Bibliografia doktoratu
Zimring, Carl A., 2019- What Science Is and How It Really Works
Pełny widok tekstowy: wszystkie sekcje są rozwinięte i znajdują się w jednym dokumencie HTML.
Opis bibliograficzny
James C. Zimring, What Science Is and How It Really Works (Cambridge: Cambridge University Press, 2019), s. 2: nauka radzi sobie z niepewnością, podając błędy standardowe i przedziały ufności, zamiast rościć pretensje do absolutnej pewności.
Omówienie źródła
Contents
Acknowledgments
Introduction
Part I
- The Knowledge Problem, or What Can We Really “Know”?
- Adding More Building Blocks of Human Reasoning to the Knowledge Problem
- Holistic Coherence in Thinking, or Describing a System of How Humans Reason and Think
Part II
- How Scientific Reasoning Differs from Other Reasoning
- Natural Properties of a Rule-Governed World, or Why Scientists Study Certain Types of Things and Not Others
- How Human Observation of the Natural World Can Differ from What the World Really Is
- Detection of Patterns and Associations, or How Human Perceptions and Reasoning Complicate Understanding of Real-World Information
- The Association of Ideas and Causes, or How Science Figures Out What Causes What
Part III
- Remedies That Science Uses to Compensate for How Humans Tend to Make Errors
- The Analysis of a Phantom Apparition, or Has Science Really Been Studied Yet?
- The Societal Factor, or How Social Dynamics Affect Science
- A Holistic World of Scientific Entities, or Considering the Forest and the Trees Together
- Putting It All Together to Describe “What Science Is and How It Really Works”
About the Author
Index
Fiszki (29)
29 — „Kto czeka na naukową pewność, będzie czekał wiecznie.”
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Fiszka 29. Nie należy czekać na nieosiągalną pewność LOKALIZACJA rozdz. 3, „The need to deflate science to a realistic status”, s. 101; strona PDF 114 | WYKORZYSTANIE rozdz. 3, predykcja 8; zakończenie rozprawy | STATUS język wniosków “The person who waits for scientific certainty will wait forever.”
Przekład roboczy
„Kto czeka na naukową pewność, będzie czekał wiecznie.”
Jak wykorzystać
Dobre motto dla zakończenia: brak dowodu absolutnego nie uniemożliwia racjonalnego wyboru najlepszego wyjaśnienia, lecz wymaga uczciwego określenia siły i zakresu wniosku.
Zastrzeżenie
Nie jest to przyzwolenie na dowolność. Wniosek musi pozostawać proporcjonalny do jakości danych i odporny na znane źródła błędu.
Zaplecze redakcyjne
1 — Demarkacja przez sposób postępowania, nie przez temat
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
LOKALIZACJA Wprowadzenie, „A ridiculously brief history of science vs. nonscience”, s. 7; strona PDF 20 | WYKORZYSTANIE rozdz. 1, pkt 1 i 5; rozdz. 2, pkt 3 | STATUS fundament metodologiczny
Przekład roboczy
„Większość współczesnych prób definiowania nauki skupiała się na metodach lub sposobach myślenia, które odróżniają działalność naukową od nienaukowej, a nie na konkretnej treści twierdzeń naukowych.”
Jak wykorzystać
Może otwierać analizę pytania, czy Inteligentny Projekt jest nauką. Punkt ciężkości należy położyć nie na religijnych lub niereligijnych implikacjach twierdzenia, lecz na sposobie konstruowania, testowania i korygowania hipotez.
Zastrzeżenie
Zimring zarazem podkreśla brak zgody co do jednej, ściśle określonej „metody naukowej”. Cytat nie uzasadnia więc prostego testu jednego kryterium.
Zaplecze redakcyjne
2 — Nieostre granice nie unieważniają różnicy nauka – nienauka
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
LOKALIZACJA Wprowadzenie, „A ridiculously brief history of science vs. nonscience”, s. 8; strona PDF 21 | WYKORZYSTANIE rozdz. 1, pkt 1 | STATUS fundament metodologiczny
Przekład roboczy
„Nawet jeżeli nie istnieje jasne i powszechnie przyjęte rozróżnienie nauki i nienauki, które klasyfikowałoby każdy przypadek, nie znaczy to, że różnicy między nimi nie ma; obecność szarości nie usuwa różnicy między czernią a bielą.”
