Bibliografia doktoratu
Papieska Komisja Biblijna, 2014- Natchnienie i prawda Pisma Świętego
Pełny widok tekstowy: wszystkie sekcje są rozwinięte i znajdują się w jednym dokumencie HTML.
Spis treści
Przedmowa
Wprowadzenie generalne
- Liturgia Słowa i jej kontekst eucharystyczny
- Natchnienie i prawda Biblii – kontekst studium
- Trzy części dokumentu
Część pierwsza. Świadectwo ksiąg biblijnych o ich pochodzeniu od Boga
- Wprowadzenie
- Objawienie i natchnienie w Dei Verbum i w Verbum Domini
- Księgi biblijne i ich pochodzenie od Boga
- Pisma Nowego Testamentu i ich związek z Jezusem
- Kryteria weryfikacji związku z Bogiem w ujęciu ksiąg biblijnych
- Świadectwo wybranych ksiąg Starego Testamentu
- Pięcioksiąg
- Księgi prorockie i historyczne
- Księgi prorockie: zbiory tego, co Pan powiedział do ludu przez swoich posłańców
- Księgi historyczne: słowo Pana ma niezawodną skuteczność i wzywa do nawrócenia
- Psalmy
- Księga Syracha
- Konkluzja
- Świadectwo wybranych pism Nowego Testamentu
- Cztery Ewangelie
- Ewangelie synoptyczne
- Ewangelia według św. Jana
- Dzieje Apostolskie
- Listy Apostoła Pawła
- List do Hebrajczyków
- Apokalipsa
- Konkluzja
- Całościowe spojrzenie na relację „Bóg – autor ludzki”
- Pisma Nowego Testamentu potwierdzają natchnienie Starego Testamentu i dają jego interpretację chrystologiczną
- Proces literackiego formowania się pism biblijnych a natchnienie
- Droga ku kanonowi dwóch Testamentów
- Przyjęcie ksiąg biblijnych i formowanie się kanonu
Część druga. Świadectwo tekstów biblijnych na temat objawionej w nich prawdy
-
- Wstęp
- Prawda biblijna według Dei Verbum
- Punkt centralny naszego studium nad prawdą biblijną
- Świadectwo wybranych tekstów Starego Testamentu
- Opowiadania o stworzeniu (Rdz 1–2)
- Dekalogi (Wj 20,2-17 i Pwt 5,6-21)
- Księgi historyczne
- Księgi prorockie
- Psalmy
- Pieśń nad pieśniami
- Księgi mądrościowe
- Księga Mądrości i Księga Syracha: miłość Boga do człowieka
- Księga Hioba i Księga Koheleta: Bóg jest niepojęty
- Wstęp
Zakończenie
- Świadectwo wybranych ksiąg Nowego Testamentu
- Ewangelie
- Ewangelie synoptyczne
- Ewangelia według św. Jana
- Listy apostoła Pawła
- Apokalipsa
- Zakończenie
Część trzecia. Interpretacja słowa Bożego i stojące przed nią wyzwania
- Wprowadzenie
- Pierwsze wyzwanie: problemy historyczne
- Cykl Abrahama (Rdz)
- Przejście przez morze (Wj 14)
- Księga Tobiasza i Księga Jonasza
- Księga Tobiasza
- Księga Jonasza
- Ewangelie dzieciństwa
- Opowiadania o cudach
- Opowiadania paschalne
- Drugie wyzwanie: problemy etyczne i socjalne
- Przemoc w Biblii
- Przemoc i prawna obrona przed nią
- Prawo klątwy
- Modlitwy z prośbą o zemstę
- Status społeczny kobiet
- Przemoc w Biblii
- Podsumowanie
Zakończenie generalne
- Pochodzenie tekstu biblijnego od Boga
- Prawda Pisma Świętego
- Interpretacja trudnych stron Biblii
Fiszki (8)
PKB14-5 — Sześć dni komunikuje porządek i celowość, a nie chronologię fizyczną
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Lokalizacja
nr 67, s. 114 (strona PDF 114) Priorytet: najwyższy
Miejsce w rozprawie
Rozdział II: egzegeza opisów stworzenia; Rozdział III, pkt 3 i 5: racjonalność i ukierunkowanie CYTAT Intencją rozdzielenia dzieła stworzenia na sześć dni nie jest stwierdzenie prawdy wiary, jakoby świat rzeczywiście przybrał swój kształt w sześć dni […]; chodzi raczej o zakomunikowanie prawdy o porządku i celowości stworzenia. JAK WYKORZYSTAĆ Bardzo mocny tekst do wykazania, że teologiczna afirmacja ładu i celu nie wymaga młodego wieku świata ani dosłownej sześciodniowej chronologii. Może stanowić pomost do dyskusji o teleologii i fine-tuningu. OSTROŻNOŚĆ INTERPRETACYJNA „Celowość stworzenia” jest tu twierdzeniem teologicznym wyprowadzonym z sensu kanonicznego, nie technicznym potwierdzeniem konkretnej metody wnioskowania o projekcie.
