Bibliografia doktoratu
Carr, Bernard (red.), 2007- Universe or Multiverse?
Pełny widok tekstowy: wszystkie sekcje są rozwinięte i znajdują się w jednym dokumencie HTML.
Opis bibliograficzny
Bernard Carr (red.), Universe or Multiverse? (Cambridge: CUP, 2007), s. 84–85: „A key issue is whether constants are contingent or uniquely determined…” (dyskusja o kosztach ontologicznych i alternatywach wyjaśnień).
Spis treści
List of contributors
Preface
Acknowledgements
Editorial note
Part I. Overviews
- Introduction and overview — Bernard Carr
- Living in the multiverse — Steven Weinberg
- Enlightenment, knowledge, ignorance, temptation — Frank Wilczek
Part II. Cosmology and astrophysics
- Cosmology and the multiverse — Martin J. Rees
- The Anthropic Principle revisited — Bernard Carr
- Cosmology from the top down — S. W. Hawking
- The multiverse hierarchy — Max Tegmark
- The inflationary multiverse — Andrei Linde
- A model of anthropic reasoning: the dark to ordinary matter ratio — Frank Wilczek
- Anthropic predictions: the case of the cosmological constant — Alexander Vilenkin
- The definition and classification of universes — James D. Bjorken
- M/string theory and anthropic reasoning — Renata Kallosh
- The anthropic principle, dark energy and the LHC — Savas Dimopoulos and Scott Thomas
Part III. Particle physics and quantum theory
- Quarks, electrons and atoms in closely related universes — Craig J. Hogan
- The fine-tuning problems of particle physics and anthropic mechanisms — John F. Donoghue
- The anthropic landscape of string theory — Leonard Susskind
- Cosmology and the many worlds interpretation of quantum mechanics — V. F. Mukhanov
- Anthropic reasoning and quantum cosmology — James B. Hartle
- Micro-anthropic principle for quantum theory — Brandon Carter
Part IV. More general philosophical issues
- Scientific alternatives to the anthropic principle — Lee Smolin
- Making predictions in a multiverse: conundrums, dangers, coincidences — Anthony Aguirre
- Multiverses: description, uniqueness and testing — George Ellis
- Predictions and tests of multiverse theories — Don N. Page
- Observation selection theory and cosmological fine-tuning — Nick Bostrom
- Are anthropic arguments, involving multiverses and beyond, legitimate? — William R. Stoeger, S. J.
- The multiverse hypothesis: a theistic perspective — Robin Collins
- Living in a simulated universe — John D. Barrow
- Universes galore: where will it all end? — Paul Davies
Fiszki (18)
C1 — Słaba i mocna zasada antropiczna — rozróżnienie definicyjne
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Przekład roboczy
Rozważaliśmy zarówno „słabą” zasadę antropiczną — która przyjmuje prawa przyrody i stałe fizyczne jako dane oraz uznaje, że istnienie obserwatorów nakłada efekt selekcji na to, gdzie i kiedy obserwujemy Wszechświat — jak i „mocną” zasadę antropiczną, która (w używanym przez nas znaczeniu) sugeruje, że istnienie obserwatorów nakłada ograniczenia na same stałe fizyczne.
Lokalizacja
Bernard Carr, „Introduction and overview”, § 1.1, s. 3 książki; s. 16 pliku PDF.
Jak wykorzystać
Rozdział I, podrozdział o precyzyjnym dostrojeniu i zasadzie antropicznej.
Jak wykorzystać
Ustalenie terminologii przed oceną, czy antropiczne rozumowanie jest wyjaśnieniem, selekcją obserwacyjną czy przesłanką projektu.
Zastrzeżenie
Definicje są historycznie i autorsko osadzone; w rozprawie warto odróżnić także późniejsze warianty WAP/SAP. Status źródła: tekst własny autora rozdziału; cytat pierwotny w obrębie tomu.
Zaplecze redakcyjne
C2 — Multiwersum jako naturalistyczna odpowiedź na dostrojenie
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Przekład roboczy
Skoro z konieczności zamieszkujemy jeden z wszechświatów sprzyjających życiu, obraz multiwersum redukuje mocną zasadę antropiczną do aspektu zasady słabej. Z tego powodu wielu fizyków uznaje propozycję multiwersum za najbardziej naturalne wyjaśnienie antropicznych dostrojeń.
