzo wysoka

Cytat oryginalny

“There cannot be an essential conflict between being a scientist and having faith in God. However, there is a very real conflict between the worldviews held by these two brilliant men: atheism and theism.”

Przekład roboczy

Nie może istnieć istotny konflikt między byciem naukowcem a wiarą w Boga. Istnieje natomiast bardzo realny konflikt między światopoglądami reprezentowanymi przez tych dwóch wybitnych uczonych: ateizmem i teizmem.

Miejsce w rozprawie

Rozdział 2.3 „Problem naturalizmu metodologicznego”; pomocniczo rozdział 1.5 „Krytyka idei Inteligentnego Projektu”. Funkcja argumentacyjna: Pozwala oddzielić zgodność warsztatu naukowego od sporu o metafizyczną interpretację wyników nauki. Dobrze nadaje się do otwarcia części metodologicznej.

Zastrzeżenie

To twierdzenie programowe Lennoxa, nie wynik empiryczny. W rozprawie warto skonfrontować je z różnymi definicjami naturalizmu metodologicznego.

Słowa kluczowe

światopoglądteizmateizmnaukainterpretacja
Opublikowane głosy / osobny formularzMożesz też zaznaczyć fragment podczas lektury, dopisać komentarz i wysłać wszystkie uwagi razem.
Priorytet: Brak Miejsce: 1.5Miejsce: 2.3

CSE-02 — Autorytet nauki a wypowiedzi naukowców

Otwórz w książce i skopiuj stały link
Przeczytaj fragment i opracowanie

Rozumiem fragment

Źródło i lokalizacja Can Science Explain Everything?; rozdz. 2, How did we get here: from Newton to Hawking; s. PDF 23; Loc 235

Jak wykorzystać

rozdział pierwszy, punkt 5; R2.3 ostrzeżenie metodologiczne wysoka

Przekład roboczy

Problem polega na tym, że wiele osób nadaje wszystkim wypowiedziom naukowców autorytet należny nauce tylko dlatego, że zostały wypowiedziane przez naukowca.

Miejsce w rozprawie

Rozdział 1.5 „Krytyka idei Inteligentnego Projektu” oraz rozdział 2.3 „Problem naturalizmu metodologicznego”. Funkcja argumentacyjna: Uzasadnia konieczność odróżniania danych, teorii naukowych, filozoficznych interpretacji i prywatnych przekonań uczonych.

Zastrzeżenie

Zasada działa symetrycznie: trzeba ją stosować także do wypowiedzi uczonych przychylnych inteligentny projekt, w tym do samego Lennoxa.

Słowa kluczowe

autorytet naukiargument z autorytetudemarkacjametodologia
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
Słowa kluczowe

autorytet nauki; argument z autorytetu; demarkacja; metodologia

Pełna karta — także tekst oryginalny

Źródło i lokalizacja Can Science Explain Everything?; rozdz. 2, How did we get here: from Newton to Hawking; s. PDF 23; Loc 235

Jak wykorzystać

R1.5; R2.3 Tryb użycia ostrzeżenie metodologiczne

Typ i priorytet

wysoka

Cytat oryginalny

“The problem is, many people give to all statements by scientists the authority rightly due to science, simply because they are stated by a scientist.”

Przekład roboczy

Problem polega na tym, że wiele osób nadaje wszystkim wypowiedziom naukowców autorytet należny nauce tylko dlatego, że zostały wypowiedziane przez naukowca.

Miejsce w rozprawie

Rozdział 1.5 „Krytyka idei Inteligentnego Projektu” oraz rozdział 2.3 „Problem naturalizmu metodologicznego”. Funkcja argumentacyjna: Uzasadnia konieczność odróżniania danych, teorii naukowych, filozoficznych interpretacji i prywatnych przekonań uczonych.

Zastrzeżenie

Zasada działa symetrycznie: trzeba ją stosować także do wypowiedzi uczonych przychylnych ID, w tym do samego Lennoxa.

Słowa kluczowe

autorytet naukiargument z autorytetudemarkacjametodologia
Opublikowane głosy / osobny formularzMożesz też zaznaczyć fragment podczas lektury, dopisać komentarz i wysłać wszystkie uwagi razem.