Bibliografia doktoratu
Schönborn, Christoph, 2007- Chance or Purpose?
Pełny widok tekstowy: wszystkie sekcje są rozwinięte i znajdują się w jednym dokumencie HTML.
Omówienie źródła
Contents
Foreword to the German Edition
- Creation and Evolution — The Current Debate
- Creation: Where Does It Come from and Where Is It Going?
- Theology of Creation and the Worldview of Natural Science
- Not Losing Wonder
- “In the Beginning, God Created …” (Genesis 1:1)
- Belief in Creation as Fanaticism?
- An Outline of the Theology of Creation
- What Is the Beginning?
- Creation and the Freedom of God
- “He Created Everything according to Its Kind” (cf. Genesis 1:11)
- A Look at the Biblical Message about Creation
- Everything Is Created
- Variety Is What God Wills
- Order in Variety
- Evolution and Ascent
- Creation or Nature?
- The Common Bond of Creatureliness
- Creation to the Glory of God
- “He Upholds the Universe by His Word of Power” (Hebrews 1:3)
- God Is at Work in the World — A Poetical Approach
- Creation and Providence
- Evolution as a Matter of Belief?
- Continuing Providence
- New Things in Creation
- The Incredible Wealth of Variety
- “You Guide Everything …” — God’s Guidance and the World’s Suffering
- Critical Questions Put to Belief
- In Search of an Answer
- The Best of Worlds?
- Everything That Is, Is Good — But Limited
- Can Evil Even Be Good?
- Pointers toward an Answer
- “. . . Little Less Than God” (Psalm 8:6) — Man as the Crown of Creation?
- The World Was Created for the Sake of Man
- Man — A Part of Nature
- Immersed in the Stream of Things Coming into Existence
- The Small Distinction
- The Choice between Reason and Irrationality
- “The Fly Was Created before You”
- “All Things Were Created for Him” (Colossians 1:16) — Christ — The Goal of Creation
- Christ — Creator of the World
- “In Him All Things Hold Together”
- Easter as a New Creation
- Teilhard de Chardin — Witness to Christ
- “Subdue the Earth” (Genesis 1:28) — Responsibility for Creation
- Man’s Dominion in the World
- Listening to Creation
- Right and Wrong Understandings of Dominion
- Responsibility for Creation and Science
- Summary and Prospect
- Two Ways of Looking at Things — Two Stories
- Neo-Darwinism and Neo-Liberalism
- Neo-Darwinism and the Pedagogy of Fitness
- The Struggle for an Ethics of Life
- Conclusion
Endnotes
Fiszki (20)
C1 — Stworzenie, cel i pytanie o projekt
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Miejsce w rozprawie
2.1, 2.2, 3.4 Funkcja rama teologiczno-metafizyczna
Lokalizacja
C. Schönborn, Chance or Purpose?, rozdz. I, “Creation: Where Does It Come from and Where Is It Going?”, strona PDF 12.
Przekład roboczy
Jeżeli pytanie o początki („Skąd pochodzimy?”) jest nierozdzielne od pytania o kres („Dokąd zmierzamy?”), to pytanie o stworzenie zawsze dotyczy również celu rzeczy. Jest zatem pytaniem o plan, o „projekt” lub „zamysł”.
Jak wykorzystać
Dobry cytat programowy dla przejścia od danych o projekcie do teologii stworzenia. Pokazuje jednak, że „design” w teologii obejmuje nie tylko strukturę, ale także początek i cel.
Zastrzeżenie
Nie utożsamiaj automatycznie teologicznego „zamysłu” z technicznymi kryteriami detekcji projektu w inteligentny projekt.
Zaplecze redakcyjne
C2 — Stwórca nie jest zegarmistrzem, który odszedł
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Miejsce w rozprawie
2.1, 3.2, 3.4 Funkcja krytyka deizmu / opatrzność
Lokalizacja
Schönborn, rozdz. I, “Creation: Where Does It Come from and Where Is It Going?”, strona PDF 12.
