Tomasz z Akwinu, 2009- Byt i istota

CYTAT „Taką możliwość dawała wiara przyjmująca fakt stworzenia świata (creatio). Dlatego pierwszym filozofem, który mówi rzeczywiście o istnieniu, jest arabski myśliciel Awicenna, który wychodzi od faktu stworzenia. Zasadnicze pytanie metafizyki [...] «Dlaczego istnieje raczej coś niż nic» jest więc w naszej zachodniej kulturze pochodzenia biblijnego”.

CYTAT „[Tomasz wykazuje], że wszystkie byty poza Bogiem składają się z istoty i istnienia. Sprecyzował zarazem rolę, jaką pełni istnienie we wszystkich bytach stworzonych, stwierdzając, że pełni ono w bycie złożonym rolę aktu, tak jak istota -rolę możności”.

CYTAT „Teoria istnienia Tomasza nie jest doktryną teologiczną, nie wychodzi bowiem z interpretacji Biblii, choć i nie wyklucza takiej inspiracji, lecz wywodzi się z koncepcji bytu, jaką zapoczątkował w swej Metafizyce Arystoteles. Jest więc par excellence teorią filozoficzną”.

CYTAT „Trzeba zatem ustalić znaczenie tych terminów, aby nie przyszło nam błądzić z powodu ich nieznajomości, określić sposób, w jaki istota znajduje się w różnych rzeczach oraz wyjaśnić, jaki stosunek zachodzi między nią a pojęciami logicznymi rodzaju, gatunku i różnicy”.

CYTAT „Bytem w pierwszym znaczeniu może być natomiast tylko to, czemu odpowiada coś w rzeczywistości, ślepota więc i wszelkiego rodzaju braki nie będą w tym znaczeniu bytami. [...] Nazwę istoty bierzemy od bytu w pierwszym jego znaczeniu”.

CYTAT „W duszy i inteligencji nie może więc być w żadnym wypadku złożenia z materii i formy - istota ich nie jest złożona, tak jak w substancjach cielesnych - jest jednak w nich złożenie z formy i istnienia”.

CYTAT „Mogę bowiem zrozumieć, czym jest człowiek albo feniks, a jednak nie wiedzieć, czy istnieją one w rzeczywistości. Istnienie jest więc czymś różnym od istoty, chyba że istnieje jakaś rzecz, której istotą jest istnienie”.

CYTAT „Pozostaje więc, że taka rzecz, której istotą jest istnienie, może być tylko jedna. Stąd trzeba przyjąć, że w jakiejkolwiek innej rzeczy oprócz tej właśnie, czym innym jest jej istnienie i czym innym jej istota, natura lub forma”.

CYTAT „Każda więc rzecz, której istnienie nie utożsamia się ze swą istotą, musi otrzymać istnienie od czegoś innego. [...] Trzeba z konieczności przyjąć, że istnieje jakaś rzecz, która jest przyczyną istnienia wszystkich rzeczy i że ta przyczyna jest tylko istnieniem”.

CYTAT „Trzeba więc przyjąć, że sama istota lub forma, jaką jest inteligencja, pozostaje w możności do istnienia, które otrzymuje od Boga, a istnienie to jest aktem tej istoty”.

CYTAT „Pierwszy sposób odnosi się do Boga, którego istotą jest jego własne istnienie”.

CYTAT „Boga nie można zaliczyć do żadnego rodzaju, ponieważ wszystko, co należy do rodzaju, musi mieć istotę różną od swego istnienia. [...] To istnienie, które jest Bogiem, jest takie, że niczego nie można do niego dodać. Dzięki swej niezłożoności jest istnieniem różnym od wszelkich innych istnień”.

CYTAT „Bóg, chociaż jest tylko istnieniem, nie jest pozbawiony jednak innych doskonałości i szlachetnych wartości. Przeciwnie posiada doskonałości właściwe wszystkim innym rodzajom bytów [...] lecz posiada je w stopniu wyższym niż wszystkie inne byty”.

CYTAT „Wyjątek stanowi tylko Byt Pierwszy, nieskończenie prosty, który nie mieści się ani w rodzaju, ani w gatunku, który nie może być zdefiniowany z racji swej prostoty”.