Lokalizacja
Bernard Carr, „Introduction and overview”, § 1.1, s. 4 książki; s. 17 PDF.
Jak wykorzystać
Rozdział I, krytyka argumentu z dostrojenia; alternatywne wyjaśnienia.
Jak wykorzystać
Precyzyjnie formułuje konkurenta dla wnioskowania projektowego: efekt selekcji w zespole wszechświatów.
Zastrzeżenie
Nie przedstawia dowodu istnienia multiwersum, lecz opisuje jego funkcję wyjaśniającą. Status źródła: tekst własny autora rozdziału.
Zaplecze redakcyjne
C3 — Stała kosmologiczna — skala problemu dostrojenia
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Przekład roboczy
Nie wiemy, jak obliczyć te efekty, lecz najbardziej naturalną wartością byłaby gęstość Fiszki źródłowe • Carr / Chaberek • doktorat Plancka (większa od wartości obserwowanej o 120 rzędów wielkości). […] Wartość obserwowana wydaje się zatem niewiarygodnie mała.
Lokalizacja
Bernard Carr, „Introduction and overview”, § 1.1, s. 6 książki; s. 19 PDF.
Jak wykorzystać
Rozdział I, dane kosmologiczne: precyzyjne dostrojenie.
Jak wykorzystać
Krótkie, liczbowe przedstawienie jednego z najsilniejszych przykładów problemu dostrojenia.
Zastrzeżenie
Wartość „120 rzędów” zależy od sposobu zestawienia naiwnych oszacowań energii próżni z obserwacją; w rozprawie należy oprzeć analizę na nowszej literaturze fizycznej. Status źródła: tekst własny autora rozdziału.
Zaplecze redakcyjne
C4 — Czy multiwersum jest nauką? Problem testowalności
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
y
Przekład roboczy
Powód jest jasny: idea jest wysoce spekulatywna, a realność multiwersum — zarówno z perspektywy kosmologii, jak i fizyki cząstek — pozostaje obecnie nietestowalna. Może nawet pozostać taka na zawsze […].
Lokalizacja
Bernard Carr, „Introduction and overview”, § 1.3, s. 14 książki; s. 27 PDF.
Jak wykorzystać
Rozdział I, krytyka alternatywy multiwersalnej; Rozdział II, naturalizm metodologiczny.
Jak wykorzystać
Otwiera analizę demarkacji: kiedy wyjaśnienie kosmologiczne staje się metafizycznym rozszerzeniem fizyki.
Zastrzeżenie
Tekst pochodzi z 2007 r.; obecnie część modeli ma konsekwencje pośrednio testowalne. Tezę trzeba aktualizować, nie cytować jako rozstrzygnięcia. Status źródła: tekst własny autora rozdziału.
Zaplecze redakcyjne
C5 — Bóg albo multiwersum — fałszywa dychotomia
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Przekład roboczy
Dychotomia przypisująca antropiczne dostrojenia albo Bogu, albo multiwersum jest zbyt uproszczona. Dostrojenia nie stanowią jednoznacznego dowodu na istnienie Boga, ale także istnienie multiwersum nie wykluczałoby Boga, ponieważ nie ma powodu, dla którego Stwórca nie mógłby działać poprzez multiwersum.
Lokalizacja
Bernard Carr, „Introduction and overview”, § 1.4, s. 16 książki; s. 29 PDF.
Jak wykorzystać
Rozdział II, teologia naturalna; Rozdział III, transcendencja i sprawczość Projektanta.
Jak wykorzystać
Chroni argumentację przed prostym przeciwstawieniem „projekt albo multiwersum” i pozwala rozdzielić przyczynę wtórną od ostatecznej.
Zastrzeżenie
To twierdzenie kompatybilności, nie argument za teizmem. Status źródła: tekst własny autora rozdziału.
Zaplecze redakcyjne
C6 — Granice nauki wobec teizmu — „nudge factors”
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Przekład roboczy
Wydaje się mało prawdopodobne, aby nauka — nawet rozszerzona tak, by pomieścić multiwersum — kiedykolwiek dowiodła istnienia Boga albo je obaliła. W świecie fizycznym można dostrzegać wskazówki ku temu, co Boskie, lecz mogą one dostarczać jedynie tego, co John Polkinghorne nazywa czynnikami „lekko ukierunkowującymi”.