Przekład roboczy
Bóg nie jest jedynie Stwórcą, który kiedyś wprawił wszystko w ruch, jak zegarmistrz sporządzający zegar działający odtąd samodzielnie; podtrzymuje on stworzenie i prowadzi je ku celowi. Według wiary chrześcijańskiej stworzenie nie jest po prostu zakończone, lecz znajduje się in statu viae – w drodze.
Jak wykorzystać
Pozwala odróżnić chrześcijańską teologię stworzenia od deistycznego obrazu projektu jako jednorazowego ustawienia warunków początkowych.
Zastrzeżenie
W rozdziale o inteligentny projekt warto sprawdzić, czy poszczególni autorzy postulują działanie początkowe, „front-loading”, czy interwencje w historii życia.
Zaplecze redakcyjne
C3 — Wiara rozumna przeciw fideizmowi
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Miejsce w rozprawie
2.2, 3.8 Funkcja uzasadnienie teologii naturalnej i jej granic
Lokalizacja
Schönborn, rozdz. I, strona PDF 12-14.
Przekład roboczy
Ślepa wiara, wymagająca jedynie skoku w to, co całkowicie niepewne i nieznane, nie byłaby wiarą ludzką. […] Wiara bez poznania, bez możliwości dowiedzenia się czegokolwiek o Stwórcy i bez zdolności rozumu do uchwycenia czegokolwiek o Nim, nie byłaby wiarą chrześcijańską.
Jak wykorzystać
Wspiera tezę, że rozumowe wnioskowanie o Stwórcy jest teologicznie dopuszczalne i potrzebne, choć nie zastępuje Objawienia.
Zastrzeżenie
Schönborn nie twierdzi tu, że każdy konkretny argument z projektu jest poprawny; uzasadnia jedynie możliwość i potrzebę poznania rozumowego.
Zaplecze redakcyjne
C4 — Kontyngencja stworzenia jako warunek badania naukowego
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Miejsce w rozprawie
2.1, 2.2, 3.3, 3.6 Funkcja teologia stworzenia i inteligibilność świata
Lokalizacja
Schönborn, rozdz. I, strona PDF 14.
Przekład roboczy
Dopiero przekonanie, że świat jest stworzony, że nie jest boski, że jest skończony i „kontyngentny”, a nie konieczny – że równie dobrze mógłby nie istnieć – umożliwiło badanie świata i wszystkiego, co w nim istnieje, ze względu na nie samo.
Jak wykorzystać
Cytat łączy klasyczną doktrynę stworzenia z autonomią nauk przyrodniczych. Może wspierać trzecią i szóstą predykcję: racjonalność źródła oraz czytelność świata.
Zastrzeżenie
Twierdzenie historyczne o genezie nowożytnej nauki wymaga podparcia literaturą historycznonaukową, nie tylko świadectwem teologicznym.
Zaplecze redakcyjne
C5 — Rozum Stwórcy i autonomia praw przyrody
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Miejsce w rozprawie
2.1, 2.3, 3.3, 3.6 Funkcja model relacji Stwórca -stworzenie
Lokalizacja
Schönborn, rozdz. I, strona PDF 14.
Przekład roboczy
Za rzeczami w świecie stoi rozum Stwórcy, który wszystko przekracza. […] Rzeczy zostały niejako wyzwolone ku własnemu istnieniu. […] W tym sensie mają własną autonomię, własne prawa, niezależność i własny byt.
Jak wykorzystać
Bardzo użyteczny dla uniknięcia konkurencyjnego obrazu Boga i przyczyn naturalnych. Projekt teologiczny nie musi oznaczać braku autonomii praw i procesów.
Zastrzeżenie
Zwrot „za rzeczami” ma sens metafizyczny, a nie przestrzenny ani mechanistyczny.
Zaplecze redakcyjne
C6 — Creatio ex nihilo – projekt Boga nie jest obróbką zastanego materiału
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Miejsce w rozprawie
2.1, 3.2, 3.4 Funkcja klasyczna doktryna stworzenia
Lokalizacja
Schönborn, rozdz. I, strona PDF 15.
