Bibliografia doktoratu

Ziembiński, Zygmunt, 1994- Logika praktyczna

Pełny widok tekstowy: wszystkie sekcje są rozwinięte i znajdują się w jednym dokumencie HTML.

Autor / redaktor
Zygmunt Ziembiński
Tytuł
Logika praktyczna
Rok
2024
Identyfikator
ziembinski-zygmunt-logika-praktyczna
Źródło / uwaga
pozycje ogólne

Opis bibliograficzny

Zygmunt Ziembiński, Logika praktyczna, wydanie XXVI – dodruk, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2024; aneks Elementy rachunku predykatów: Kazimierz Świrydowicz. ISBN 978-83-01-11902-7.

Zakres dostępnej kopii

PDF liczy 277 stron i zawiera podręcznik z trzema częściami, 21 rozdziałami oraz aneksem Kazimierza Świrydowicza. Kończy się na drukowanej s. 275 aneksu (PDF 277); zapowiedzianego w spisie indeksu rzeczowego w kopii nie ma. Drukowane s. 272–273 występują dwukrotnie, na stronach PDF 272–273 i 274–275. Te powtórzenia oraz zakończenie sprawdzono w obrazie. Tekst ma liczne błędy rozpoznawania znaków, także w formułach; nie utożsamiano ich z brakami stron. Metryka wskazuje dodruk z 2024 r., nie 1994 r. z nazwy pliku.

Streszczenie treści

Podręcznik wprowadza do logiki rozumianej szeroko: semiotyki, logiki formalnej i metodologii nauk. Pierwsza część uczy precyzyjnego formułowania myśli, rozróżniania nazw i zdań, budowania definicji oraz podziałów logicznych. Omawia również relacje, oceny, normy, wypowiedzi modalne, pytania i źródła nieporozumień językowych. Druga część dotyczy uzasadniania twierdzeń: obserwacji, dedukcji, wnioskowań uprawdopodobniających, sprawdzania hipotez i prawdopodobieństwa. Rozdział o przekonywaniu oddziela dowodzenie od argumentowania oraz analizuje rzeczową dyskusję, zarzuty i nieuczciwe chwyty erystyczne. Trzecia część stosuje te narzędzia do uzasadniania wyroków, wykładni prawa, wnioskowań o normach i metodologii nauk prawnych. Aneks Świrydowicza przedstawia podstawy rachunku predykatów. Liczne zadania mają ćwiczyć samodzielne stosowanie pojęć. Książka może służyć jako warsztat przygotowania jasnej wypowiedzi, porządkowania rozumowań i odróżniania twierdzeń od ocen; dwie pierwsze części autor przeznacza także dla studentów innych kierunków humanistycznych.

Hasła tematyczne

logika praktyczna; semiotyka; definicje; podział logiczny; rachunek zdań; rachunek predykatów; wnioskowanie dedukcyjne; indukcja; uzasadnianie twierdzeń; argumentacja; erystyka; normy postępowania; metodologia nauk; wykładnia prawa

Omówienie źródła

Autor / redaktor: Ziembiński, Zygmunt
Tytuł: Logika praktyczna
Identyfikator: ziembinski-zygmunt-logika-praktyczna
Źródło w pierwotnych plikach: pozycje ogólne

Spis treści

Wstęp

Część pierwsza. Słowne formułowanie myśli

  1. Ogólne wiadomości o języku jako systemie znaków
  2. Nazwy
  3. Stosunki między zakresami nazw
  4. Definicje
  5. Podział logiczny
  6. Zdanie
  7. Funktory prawdziwościowe a spójniki międzyzdaniowe mowy potocznej
  8. Podstawowe pojęcia dotyczące relacji
  9. Wypowiedzi oceniające i normy
  10. Wypowiedzi modalne
  11. Pytania i odpowiedzi
  12. Przyczyny nieporozumień

Część druga. Uzasadnianie twierdzeń

  1. Uzasadnianie bezpośrednie
  2. Wnioskowanie dedukcyjne i jego podstawy logiczne
  3. Wnioskowania uprawdopodobniające
  4. Myślenie kierowane z góry postawionymi zadaniami
  5. Prawdopodobieństwo
  6. Umiejętność przekonywania

Część trzecia. Praca myślowa prawnika

  1. Logiczne podstawy uzasadniania wyroków sądowych
  2. Logiczne podstawy wykładni przepisów prawnych i wnioskowań o obowiązywaniu norm prawnych
  3. Charakterystyka metodologiczna nauk prawnych

