„Today, more than a half-century after the appearance of that encyclical, some new findings lead us toward the recognition of evolution as more than an hypothesis. In fact it is remarkable that this theory has had progressively greater influence on the spirit of researchers, following a series of discoveries in different scholarly disciplines. The convergence in the results of these independent studies [...] constitutes in itself a significant argument in favor of the theory.”

„A theory is a meta-scientific elaboration, which is distinct from, but in harmony with, the results of observation. With the help of such a theory a group of data and independent facts can be related to one another and interpreted in one comprehensive explanation. The theory proves its validity by the measure to which it can be verified. It is constantly being tested against the facts; when it can no longer explain these facts, it shows its limits and its lack of usefulness, and it must be revised.”

„Rather than speaking about the theory of evolution, it is more accurate to speak of the theories of evolution. The use of the plural is required here—in part because of the diversity of explanations regarding the mechanism of evolution, and in part because of the diversity of philosophies involved. There are materialist and reductionist theories, as well as spiritualist theories. Here the final judgment is within the competence of philosophy and, beyond that, of theology.”

„The human person cannot be subordinated as a means to an end, or as an instrument of either the species or the society; he has a value of his own. He is a person. By this intelligence and his will, he is capable of entering into relationship, of communion, of solidarity, of the gift of himself to others like himself.”

„Teologia stworzenia jest [...] metodycznie uporządkowanym wykładem pierwszego artykułu wiary [...]. Nasz świat — rozpatrywany w całości i we wszystkich szczegółowych aspektach — należy rozumieć w jego relacji do stwarzającego Boga, który daje mu istnienie i sens. Jest to podstawa, na której wspierają się wszystkie pozostałe wypowiedzi wiary o Bogu i świecie.”

„Teologię stworzenia musimy traktować jednoznacznie jako „fragment teologii Objawienia”. [...] Stworzenie stanowi integralny element składowy historii zbawienia i nie jest tylko „naturalnym” uwarunkowaniem, poznawalnym przez rozum filozoficzny.”

„Nauki empiryczne stawiają sobie za cel wyjaśnienie gruntownie przez siebie zbadanych zjawisk w ich powiązaniach. Wiara natomiast zmierza do zrozumienia tychże zjawisk naszego świata w ich powiązaniu z transcendentnym, dającym sens źródłem i celem wszystkich rzeczy [...]. Obydwie perspektywy są jak najbardziej sensowne i mogą się wzajemnie uzupełniać i wzbogacać.”

„Z takim przekraczaniem granic mamy do czynienia zawsze wtedy, gdy [...] doktryna ewolucji rości sobie prawo do bycia jedyną interpretacją całej naszej rzeczywistości, dlatego że jest uzasadniona przez nauki przyrodnicze, i tym samym uważana za całkowicie wystarczającą i eliminującą jako zbyteczne wszystkie interpretacje filozoficzne i religijne.”

„Świat w ogóle istnieje dlatego tylko, że zarówno na jego początku, jak i w jego dalszym istnieniu, a także w jego coraz bardziej złożonej ewolucji, działa stwórczo [...] niezwykły dynamizm wolności. Wolność ta nie ginie w immanentnych dla przyrody prawach jej struktur lub w procesach samoorganizacji, lecz je umożliwia i wyzwala.”

„Jedyna w swym rodzaju transcendencja Stwórcy w stosunku do świata daje się logicznie pomyśleć tylko w połączeniu z Jego jedyną w swym rodzaju relacją do świata i z wynikającą stąd w nim obecnością. [...] O Bogu mówi się [...] w należyty sposób wtedy tylko, gdy jedyną w swym rodzaju różnicę pomiędzy Bogiem i światem łączy się z jedyną w swym rodzaju relacją pomiędzy nimi.”

„Cała rzeczywistość ma podstawę w woli Boga i w Jego słowie. [...] Stanowiąca rację istnienia zasada wszystkiego, co jest, znajduje się tylko w Bogu i w Jego wolnej woli istnienia świata, wyrażającej się w stwórczym słowie.”

„Stworzenia świata przez Boga nigdy nie można pojmować jako „szczególnego przypadku jakiegoś ogólnego przyczynowego związku między dwiema rzeczywistościami”; jest to przyczynowość „sui generis”. [...] „Radykalna zależność i autentyczna rzeczywistość bytu pochodzącego od Boga to wielkości wprost, a nie odwrotnie proporcjonalne względem siebie”.”

„Bóg stworzył świat z miłości („creatio ex amore”). Powodowany czystą, nieskończoną dobrocią pragnął dać mu udział w pełni swego życia [...]. Bóg całkowicie dobrowolnie postanowił przed wiekami, że będzie Stwórcą [...]. Jest samookreślającą się wolnością, która pragnie być w relacji do drugiego.”

„Właśnie nieprzerwane wyłanianie się świata z wielkodusznej miłości Boga stanowi warunek możliwości jego odrębności od Boga, a tym samym autonomii w stosunku do Niego. [...] „Względna” nie oznacza tu autonomii „ograniczonej”, lecz autonomię „uwarunkowaną relacyjnie”.”

„Obserwowana od tysięcy lat regularność pozycji i ruchu ciał niebieskich [...] daje człowiekowi głębokie przeczucie [...] bezpiecznego ładu i stałych praw [...]. W rozmaitych kulturach doświadczenie tego ładu w całości budzi także religijną wiarę w Boską Mądrość, której ten kosmiczny ład zawdzięczamy.”

„Wszystko to rodzi przekonanie, że za tymi naturalnymi „arcydziełami”, a nawet za całym pełnym artyzmu dziełem świata znajduje się niewidzialny boski „artysta”, który w budzący podziw sposób wszystkiemu nadaje kształt odpowiadający Jego „ideom”.”

„Redukcjoniści pozbywają się Boga tylko za cenę uprzedniego pozbycia się człowieka. Wszystkie argumenty, które wysuwają przeciwko istnieniu Boga, są jednocześnie argumentami przeciw tradycyjnemu obrazowi człowieka, jako istoty rozumnej i wolnej. [...] Samego człowieka nie da się jednak do [związków przyczynowych] sprowadzić.”

„Jeżeli Bóg jest Stwórcą świata i jeśli religia chrześcijańska rości sobie prawo do prawdziwości, wtedy idea stworzenia musi mieć możność rzucania światła na treści objaśniane przez nauki przyrodnicze. [...] Nie wystarczy „usuwać formalne, logiczne sprzeczności”; trzeba nadto ukazywać „wewnętrzne pokrewieństwa obydwu wielkości, pewne podobieństwo stylu i możliwość wzajemnego przyporządkowania”.”

„Można było wykazać, że [stałe fizyczne] muszą mieć dokładnie te wartości, które mają, w przeciwnym bowiem razie nie powstałby węgiel, a co za tym idzie — życie i ludzie. [...] Moim zdaniem, w dowodzie tym jest jednak błędne koło, ponieważ milcząco zakłada się to, co chce się tutaj dopiero wykazać: Jeśli założymy, że Bóg nas chciał, wtedy musiał bez wątpienia stworzyć odpowiednie warunki.”

„Dlatego zdarza się, że coś, co z punktu widzenia praw natury jest przypadkowe, w schemacie teleologicznym ma określony sens. Przypadek zatem i cel logicznie nie wykluczają się. [...] Bardzo często cel pozostaje „ukryty” za przypadkiem i posługuje się nim jak swoim wehikułem. [...] Przypadkowy charakter mutacji w ewolucji nie stanowi więc argumentu wykluczającego stwórcze działanie Boga.”