Omówienie źródła
Bibliografia doktoratu
Pełny widok tekstowy: wszystkie sekcje są rozwinięte i znajdują się w jednym dokumencie HTML.
Sober, Elliott. The Nature of Selection: Evolutionary Theory in Philosophical Focus. Chicago–London: The University of Chicago Press, 1993. Pierwodruk: MIT Press, 1984; posiadany egzemplarz z późniejszej serii dodruków.
391 stron PDF, obejmujących strony wstępne, dwie części z dziewięcioma rozdziałami, bibliografię i indeks do drukowanej s. 383. Metryka wskazuje wydanie University of Chicago Press 1993 oraz pierwodruk i copyright 1984. Linia dodruków zawiera lata 01 00 99 98 97; data 2014 z nazwy pliku nie występuje w metryce.
Książka analizuje strukturę pojęciową teorii doboru naturalnego i filozoficzne problemy związane z jej wyjaśniającą rolą. Pierwsza część dotyczy dostosowania, selekcji, adaptacji, przypadku i przyczynowości. Sober rozpatruje zarzut tautologiczności teorii, odróżnia przewidywanie od wyjaśniania i zestawia myślenie populacyjne z esencjalizmem. Szczególne znaczenie ma rozróżnienie między obiektami podlegającymi selekcji a właściwościami, ze względu na które selekcja zachodzi. Druga część koncentruje się na sporze o jednostki doboru: geny, organizmy, grupy i gatunki. Autor bada altruizm, korzyści grupowe, redukcjonizm oraz użycie korelacji i wariancji w identyfikowaniu procesów przyczynowych. Zakończenie przedstawia wielopoziomową strukturę możliwych mechanizmów selekcji, oddzielając uporządkowanie pojęć od empirycznego rozstrzygnięcia, które mechanizmy rzeczywiście działają. Praca jest adresowana do biologów i filozofów; wykorzystuje przykłady biologiczne, modele oraz argumenty dotyczące ogólnej metodologii nauk.
filozofia biologii; dobór naturalny; dostosowanie; adaptacja; jednostki doboru; dobór grupowy; dobór genowy; dobór gatunkowy; altruizm; przyczynowość; przypadek; wyjaśnienie naukowe; myślenie populacyjne; esencjalizm
Acknowledgments ix
Introduction 1
PART I
Fitness, Selection, Adaptation
Chapter 1
Evolutionary Theory as a Theory of Forces 13
1.1. The Prehistory of a Concept 15
1.2. History and Theory 20
1.3. Zero-Force States 31
1.4. Darwinian Fitness 38
1.5. Source Laws and Supervenience 47
Chapter 2
The Tautology Problem 61
2.1. A Good Tautology Is Hard to Find 63
2.2. A Little A Priori Truth Never Hurt Anyone 74
Chapter 3
Survival, Reproduction, Causation 87
3.1. Fitness Is Causally Inert 88
3.2. Selection Of and Selection For 97
Chapter 4
Chance 103
4.1. The Randomness of Mutation 104
4.2. Deterministic and Stochastic Processes 110
4.3. What Laplace's Demon Would Be Missing 118
Chapter 5
Explanation 135
5.1. Explanation and Prediction 136
5.2. Variational and Developmental Explanation 147
5.3. Population Thinking and Essentialism 155
Chapter 6
Adaptation 171
6.1. Selection and Improvement 172
6.2. Retrospect and Prospect 196
PART II
The Group Above and the Gene Below
Chapter 7
Beginnings 215
7.1. Historical Background 215
7.2. Transitivity and Context Dependence 226
7.3. Parsimony 234
7.4. Representability 241
7.5. The Unit of Replication 249
7.6. Adaptation and Artifact 255
7.7. Group Selection without Altruism 262
7.8. The Analysis of Variance 266
Chapter 8
Causality 277
8.1. Object and Property 278
8.2. Coronaries and Correlations 281
8.3. Fine-Tuning 288
Chapter 9
Consequences 301
9.1. The Selfish Gene or the Artifactual Allele? 302
9.2. Group Selection in Focus 314
9.3. Altruism and Averaging 325
9.4. Species Selection 355
References 369
Index 379
Contents vii
Jasność jest trudna w rozwijającej się nauce. Jest trwałym celem, możliwym rezultatem wysiłku, ale nigdy nie zostaje osiągnięta raz na zawsze. […] Bardziej podstępny niż mgła jest miraż.
w rozprawie: rozdział pierwszy, punkt 5 – Krytyka inteligentny projekt; R2.3 – naturalizm metodologiczny. Funkcja argumentacyjna: Rama metodologiczna dla całego sporu: dojrzewanie teorii nie usuwa potrzeby ciągłego porządkowania pojęć.