Elementy rachunku predykatów

  1. Wprowadzenie
  2. Język rachunku predykatów
  3. Analiza zdań języka potocznego za pomocą języka rachunku predykatów
  4. Wybrane tautologie rachunku predykatów
  5. Uzupełnienia

Indeks rzeczowy

Spis treści

Spis z PDF 4–6 sprawdzono wizualnie w powiększeniu. Zachowano nagłówki i podtematy; poprawiono oczywiste błędy znaków, np. „Vm.” na „VIII.”. Nieczytelnego numeru strony przy rozdziale VI nie odgadywano; opis w nawiasach kwadratowych jest uwagą redakcyjną. Aneks i indeks w tym spisie nie mają czytelnie podanych numerów stron. Wpis indeksu zachowano jako część oryginalnego spisu, mimo że samego indeksu w PDF brak.

Wstęp — 9
Część pierwsza
SŁOWNE FORMUŁOWANIE MYŚLI
I. Ogólne wiadomości o języku jako systemie znaków — 13
Pojęcie znaku. Znaki słowne. Język. Kategorie syntaktyczne. Role semiotyczne wypowiedzi. Zadania
II. Nazwy — 26
Pojęcie nazwy. Nazwy konkretne a nazwy abstrakcyjne. Desygnat nazwy. Nazwy indywidualne a nazwy generalne. Treść nazwy. Zakres nazwy. Nazwy zbiorowe. Nazwy a funktory nazwotwórcze. Ostrość zakresu nazwy. Zadania
III. Stosunki między zakresami nazw — 38
Wyjaśnienia wstępne. Rodzaje stosunków między zakresami nazw. Zadania
IV. Definicje — 44
Definicja realna a definicja nominalna. Rodzaje definicji ze względu na ich zadania. Rodzaje definicji ze względu na ich budowę. Warunki poprawności definicji. Zadania
V. Podział logiczny — 56
Pojęcie podziału logicznego. Warunki poprawności podziału logicznego. Klasyfikacja. Wyróżnianie typów a podział logiczny. Zadania
VI. Zdanie — [numer strony nieczytelny w kopii]
Pojęcie zdania w sensie logicznym. Wartość logiczna zdania. Obiektywny charakter prawdziwości i fałszywości zdań. Wypowiedzi niezupełne. Funkcje zdaniowe. Struktura zdania. Odpowiedniki zdania w naszej świadomości. Zadania
VII. Funktory prawdziwościowe a spójniki międzyzdaniowe mowy potocznej — 77
Pojęcie funktora prawdziwościowego. Negacja. Koniunkcja. Alternatywa nierozłączna, alternatywa rozłączna, dysjunkcja. Równoważność. Implikacja i stosunek wynikania. Zadania
VIII. Podstawowe pojęcia dotyczące relacji — 95
Zdania stwierdzające relację. Stosunki symetryczne, asymetryczne i nonsymetryczne. Stosunek przechodni. Stosunek porządkujący i stosunek równościowy w danej klasie przedmiotów. Zadania
IX. Wypowiedzi oceniające i normy — 102
Wypowiedzi oceniające i ich powiązania z wypowiedziami opisowymi. Pojęcie normy postępowania. Obowiązywanie normy. Postać słowna i struktura norm postępowania. Zadania
X. Wypowiedzi modalne — 121
Interpretacje słów „musi” i „może”. Modalność zdań. Modalności normatywne (deontyczne). Zadania
XI. Pytania i odpowiedzi — 130
Charakter wypowiedzi pytajnych. Sposób stawiania pytań. Rodzaje odpowiedzi. Zadania
XII. Przyczyny nieporozumień — 137
Wieloznaczność słów. Szczególne rodzaje wieloznaczności słów i zwrotów językowych. Ekwiwokacje. Spory słowne. Wieloznaczność wypowiedzi złożonych. Amfibologie. Znaczenie dosłowne i niedosłowne. Zadania
Część druga
UZASADNIANIE TWIERDZEŃ
XIII. Uzasadnianie bezpośrednie — 144
Sposoby uzasadniania. Spostrzeganie. Obserwacja. Zadania
XIV. Wnioskowanie dedukcyjne i jego podstawy logiczne — 150
A. Pojęcia ogólne
Wnioskowanie. Proces wnioskowania a stosunek wynikania. Prawa logiczne. Wnioskowanie dedukcyjne
B. Prawa logiczne ze zmiennymi zdaniowymi
Zaprzeczanie zdaniom złożonym. Transpozycja. Prawa o budowie sylogistycznej. Inne prawa rachunku zdań. System dedukcyjny
C. Prawa logiczne ze zmiennymi nazwowymi
Współczesny a tradycyjny rachunek nazw. Związki kwadratu logicznego. Konwersja, obwersja, kontrapozycja. Prawa sylogizmu kategorycznego
D. Błędy we wnioskowaniach dedukcyjnych
Błąd materialny. Błąd formalny
Zadania A, B, C, D
XV. Wnioskowanie uprawdopodobniające — 182
Wnioskowanie redukcyjne. Wnioskowanie indukcyjne. Kanony indukcji. Wnioskowanie z analogii. Zadania
XVI. Myślenie kierowane z góry postawionymi zadaniami — 194
Myślenie spontaniczne a myślenie kierowane zadaniami. Dowodzenie wprost i nie wprost. Sprawdzanie. Wyjaśnianie i hipotezy wyjaśniające. Teoria naukowa. Zadania
XVII. Prawdopodobieństwo — 206
Sposoby pojmowania prawdopodobieństwa. Prawdopodobieństwo aprioryczne. Prawdopodobieństwo aposterioryczne. Zadania
XVIII. Umiejętność przekonywania — 211
Dowodzenie a argumentowanie. Dyskusja i jej rodzaje. Zarzuty w dyskusji. Nielojalne fortele erystyczne
Część trzecia
PRACA MYŚLOWA PRAWNIKA
XIX. Logiczne podstawy uzasadniania wyroków sądowych — 216
Struktura uzasadnienia wyroku. Źródła ustaleń. Określanie wiarygodności świadków. Opinie rzeczoznawców. Domniemania prawne. Poszlaki. Rodzaje wnioskowań w sądowym postępowaniu dowodowym. Ustalenie stanu faktycznego a subsumpcja. Zadania
XX. Logiczne podstawy wykładni przepisów prawnych i wnioskowań o obowiązywaniu norm prawnych — 229
Pojęcie wykładni. Rodzaje przepisów prawnych. Typy dyrektyw wykładni. Językowe dyrektywy wykładni. Funkcjonalne dyrektywy wykładni. Wnioskowania prawnicze. Wnioskowania oparte na logicznym wynikaniu norm. Wnioskowania oparte na instrumentalnym wynikaniu norm. Wnioskowania oparte na założeniu konsekwencji ocen „prawodawcy”. Zadania
XXI. Charakterystyka metodologiczna nauk prawnych — 255
Ogólna metodologia nauk i metodologie szczegółowe. Różnorodność problematyki i metod badawczych nauk prawnych
Aneks
ELEMENTY RACHUNKU PREDYKATÓW
1. Wprowadzenie
2. Język rachunku predykatów
3. Analiza zdań języka potocznego za pomocą języka rachunku predykatów
4. Wybrane tautologie rachunku predykatów
5. Uzupełnienia
Indeks rzeczowy

