Bibliografia doktoratu
Papieska Komisja Biblijna, 1909- O historycznym charakterze trzech pierwszych rozdziałów Księgi Rodzaju
Pełny widok tekstowy rozwija wszystkie sekcje i usuwa elementy strony niepotrzebne dla AI, Speechify oraz wydruku.
Spis treści
Wersja polska / podstawowa
Treść dekretu (responsa)
- Czy systemy egzegetyczne wykluczające literalny i historyczny sens trzech pierwszych rozdziałów Księgi Rodzaju mają solidne podstawy?
Odpowiedź: Nie. - Czy można nauczać, że pierwsze trzy rozdziały Księgi Rodzaju nie zawierają opisu rzeczywistych wydarzeń, lecz jedynie mity, alegorie, symbole albo legendy?
Odpowiedź: Nie, w obu częściach pytania. - Czy można podawać w wątpliwość sens literalny i historyczny tam, gdzie chodzi o fakty dotyczące fundamentów religii chrześcijańskiej — stworzenia świata, szczególnego stworzenia człowieka, utworzenia pierwszej kobiety z pierwszego mężczyzny, jedności rodzaju ludzkiego, pierwotnej szczęśliwości, przykazania, upadku i obietnicy Odkupiciela?
Odpowiedź: Nie. - Czy w interpretacji miejsc, które Ojcowie i Doktorzy rozumieli różnie, bez definitywnego rozstrzygnięcia, wolno przy zachowaniu sądu Kościoła i analogii wiary iść za zdaniem roztropnie uznanym za najbardziej prawdopodobne?
Odpowiedź: Tak. - Czy wszystkie słowa i wyrażenia tych rozdziałów muszą być zawsze rozumiane wyłącznie w sensie właściwym, bez możliwości uznania metafor czy antropomorfizmów?
Odpowiedź: Nie. - Czy przy założeniu sensu literalnego i historycznego wolno stosować także interpretację alegoryczną i prorocką, zgodnie z przykładem Ojców i Kościoła?
Odpowiedź: Tak. - Czy przy interpretacji pierwszego rozdziału Księgi Rodzaju należy zawsze i ściśle szukać precyzji języka naukowego?
Odpowiedź: Nie. - Czy słowo yom („dzień”) w Rdz 1 może oznaczać albo dzień naturalny, albo pewien okres czasu, i czy wolno egzegetom swobodnie o tym dyskutować?
Odpowiedź: Tak.
Dokument ma formę ośmiu pytań i odpowiedzi zatwierdzonych 30 czerwca 1909 roku.
Wariant łaciński z danych źródłowych
Treść dekretu (responsa)
- Utrum varia systemata exegetica… solido fundamento fulciantur?
Resp. Negative. - Utrum… doceri possit, praedicta tria capita Geneseos continere non rerum vere gestarum narrationes…?
Resp. Negative ad utramque partem. - Utrum speciatim sensus litteralis historicus vocari in dubium possit… ubi agitur de factis… quae christianae religionis fundamenta attingunt…?
Resp. Negative. - Utrum… liceat… eam quam quisque prudenter probaverit, sequi tuerique sententiam?
Resp. Affirmative. - Utrum omnia et singula verba… semper et necessario accipienda sint sensu proprio…?
Resp. Negative. - Utrum… interpretatio allegorica et prophetica… adhiberi sapienter et utiliter possit?
Resp. Affirmative. - Utrum… sit in horum interpretatione adamussim semperque investiganda scientifici sermonis proprietas?
Resp. Negative. - Utrum… vox Yom (dies), sive sensu proprio pro die naturali, sive sensu improprio pro quodam temporis spatio… sumi possit…?
Resp. Affirmative.
Die autem 30 Iunii anni 1909… Sanctissimus praedicta responsa rata habuit ac publici iuris fieri mandavit.
Romae, die 30 Iunii 1909.
Fiszki (5)
PKB09-4 — Metafory, antropomorfizmy i sens alegoryczny są dopuszczalne
Stały link do fiszkiPrzeczytaj fragment i opracowanie
Rozumiem fragment
Lokalizacja
odpowiedzi V-VI, strona PDF 2 Priorytet: najwyższy
Miejsce w rozprawie
Rozdział II: hermeneutyka Rdz 1–3
Przekład roboczy
Czy wszystkie słowa i zwroty tych rozdziałów trzeba zawsze i koniecznie przyjmować w sensie właściwym, nawet gdy wyraźnie są użyte niewłaściwie, metaforycznie lub antropomorficznie? Odpowiedź: nie. Czy można roztropnie i pożytecznie stosować interpretację alegoryczną i prorocką? Odpowiedź: tak. JAK WYKORZYSTAĆ Rozstrzygający tekst pokazujący, że obrona historycznego odniesienia nie oznacza literalizmu językowego. Umożliwia zestawienie dokumentu z hermeneutyką gatunków literackich w PKB 2014. OSTROŻNOŚĆ INTERPRETACYJNA Alegoria nie ma usuwać sensu tekstu ani dowolnie zastępować jego odniesienia do rzeczywistości; jest dodatkowym poziomem interpretacji w ramach wiary Kościoła.