Można otworzyć nim podrozdział metodologiczny, podkreślając, że zarówno inteligentny projekt, jak i jego krytycy powinni unikać pozornej jasności uzyskanej przez niejawne założenia.
Cytat nie rozstrzyga sporu o projekt. Uzasadnia potrzebę analizy pojęć i argumentów.
filozofia nauki; jasność pojęciowa; miraż; metodologia
Jedno wrażenie wzrokowe może powstać na wiele sposobów. Wrażenie oazy może być spowodowane rzeczywistą oazą na horyzoncie albo czymś innym. […] Gdy ulegamy złudzeniu, popełniamy błąd we wnioskowaniu od skutku do przyczyny.
w rozprawie: rozdział pierwszy, punkt 3 – dane świadczące o inteligencji; rozdział pierwszy, punkt 5 – krytyka inteligentny projekt; R3.8 – granice rekonstrukcji Projektanta. Funkcja argumentacyjna: Ogólna przestroga przed utożsamieniem obserwowanego wzorca z jedną uprzywilejowaną przyczyną.
Zastosuj jako kryterium oceny argumentu: najpierw zidentyfikuj obserwowany skutek, następnie porównaj kilka możliwych przyczyn, zamiast przechodzić bezpośrednio od „wygląda na projekt” do „zostało zaprojektowane”.
Sober nie twierdzi, że wnioskowanie przyczynowe jest niemożliwe; twierdzi, że wymaga ono porównania alternatyw.
wnioskowanie przyczynowe; skutek; przyczyna; ID
Uczeni próbują scharakteryzować zakres możliwych przyczyn ewolucji, a następnie ustalić, która z tych możliwości rzeczywiście zaszła. To, co rzeczywiste, rozumie się przez wcześniejsze umieszczenie tego w przestrzeni możliwości.
w rozprawie: rozdział pierwszy, punkt 3; rozdział pierwszy, punkt 5; R2.3. Funkcja argumentacyjna: Uzasadnienie kontrastywnego modelu testowania hipotez.
Może posłużyć do zbudowania schematu: dane D należy oceniać względem H-inteligentny projekt oraz konkretnych hipotez naturalistycznych, a nie względem pustej kategorii „przypadku”.
Samo wyliczenie możliwości nie wystarcza; każda z nich musi mieć określone przewidywania lub prawdopodobieństwa danych.
alternatywy; wyjaśnienie; testowanie hipotez; metodologia
E. Sober, The Nature of Selection, rozdz. 1, s. 14 (PDF: 24).
Dobór naturalny jest jednym rodzajem przyczyny. Selekcja może powodować ewolucję, lecz istnieją inne mechanizmy zdolne wywoływać ten sam skutek.
w rozprawie: rozdział pierwszy, punkt 4 – dane biologiczne; rozdział pierwszy, punkt 5 – krytyka inteligentny projekt. Funkcja argumentacyjna: Porządkuje język: „ewolucja” nie oznacza wyłącznie „doboru naturalnego”.
Przy omawianiu krytyki mechanizmów darwinowskich oddziel: fakt zmiany ewolucyjnej, wspólne pochodzenie, dobór, dryf, mutację i ograniczenia rozwojowe. Krytyka jednego mechanizmu nie obala automatycznie pozostałych tez.
Cytat nie ocenia, który mechanizm był najważniejszy w konkretnym przypadku.
dobór naturalny; mechanizmy ewolucji; rozróżnienia
E. Sober, The Nature of Selection, rozdz. 1, s. 19 (PDF: 29).
Przy braku wiarygodnego mechanizmu alternatywnego argument z projektu zasługiwał na poważne traktowanie. Wkładem Darwina było rozwinięcie alternatywy nieteistycznej.
w rozprawie: rozdział pierwszy, punkt 2 – historia inteligentny projekt; R2.2 – teologia naturalna. Funkcja argumentacyjna: Krótka, wyważona charakterystyka zmiany sytuacji argumentacyjnej po Darwinie.