Fiszki (9)

L-01 — Jasność pojęć, wynikanie i wnioskowanie Ziembiński, Logika praktyczna | Wstęp, s. 11 (s. PDF 9) | metodologia ogólna | Priorytet: bardzo wysoki

Stały link do fiszki
Priorytet: Bardzo wysokiMiejsce: 1.1Miejsce: 1.3

Rozumiem fragment

Aby sprawnie myśleć, trzeba jasno formułować swe myśli w słowach, następnie trzeba znać związki wynikania jednych zdań z drugich ze względu na ich budowę (strukturę, formę), wreszcie — umieć wykorzystać wymienione poprzednio umiejętności we wnioskowaniu i innych czynnościach myślowych.

Miejsce w rozprawie

Wprowadzenie metodologiczne do całej rozprawy; szczególnie rozdział pierwszy, punkt 1 i rozdział pierwszy, punkt 3.

Jak wykorzystać

Jako krótka deklaracja metody: najpierw definicje, potem relacje wynikania, na końcu ocena siły wniosku. Można wykorzystać do uzasadnienia kolejności analiz w rozdziale 1.

Zastrzeżenie

To wskazówka metodologiczna, nie przesłanka w sporze o inteligentny projekt.

Zaplecze redakcyjne

Pełna karta — także tekst oryginalny

Cytat: Aby sprawnie myśleć, trzeba jasno formułować swe myśli w słowach, następnie trzeba znać związki wynikania jednych zdań z drugich ze względu na ich budowę (strukturę, formę), wreszcie — umieć wykorzystać wymienione poprzednio umiejętności we wnioskowaniu i innych czynnościach myślowych.

