Kuhn, Thomas S., 2021- Struktura rewolucji naukowych

„Wiedza historyczna, jeśli nie traktować jej wyłącznie jako składnicy chronologicznie uporządkowanych anegdot, zmienić może w zasadniczy sposób obraz nauki, jaki zawładnął naszym myśleniem.”

priorytet A] „Okazuje się, że same tylko dyrektywy metodologiczne nie pozwalają sformułować wiążących wniosków w wypadku wielu problemów naukowych.”

METODOLOGICZNE | priorytet A] „Obserwacje i doświadczenia mogą i muszą ostro ograniczać zakres dopuszczalnych w nauce poglądów, w przeciwnym razie nauka w ogóle by nie istniała. Nie mogą one jednak same wyznaczać poszczególnych zespołów przekonań.”

„Termin „nauka normalna” oznacza [...] badania wyrastające z jednego lub wielu takich osiągnięć naukowych przeszłości, które dana społeczność uczonych aktualnie akceptuje i traktuje jako fundament swej dalszej praktyki. [...] Pewne akceptowane wzory faktycznej praktyki naukowej [...] tworzą model, z którego wyłania się jakaś szczególna, zwarta tradycja badań naukowych.”

„Każda ze szkół znajdowała oparcie w jakiejś metafizyce i każda kładła nacisk na ten szczególny zespół zjawisk optycznych - swój zespół obserwacji paradygmatycznych - które jej teoria potrafiła najlepiej wyjaśnić.”

K-11 Nie wystarczy obalić - trzeba porównać alternatywy [KRYTERIUM PORÓWNAWCZE | priorytet A] „Akt oceny, który prowadzi uczonych do odrzucenia poprzednio akceptowanych teorii, oparty jest zawsze na czymś więcej niż tylko na konfrontacji teorii z doświadczeniem. Decyzja porzucenia jednego paradygmatu jest zawsze zarazem decyzją przyjęcia innego, a ocena prowadząca do tej decyzji wymaga porównania obu paradygmatów tak z przyrodą, jak i między sobą.”

„Anomalie ujawniają się tylko na gruncie paradygmatów. Im ściślejszy jest paradygmat i im dalej sięga, tym czulszym staje się wskaźnikiem anomalii dających asumpt do zmiany paradygmatu.”

„W naukach przyrodniczych sprawdzanie nigdy nie polega [...] po prostu na porównywaniu pojedynczego paradygmatu z przyrodą. Przeciwnie, sprawdzanie jest elementem konkurencji pomiędzy dwoma paradygmatami rywalizującymi o wpływy w obrębie społeczności uczonych.”

„Nie istnieje neutralny algorytm wyboru teorii, systematyczna procedura decyzyjna, która, poprawnie zastosowana, musi doprowadzić każdą jednostkę w grupie do tej samej decyzji. [...] Do najbardziej użytecznych kryteriów należałyby: dokładność prognoz [...]; liczba rozwiązanych problemów. [...] Prostota, zasięg i zgodność z innymi specjalnościami.”