Jak wykorzystać
Dobra podstawa do przyjęcia „rodzinowego” lub wielokryterialnego ujęcia naukowości inteligentny projekt: testowalność, predykcyjność, korygowalność, kontrola błędu i praktyka wspólnoty badawczej mogą być rozpatrywane łącznie.
Zastrzeżenie
Nie należy wyciągać wniosku, że każda klasyfikacja jest równie dobra. Zimring broni użyteczności definicji niedoskonałych, nie dowolnych.
Zaplecze redakcyjne
3 — „Fakt naukowy” ma charakter prowizoryczny
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
LOKALIZACJA Wprowadzenie, „The illusion of science”, s. 9; strona PDF 22 | WYKORZYSTANIE rozdz. 1, pkt 5; rozdz. 2, pkt 3; rozdz. 3, predykcja 8 | STATUS ograniczenie epistemiczne
Przekład roboczy
„W istocie fakt naukowy jest jedynie tym, co jak dotąd oparło się rygorystycznym testom za pomocą obecnie dostępnych metod naukowych.”
Jak wykorzystać
Pozwala odróżnić mocne potwierdzenie od dowodu ostatecznego. Przyda się przy ocenianiu, czy dane o informacji biologicznej, fine-tuningu albo pochodzeniu życia stanowią „dowód”, czy raczej aktualnie najlepsze przesłanki.
Zastrzeżenie
Prowizoryczność nie oznacza, że wszystkie twierdzenia są równie niepewne. W rozprawie warto mówić o stopniach uzasadnienia.
Zaplecze redakcyjne
4 — Nauka nie daje formalnej pewności
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
LOKALIZACJA Wprowadzenie, „Deflating science to a realistic and therefore defensible entity”, s. 14; strona PDF 27 | WYKORZYSTANIE rozdz. 1, pkt 5; rozdz. 3, predykcja 8 | STATUS ograniczenie epistemiczne
Przekład roboczy
„Predykcje i wnioski naukowe nigdy nie mogą być pewne, doskonałe ani nieomylne – nic nie zostaje «udowodnione» w formalnym sensie tego słowa.”
Jak wykorzystać
Nadaje język dla końcowych wniosków rozprawy: argumenty z projektu mogą mieć charakter probabilistyczny lub abdukcyjny, ale nie powinny być przedstawiane jako ścisły dowód tezy teologicznej.
Zastrzeżenie
To stanowisko fallibilistyczne. Nie wolno go przekształcać w sceptycyzm totalny ani relatywizm.
Zaplecze redakcyjne
5 — Byt nieobserwowalny: ani automatyczny dowód, ani automatyczne obalenie
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
LOKALIZACJA rozdz. 1, „General description of the knowledge problem”, s. 23; strona PDF 36 | WYKORZYSTANIE rozdz. 1, pkt 3; rozdz. 3, predykcje 2 i 8 | STATUS zasada ostrożności
Przekład roboczy
„Przywołanie nieobserwowalnego bytu, który może wyjaśnić rzeczy obserwowalne, nie znaczy, że byt ten rzeczywiście istnieje; tak samo jego niepostrzeganie nie znaczy, że nie istnieje.”
Jak wykorzystać
Bardzo dobry cytat do rozważań o transcendencji Projektanta. Sama nieobserwowalność nie dyskwalifikuje hipotezy, ale zgodność skutków z hipotezą nie wystarcza jeszcze do ustalenia realnego istnienia przyczyny.
Zastrzeżenie
Wniosek wymaga dalszych testów, porównania hipotez i oceny mocy wyjaśniającej. Cytat jest symetryczny: blokuje zarówno łatwe „Bóg istnieje”, jak i łatwe „Boga nie ma”.
