Bibliografia doktoratu
Pritchard, James B., 1950- Ancient Near Eastern Texts Relating to the Old Testament
Pełny widok tekstowy: wszystkie sekcje są rozwinięte i znajdują się w jednym dokumencie HTML.
Spis treści
Contents
Third Edition with Supplement
Introduction
Introduction to the Third Edition
Abbreviations
- Myths, Epics, and Legends
- Egyptian Myths, Tales, and Mortuary Texts
- Sumerian Myths and Epic Tales
- Akkadian Myths and Epics
- Hittite Myths, Epics, and Legends
- Ugaritic Myths, Epics, and Legends
- Legal Texts
- Collections of Laws from Mesopotamia and Asia Minor
- Egyptian and Hittite Treaties
- Akkadian Treaties from Syria and Assyria
- Hittite Instructions
- Documents from the Practice of Law
- Historical Texts
- Egyptian Historical Texts
- Babylonian and Assyrian Historical Texts
- Hittite Historical Texts
- Palestinian Inscriptions
- Rituals, Incantations, and Descriptions of Festivals
- Egyptian Rituals and Incantations
- Akkadian Rituals
- Hittite Rituals, Incantations, and Description of Festival
- Hymns and Prayers
- Egyptian Hymns and Prayers
- Sumerian Petition
- Sumero-Akkadian Hymns and Prayers
- Sumerian Hymns
- Hittite Prayers
- Didactic and Wisdom Literature
- Fables and Didactic Tales
- Proverbs and Precepts
- Observations on Life and the World Order
- Oracles and Prophecies
- Lamentations
- Secular Songs and Poems
- Letters
- An Egyptian Letter
- A Sumerian Letter
- Akkadian Letters
- Aramaic Letters
- Miscellaneous Texts
- Egyptian Texts
- Sumerian Sacred Marriage Texts
- Sumerian Miscellaneous Texts
- Sumerian Love Song
- Hittite Omen
- Canaanite and Aramaic Inscriptions
- South-Arabian Inscriptions
- Supplement
- Addenda
- Index of Biblical References
- Index of Names
Fiszki (12)
A-1 — Teksty pozabiblijne poszerzają kontekst i wyostrzają lekturę Biblii
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Lokalizacja
James B. Pritchard, „Introduction”, s. xix; strona PDF 19/351. Rozdział: Rozdz. 2.1; pomocniczo wprowadzenie do rozprawy.
Słowa kluczowe
Przekład roboczy
„Nowe światło płynące z tekstów pozabiblijnych nie tylko niezmiernie poszerzyło horyzont wiedzy o starożytnym Bliskim Wschodzie, lecz także znacznie wyostrzyło rozumienie treści samej Biblii.”
Jak wykorzystać
Bardzo dobry cytat do uzasadnienia obecności ANET w rozdziale o klasycznej teologii stworzenia. Pozwala wyjaśnić, że chrześcijańskiej lektury Rdz 1-2 nie izoluje się od środowiska literackiego i religijnego, w którym powstały teksty biblijne.
Zastrzeżenie
Kontekstualizacja nie oznacza redukcji Biblii do otaczających ją mitów ani automatycznej zależności literackiej.
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
kontekst starożytnego Bliskiego
A-2 — Paralela nie rozstrzyga automatycznie zależności ani tożsamości
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Lokalizacja
James B. Pritchard, „Introduction”, s. xx-xxi; strona PDF 20-21/351. Rozdział: Rozdz. 2.1-2.2.
Słowa kluczowe
Przekład roboczy
„Sam dobór tekstu nie zobowiązuje redaktora ani tłumacza do określonego poglądu na relację między fragmentem biblijnym a materiałem pozabiblijnym. Tom ma dostarczyć perspektywy dla lepszego rozumienia podobieństw i różnic między Izraelem a otaczającymi kulturami.”
Jak wykorzystać
Może pełnić rolę zasady metodologicznej całego porównania. W rozprawie warto osobno analizować: wspólny motyw, możliwy kontakt historyczny, funkcję literacką oraz odmienność teologiczną.
Zastrzeżenie
Nie należy używać samego podobieństwa słownictwa jako dowodu zapożyczenia. Równie błędne byłoby ignorowanie podobieństw w imię założonej wyjątkowości.
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
paralela; zależność; podobieństwo
A-3 — Atum: stworzenie jako cielesna teogonia
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Lokalizacja
„The Creation by Atum”, tłum. John A. Wilson, s. 3; strona PDF 27/351. Rozdział: Rozdz. 2.1; pomocniczo rozdz. 3.2 i 3.8.