Może stanowić łącznik między Paleyem a współczesnym inteligentny projekt: pojawienie się mechanizmu naturalistycznego zmieniło ciężar dowodu, dlatego nowy argument z projektu musi odnosić się do realnej mocy wyjaśniającej teorii ewolucyjnej.
„Alternatywa nieteistyczna” nie jest równoznaczna z logicznym obaleniem teizmu ani z dowodem metafizycznego naturalizmu.
Paley; Darwin; historia argumentu z projektu; teologia naturalna
Gdy cecha staje się rozpowszechniona w populacji, jednym możliwym wyjaśnieniem jest dobór darwinowski działający między osobnikami. Jednak, jak w każdym wnioskowaniu od skutku do przyczyny, trzeba uznać, że dany skutek może być teoretycznie wytworzony na różne sposoby.
w rozprawie: rozdział pierwszy, punkt 3; rozdział pierwszy, punkt 5. Funkcja argumentacyjna: Bezpośrednia reguła dla oceny konkurencyjnych wyjaśnień pochodzenia cechy.
W analizie struktur biologicznych nie wystarczy wskazać, że jedna hipoteza „potrafi” je wyjaśnić. Trzeba zestawić jej przewidywania z przewidywaniami innych mechanizmów.
Możliwość alternatywy nie przesądza jej prawdziwości; wymaga osobnych danych.
wieloprzyczynowość; cecha biologiczna; konkurencja wyjaśnień
Selekcja działająca na szczęki może „zabrać ze sobą” podbródki jako pasażerów na gapę. […] Jeżeli ograniczenia konstrukcyjne wiążą cechy w pakiety, zdolność doboru naturalnego do wytwarzania nowości zostaje ograniczona.
w rozprawie: rozdział pierwszy, punkt 4; rozdział pierwszy, punkt 5. Funkcja argumentacyjna: Krytyka prostego adaptacjonizmu: nie każda uporządkowana cecha powstała dlatego, że sama była przedmiotem selekcji.
Przy analizie „celowości” struktur rozróżnij adaptację, produkt uboczny, korelację rozwojową i ograniczenie konstrukcyjne. To wzmacnia rozprawę, bo zawęża argument projektowy do przypadków odpornych na takie wyjaśnienia.
Ograniczenia doboru nie stanowią same przez się dowodu projektu.
adaptacjonizm; produkt uboczny; plejotropia; ograniczenia
E. Sober, The Nature of Selection, rozdz. 4, s. 104-105 (PDF: 114-115).
Losowość mutacji nie oznacza, że mutacje są ze swej natury nieprzewidywalne. […] Obronna treść twierdzenia, że mutacja jest losowa, polega po prostu na tym, iż mutacje nie zachodzą dlatego, że byłyby korzystne.
w rozprawie: rozdział pierwszy, punkt 4; rozdział pierwszy, punkt 5; R3.4; R3.8. Funkcja argumentacyjna: Usuwa częste nieporozumienie semantyczne w sporze o przypadek, cel i kierowanie ewolucją.
Zastosuj do wykazania, że biologiczne „random” jest tezą o braku korelacji z przyszłą korzyścią, nie zaś automatyczną tezą o metafizycznym braku przyczyny, prawa czy Opatrzności.
Nie należy z tego wyprowadzać tezy, że mutacje są projektowane; cytat jedynie ogranicza znaczenie terminu „losowy”.
mutacja; losowość; przyczynowość; teleologia
Świat, w którym żyjemy, może być po prostu taki, że na pewne pytania bardzo trudno odpowiedzieć. W takim razie trudności biologów z zastosowaniem teorii mogą być oznaką nie jej niedoskonałości, lecz adekwatności.
w rozprawie: rozdział pierwszy, punkt 5; R2.3; R3.8. Funkcja argumentacyjna: Antidotum na argument z aktualnej luki wyjaśniającej.
Przy krytyce inteligentny projekt zaznacz, że brak pełnej rekonstrukcji historycznej może wynikać ze złożoności świata i nie musi oznaczać braku przyczyny naturalnej. Analogicznie, naturalista nie powinien traktować przyszłego wyjaśnienia jako już posiadanego.