Miejsce w rozprawie

Wprowadzenie metodologiczne do całej rozprawy; szczególnie R1.1 i R1.3.

Jak wykorzystać

Jako krótka deklaracja metody: najpierw definicje, potem relacje wynikania, na końcu ocena siły wniosku. Można wykorzystać do uzasadnienia kolejności analiz w rozdziale 1.

Zastrzeżenie

To wskazówka metodologiczna, nie przesłanka w sporze o ID.

Opublikowane głosy / osobny formularzMożesz też zaznaczyć fragment podczas lektury, dopisać komentarz i wysłać wszystkie uwagi razem.

L-02 — Definicja realna, nominalna i ryzyko sporu słownego

Stały link do fiszki
Priorytet: Bardzo wysokiMiejsce: 1.1Miejsce: 3.8

Rozumiem fragment

Ziembiński, Logika praktyczna | rozdz. IV, § 1, s. 44-45 (s. PDF 42-43) | definicje / semiotyka | Priorytet: bardzo wysoki „Definicja realna jest to zdanie podające taką charakterystykę pewnego przedmiotu czy też przedmiotów jakiegoś rodzaju, którą tym i tylko tym przedmiotom można przypisać”. […] „Definicja nominalna jest to wyrażenie w ten czy inny sposób podające informacje o znaczeniu jakiegoś słowa czy słów”. […] Jeśli dwóch uczonych podaje niezgodne definicje realne […], spór […] zamienia się niepostrzeżenie w spór o rozumienie słowa.

Miejsce w rozprawie

rozdział pierwszy, punkt 1 „Definicja Inteligentnego Projektu”; wszystkie punkty R3 dotyczące cech Projektanta.

Jak wykorzystać

Do odróżnienia pytań: „co znaczy inteligentny projekt/informacja/cel?” od „czym rzeczywiście jest projekt i jakie ma cechy?”. Pozwala zapobiec sytuacji, w której spór ontologiczny jest w istocie sporem o słowa.

Zastrzeżenie

Przed użyciem terminów „projekt”, „inteligencja”, „informacja”, „kod”, „celowość” i „przypadek” warto podać ich definicje robocze oraz kryteria stosowania.

Zaplecze redakcyjne

Pełna karta — także tekst oryginalny

Ziembiński, Logika praktyczna | rozdz. IV, § 1, s. 44-45 (s. PDF 42-43) | definicje / semiotyka | Priorytet: bardzo wysoki Cytat: „Definicja realna jest to zdanie podające taką charakterystykę pewnego przedmiotu czy też przedmiotów jakiegoś rodzaju, którą tym i tylko tym przedmiotom można przypisać”. [...] „Definicja nominalna jest to wyrażenie w ten czy inny sposób podające informacje o znaczeniu jakiegoś słowa czy słów”. [...] Jeśli dwóch uczonych podaje niezgodne definicje realne [...], spór [...] zamienia się niepostrzeżenie w spór o rozumienie słowa.

Miejsce w rozprawie

R1.1 „Definicja Inteligentnego Projektu”; wszystkie punkty R3 dotyczące cech Projektanta.

Jak wykorzystać

Do odróżnienia pytań: „co znaczy ID/informacja/cel?” od „czym rzeczywiście jest projekt i jakie ma cechy?”. Pozwala zapobiec sytuacji, w której spór ontologiczny jest w istocie sporem o słowa.

Zastrzeżenie

Przed użyciem terminów „projekt”, „inteligencja”, „informacja”, „kod”, „celowość” i „przypadek” warto podać ich definicje robocze oraz kryteria stosowania.

Opublikowane głosy / osobny formularzMożesz też zaznaczyć fragment podczas lektury, dopisać komentarz i wysłać wszystkie uwagi razem.

L-03 — Ekwiwokacja: jedno słowo, różne znaczenia Ziembiński, Logika praktyczna | rozdz. XII, § 2, s. 139 (s. PDF 137) | błąd logiczny | Priorytet: bardzo wysoki

Stały link do fiszki
Priorytet: Bardzo wysokiMiejsce: 1.1Miejsce: 1.3Miejsce: 1.5

Rozumiem fragment

Błąd ekwiwokacji jest to błąd, który polega na tym, iż pewna osoba w jednym i tym samym rozumowaniu kilkakrotnie używa pewnego słowa wieloznacznego w różnych znaczeniach, sądząc błędnie, iż używa tego słowa jednoznacznie.