Zaplecze redakcyjne
6 — Retrodukcja jako wnioskowanie od skutku do możliwej przyczyny
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
LOKALIZACJA rozdz. 2, „What, then, is retroduction?”, s. 45; strona PDF 58 | WYKORZYSTANIE rozdz. 1, pkt 3 i 4 | STATUS narzędzie analityczne
Przekład roboczy
„Retrodukcja […] jest procesem tworzenia idei dotyczących przyczyn rzeczy już zaobserwowanych. […] Na podstawie świadectw domyślamy się przyczyny obserwowanych skutków.”
Jak wykorzystać
Można nią opisać strukturę argumentu z projektu: od informacji, dostrojenia lub funkcjonalnego układu części do hipotezy inteligentnej przyczyny. Termin jest bliski abdukcji i wnioskowaniu do najlepszego wyjaśnienia.
Zastrzeżenie
Zimring świadomie używa słowa „guessing”. Nie chodzi o arbitralne zgadywanie, lecz o hipotezę wymagającą dalszego sprawdzania.
Zaplecze redakcyjne
7 — Naukowo użyteczna hipoteza powinna generować nowe skutki
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
LOKALIZACJA rozdz. 2, „Retroduction”, s. 47; strona PDF 60 | WYKORZYSTANIE rozdz. 1, pkt 3-5 | STATUS kryterium testowalności
Przekład roboczy
„Aby hipoteza retrodukcyjna była naukowo użyteczna, musi przynajmniej móc prowadzić do znanego skutku. Musi również prowadzić do innych, dotąd niezaobserwowanych skutków.”
Jak wykorzystać
To jedno z najważniejszych kryteriów do oceny poszczególnych wersji inteligentny projekt. W każdym przypadku warto zapytać: jakie dodatkowe obserwacje różniłyby hipotezę projektu od konkurencyjnych wyjaśnień?
Zastrzeżenie
„Predykcja” może dotyczyć także nowego materiału historycznego lub danych wcześniej nieużytych, nie tylko eksperymentu laboratoryjnego.
Zaplecze redakcyjne
10 — Samo rozumowanie nie identyfikuje faktycznej przyczyny
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
LOKALIZACJA rozdz. 2, „The integration of induction, deduction, and retroduction”, s. 51; strona PDF 64 | WYKORZYSTANIE rozdz. 1, pkt 3; rozdz. 3, predykcja 8 | STATUS ograniczenie inferencji
Przekład roboczy
„Posługując się retrodukcją, nie da się rozstrzygnąć, które z poprawnych retrodukcji są faktycznymi przyczynami. Nie można ocenić prawdopodobieństwa przyczynowości postulowanego bytu za pomocą samego rozumowania.”
Jak wykorzystać
Może stać się metodologicznym progiem między rozdziałem 1 a 3: od „dane są zgodne z inteligencją” do „jakie cechy tej inteligencji wolno przypisać” potrzebne są dodatkowe przesłanki.
Zastrzeżenie
W rozprawie warto jawnie rozdzielić: zgodność, przewagę wyjaśniającą, prawdopodobieństwo i dowód.
Zaplecze redakcyjne
11 — Dodatkowe predykcje jako sposób zawężania hipotez
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
LOKALIZACJA rozdz. 2, „The integration of induction, deduction, and retroduction”, s. 52; strona PDF 65 | WYKORZYSTANIE rozdz. 1, pkt 3 i 4 | STATUS narzędzie metodologiczne
Przekład roboczy
„Identyfikując dodatkowe predykcje i poddając je testom, można oceniać trafność idei retrodukcyjnych.”
Jak wykorzystać
Może posłużyć do zbudowania własnej procedury oceny argumentów z projektu: dane początkowe -> hipotezy konkurencyjne -> dodatkowe konsekwencje -> test porównawczy -> wniosek probabilistyczny.
Zastrzeżenie
Zimring mówi o ocenie trafności, nie o ostatecznym dowodzie. Test może eliminować część hipotez, ale nie usuwa całego niedookreślenia.