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
PKB09-1 — Rdz 1–3 nie można redukować do czystej fikcji bez odniesienia do rzeczywistości
Stały link do fiszkiPrzeczytaj fragment i opracowanie
Rozumiem fragment
Lokalizacja
odpowiedź II, strona PDF 1 Priorytet: wysoki
Miejsce w rozprawie
Rozdział II: historyczność i gatunek literacki opisów początków
Przekład roboczy
Czy można nauczać, że wspomniane trzy rozdziały Księgi Rodzaju nie zawierają opowiadań o rzeczach rzeczywiście dokonanych, odpowiadających obiektywnej rzeczywistości i prawdzie historycznej, lecz jedynie baśnie, alegorie lub symbole pozbawione podstawy w rzeczywistości albo legendy częściowo historyczne i częściowo zmyślone? Odpowiedź: nie. JAK WYKORZYSTAĆ Tekst może posłużyć do wykazania, że klasyczna katolicka hermeneutyka nie pozwala traktować protologii jako dowolnej poetyckiej fikcji pozbawionej odniesienia do realnego działania Boga i realnej kondycji człowieka. OSTROŻNOŚĆ INTERPRETACYJNA Odpowiedź nie nakazuje literalistycznego odczytania każdego szczegółu. Następne odpowiedzi wyraźnie dopuszczają metaforę, alegorię i swobodę w kwestiach nieokreślonych.
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
PKB09-2 — Wskazanie doktrynalnego rdzenia o znaczeniu historycznym
Stały link do fiszkiPrzeczytaj fragment i opracowanie
Rozumiem fragment
Lokalizacja
odpowiedź III, strona PDF 1 Priorytet: wysoki
Miejsce w rozprawie
Rozdział II: teologia stworzenia, antropologia i grzech pierworodny
Przekład roboczy
Czy można podać w wątpliwość sens dosłowny i historyczny tam, gdzie chodzi o fakty dotykające podstaw religii chrześcijańskiej, takie jak stworzenie wszystkich rzeczy przez Boga na początku czasu, szczególne stworzenie człowieka, uformowanie pierwszej kobiety z pierwszego człowieka, jedność rodzaju ludzkiego, pierwotny stan prarodziców, przekroczenie Bożego przykazania i obietnica przyszłego Odkupiciela? Odpowiedź: nie. JAK WYKORZYSTAĆ Pomaga zrekonstruować zakres troski doktrynalnej dokumentu: stworzenie, jedność ludzkości, upadek i odkupienie. Może być punktem wyjścia do dyskusji, które elementy są teologicznie konstytutywne niezależnie od modelu przyrodniczego. OSTROŻNOŚĆ INTERPRETACYJNA Sformułowania z 1909 r. wymagają interpretacji w rozwoju późniejszej egzegezy i nauczania. Nie należy bez argumentacji przekładać ich wprost na współczesną taksonomię biologiczną lub genetykę populacyjną.
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
PKB09-3 — Swoboda interpretacji tam, gdzie Tradycja nie podała rozstrzygnięcia
Stały link do fiszkiPrzeczytaj fragment i opracowanie
Rozumiem fragment
Lokalizacja
odpowiedź IV, strona PDF 1 Priorytet: wysoki
Miejsce w rozprawie
Rozdział II: zasady hermeneutyczne; metodologia całej rozprawy
Przekład roboczy
Czy w interpretacji tych miejsc, które Ojcowie i Doktorzy rozumieli na różne sposoby, nie przekazując niczego pewnego i określonego, wolno – z zachowaniem sądu Kościoła i analogii wiary – przyjąć i bronić opinii, którą ktoś roztropnie uzna za słuszną? Odpowiedź: tak. JAK WYKORZYSTAĆ Bardzo dobry cytat przeciw fałszywej tezie, że tradycja katolicka narzuca jeden kompletny model naukowy początków. Uzasadnia przestrzeń uczciwej debaty między różnymi modelami, o ile zachowują rdzeń wiary. OSTROŻNOŚĆ INTERPRETACYJNA Swoboda nie jest absolutna: dokument wymienia sąd Kościoła, analogię wiary i wymóg roztropności.
Zaplecze redakcyjne — analiza szczegółowa
PKB09-05 — Autor natchniony nie zamierzał wykładać naukowej struktury świata; „dzień” może znaczyć epokę
Stały link do fiszkiPrzeczytaj fragment i opracowanie
Rozumiem fragment
Lokalizacja
odpowiedzi VII-VIII, strona PDF 2 Priorytet: najwyższy
Miejsce w rozprawie
Rozdział I: relacja danych naukowych do Biblii; Rozdział II: autonomia nauk i egzegeza stworzenia
Przekład roboczy
Intencją świętego autora nie było nauczanie w sposób naukowy o wewnętrznej strukturze rzeczy i pełnym porządku stworzenia, lecz przekazanie ludowi wiedzy popularnej, dostosowanej do języka epoki i możliwości odbiorców; dlatego nie trzeba wszędzie szukać ścisłości języka naukowego. Słowo „yom” może oznaczać zarówno dzień naturalny, jak i pewien okres czasu, a dyskusja egzegetów w tej sprawie jest dozwolona.
Jak wykorzystać
Najbardziej użyteczny fragment 1909 r. dla rozprawy o nauce i teologii. Pokazuje, że już w tym dokumencie wykluczono traktowanie Rdz 1 jako precyzyjnego podręcznika kosmologii i dopuszczono niedosłowną chronologię.
Zastrzeżenie
Dopuszczenie „okresu czasu” nie przesądza, że teoria „dzień-epoka” jest najlepszą współczesną egzegezą; wskazuje jedynie, że literalny dzień nie jest jedyną dozwoloną opcją.