Miejsce w rozprawie

rozdział pierwszy, punkt 1, rozdział pierwszy, punkt 3 i rozdział pierwszy, punkt 5; szczególnie analiza słów „informacja”, „kod”, „przypadek”, „projekt” i „inteligencja”.

Jak wykorzystać

Jako narzędzie audytu argumentów. Każdy etap rozumowania powinien zachować to samo znaczenie terminu albo jawnie uzasadnić zmianę poziomu, np. od informacji Shannona do informacji semantycznej.

Zastrzeżenie

Samo wykrycie wieloznaczności nie obala argumentu; trzeba pokazać, że zmiana znaczenia jest nieuprawniona i istotna dla wniosku.

Zaplecze redakcyjne

Pełna karta — także tekst oryginalny

Cytat: Błąd ekwiwokacji jest to błąd, który polega na tym, iż pewna osoba w jednym i tym samym rozumowaniu kilkakrotnie używa pewnego słowa wieloznacznego w różnych znaczeniach, sądząc błędnie, iż używa tego słowa jednoznacznie.

Miejsce w rozprawie

R1.1, R1.3 i R1.5; szczególnie analiza słów „informacja”, „kod”, „przypadek”, „projekt” i „inteligencja”.

Jak wykorzystać

Jako narzędzie audytu argumentów. Każdy etap rozumowania powinien zachować to samo znaczenie terminu albo jawnie uzasadnić zmianę poziomu, np. od informacji Shannona do informacji semantycznej.

Zastrzeżenie

Samo wykrycie wieloznaczności nie obala argumentu; trzeba pokazać, że zmiana znaczenia jest nieuprawniona i istotna dla wniosku.

Opublikowane głosy / osobny formularzMożesz też zaznaczyć fragment podczas lektury, dopisać komentarz i wysłać wszystkie uwagi razem.

L-04 — Postulat racji dostatecznej Ziembiński, Logika praktyczna | rozdz. XIII, § 1, s. 144 (s. PDF 142) | standard uzasadnienia | Priorytet: bardzo wysoki

Stały link do fiszki
Priorytet: Bardzo wysokiMiejsce: 1.3Miejsce: 1.5Miejsce: 2.3

Rozumiem fragment

Należy przyjąć postulat racji dostatecznej (zasadę racji dostatecznej, postulat krytycyzmu), który domaga się, abyśmy za prawdziwe uznawali tylko takie zdania, dla których umiemy wskazać należyte uzasadnienie.

Miejsce w rozprawie

rozdział pierwszy, punkt 3 „Jakie dane świadczą o istnieniu inteligencji”; rozdział pierwszy, punkt 5 „Krytyka”.

Jak wykorzystać

Do sformułowania centralnego pytania rozprawy: jakie dane i jaki schemat wnioskowania stanowią „należyte uzasadnienie” wniosku o inteligencji, a jaka siła wniosku jest proporcjonalna do przesłanek.

Zastrzeżenie

„Należyte uzasadnienie” zależy od rodzaju twierdzenia; inne kryteria stosuje się do faktów empirycznych, inne do wniosków metafizycznych i teologicznych.

Zaplecze redakcyjne

Pełna karta — także tekst oryginalny

Cytat: Należy przyjąć postulat racji dostatecznej (zasadę racji dostatecznej, postulat krytycyzmu), który domaga się, abyśmy za prawdziwe uznawali tylko takie zdania, dla których umiemy wskazać należyte uzasadnienie.

Miejsce w rozprawie

R1.3 „Jakie dane świadczą o istnieniu inteligencji”; R1.5 „Krytyka”.

Jak wykorzystać

Do sformułowania centralnego pytania rozprawy: jakie dane i jaki schemat wnioskowania stanowią „należyte uzasadnienie” wniosku o inteligencji, a jaka siła wniosku jest proporcjonalna do przesłanek.

Zastrzeżenie

„Należyte uzasadnienie” zależy od rodzaju twierdzenia; inne kryteria stosuje się do faktów empirycznych, inne do wniosków metafizycznych i teologicznych.

Opublikowane głosy / osobny formularzMożesz też zaznaczyć fragment podczas lektury, dopisać komentarz i wysłać wszystkie uwagi razem.