Cytat chroni teorię przed zbyt szybkim odrzuceniem, ale nie immunizuje jej przed testami i falsyfikacją konkretnych modeli.
argument z luk; złożoność; stosowalność teorii; pokora epistemiczna
Ponieważ populacje biologiczne muszą być skończone, nie ulega wątpliwości, że przypadek odgrywa rolę w ewolucji. Biologów interesuje nie to, czy jest to prawdą, lecz jak ważna była rola przypadku.
w rozprawie: rozdział pierwszy, punkt 4; rozdział pierwszy, punkt 5; R3.4. Funkcja argumentacyjna: Przenosi dyskusję z fałszywego „przypadek albo projekt” na empiryczne pytanie o zakres i wagę procesów stochastycznych.
Można użyć przy omawianiu dryfu genetycznego i kontyngencji, wskazując, że obecność przypadku na jednym poziomie opisu nie rozstrzyga teologicznej kwestii sensu całości.
Sober mówi o roli statystycznego przypadku w modelach biologicznych, nie o przypadku jako ostatecznej zasadzie metafizycznej.
przypadek; dryf genetyczny; stochastyczność; kontyngencja
Zdania, które pozwalają przewidzieć zdarzenie, mogą nie wyjaśniać, dlaczego ono zachodzi.
w rozprawie: rozdział pierwszy, punkt 3; rozdział pierwszy, punkt 5; R2.2. Funkcja argumentacyjna: Rozdziela dwa kryteria sukcesu teorii: trafność predykcyjną i adekwatność wyjaśniającą.
Może wesprzeć analizę pytania, czy argument z projektu ma tylko „dopasowywać” dane, czy także wskazywać mechanizm przyczynowy. To samo kryterium należy stosować do modeli naturalistycznych.
Brak pełnego mechanizmu nie odbiera automatycznie wartości predykcyjnej; trzeba wyraźnie wskazać, o jaki typ sukcesu chodzi.
wyjaśnienie; przewidywanie; mechanizm; filozofia nauki
Jeżeli cecha neutralna jest plejotropowo związana z cechą korzystną, może pojawić się wskutek doboru naturalnego. Została wyselekcjonowana, ale nie znaczy to, że jest adaptacją, ponieważ nie zachodził dobór ze względu na tę cechę.
w rozprawie: rozdział pierwszy, punkt 4; rozdział pierwszy, punkt 5. Funkcja argumentacyjna: Precyzuje różnicę między historyczną przyczyną rozpowszechnienia cechy a aktualną funkcją lub korzyścią.
Przy omawianiu celowości biologicznej wskaż, że użyteczność cechy dzisiaj nie dowodzi, iż ta użyteczność wyjaśnia jej powstanie.
To argument przeciw naiwnemu przypisywaniu adaptacji, nie przeciw istnieniu realnych adaptacji.
adaptacja; selection for; plejotropia; funkcja
To, że wyjaśnienie odwołujące się do selekcji indywidualnej jest możliwe, nie pokazuje jeszcze, że jest prawdziwe. […] Trzeba starannie odróżniać możliwy skutek procesu ewolucyjnego (korzyść grupową) od jednej z jego możliwych przyczyn (selekcji grupowej).
w rozprawie: rozdział pierwszy, punkt 3; rozdział pierwszy, punkt 5; R3.8. Funkcja argumentacyjna: Dwustronne kryterium dyscypliny: zarówno naturalistyczna, jak i projektowa możliwość musi być niezależnie uzasadniona.
Wprost przenieś strukturę rozumowania na inteligentny projekt: „inteligencja mogłaby to spowodować” nie równa się „inteligencja to spowodowała”; analogicznie „dobór mógłby” nie równa się „dobór faktycznie”.
Cytat dotyczy selekcji grupowej, ale jego forma logiczna ma szersze zastosowanie.
możliwość; prawdziwość; skutek; przyczyna
NS-14 | Korelacja nie jest ani wystarczająca, ani konieczna dla
Korelacja nie jest zatem wystarczająca dla przyczynowości. […] Korelacja nie jest też konieczna dla przyczynowości.
w rozprawie: rozdział pierwszy, punkt 3; rozdział pierwszy, punkt 5. Funkcja argumentacyjna: Podstawowa reguła kontroli argumentów opartych na współwystępowaniu cech, informacji i funkcji.
Przy analizie danych wskazywanych przez inteligentny projekt oddziel statystyczne współwystępowanie od modelu przyczynowego; sprawdź także czynniki maskujące i wspólne przyczyny.
Brak prostej korelacji nie wyklucza związku przyczynowego, a jej obecność go nie dowodzi.
korelacja; przyczynowość; konfundowanie; dane