Lokalizacja
Bernard Carr, „Introduction and overview”, § 1.4, s. 16 książki; s. 29 PDF.
Jak wykorzystać
Rozdział III, granice teologii naturalnej i identyfikacji Projektanta.
Jak wykorzystać
Dobrze zamyka przejście od danych naukowych do wniosku metafizycznego bez deklarowania dowodu dedukcyjnego.
Zastrzeżenie
„Nudge factors” warto przełożyć opisowo i objaśnić w przypisie. Status źródła: tekst własny autora rozdziału; odwołanie do J. Polkinghorne’a.
Zaplecze redakcyjne
C8 — Założenia o multiwersum mają nieusuwalny komponent filozoficzny
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Przekład roboczy
Wszelkie założenia, jakie poczynimy w tej sprawie, będą z konieczności oparte na podstawach filozoficznych. Jakkolwiek dobrze byłyby uzasadnione, inne możliwości pozostaną otwarte. Przy braku ograniczeń obserwacyjnych lub eksperymentalnych teoria może przyjąć dowolną postać i służyć uzasadnieniu dowolnego wniosku.
Lokalizacja
George Ellis, „Multiverses: description, uniqueness and testing”, § 22.4, s. 405 książki; s. 407 PDF.
Jak wykorzystać
Rozdział I, krytyka multiwersum; Rozdział II, problem naturalizmu metodologicznego.
Jak wykorzystać
Uzasadnia konieczność jawnego ujawnienia założeń metafizycznych po obu stronach sporu.
Zastrzeżenie
Ellis krytykuje nieograniczone ensemble, nie każde pośrednio testowalne rozwinięcie inflacji. Status źródła: tekst własny autora rozdziału.
Zaplecze redakcyjne
C9 — Multiwersum przesuwa pytanie o rację o jeden poziom
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Przekład roboczy
Żadna propozycja zespołu wszechświatów nie jest wyjaśnieniem ostatecznym; jedynie przesuwa ostateczne pytanie o jeden etap dalej. Jeśli przyjmiemy istnienie multiwersum, głębsze pytanie brzmi: dlaczego to multiwersum, a nie inne? Dlaczego zespół dopuszczający życie, a nie taki, który go nie dopuszcza?
Lokalizacja
George Ellis, „Multiverses: description, uniqueness and testing”, § 22.5, s. 406 książki; s. 408 PDF.
Jak wykorzystać
Rozdział II, racja dostateczna; Rozdział III, transcendencja Projektanta.
Jak wykorzystać
Wskazuje różnicę między wyjaśnieniem rozkładu parametrów a wyjaśnieniem istnienia i struktury generatora/zespołu.
Zastrzeżenie
Nie obala multiwersum jako wyjaśnienia lokalnego; kwestionuje jego status jako wyjaśnienia ostatecznego. Status źródła: tekst własny autora rozdziału.
Zaplecze redakcyjne
C10 — Ellis: status epistemiczny multiwersum
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
y
Przekład roboczy
Istnienie multiwersów nie jest ani ustalone, ani naukowo ustalalne. Koncepcja jest uzasadniana raczej przez filozofię niż naukę. Ma moc wyjaśniającą, lecz trzeba uznać filozoficzny charakter jej uzasadnienia.
Lokalizacja
George Ellis, „Multiverses: description, uniqueness and testing”, s. 407 książki; s. 409 PDF.
Jak wykorzystać
Rozdział I, krytyka multiwersum; Rozdział II, demarkacja nauka–metafizyka.
Jak wykorzystać
Mocna formuła do zestawienia z bardziej przychylnymi multiwersum tekstami w tym samym tomie.
Zastrzeżenie
Teza jest stanowiskiem Ellisa i wymaga konfrontacji z nowszymi propozycjami testów pośrednich. Status źródła: tekst własny autora rozdziału.
Zaplecze redakcyjne
C11 — Generator multiwersum może sam wymagać dostrojenia
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Przekład roboczy
Wyjaśnienie istnienia i szczególnego charakteru naszego multiwersum wymaga odpowiedniego procesu lub zasady generującej, która wyjaśni właściwą mu funkcję rozkładu. To samo może wymagać precyzyjnego dostrojenia.
Lokalizacja
William R. Stoeger SJ, „Are anthropic arguments, involving multiverses and beyond, legitimate?”, § 25.8, s. 455 książki; s. 454 PDF.