Zaplecze redakcyjne
PKB14-1 — Objawienie i natchnienie to dwa różne działania Boga
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Lokalizacja
nr 7, s. 19 (strona PDF 19) Priorytet: wysoki
Miejsce w rozprawie
Rozdział II: teologia stworzenia i Objawienie; Rozdział III, pkt 8: granice teologii naturalnej CYTAT „Objawienie” jawi się jako podstawowy czyn Boga, poprzez który komunikuje On, kim jest i jakie jest misterium jego woli […]. „Natchnienie” jawi się natomiast jako działanie, poprzez które Bóg uzdalnia pewnych ludzi, przez siebie wybranych, do wiernego przekazania na piśmie jego objawienia […]. Natchnienie zakłada objawienie i służy wiernemu przekazaniu objawienia w księgach Pisma świętego. JAK WYKORZYSTAĆ Cytat pozwala uporządkować poziomy argumentacji. Wniosek o inteligentnej przyczynie, wyprowadzany z danych przyrodniczych, należy do filozoficzno-naturalnego namysłu nad światem; nie jest jeszcze treścią Objawienia ani nie zastępuje natchnionego świadectwa biblijnego. OSTROŻNOŚĆ INTERPRETACYJNA Nie utożsamiać „wykrycia projektu” z przyjęciem Objawienia chrześcijańskiego. Dokument zakłada wiarę w natchnienie i opisuje jej naturę.
Zaplecze redakcyjne
PKB14-2 — Stworzenie jest formą objawienia, której pełnią jest Chrystus
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Lokalizacja
nr 10, s. 23 (strona PDF 23) Priorytet: wysoki
Miejsce w rozprawie
Rozdział II: teologia stworzenia i teologia naturalna; Rozdział III, pkt 6 i 8 CYTAT Bóg objawia się w dziele stworzenia […], a szczególnie w człowieku stworzonym „na jego obraz” (Rdz 1,27). Nade wszystko jednak objawia się w dziejach ludu Izraela „poprzez czyny i słowo wewnętrznie ze sobą powiązane” […]. W ten sposób zarysowują się różne formy objawienia Bożego, które osiąga swoją pełnię i swój szczyt w osobie Jezusa. JAK WYKORZYSTAĆ Może otworzyć podrozdział o relacji objawienia naturalnego do historycznego Objawienia. Uzasadnia tezę, że świat jest czytelny religijnie, lecz pełna identyfikacja Boga i Jego zamiaru dokonuje się w Chrystusie. OSTROŻNOŚĆ INTERPRETACYJNA Nie przedstawia stworzenia jako samowystarczalnego „tekstu”, z którego można wyprowadzić całą chrystologię. Wskazuje hierarchię i kulminację form objawienia.
Zaplecze redakcyjne
PKB14-03 — Autorzy biblijni nie spełniają wymogów współczesnej nauki
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Lokalizacja
nr 63, s. 108-109 (strona PDF 108-109) Priorytet: wysoki
Miejsce w rozprawie
Rozdział I: metodologia i krytyka argumentu z projektu; Rozdział II: hermeneutyka i autonomia nauk Wraz z kolejnymi odkryciami w dziedzinie historii, filologii oraz nauk przyrodniczych […] egzegeci musieli uznać, że w Biblii nie wszystko wyraża się zgodnie z wymogami współczesnej nauki. Pisarze biblijni odzwierciedlają ograniczenia ich osobistego poznania, a ponadto ograniczenia wynikające z epoki i kultury, w której są zanurzeni. […] Księgi biblijne […] mają za zadanie komunikować prawdę na tyle, na ile jest ona związana z naszym zbawieniem.
Jak wykorzystać
Najlepszy cytat do odrzucenia konkordyzmu. Pozwala zastrzec, że argumentacja inteligentny projekt musi opierać się na aktualnych danych i metodach naukowych, a nie na traktowaniu opisów biblijnych jako alternatywnej kosmologii lub biologii.
Zastrzeżenie
Sformułowanie o prawdzie „dla naszego zbawienia” nie oznacza, że tylko wybrane partie Biblii są natchnione. Komisja wyraźnie odrzuca takie zawężenie.
Zaplecze redakcyjne
PKB14-6 — Świat jako dar i „Boży projekt” ukierunkowany na dobro człowieka
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Lokalizacja
nr 67, s. 114 (strona PDF 114) Priorytet: wysoki
Miejsce w rozprawie
Rozdział II: stworzenie jako dar; Rozdział III, pkt 5: ukierunkowanie na życie i poznanie CYTAT Dwa teksty o początku […] używając różnych obrazów, starają się […] wypowiedzieć tę samą prawdę: świat stworzony jest darem Bożym, Bożym projektem, który ma na celu dobro człowieka […]. Ludzkość jest w ten sposób umieszczona w „relacji stworzenia” wobec Boga: początkowy darmowy dar Stwórcy wzywa do odpowiedzi ze strony człowieka. JAK WYKORZYSTAĆ Cytat dostarcza języka do teologicznej recepcji wyników inteligentny projekt: od rozpoznania porządku można przejść do kategorii daru, dobra i odpowiedzialności. Szczególnie przydatny w części rekonstruującej aksjologiczne znaczenie projektu. OSTROŻNOŚĆ INTERPRETACYJNA Wyrażenie „Boży projekt” nie jest w dokumencie nazwą współczesnej teorii Intelligent Design. Należy wyraźnie zaznaczyć różnicę znaczeń.