Słowa kluczowe
Przekład roboczy
„O Atumie-Chepri, byłeś wysoko na pierwotnym wzgórzu; … wyplułeś Szu i wykrztusiłeś Tefnut.”
Jak wykorzystać
Przydatny jako kontrast dla chrześcijańskiej nauki o stworzeniu. W kosmogonii heliopolitańskiej stworzenie bogów jest procesem cielesnym i genealogicznym; w teologii chrześcijańskiej Bóg nie rodzi świata ze swojej substancji i pozostaje względem niego transcendentny.
Zastrzeżenie
Nie należy przedstawiać całej religii egipskiej na podstawie jednego tekstu. W tym samym zbiorze występują bardziej intelektualne ujęcia aktu stwórczego.
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
teogonia; cielesność; emanacja
A-4 — Memfis: porządek powstaje przez myśl i rozkazujące słowo
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Lokalizacja
„The Theology of Memphis”, tłum. John A. Wilson, s. 5; strona PDF 29/351. Rozdział: Rozdz. 3.1, 3.3, 3.4 i 3.6; pomocniczo rozdz. 2.1.
Słowa kluczowe
Przekład roboczy
„Tak zostali ukształtowani wszyscy bogowie i dopełniła się jego Enneada. Cały boski porządek rzeczywiście zaistniał przez to, co pomyślało serce i co nakazał język.”
Jak wykorzystać
To najmocniejszy tekst Pritcharda dla rozdziału 3. Pokazuje starożytną intuicję, że porządek kosmosu może być skutkiem poznania i rozkazującej mowy. Można go zestawić z biblijnym „Bóg rzekł” i z chrześcijańskim Logosem, podkreślając różnice kontekstu.
Zastrzeżenie
Tekst pozostaje elementem teologii politeistycznej i politycznej afirmacji Memfis. Podobieństwo do Rdz 1 nie dowodzi bezpośredniego wpływu ani pełnej zgodności doktrynalnej.
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
umysł; wola; słowo; logos
A-5 — Równość ludzi, dobro stworzenia i odpowiedzialność za zło
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Lokalizacja
„All Men Created Equal in Opportunity”, tłum. John A. Wilson, s. 8; strona PDF 32/351. Rozdział: Rozdz. 3.5 i 3.8; pomocniczo rozdz. 2.1.
Słowa kluczowe
Przekład roboczy
„Uczyniłem każdego człowieka podobnym do jego bliźniego. Nie nakazałem im czynić zła; to ich serca przekroczyły to, co powiedziałem.”
Jak wykorzystać
Może wspierać analizę cechy „dobry i osobotwórczy”: stwórca ustanawia równość i nie jest źródłem zła, natomiast człowiek ponosi odpowiedzialność moralną. Tekst pokazuje, że problem dobroci stwórcy i wolności człowieka był obecny także poza Izraelem.
Zastrzeżenie
Nie jest to odpowiednik chrześcijańskiej doktryny grzechu pierworodnego. Należy mówić o analogii problemowej, nie o tożsamości treści.
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
dobroć; równość; wolność
A-6 — Dilmun: obraz krainy bez przemocy, choroby i starości
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Lokalizacja
„Enki and Ninhursag: a Paradise Myth”, tłum. S. N. Kramer, s. 38; strona PDF 62/351. Rozdział: Rozdz. 2.1; pomocniczo rozdz. 3.5.
Słowa kluczowe
Przekład roboczy
„Kraina Dilmun jest czysta i nieskalana, jest najjaśniejsza. … Lew nie zabija, wilk nie porywa jagnięcia … chory na oczy nie mówi: «jestem chory», … staruszka nie mówi: «jestem stara», a starzec: «jestem stary».”
Jak wykorzystać
Przydatne w porównaniu motywów rajskich oraz pytania, czy stworzenie jest ukierunkowane na życie, pokój i integralność. Może stanowić tło dla biblijnego Edenu i dla teologicznego rozumienia pierwotnej dobroci stworzenia.
Zastrzeżenie
Określenie „paradise myth” jest tytułem redakcyjnym. Tekstu nie należy traktować jako prostego źródła opowiadania o Edenie.
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
raj; życie; brak śmierci; pokój
A-7 — Enuma elisz: świat zaczyna się od bezimiennego nieba, ziemi i pierwotnych wód
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Lokalizacja
„The Creation Epic”, Tablet I, początek, tłum. E. A. Speiser, s. 60-61; strona PDF 84-85/351. Rozdział: Rozdz. 2.1; pomocniczo rozdz. 3.2.