Zaplecze redakcyjne
8 — Retrodukcja może trafić w prawdę, lecz nie daje pewności
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
LOKALIZACJA rozdz. 2, „The fallacy of affirming the consequent”, s. 49; strona PDF 62 | WYKORZYSTANIE rozdz. 1, pkt 3 i 5; rozdz. 3, predykcja 8 | STATUS krytyka logiczna
Przekład roboczy
„Potwierdzanie następnika jest nieusuwalnym defektem logicznym samej retrodukcji i samo rozumowanie go nie naprawi. Nie znaczy to, że retrodukcja nie może dać poprawnej odpowiedzi; znaczy tylko, że nigdy nie możemy mieć co do tego pewności.”
Jak wykorzystać
Pozwala precyzyjnie oddzielić poprawność możliwego wyjaśnienia od jego dedukcyjnego dowiedzenia. Nadaje się do dyskusji z retoryką, w której „skutek zgodny z projektem” zostaje utożsamiony z „projektem wykazanym”.
Zastrzeżenie
Wnioskowanie do najlepszego wyjaśnienia nie jest przez to bezwartościowe. Trzeba jednak porównywać hipotezy, szukać niezależnego wsparcia i formułować wniosek stopniowalnie.
Zaplecze redakcyjne
9 — Niedookreślenie: wiele wyjaśnień może pasować do tych samych danych
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
LOKALIZACJA rozdz. 2, „The fallacy of affirming the consequent”, s. 50; strona PDF 63 | WYKORZYSTANIE rozdz. 1, pkt 3-5; rozdz. 3, predykcja 8 | STATUS krytyka logiczna
Przekład roboczy
„Dla każdego wyjaśnienia obserwowanego zjawiska istnieje nieskończenie wiele wyjaśnień alternatywnych, równie zgodnych z dostępnymi danymi.”
Jak wykorzystać
Cytat może wprowadzić problem niedookreślenia hipotezy Projektanta przez dane. Z samych danych nie wynika automatycznie jedna przyczyna ani pełny profil metafizyczny Projektanta.
Zastrzeżenie
„Równie zgodne” nie znaczy „równie prawdopodobne” po uwzględnieniu wiedzy tła, prostoty, zakresu wyjaśnienia i niezależnych świadectw.
Zaplecze redakcyjne
12 — Nietestowalność nie oznacza fałszu
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
LOKALIZACJA rozdz. 3, „Rejection of ideas and hypotheses”, s. 73; strona PDF 86 | WYKORZYSTANIE rozdz. 1, pkt 1 i 5; rozdz. 2, pkt 3 | STATUS demarkacja
Przekład roboczy
„Jeżeli żadna możliwa obserwacja nie może odrzucić teorii, nie czyni to teorii fałszywą; czyni ją jedynie niepodatną na testowanie.”
Jak wykorzystać
Bardzo użyteczne rozróżnienie w sporze o inteligentny projekt: pytanie o prawdziwość hipotezy i pytanie o jej status naukowy nie są tym samym pytaniem.
Zastrzeżenie
Testowalność nie jest jedynym kryterium naukowości, a w naukach historycznych odrzucalność może być pośrednia i oparta na sieci konsekwencji.
Zaplecze redakcyjne
13 — Brzytwa Ockhama nie jest dowodem ontologicznym
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
LOKALIZACJA rozdz. 3, „How to choose ways of maintaining coherence”, s. 97; strona PDF 110 | WYKORZYSTANIE rozdz. 1, pkt 5; rozdz. 3, predykcje 7 i 8 | STATUS zasada ostrożności
Przekład roboczy
„Nie ma szczególnego powodu, dla którego rzeczy musiałyby być proste, choć chcielibyśmy, aby takie były.”
Jak wykorzystać
Przyda się przy przejściu od jedności praw przyrody do jednego Projektanta. Prostota i jedność hipotezy mogą być zaletami metodologicznymi, ale nie stanowią same w sobie dowodu monoteizmu.
Zastrzeżenie
Zimring nie odrzuca oszczędności wyjaśnienia; odmawia jej statusu gwarancji prawdziwości.