Jak wykorzystać
Rozdział I, odpowiedź na zarzut multiwersum; Rozdział III, przyczyna porządku wyższego rzędu.
Jak wykorzystać
Formułuje problem „meta-dostrojenia” bez odwołania do retoryki antynaukowej.
Zastrzeżenie
Autor pisze „may”, a nie „must”; zachować modalną ostrożność. Status źródła: tekst własny autora rozdziału.
Zaplecze redakcyjne
C12 — Bóg jako przyczyna pierwsza, nie „Bóg luk”
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Przekład roboczy
Nauka nie może ani wesprzeć, ani wykluczyć takiego wniosku; nie może nawet rozstrzygnąć tego pytania. Wychodząc poza nauki, musimy jednak unikać umieszczania Boga w „lukach naukowych”. […] Boski podmiot powinien być zawsze ujmowany jako przyczyna pierwsza lub ostateczna, a nie jako przyczyna, której miejsce mogłaby zająć jakaś nieznana przyczyna wtórna lub stworzona.
Lokalizacja
William R. Stoeger SJ, rozdz. 25, § 25.8, s. 456 książki; s. 455 PDF.
Jak wykorzystać
Rozdział II, klasyczna nauka o stworzeniu; Rozdział III, granice argumentu i zarzut „God of the gaps”.
Jak wykorzystać
Daje precyzyjne kryterium teologiczne: argument nie powinien konkurować z wyjaśnieniami przyczyn wtórnych na tym samym poziomie.
Zastrzeżenie
Pierwsze zdanie dotyczy konkluzji teologicznej w ramach omawianego przez Stoegera scenariusza. Status źródła: tekst własny autora rozdziału.
Zaplecze redakcyjne
C13 — Rdzeń probabilistycznego argumentu z dostrojenia
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
y
Przekład roboczy
„Rdzeniowa wersja” argumentu głosi zasadniczo, że istnienie wartości stałych fizycznych dopuszczających inteligentne życie nie jest zaskakujące przy założeniu teizmu, natomiast jest wysoce zaskakujące przy hipotezie braku projektu i braku multiwersum.
Lokalizacja
Robin Collins, „The multiverse hypothesis: a theistic perspective”, § 26.4, s. 462 książki; s. 460 PDF.
Jak wykorzystać
Rozdział II, współczesna teologia naturalna; metodologia wnioskowania bayesowskiego/abdukcyjnego.
Jak wykorzystać
Pozwala przedstawić argument jako porównanie mocy wyjaśniającej hipotez, nie jako prosty sylogizm dedukcyjny.
Zastrzeżenie
Collins wyraźnie zastrzega dalej, że nie dowodzi tym samym, iż teizm jest najlepszym wyjaśnieniem całości danych. Status źródła: tekst własny autora rozdziału.
Zaplecze redakcyjne
C14 — Multiwersum nie usuwa pytania o projekt generatora
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
y
Przekład roboczy
Sam generator multiwersum wydaje się wymagać „dobrego zaprojektowania”, aby wytwarzać wszechświaty podtrzymujące życie. […] Odwołanie się do generatora multiwersum jako wyjaśnienia dostrojenia przesuwa kwestię projektu o jeden poziom wyżej.
Lokalizacja
Robin Collins, rozdz. 26, § 26.5, s. 464 książki; s. 462 PDF.
Jak wykorzystać
Rozdział I, odpowiedź na krytykę z multiwersum; Rozdział III, transcendencja. Fiszki źródłowe • Carr / Chaberek • doktorat
Jak wykorzystać
Wersja argumentu meta-dostrojenia skonstruowana wprost na potrzeby dyskusji teistycznej.
Zastrzeżenie
Analogia do urządzenia projektowanego ma charakter heurystyczny; główny ciężar argumentu spoczywa na specyficzności praw i mechanizmów generatora. Status źródła: tekst własny autora rozdziału.
Zaplecze redakcyjne
C16 — Zrozumiałość Wszechświata jako osobna dana
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Przekład roboczy
Fizyka Wszechświata jest niezwykle szczególna, ponieważ jest zarazem prosta i zrozumiała dla ludzkiego umysłu.
Lokalizacja
Paul Davies, „Universes galore: where will it all end?”, § 28.3.3, s. 494 książki; s. 492 PDF.
Jak wykorzystać
Rozdział III, racjonalność Projektanta, komunikatywność i „czytelność” świata.