Przekład roboczy
Stworzenie z niczego, absolutny i suwerenny akt stwórczy opisany w Biblii, jest czymś wyjątkowym. Ma to podstawowe znaczenie dla rozumienia stworzenia jako obdarzonego zamierzoną przez Boga niezależnością.
Jak wykorzystać
Pozwala wykazać, że analogia między ludzkim projektantem a Bogiem jest ograniczona: ludzki twórca porządkuje zastany materiał, Bóg udziela istnienia.
Zastrzeżenie
To ważna korekta wobec łatwego przejścia od wykrycia „inżynierii” biologicznej do pełnej chrześcijańskiej doktryny stworzenia.
Zaplecze redakcyjne
C7 — „Księga stworzenia” i czytelność świata
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Miejsce w rozprawie
3.3, 3.6, 3.7 Funkcja argument z inteligibilności
Lokalizacja
Schönborn, rozdz. I, “Theology of Creation and the Worldview of Natural Science”, strona PDF 15-16.
Przekład roboczy
Bóg napisał tę księgę i dał człowiekowi rozum, aby mógł odczytywać jej treść. Księga została zapisana czytelnym pismem -niełatwym do rozszyfrowania, lecz możliwym do odczytania. Cała praca nauki polega na odkrywaniu porządku, praw i powiązań.
Jak wykorzystać
Jeden z najlepszych cytatów dla szóstej predykcji o komunikatywności świata oraz trzeciej o racjonalności źródła.
Zastrzeżenie
Metafora księgi natury jest teologiczno-filozoficzna; sama skuteczność matematyki nie wskazuje jeszcze jednoznacznie pełnej tożsamości autora.
Zaplecze redakcyjne
C8 — Wiara w Stwórcę nie jest przeszkodą dla nauki
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Miejsce w rozprawie
2.3, 3.3 Funkcja teza harmonii rozumu i wiary
Lokalizacja
Schönborn, rozdz. I, strona PDF 16.
Przekład roboczy
Wiara w Boga jako Stwórcę nie jest przeszkodą – przeciwnie. Dlaczego przekonanie, że wszechświat ma Stwórcę, miałoby stać na drodze nauki? Dlaczego miałoby być problemem, jeśli badacze rozumieją swoją pracę jako „studiowanie księgi stworzenia”?
Jak wykorzystać
Może być użyty jako teza otwierająca analizę naturalizmu metodologicznego: religijna interpretacja całości nie musi zmieniać procedury badań szczegółowych.
Zastrzeżenie
Dla równowagi należy zestawić cytat z historycznymi przypadkami konfliktów i z krytyką Scott.
Zaplecze redakcyjne
C9 — Kiedy wypowiedź naukowca staje się filozofią
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Miejsce w rozprawie
2.3, 3.8 Funkcja krytyka naturalizmu metafizycznego
Lokalizacja
Schönborn, rozdz. I, strona PDF 19.
Przekład roboczy
Nie są to właściwie wypowiedzi naukowe, lecz filozoficzne. Można je w pewnym stopniu uznać za wyznania wiary. […] Tego rodzaju przekraczanie granic kompetencji nie jest nauką, lecz ideologią – sposobem patrzenia na świat.
Jak wykorzystać
Daje jasne kryterium rozróżnienia między teorią ewolucji a „ewolucjonizmem” jako światopoglądem. Dobrze współgra ze Scott, która oddziela naturalizm metodologiczny od filozoficznego.
Zastrzeżenie
Sam fakt filozoficznego charakteru wypowiedzi nie oznacza jej fałszywości; oznacza, że wymaga argumentacji filozoficznej, a nie autorytetu nauki.
Zaplecze redakcyjne
C10 — Warunek harmonii: respektowanie granic metod
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Miejsce w rozprawie
2.3 Funkcja zasada dialogu nauka – wiara
Lokalizacja
Schönborn, rozdz. I, strona PDF 19.