Zaplecze redakcyjne
14 — Obserwacja jest „nasycona teorią”
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
LOKALIZACJA rozdz. 6, „Observations are theory-laden”, s. 178; strona PDF 191 | WYKORZYSTANIE rozdz. 1, pkt 3-5 | STATUS kontrola uprzedzeń
Przekład roboczy
„Obserwacje są nasycone teorią, dlatego sposób obserwowania świata zależy od tego, w co już wierzymy. […] Jeżeli świadectwo jest nasycone teorią, nie może być całkowicie obiektywne.”
Jak wykorzystać
Można nim uzasadnić symetryczną analizę założeń zwolenników i krytyków inteligentny projekt: naturalistyczne, teistyczne i materialistyczne przekonania tła wpływają na selekcję i interpretację danych.
Zastrzeżenie
Autor natychmiast dodaje, że nie oznacza to braku obiektywności w ogóle. Zadaniem nauki jest ograniczanie tego źródła błędu.
Zaplecze redakcyjne
15 — Wzór wyglądający na nierandomowy może powstać losowo
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
LOKALIZACJA rozdz. 7, „What random really looks like”, s. 197; strona PDF 210 | WYKORZYSTANIE rozdz. 1, pkt 3-5 | STATUS krytyka probabilistyczna
Przekład roboczy
„Choć sekwencje wyglądające na nierandomowe pojawiają się rzadziej, rzeczywiście się pojawiają. Z punktu widzenia rachunku prawdopodobieństwa nie tylko mogą, lecz nieuchronnie będą się pojawiać.”
Jak wykorzystać
Nadaje się do krytycznej części analizy „złożoności wyspecyfikowanej”. Samo wrażenie wzoru, małe prawdopodobieństwo pojedynczej sekwencji lub regularność nie wystarczają do wniosku o projekcie.
Zastrzeżenie
Trzeba odróżnić wzór wybrany po fakcie od specyfikacji niezależnej od danych oraz prawidłowo określić przestrzeń możliwości i liczbę prób.
Zaplecze redakcyjne
16 — Zdarzenie mało prawdopodobne nie musi mieć szczególnej przyczyny
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
LOKALIZACJA rozdz. 7, „What random really looks like”, s. 198; strona PDF 211 | WYKORZYSTANIE rozdz. 1, pkt 3-5 | STATUS krytyka probabilistyczna
Przekład roboczy
„Sedno jest takie, że zdarzenia mało prawdopodobne będą się zdarzać. […] Bardzo trudno odwieść ludzi od przekonania, że stało się to z jakiegoś powodu. Taki powód nie musi być jednak uzasadniony.”
Jak wykorzystać
Można nim poprzedzić wymóg pozytywnego argumentu: nie wystarczy wskazać niezwykłość wyniku; trzeba wykazać, że hipoteza inteligencji przewiduje dane lepiej niż przypadek, konieczność i inne hipotezy.
Zastrzeżenie
„Przypadek” nie jest jednym prostym modelem. Należy zdefiniować mechanizm losowy i warunki brzegowe, zamiast operować ogólnym słowem.
Zaplecze redakcyjne
17 — Nauka jako praktyka społeczna
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
LOKALIZACJA rozdz. 11, „The individual-society interface in scientific practice”, s. 301; strona PDF 314 | WYKORZYSTANIE rozdz. 1, pkt 1 i 5 | STATUS socjologia nauki
Przekład roboczy
„Choć natura może być zasadniczym arbitrem myśli naukowej, sposób jej badania i interpretowania jest ostatecznie ustalany przez wielki komitet ludzi, złożone reguły i dynamikę – jest zatem konstruktem społecznym.”
Jak wykorzystać
Przyda się do oceny roli recenzji, czasopism, instytutów i konsensusu w sporze o inteligentny projekt. Pozwala uniknąć utożsamienia naukowości z samym posiadaniem instytucji albo z opinią większości.
Zastrzeżenie
Społecznie konstruowane są procedury i interpretacje, nie sama rzeczywistość przyrodnicza. Cytatu nie należy używać jako argumentu, że dane są dowolne.