L-06 — Zawodność indukcji niezupełnej i analogii

Stały link do fiszki
Priorytet: Bardzo wysokiMiejsce: 1.2Miejsce: 1.3Miejsce: 1.5

Rozumiem fragment

Ziembiński, Logika praktyczna | rozdz. XV, § 2 i § 4, s. 185 i 191 (s. PDF 183 i 189) | wnioskowanie uprawdopodobniające |

Typ i priorytet

bardzo wysoki „W przypadku wnioskowania przez indukcję niezupełną […] spodziewamy się, że wniosek taki jest prawdziwy, ale może się okazać, że jest on fałszywy”. […] Przy wnioskowaniu z analogii „wniosek nie wynika z przesłanek, może być więc zgoła fałszywy, choć przesłanki były prawdziwe”.

Miejsce w rozprawie

rozdział pierwszy, punkt 2 „Paley, Behe i Meyer”; rozdział pierwszy, punkt 3; rozdział pierwszy, punkt 5.

Jak wykorzystać

Do formalnego scharakteryzowania argumentu z analogii artefakt-organizm oraz indukcji od znanych skutków inteligencji do zjawisk przyrodniczych. Pomaga mówić o stopniu uzasadnienia zamiast o dowodzie dedukcyjnym.

Zastrzeżenie

Wnioskowanie zawodne może być racjonalne. Należy oceniać podobieństwa relewantne, różnice, dane bazowe i istnienie konkurencyjnych przyczyn.

Zaplecze redakcyjne

Pełna karta — także tekst oryginalny

Ziembiński, Logika praktyczna | rozdz. XV, § 2 i § 4, s. 185 i 191 (s. PDF 183 i 189) | wnioskowanie uprawdopodobniające |

Typ i priorytet

bardzo wysoki Cytat: „W przypadku wnioskowania przez indukcję niezupełną [...] spodziewamy się, że wniosek taki jest prawdziwy, ale może się okazać, że jest on fałszywy”. [...] Przy wnioskowaniu z analogii „wniosek nie wynika z przesłanek, może być więc zgoła fałszywy, choć przesłanki były prawdziwe”.

Miejsce w rozprawie

R1.2 „Paley, Behe i Meyer”; R1.3; R1.5.

Jak wykorzystać

Do formalnego scharakteryzowania argumentu z analogii artefakt-organizm oraz indukcji od znanych skutków inteligencji do zjawisk przyrodniczych. Pomaga mówić o stopniu uzasadnienia zamiast o dowodzie dedukcyjnym.

Zastrzeżenie

Wnioskowanie zawodne może być racjonalne. Należy oceniać podobieństwa relewantne, różnice, dane bazowe i istnienie konkurencyjnych przyczyn.

Opublikowane głosy / osobny formularzMożesz też zaznaczyć fragment podczas lektury, dopisać komentarz i wysłać wszystkie uwagi razem.

L-07 — Hipoteza wyjaśniająca jako tymczasowa racja danych

Stały link do fiszki
Priorytet: Bardzo wysokiMiejsce: 1.3Miejsce: 1.5

Rozumiem fragment

Ziembiński, Logika praktyczna | rozdz. XVI, § 4, s. 198-199 (s. PDF 198-199) | metodologia wyjaśniania | Priorytet: bardzo wysoki Wyjaśnianie polega na wskazaniu racji dla zdania, które stwierdziliśmy. […] Hipotezą wyjaśniającą […] nazywamy takie zdanie o nie ustalonej jeszcze wartości logicznej, które przyjmujemy tymczasowo za prawdziwe ze względu na to, iż owo zdanie w koniunkcji ze zdaniami naszej wiedzy stanowi rację dla zdań o faktach stwierdzonych w doświadczeniu.

Miejsce w rozprawie

rozdział pierwszy, punkt 3 „Jakie dane świadczą o istnieniu inteligencji”; rozdział pierwszy, punkt 5.

Jak wykorzystać

Do przedstawienia inteligentny projekt jako hipotezy wyjaśniającej, a nie bezpośredniego odczytu faktu. Wtedy trzeba wskazać dane Z, wiedzę tła W, hipotezę H i konkurencyjne H1, H2…

Zastrzeżenie

Samo wyjaśnianie danych przez H nie dowodzi prawdziwości H. Potrzebne są przewidywania, porównanie z alternatywami i próby falsyfikacji.

Zaplecze redakcyjne

Pełna karta — także tekst oryginalny

Ziembiński, Logika praktyczna | rozdz. XVI, § 4, s. 198-199 (s. PDF 198-199) | metodologia wyjaśniania | Priorytet: bardzo wysoki Cytat: Wyjaśnianie polega na wskazaniu racji dla zdania, które stwierdziliśmy. [...] Hipotezą wyjaśniającą [...] nazywamy takie zdanie o nie ustalonej jeszcze wartości logicznej, które przyjmujemy tymczasowo za prawdziwe ze względu na to, iż owo zdanie w koniunkcji ze zdaniami naszej wiedzy stanowi rację dla zdań o faktach stwierdzonych w doświadczeniu.

