1. Tło historyczne

Spór o usprawiedliwienie był jednym z głównych powodów podziału Kościoła zachodniego. Protestanci akcentowali, że zbawienie jest tylko z wiary, katolicy mówili o współpracy z łaską. W XX wieku rozpoczął się dialog, który krok po kroku doprowadził do porozumienia. Wspólna Deklaracja jest owocem 30 lat rozmów.

2. Główna treść deklaracji

W dokumencie podkreślono, że:

• usprawiedliwienie jest całkowicie darmowym darem Boga,
• człowiek przyjmuje je w wierze, która działa przez miłość,
• chrzest jednoczy z Chrystusem i wprowadza w łaskę,
• dobre uczynki są skutkiem usprawiedliwienia, a nie jego warunkiem,
• człowiek pozostaje zawsze zależny od łaski,
• życie chrześcijańskie to stała walka z grzechem i wzrost w zaufaniu do Boga.

Ostatecznie uznano, że różnice językowe między Kościołami nie przeszkadzają już w uznaniu, że główna treść wiary jest wspólna.

3. Znaczenie teologiczne

To pierwszy raz, gdy Kościół katolicki i wspólnota reformacyjna wspólnie powiedziały: „w tym temacie mamy zgodę”. Przesunięcie akcentu z teorii na relację – nie chodzi o to, jak „technicznie” działa łaska, ale że człowiek zostaje przyjęty przez Boga i odpowiedź na to przyjęcie przemienia jego życie.

4. Przyjęcie i reakcje

Większość Kościołów luterańskich przyjęła deklarację z radością, choć były też głosy krytyczne – jedni uważali, że poszliśmy za daleko, inni – że za mało. Kościół katolicki oficjalnie zatwierdził dokument, podkreślając, że nie zaprzecza on nauce Soboru Trydenckiego, ale pokazuje, że ta nauka nie odnosi się do współczesnego rozumienia usprawiedliwienia przez luteran.

5. Wydarzenia po podpisaniu

W kolejnych latach do porozumienia dołączyli metodyści, anglikanie i Kościoły reformowane. Deklaracja stała się ważnym krokiem w stronę jedności. Nie rozwiązała wszystkich problemów, ale pokazała, że możliwa jest wspólna droga. 20 lat po podpisaniu (2019) odbyła się wspólna modlitwa w Augsburgu z prośbą o pełną jedność sakramentalną.