Zaplecze redakcyjne
18 — Ważne ustępstwo krytyka ID: nieobserwowalność Projektanta nie rozstrzyga
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Fiszka 18. Ważne ustępstwo krytyka inteligentny projekt: nieobserwowalność Projektanta nie rozstrzyga LOKALIZACJA rozdz. 13, „Science, nonscience, and pseudoscience”, s. 365; strona PDF 378 | WYKORZYSTANIE rozdz. 1, pkt 1 i 5; rozdz. 3, predykcja 2 | STATUS bezpośrednio o inteligentny projekt
Przekład roboczy
„inteligentny projekt ma niemal wszystkie konieczne składniki programu naukowego. […] Powodem nie jest to, że nigdy nie można dowieść istnienia inteligentnego projektanta. Nauka nie może bowiem «dowieść» istnienia nieobserwowalnych bytów naukowych.”
Jak wykorzystać
To szczególnie wartościowy cytat z autora krytycznego wobec inteligentny projekt. Pozwala odrzucić zbyt prosty zarzut: „Projektant jest niewidzialny, więc hipoteza nie może być naukowa”.
Zastrzeżenie
Zimring dalej krytykuje inteligentny projekt na innej podstawie. Ponadto opisuje inteligentny projekt bardzo wąsko – jako jednoczesne stworzenie obecnych gatunków – co nie odpowiada całemu spektrum współczesnych ujęć inteligentny projekt.
Zaplecze redakcyjne
19 — Główny zarzut Zimringa wobec ID: brak dedukowalnych następstw
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Fiszka 19. Główny zarzut Zimringa wobec inteligentny projekt: brak dedukowalnych następstw LOKALIZACJA rozdz. 13, „Science, nonscience, and pseudoscience”, s. 365-366; strona PDF 378-379 | WYKORZYSTANIE rozdz. 1, pkt 5; rozdz. 3, predykcje 1 i 4 | STATUS bezpośrednia krytyka inteligentny projekt
Przekład roboczy
„Powodem, dla którego inteligentny projekt nie jest nauką, jest to, że wyników nie da się wydedukować z przesłanek. […] Problem polega na tym, że inteligencja może zrobić cokolwiek zechce.”
Jak wykorzystać
Może stanowić najmocniejszy kontrargument w rozdziale 1.5 i test dla rozdziału 3: czy przypisywane Projektantowi cechy generują określone, ryzykowne oczekiwania, czy jedynie pozwalają dopasować każdą obserwację po fakcie?
Zastrzeżenie
Zarzut trafia najmocniej w hipotezę Projektanta nieograniczonego i używanego ad hoc. Nie obala automatycznie każdej hipotezy projektu, która precyzuje mechanizm, cele lub przewidywalny profil skutków.
Zaplecze redakcyjne
20 — Obalenie ewolucji nie byłoby jeszcze dowodem projektu
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
LOKALIZACJA rozdz. 13, „Science, nonscience, and pseudoscience”, s. 367; strona PDF 380 | WYKORZYSTANIE rozdz. 1, pkt 5 | STATUS bezpośrednia krytyka inteligentny projekt
Przekład roboczy
„Pogląd, że różnorodność gatunków może wyjaśnić wyłącznie ewolucja albo inteligentny projekt i że fałszywość ewolucji czyni inteligentny projekt prawdziwym, jest błędem fałszywej dychotomii.”
Jak wykorzystać
Powinien wejść do części metodologicznej krytyki. Pozwala odróżnić argument negatywny przeciw określonemu mechanizmowi od pozytywnego argumentu na rzecz inteligentnej przyczyny.
Zastrzeżenie
W rozprawie warto porównywać więcej niż dwie hipotezy oraz wykazać, co hipoteza projektu wyjaśnia pozytywnie, a nie tylko czego nie wyjaśnia konkurencja.
Zaplecze redakcyjne
21 — Status naukowy i prawdziwość to dwa odrębne zagadnienia
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
LOKALIZACJA rozdz. 13, „Science, nonscience, and pseudoscience”, s. 367-368; strona PDF 380-381 | WYKORZYSTANIE rozdz. 1, pkt 5; rozdz. 2, pkt 3 | STATUS bezpośrednia ocena inteligentny projekt
Przekład roboczy
„Zarzuty te nie czynią oczywiście teorii inteligentny projekt fałszywą ani nie unieważniają jej badania jako aktywności; sprawiają jedynie, że inteligentny projekt nie jest nauką – w tym ujęciu pseudonauką.”