Przekład roboczy
Nie widzę trudności w połączeniu wiary w Stwórcę z teorią ewolucji, pod jednym warunkiem: że respektowane będą granice teorii naukowej. […] Jeżeli nauka pozostaje przy własnych metodach, nie może wejść w konflikt z wiarą.
Jak wykorzystać
Dobry fragment do tezy, że konflikt pojawia się zwykle nie między poprawnie rozumianą nauką i wiarą, lecz między konkurencyjnymi interpretacjami filozoficznymi.
Zastrzeżenie
Sformułowanie wymaga doprecyzowania, co Schönborn rozumie przez granice nauki i jakie roszczenia inteligentny projekt uważa za naukowe, filozoficzne lub teologiczne.
Zaplecze redakcyjne
C12 — Cztery elementy teologii stworzenia
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Miejsce w rozprawie
2.1, 3.8 Funkcja syntetyczny schemat doktrynalny
Lokalizacja
Schönborn, rozdz. II, “An Outline of the Theology of Creation”, PDF s. 23-24.
Przekład roboczy
Doktryna stworzenia zakłada absolutny początek – wolne i suwerenne udzielenie istnienia z niczego. […] Wierzymy nie tylko w absolutny początek, lecz także w to, że stworzenie jest podtrzymywane. […] Stworzenie oznacza również, że jest prowadzone; Opatrzność Boża należy do doktryny stworzenia.
Jak wykorzystać
Może stać się szkieletem podrozdziału 2.1: początek, różnorodność stworzeń, creatio continua i opatrzność. Pokazuje też, czego sama detekcja projektu nie obejmuje.
Zastrzeżenie
W cytacie pominięto drugi punkt listy – zróżnicowanie stworzeń – aby zachować zwięzłość; w rozprawie warto przytoczyć cały schemat.
Zaplecze redakcyjne
C13 — Naturalizm metodologiczny nie musi być ateizmem
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Miejsce w rozprawie
2.3 Funkcja pozytywna interpretacja metody naukowej
Lokalizacja
Schönborn, rozdz. II, strona PDF 26.
Przekład roboczy
Metodyczne wykluczenie działania Bożego bywa nazywane „ateizmem metodologicznym”. Widzę to inaczej: nie ma ono nic wspólnego z ateizmem, lecz jest zwyczajną metodą nauk przyrodniczych. Metoda nie może zakładać istnienia interweniującego „zegarmistrza”; poszukuje mechanizmów i zespołów warunków wyjaśniających przebieg zjawisk.
Jak wykorzystać
Jeden z kluczowych cytatów dla podrozdziału 2.3. Pokazuje katolicką możliwość akceptacji naturalizmu metodologicznego bez przyjmowania naturalizmu ontologicznego.
Zastrzeżenie
Zestaw z C14: wykluczenie Boga z mechanizmu badawczego nie oznacza wykluczenia Boga jako transcendentalnej przyczyny istnienia i działania.
Zaplecze redakcyjne
C14 — Bóg nie jest jedną przyczyną pośród innych
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Miejsce w rozprawie
2.1, 2.2, 2.3, 3.2 Funkcja metafizyka przyczynowości stwórczej
Lokalizacja
Schönborn, rozdz. II, strona PDF 26.
Przekład roboczy
Wierzymy w Stwórcę, który nie jest jedną przyczyną pośród innych, interweniującą od czasu do czasu, gdy pojawia się trudność lub granica wyjaśnienia. […] Chodzi o akt stworzenia jako taki – suwerenny akt ustanowienia bytu jako bytu.
Jak wykorzystać
Najważniejsza korekta metafizyczna dla całej rozprawy. Pozwala zapytać, czy inteligentny projekt mówi o przyczynie wewnątrz łańcucha przyczyn, czy prowadzi ku transcendentalnej racji istnienia.
Zastrzeżenie
Detekcja śladu działania sprawczego w układzie biologicznym nie jest jeszcze dowodem creatio ex nihilo.