Słowa kluczowe
Przekład roboczy
„Gdy w górze niebo nie miało jeszcze imienia, a stały ląd poniżej nie był nazwany, istnieli tylko pierwotny Apsu, ich rodziciel, oraz Mummu-Tiamat, która zrodziła ich wszystkich; ich wody mieszały się w jednym ciele…”
Jak wykorzystać
Tekst pozwala pokazać wspólny starożytny język początku, bezładu i nadawania nazw, a zarazem zasadniczą różnicę: w Enuma elisz bogowie wyłaniają się wewnątrz pierwotnej rzeczywistości, podczas gdy chrześcijański Stwórca nie jest częścią kosmosu.
Zastrzeżenie
Nie należy automatycznie identyfikować Apsu/Tiamat z biblijnym „bezmiarem wód”. Funkcja teologiczna i ontologiczna jest odmienna.
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
chaos; nazwanie; kosmogonia
A-8 — Kosmos z ciała pokonanego bóstwa: stworzenie przez konflikt
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Lokalizacja
„The Creation Epic”, Tablet IV, w. ok. 135-140, tłum. E. A. Speiser, s. 67; strona PDF 91/351. Rozdział: Rozdz. 2.1 oraz rozdz. 3.2 i 3.8.
Słowa kluczowe
Przekład roboczy
„Wtedy pan zatrzymał się, aby obejrzeć jej martwe ciało i podzielić potwora, dokonując kunsztownych dzieł. Rozłupał ją jak skorupiaka na dwie części: jedną połowę umieścił jako sklepienie nieba…”
Jak wykorzystać
Mocny kontrapunkt dla chrześcijańskiej teologii stworzenia: porządek powstaje tu z przemocy między bogami i z boskiej materii. Zestawienie może uwydatnić brak teogonii i kosmicznej walki w Rdz 1 oraz transcendencję Stwórcy.
Zastrzeżenie
Nie należy przedstawiać Rdz 1 wyłącznie jako polemiki z Enuma elisz bez osobnego argumentu historyczno-literackiego.
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
teomachia; przemoc; materia
A-10 — Człowiek jako efekt planu — lecz stworzony do odciążenia bogów
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Lokalizacja
„The Creation Epic”, Tablet VI, tłum. E. A. Speiser, s. 68; strona PDF 92/351. Rozdział: Rozdz. 3.1, 3.4, 3.5 i 3.8.
Słowa kluczowe
Przekład roboczy
„Gdy Marduk usłyszał słowa bogów, serce skłoniło go do stworzenia kunsztownego dzieła. Otworzył usta i przekazał Ea plan powzięty w sercu: «Zgromadzę krew i utworzę kości. Ustanowię istotę zwaną człowiekiem. … Zostanie obciążona służbą bogom, aby oni mogli odpoczywać».”
Jak wykorzystać
Tekst łączy umysł, zamiar, mowę i celowość, dlatego jest bardzo użyteczny w rekonstrukcji cech projektanta. Jednocześnie cel stworzenia człowieka jest instrumentalny, co pozwala wyostrzyć chrześcijańską kategorię obrazu Boga, przymierza i powołania do poznania.
Zastrzeżenie
Nie wolno wydobyć z tekstu jedynie „inteligentnego planu”, pomijając jego politeistyczną antropologię i przemoc związaną z krwią Kingu.
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
plan; wola; antropogeneza; cel
A-09 — Marduk ustanawia miary czasu i porządek astralny
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Lokalizacja
„The Creation Epic”, Tablet V, początek, tłum. E. A. Speiser, s. 67; strona PDF 91/351. Rozdział: Rozdz. 3.3 i 3.7; pomocniczo rozdz. 1.4.
Słowa kluczowe
Przekład roboczy
„Wyznaczył stanowiska wielkim bogom, umieszczając ich astralne podobizny jako gwiazdozbiory. Określił rok przez wyznaczenie stref i ustanowił po trzy konstelacje dla każdego z dwunastu miesięcy.”
Jak wykorzystać
Może być historycznym tłem dla cech „racjonalny” i „jednoczący”: porządek kosmiczny jest przedstawiony jako rezultat ustanowienia miary i regularności. Pokazuje zarazem, że intuicja czytelnego ładu nie jest wyłącznie nowoczesna.