Jak wykorzystać
Może zamknąć prezentację stanowiska Zimringa: jego konkluzja dotyczy statusu metodologicznego, a nie bezpośredniego dowodu fałszywości tezy metafizycznej.
Zastrzeżenie
To wniosek autora, który trzeba zrekonstruować i ocenić, a nie cytować jako samowystarczający werdykt. Jego opis inteligentny projekt jest częściowo utożsamiony ze specjalnym stworzeniem i młodoziemskim kreacjonizmem.
Zaplecze redakcyjne
22 — Świat przyrody jako arbiter twierdzeń naukowych
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
LOKALIZACJA rozdz. 5, „Observation of the natural world is the arbiter…”, s. 130; strona PDF 143 | WYKORZYSTANIE rozdz. 2, pkt 3; rozdz. 1, pkt 1 | STATUS naturalizm metodologiczny
Przekład roboczy
„Nauka opiera ostateczne kryterium ważności na zjawiskach naturalnych. […] Ostatniego słowa o «prawdzie» nie ma autorytet, objawienie ani tekst definitywny, lecz ciągła obserwacja świata przyrody, według której oceniamy fakty i teorie naukowe.”
Jak wykorzystać
Rdzeń do omówienia naturalizmu metodologicznego: w obrębie nauki rozstrzygają obserwowalne konsekwencje, a nie autorytet teologiczny. Pozwala też oddzielić metodę naukową od pełnej teorii poznania.
Zastrzeżenie
Zdanie dotyczy walidacji twierdzeń naukowych, nie rozstrzyga, że objawienie, filozofia lub teologia nie mogą dostarczać innego rodzaju wiedzy.
Zaplecze redakcyjne
23 — Nauka jest korygowalna i samokorygująca
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
LOKALIZACJA rozdz. 5, „Science is an iterative, corrigible, and self-correcting process”, s. 134; strona PDF 147 | WYKORZYSTANIE rozdz. 2, pkt 3; rozdz. 1, pkt 5 | STATUS naturalizm metodologiczny
Przekład roboczy
„W nauce wszystkie prawdy są prowizoryczne i podlegają ciągłym wyzwaniom wynikającym z nowych obserwacji i eksperymentów.”
Jak wykorzystać
Może określić minimalny standard dojrzałego programu inteligentny projekt: gotowość do wskazania możliwego błędu, korekty własnych modeli i przyjęcia danych niezgodnych z oczekiwaniami.
Zastrzeżenie
Warto unikać przeciwstawiania „korygowalnej nauki” i „niekorygowalnej teologii” w sposób uproszczony. Dyscypliny mają odmienne przedmioty i kryteria, a teologia również rozwija interpretacje.
Zaplecze redakcyjne
24 — Regułowość świata jako założenie nauki
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Materiały robocze – cytaty należy zweryfikować w egzemplarzu źródłowym 9 Fiszka 24. Regułowość świata jako założenie nauki LOKALIZACJA rozdz. 5, „The sine qua non of science: a rule-governed universe”, s. 151; strona PDF 164 | WYKORZYSTANIE rozdz. 2, pkt 3; rozdz. 3, predykcje 3, 6 i 7 | STATUS założenie nauki
Przekład roboczy
„Wszechświat oparty na regułach i niebędący całkowicie losowym jest podstawową przesłanką nauki.”
Jak wykorzystać
Bardzo przydatne dla teologicznej rekonstrukcji racjonalności i czytelności kosmosu. Pokazuje, że nauka zakłada stabilny porządek, który można opisywać i przewidywać.
Zastrzeżenie
U Zimringa jest to przesłanka metodologiczna, nie wniosek o osobowym Logosie. Przejście od regułowości świata do racjonalnego Projektanta wymaga osobnego argumentu filozoficznego.