Zaplecze redakcyjne
C15 — Wolność Stwórcy i realna autonomia stworzeń
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Miejsce w rozprawie
2.1, 3.4 Funkcja wolność, kontyngencja, przyczynowość wtórna
Lokalizacja
Schönborn, rozdz. II, “Creation and the Freedom of God”, strona PDF 28-29.
Przekład roboczy
Bóg stwarza w całkowitej wolności – nic Go do tego nie przymusza. […] Ponieważ stwarza w suwerennej wolności, obdarza stworzenia rzeczywistą niezależnością. Stworzenia są sobą; mają własne istnienie i działanie, udzieloną im autonomię.
Jak wykorzystać
Świetny materiał do czwartej predykcji o woli Projektanta oraz do tezy, że działanie Boga nie znosi przyczynowej sprawczości stworzeń.
Zastrzeżenie
„Niezależność” nie oznacza samowystarczalności ontologicznej; chodzi o realną, lecz udzieloną autonomię.
Zaplecze redakcyjne
C16 — Fałszywa alternatywa: Stwórca albo przyczyny naturalne
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Miejsce w rozprawie
2.1, 2.3, 3.4 Funkcja synteza przyczyn pierwszej i wtórnych
Lokalizacja
Schönborn, rozdz. III, “Creation or Nature?”, strona PDF 38-39.
Przekład roboczy
Czy są to jedyne alternatywy: albo Stwórca, albo przyczyny naturalne? […] Stwórca obdarza stworzenia nie tylko istnieniem, lecz także skuteczną zdolnością działania. […] To, co Darwin nazywał „przyczynami wtórnymi”, można doskonale pogodzić z wiarą w stworzenie.
Jak wykorzystać
Kluczowy fragment do oceny, czy inteligentny projekt buduje konkurencję Boga z procesami naturalnymi. Umożliwia teologiczną recepcję ewolucji bez redukcji Boga do „brakującego mechanizmu”.
Zastrzeżenie
Trzeba odróżnić pytanie o wystarczalność danego mechanizmu naukowego od metafizycznego pytania o rację istnienia i sprawczości mechanizmów.
Zaplecze redakcyjne
C18 — Rozum, refleksja i wola jako wyróżniki człowieka
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Miejsce w rozprawie
3.1, 3.5, 3.6 Funkcja antropologia filozoficzna
Lokalizacja
Schönborn, rozdz. VI, “The Small Distinction”, strona PDF 67.
Przekład roboczy
Człowiek potrafi badać własny genom i genom szympansa. Może zainteresować się swoją relacją do szympansa i ją analizować. Ma nawet wolność, by zaprzeczyć, że czymkolwiek się od niego różni. […] Nawet do tego potrzebne są umysł, rozum i wola.
Jak wykorzystać
Przydatny dla piątej predykcji: świat prowadzi do istot zdolnych poznawać świat i siebie. Może też wesprzeć przejście od informacji do osoby jako interpretatora znaczeń.
Zastrzeżenie
Argument antropologiczny wymaga dialogu z filozofią umysłu i naukami kognitywnymi; sam kontrast z szympansem nie stanowi pełnego dowodu niematerialności rozumu.
Zaplecze redakcyjne
C20 — Logos i agape – chrześcijańskie dopełnienie rekonstrukcji Projektanta
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Miejsce w rozprawie
3.3, 3.6, 3.8 Funkcja synteza chrystologiczna / granice teologii naturalnej
Lokalizacja
Schönborn, Conclusion, strona PDF 96.
Przekład roboczy
Logos i agape, rozum i miłość, są tworzywem, z którego świat został uczyniony, z którego się składa i przez które jest doprowadzany do doskonałości.
Jak wykorzystać
Zwięzła formuła końcowa dla rozdziału 3: rozumność i komunikatywność świata mogą prowadzić ku Logosowi, lecz identyfikacja Logosu z Chrystusem i miłością należy już do Objawienia.
Zastrzeżenie
To konkluzja teologii chrześcijańskiej, nie wynik, który można wyprowadzić wyłącznie z biologicznej informacji lub fine-tuningu.