Zastrzeżenie
Astralne uporządkowanie jest tu częścią kultu bóstw. Nie jest to argument naukowy z fine-tuningu ani odpowiednik matematycznych praw fizyki.
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
ład; miara; kalendarz
A-11 — Człowiek z gliny i krwi zabitego boga
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Lokalizacja
„Creation of Man by the Mother Goddess”, tłum. E. A. Speiser, s. 100; strona PDF 124/351. Rozdział: Rozdz. 2.1 oraz rozdz. 3.5.
Słowa kluczowe
Przekład roboczy
„Niech jeden bóg zostanie zabity, a bogowie niech oczyszczą się przez zanurzenie w jego ciele i krwi. Niech Nintu zmiesza glinę; bóg i człowiek niech zostaną razem spojeni gliną.”
Jak wykorzystać
Może stanowić tło dla biblijnego obrazu człowieka uformowanego z prochu oraz dla pytania o relację cielesności i „boskiego” wymiaru osoby. Szczególnie pomaga pokazać, że wspólny motyw gliny może nieść bardzo różne antropologie.
Zastrzeżenie
Nie należy utożsamiać domieszki krwi boga z biblijnym „obrazem Boga”. Są to odmienne kategorie i odmienne funkcje narracyjne.
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
glina; boski pierwiastek
A-12 — Atrahasis: kara za hałas ludzkości, nie za moralne zepsucie
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Lokalizacja
„Atrahasis”, wersja neoasyryjska I, tłum. E. A. Speiser, s. 106; strona PDF 130/351. Rozdział: Rozdz. 2.1 oraz rozdz. 3.8.
Słowa kluczowe
Przekład roboczy
„Ich wrzawa niepokoi go; z powodu ich zgiełku nie może zasnąć. … «Uciążliwa stała się wrzawa ludzkości. Jej hałas mnie niepokoi i nie pozwala mi zasnąć».”
Jak wykorzystać
Użyteczne porównanie z biblijną motywacją potopu. W Atrahasis problemem jest hałas i zakłócenie spokoju boga; w Biblii akcent pada na przemoc i moralne zepsucie. Różnica pomaga analizować dobroć, sprawiedliwość i osobowy charakter Stwórcy.
Zastrzeżenie
Zachowany tekst jest fragmentaryczny i występuje w kilku recenzjach. Kontrast trzeba formułować z uwzględnieniem całego cyklu i aktualnego stanu badań. 7. Sugerowane zestawienia cytatów w rozdziałach Rozdział 1: status naukowy inteligentny projekt (P-02 + P-03 + P-04 + P-12) Sekwencja pozwala przejść od problemu selektywnego szukania potwierdzeń do falsyfikowalności, ryzyka immunizacji ad hoc i wymogu niezależnych testów. Rozdział 1: inteligentny projekt jako hipoteza unifikująca (P-11 + P-12) Najpierw można przedstawić ambicję połączenia fine-tuningu, informacji biologicznej i pochodzenia życia, a następnie zapytać o nowe konsekwencje empiryczne. Rozdział 2: naturalizm metodologiczny (P-13 + P-14 + A-01 + A-02) Zestaw rozdziela naukę od metafizyki bez uznawania metafizyki za bezsensowną, a jednocześnie wprowadza ostrożną komparatystykę biblijną. Rozdział 2: klasyczna teologia stworzenia na tle ANE (A-03 + A-07 + A-08) Pozwala wyraźnie pokazać różnicę między teogonią, kosmosem z boskiej materii i konfliktem bogów a transcendentnym aktem stworzenia. Rozdział 3: racjonalny, wolny i komunikatywny Projektant (A-04 + A-10 + P-07) Memficka myśl i słowo oraz plan Marduka pokazują starożytną kategorię zamysłu; Popper dodaje krytyczno-realistyczne zastrzeżenie, że nasze teorie mogą zderzyć się z rzeczywistością. Rozdział 3: życie, osoba i dobroć (A-05 + A-06 + A-10 + A-12) Teksty pozwalają skontrastować równość i odpowiedzialność moralną, motyw krainy życia, instrumentalne stworzenie człowieka oraz arbitralną motywację kary. Rozdział 3: jedność i czytelność świata (A-09 + P-11) Starożytny obraz miar czasu można wykorzystać jako historyczne tło; Popper dostarcza kryterium unifikacji, ale nie pozwala utożsamić symbolicznego ładu z nowoczesną teorią naukową.
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
potop; teodycea; motywacja kary