Jak wykorzystać
Przenosi ciężar z samej biofilności na korelację między strukturą świata a zdolnościami poznawczymi osoby.
Zastrzeżenie
To dodatkowa przesłanka filozoficzna, nie standardowy parametr fine-tuningu. Status źródła: tekst własny autora rozdziału.
Zaplecze redakcyjne
C17 — „Prawo praw” i regres wyjaśniający
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
y
Przekład roboczy
Jeśli istnieje „prawo praw” opisujące, jak przypisywane są wartości parametrów w kolejnych wszechświatach, to jedynie przesunęliśmy problem kosmicznej biofilności o jeden poziom wyżej. […] Trzeba wyjaśnić, skąd pochodzi samo prawo praw.
Lokalizacja
Paul Davies, rozdz. 28, § 28.3.7, s. 497 książki; s. 495 PDF.
Jak wykorzystać
Rozdział I, krytyka multiwersum; Rozdział III, transcendencja i jedność źródła praw. Fiszki źródłowe • Carr / Chaberek • doktorat
Jak wykorzystać
Dobra formuła problemu regresu meta-praw i rozkładu parametrów.
Zastrzeżenie
Nie wynika z niej automatycznie osobowy Projektant; potrzebny jest oddzielny etap argumentacji metafizycznej. Status źródła: tekst własny autora rozdziału.
Zaplecze redakcyjne
C18 — Prawa proste, życie informacyjnie bogate
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Przekład roboczy
Życie jest niewiarygodnie złożone, natomiast prawa fizyki są — w sensie algorytmicznym — proste. Życie nie może więc być zawarte w samych prawach fizyki. […] Nie dałoby się przewidzieć struktury bakterii ani nawet sekwencji jej genomu na podstawie praw fizyki, ponieważ genom ma bardzo wysoką zawartość informacji.
Lokalizacja
Paul Davies, rozdz. 28, § 28.4, s. 499 książki; s. 497 PDF.
Jak wykorzystać
Rozdział I, informacja biologiczna i pochodzenie życia; Rozdział III, ukierunkowanie na życie.
Jak wykorzystać
Pozwala odróżnić ogólne prawa od kontyngentnych, wysoko informacyjnych stanów biologicznych.
Zastrzeżenie
„Nieprzewidywalność z praw” nie jest sama przez się dowodem projektu; trzeba odróżnić niededukowalność, przypadkowość i przyczynę inteligentną. Status źródła: tekst własny autora rozdziału.
Zaplecze redakcyjne
C7 — Informacja jako łącznik złożoności i życia
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Przekład roboczy
Istnieje zatem nieunikniony związek między złożonością a życiem, a kluczem do tego związku jest informacja.
Lokalizacja
Bernard Carr, „The Anthropic Principle revisited”, s. 88 książki; s. 99 PDF.
Jak wykorzystać
Rozdział I, informacja biologiczna; Rozdział III, ukierunkowanie na życie.
Jak wykorzystać
Zwięzłe zdanie pomostowe między kosmologią antropiczno-informacyjną a argumentacją biologiczną.
Zastrzeżenie
Carr używa szerokiego, termodynamiczno-informacyjnego sensu informacji; nie należy go automatycznie utożsamiać z funkcjonalną informacją sekwencyjną w DNA. Status źródła: tekst własny autora rozdziału.
Zaplecze redakcyjne
C15 — Dostrojenie praw generatora — wniosek umiarkowany
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Przekład roboczy
Nawet jeśli istnieje inflacyjny generator multiwersum, musi on obejmować odpowiednią kombinację praw, zasad i pól, aby wytwarzać wszechświaty dopuszczające życie. […] Nie wydaje się więc, by przez samo przyjęcie generatora multiwersum można było całkowicie uniknąć sugestii projektu.
Lokalizacja
Robin Collins, rozdz. 26, § 26.5, s. 466 książki; s. 464 PDF.
Jak wykorzystać
Rozdział I, kosmologiczne dane projektowe i ich krytyka.
Jak wykorzystać
Daje ostrożniejszą konkluzję niż popularne twierdzenie „multiwersum samo jest zaprojektowane”.
Zastrzeżenie
Collins przyznaje, że zweryfikowanie generatora osłabiłoby ilościowy aspekt argumentu z dostrojenia. Status źródła: tekst własny autora rozdziału.