Zaplecze redakcyjne
25 — Nauka może badać obserwowalne skutki roszczeń nadnaturalnych
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
LOKALIZACJA rozdz. 5, „The sine qua non of science”, s. 152-153; strona PDF 165-166 | WYKORZYSTANIE rozdz. 2, pkt 3 | STATUS granica naturalizmu metodologicznego
Przekład roboczy
„«Rzeczywiste» skutki w świecie przyrody, którym przypisuje się nadnaturalne pochodzenie, mogą być badane naukowo. Dopóki jednak nie zostanie określona reguła obserwowalna jako powtarzalne zjawisko w świecie naturalnym, nie można osiągnąć postępu naukowego.”
Jak wykorzystać
Pomaga zniuansować problem metodologicznego naturalizmu. Nauka może testować skutki przypisywane przyczynie transcendentnej, ale test nie musi identyfikować ostatecznej natury przyczyny.
Zastrzeżenie
Powtarzalny skutek nie dowodzi automatycznie postulowanej przyczyny – nadal działa problem retrodukcji i potwierdzania następnika.
Zaplecze redakcyjne
26 — Wyłączenie metodologiczne nie jest negacją ontologiczną
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
LOKALIZACJA rozdz. 5, „The sine qua non of science”, s. 153; strona PDF 166 | WYKORZYSTANIE rozdz. 2, pkt 3; rozdz. 3, predykcje 2 i 8 | STATUS granica naturalizmu metodologicznego
Przekład roboczy
„Nie znaczy to, że rzeczy nadnaturalne nie mogą istnieć. […] Tego po prostu nie da się badać naukowo.”
Jak wykorzystać
To jeden z najważniejszych fragmentów do odróżnienia naturalizmu metodologicznego od ontologicznego. Brak naukowej testowalności nie jest dowodem nieistnienia rzeczywistości transcendentnej.
Zastrzeżenie
Zimring definiuje „nadnaturalne” jako niepodlegające żadnym regułom. Inne koncepcje teologiczne mogą rozumieć działanie Boga jako regularne lub dostępne pośrednio przez skutki.
Zaplecze redakcyjne
27 — Nauka nie może naukowo zanegować istnienia Boga
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
LOKALIZACJA rozdz. 4, „Why study of supernatural cognitions cannot be a science”, s. 120; strona PDF 133 | WYKORZYSTANIE rozdz. 2, pkt 3; rozdz. 3, predykcja 8 | STATUS granica kompetencji nauki
Przekład roboczy
„Jeżeli ktoś neguje istnienie Boga, nie czyni tego naukowo; nie jest to kwestia, którą nauka może rozstrzygnąć.”
Jak wykorzystać
Bardzo mocny cytat przeciw utożsamianiu metodologicznego naturalizmu z ateizmem. Może być osią polemiki z wnioskami metafizycznego naturalizmu wyprowadzanymi z sukcesu nauk.
Zastrzeżenie
Autor nie twierdzi, że o Bogu nie można racjonalnie mówić w filozofii lub teologii; określa jedynie granice nauk empirycznych.
Zaplecze redakcyjne
28 — Hipoteza naukowa musi dopuszczać zmianę pod wpływem doświadczenia
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Materiały robocze – cytaty należy zweryfikować w egzemplarzu źródłowym 10 Fiszka 28. Hipoteza naukowa musi dopuszczać zmianę pod wpływem doświadczenia LOKALIZACJA rozdz. 4, „Why study of supernatural cognitions cannot be a science”, s. 118; strona PDF 131 | WYKORZYSTANIE rozdz. 1, pkt 5; rozdz. 2, pkt 3; rozdz. 3, predykcje 4 i 8 | STATUS test odrzucalności
Przekład roboczy
„Jeżeli żaden wynik doświadczenia w żadnych okolicznościach nie może wymusić zmiany w sieci przekonań, nie można uprawiać nauki.”
Jak wykorzystać
Może działać jako pytanie kontrolne dla każdej wersji argumentu z projektu: jaka obserwacja osłabiłaby hipotezę, zmieniła jej parametry albo skłoniła do jej porzucenia?
Zastrzeżenie
Zimring przyjmuje mocny model dedukowalnych konsekwencji. W naukach historycznych zmiana może dotyczyć całej sieci hipotez, a nie pojedynczego zdania.