Zaplecze redakcyjne
PKB14-7 — Narracje teologiczne i ich „jądro historyczne”
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Lokalizacja
nr 104-105, s. 178-179 (strona PDF 178-179) Priorytet: wysoki
Miejsce w rozprawie
Rozdział II: hermeneutyka biblijnej historii początków CYTAT Opowiadania biblijne są narracjami teologicznymi. Ich prawda […] zostaje wydobyta z opowiedzianych faktów, ale przede wszystkim z celów dydaktycznych, parenetycznych i teologicznych […]. Historia zbawienia, jednakże, nie istnieje bez pewnego „jądra historycznego”, jeżeli jest prawdą, że Bóg się objawia poprzez „wydarzenia i słowa wewnętrznie ze sobą powiązane”. JAK WYKORZYSTAĆ Pozwala uniknąć dwóch skrajności: kronikarskiego literalizmu oraz redukcji Rdz 1–11 do swobodnej fikcji. Przydatny do zdefiniowania historyczności teologicznej i jej relacji do gatunku literackiego. OSTROŻNOŚĆ INTERPRETACYJNA Dokument nie podaje kompletnego katalogu elementów „jądra historycznego”. Tego nie wolno dopowiadać wyłącznie na podstawie samego cytatu.
Zaplecze redakcyjne
PKB14-8 — Prawda Biblii to objawienie Boga i Jego zbawczego projektu
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Lokalizacja
nr 144 i 146, s. 230 i 233 (strona PDF 230 i 233) Priorytet: wysoki
Miejsce w rozprawie
Rozdział II: natura prawdy biblijnej; Rozdział III, pkt 8: potrzeba Objawienia CYTAT Cechą fundamentalną jest jej prawda, rozumiana jednak nie jako suma precyzyjnych i prawdziwych informacji o różnych aspektach ludzkiego poznania, ale jako objawienie się samego Boga oraz jego zbawczego projektu. […] Obowiązkiem interpretatora jest zatem unikanie lektury fundamentalistycznej Biblii, aby móc usytuować różne sformułowania tekstu świętego w ich kontekście historycznym, zwracając uwagę na gatunki literackie. JAK WYKORZYSTAĆ Nadaje się do końcowego rozróżnienia: teologia naturalna może pytać o przyczynę i cechy projektu, natomiast Biblia odsłania Boga w perspektywie zbawczej. Pomaga również sformułować zasadę interpretacji wszystkich wcześniejszych orzeczeń. OSTROŻNOŚĆ INTERPRETACYJNA Nie przeciwstawia prawdy zbawczej prawdzie historycznej, lecz ustala centrum i cel Pisma. Kontekst, gatunek i całość kanonu pozostają obowiązkowe.
II. Papieska Komisja Biblijna, De charactere historico trium priorum capitum Geneseos (1909) Responsa z 1909 r. jednocześnie bronią realnego odniesienia opowiadań o początkach i dopuszczają metaforyczność, alegorię, różnorodność interpretacji oraz niedosłowne rozumienie „dni”. W rozprawie warto pokazać oba bieguny, a nie tylko jeden z nich.
Zaplecze redakcyjne
PKB14-04 — Rdz 1–2 nie odpowiada na pytanie „jak”, lecz mówi o Stwórcy i sensie
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Lokalizacja
nr 67, s. 113 (strona PDF 113) Priorytet: najwyższy
Miejsce w rozprawie
Rozdział I: granice użycia Biblii w sporze o inteligentny projekt; Rozdział II: teologia stworzenia i naturalizm metodologiczny Jako „opowiadania o stworzeniu”, nie obrazują one tego „jak” narodził się świat i człowiek, lecz mówią o Stwórcy i jego relacji ze stworzeniem i istotą stworzoną. […] Należy odrzucić taką lekturę, aby w sposób bardziej adekwatny wyjść naprzeciw intencji autorów biblijnych bez stawiania ich twierdzeń w opozycji do wiedzy i nauk przyrodniczych naszych czasów.
Jak wykorzystać
Może pełnić funkcję tezy metodologicznej całej rozprawy: nauki przyrodnicze rekonstruują mechanizmy i historię, teologia pyta o stworzenie, zależność, sens i cel. inteligentny projekt należy analizować na styku nauki i filozofii, nie jako egzegezę Rdz 1.
Zastrzeżenie
Rozróżnienie „jak” i „kto/po co” nie oznacza, że nauka i teologia nigdy nie dotykają wspólnych pytań; oznacza natomiast różnicę ich formalnych metod i pierwszorzędnych celów.