Miejsce w rozprawie

R1.3 „Jakie dane świadczą o istnieniu inteligencji”; R1.5.

Jak wykorzystać

Do przedstawienia ID jako hipotezy wyjaśniającej, a nie bezpośredniego odczytu faktu. Wtedy trzeba wskazać dane Z, wiedzę tła W, hipotezę H i konkurencyjne H1, H2...

Zastrzeżenie

Samo wyjaśnianie danych przez H nie dowodzi prawdziwości H. Potrzebne są przewidywania, porównanie z alternatywami i próby falsyfikacji.

Opublikowane głosy / osobny formularzMożesz też zaznaczyć fragment podczas lektury, dopisać komentarz i wysłać wszystkie uwagi razem.

L-08 — Zakaz hipotez ad hoc i potrzeba hipotez konkurencyjnych

Stały link do fiszki
Priorytet: Bardzo wysokiMiejsce: 1.3Miejsce: 1.5

Rozumiem fragment

Ziembiński, Logika praktyczna | rozdz. XVI, § 4-5, s. 200 i 202 (s. PDF 200 i 202) | testowanie hipotez | Priorytet: bardzo wysoki Przyjmowanym hipotezom wyjaśniającym stawia się między innymi wymóg, aby nie były to hipotezy formułowane ad hoc, to znaczy takie, które nie nadają się do wyjaśniania jakichś innych faktów poza tym, którego wyjaśnienia właśnie szukamy. […] Postęp w badaniach dokonuje się […] przez stawianie i kolejne obalanie konkurencyjnych hipotez.

Miejsce w rozprawie

rozdział pierwszy, punkt 3 i rozdział pierwszy, punkt 5.

Jak wykorzystać

Do zbudowania kryteriów oceny inteligentny projekt: zakres wyjaśnianych danych, niezależne konsekwencje, odporność na modyfikacje ratunkowe oraz wynik porównania z ewolucją, samoorganizacją i innymi hipotezami.

Zastrzeżenie

Hipoteza projektu nie powinna być definiowana tak elastycznie, aby każdy możliwy wynik był z nią zgodny; wtedy traci wartość rozróżniającą.

Zaplecze redakcyjne

Pełna karta — także tekst oryginalny

Ziembiński, Logika praktyczna | rozdz. XVI, § 4-5, s. 200 i 202 (s. PDF 200 i 202) | testowanie hipotez | Priorytet: bardzo wysoki Cytat: Przyjmowanym hipotezom wyjaśniającym stawia się między innymi wymóg, aby nie były to hipotezy formułowane ad hoc, to znaczy takie, które nie nadają się do wyjaśniania jakichś innych faktów poza tym, którego wyjaśnienia właśnie szukamy. [...] Postęp w badaniach dokonuje się [...] przez stawianie i kolejne obalanie konkurencyjnych hipotez.

Miejsce w rozprawie

R1.3 i R1.5.

Jak wykorzystać

Do zbudowania kryteriów oceny ID: zakres wyjaśnianych danych, niezależne konsekwencje, odporność na modyfikacje ratunkowe oraz wynik porównania z ewolucją, samoorganizacją i innymi hipotezami.

Zastrzeżenie

Hipoteza projektu nie powinna być definiowana tak elastycznie, aby każdy możliwy wynik był z nią zgodny; wtedy traci wartość rozróżniającą.

Opublikowane głosy / osobny formularzMożesz też zaznaczyć fragment podczas lektury, dopisać komentarz i wysłać wszystkie uwagi razem.

L-05 — Obserwacja jest kształtowana przez wcześniejszą wiedzę

Stały link do fiszki
Priorytet: WysokiMiejsce: 1.3Miejsce: 1.5

Rozumiem fragment

Ziembiński, Logika praktyczna | rozdz. XIII, § 2, s. 146 (s. PDF 144) | metodologia obserwacji | Priorytet: wysoki W każdym zaś przypadku dokonując spostrzeżeń opieramy się, świadomie czy nieświadomie, na naszej dotychczasowej wiedzy, która może być błędna.

Miejsce w rozprawie

rozdział pierwszy, punkt 3 i rozdział pierwszy, punkt 5.

Jak wykorzystać

Do pokazania, że „dane wskazują na projekt” zawsze znaczy: dane są interpretowane w ramach określonego modelu i wiedzy tła. Uzasadnia konieczność porównania konkurencyjnych interpretacji.

Zastrzeżenie

Teoria-uwikłanie obserwacji nie oznacza dowolności; interpretacje nadal mogą być lepiej lub gorzej zgodne z danymi.

Zaplecze redakcyjne

Pełna karta — także tekst oryginalny

Ziembiński, Logika praktyczna | rozdz. XIII, § 2, s. 146 (s. PDF 144) | metodologia obserwacji | Priorytet: wysoki Cytat: W każdym zaś przypadku dokonując spostrzeżeń opieramy się, świadomie czy nieświadomie, na naszej dotychczasowej wiedzy, która może być błędna.

Miejsce w rozprawie

R1.3 i R1.5.

Jak wykorzystać

Do pokazania, że „dane wskazują na projekt” zawsze znaczy: dane są interpretowane w ramach określonego modelu i wiedzy tła. Uzasadnia konieczność porównania konkurencyjnych interpretacji.

Zastrzeżenie

Teoria-uwikłanie obserwacji nie oznacza dowolności; interpretacje nadal mogą być lepiej lub gorzej zgodne z danymi.

Opublikowane głosy / osobny formularzMożesz też zaznaczyć fragment podczas lektury, dopisać komentarz i wysłać wszystkie uwagi razem.

L-09 — Rzeczowa dyskusja i życzliwa interpretacja krytyków

Stały link do fiszki
Priorytet: WysokiMiejsce: 1.5Miejsce: 2.1Miejsce: 2.2Miejsce: 2.3Miejsce: 3.1Miejsce: 3.2Miejsce: 3.3Miejsce: 3.4Miejsce: 3.5Miejsce: 3.6Miejsce: 3.7Miejsce: 3.8

Rozumiem fragment

Ziembiński, Logika praktyczna | rozdz. XVIII, § 2-4, s. 213-214 (s. PDF 213-214) | etyka argumentacji | Priorytet: wysoki Dyskusja rzeczowa jest tylko tam, gdzie równouprawnieni uczestnicy wypowiadają tezy uargumentowane i tylko siła argumentów, a nie pozycja społeczna dyskutantów, ma znaczenie istotne. […] Lojalnych dyskutantów obowiązuje tzw. życzliwa interpretacja, to znaczy branie wypowiedzi przeciwnika w takim znaczeniu, w jakim wyrażałyby one myśl najsłuszniejszą.

Miejsce w rozprawie

rozdział pierwszy, punkt 5 „Krytyka idei Inteligentnego Projektu”; zasada redakcyjna całej rozprawy.

Jak wykorzystać

Do uzasadnienia symetrycznego traktowania zwolenników i krytyków inteligentny projekt. Najpierw należy rekonstruować najmocniejszą wersję argumentu, dopiero potem wskazywać błędy merytoryczne lub formalne.

Zastrzeżenie

„Życzliwa interpretacja” nie oznacza pomijania niejasności; przeciwnie, wymaga jawnego wskazania, jaką wersję tezy poddaje się ocenie.

Zaplecze redakcyjne

Pełna karta — także tekst oryginalny

Ziembiński, Logika praktyczna | rozdz. XVIII, § 2-4, s. 213-214 (s. PDF 213-214) | etyka argumentacji | Priorytet: wysoki Cytat: Dyskusja rzeczowa jest tylko tam, gdzie równouprawnieni uczestnicy wypowiadają tezy uargumentowane i tylko siła argumentów, a nie pozycja społeczna dyskutantów, ma znaczenie istotne. [...] Lojalnych dyskutantów obowiązuje tzw. życzliwa interpretacja, to znaczy branie wypowiedzi przeciwnika w takim znaczeniu, w jakim wyrażałyby one myśl najsłuszniejszą.

Miejsce w rozprawie

R1.5 „Krytyka idei Inteligentnego Projektu”; zasada redakcyjna całej rozprawy.

Jak wykorzystać

Do uzasadnienia symetrycznego traktowania zwolenników i krytyków ID. Najpierw należy rekonstruować najmocniejszą wersję argumentu, dopiero potem wskazywać błędy merytoryczne lub formalne.

Zastrzeżenie

„Życzliwa interpretacja” nie oznacza pomijania niejasności; przeciwnie, wymaga jawnego wskazania, jaką wersję tezy poddaje się ocenie.

Opublikowane głosy / osobny formularzMożesz też zaznaczyć fragment podczas lektury, dopisać komentarz i wysłać wszystkie uwagi razem.