Bibliografia doktoratu

Paweł VI, 1965- Gaudium et spes

Pełny widok tekstowy: wszystkie sekcje są rozwinięte i znajdują się w jednym dokumencie HTML.

Spis treści

Treść wybranego fragmentu

Wstęp

  1. Ścisła łączność Kościoła z całą rodziną narodów.
    Radość i nadzieja, smutek i trwoga ludzi współczesnych, zwłaszcza ubogich i wszystkich cierpiących, są też radością i nadzieją, smutkiem i trwogą uczniów Chrystusowych; i nie ma nic prawdziwie ludzkiego, co nie miałoby oddźwięku w ich sercu. Ich wspólnota składa się bowiem z ludzi zespolonych w Chrystusie, prowadzonych przez Ducha Świętego w pielgrzymowaniu do Królestwa Ojca, którzy przyjęli orędzie zbawienia, aby przedstawiać je wszystkim. Z tego powodu Kościół czuje się naprawdę ściśle złączony z rodzajem ludzkim i jego historią.
  2. Do kogo Sobór kieruje swe słowa.
    Sobór Watykański II kieruje swe słowa nie tylko do synów Kościoła i wszystkich, którzy wzywają imienia Chrystusa, ale do wszystkich ludzi. Pragnie wyjaśnić, w jaki sposób pojmuje obecność oraz działalność Kościoła w dzisiejszym świecie. Ma przed oczyma całą rodzinę ludzką wraz z tym wszystkim, wśród czego żyje — świat będący widownią historii rodzaju ludzkiego, naznaczony pomnikami jego wysiłków, klęsk i zwycięstw; świat, który chrześcijanie uznają za powołany do bytu z miłości Stwórcy, a wyzwolony przez Chrystusa ukrzyżowanego i zmartwychwstałego, aby wedle zamysłu Bożego doszedł do pełni.
  3. Służba należna człowiekowi.
    Rodzaj ludzki, zachwycony swoimi wynalazkami i swoją potęgą, stawia dziś zarazem pytania o sens przemian świata, o miejsce i zadanie człowieka we wszechświecie, o sens wysiłku indywidualnego i zbiorowego oraz o ostateczny cel rzeczy i ludzi. Dlatego Sobór, zaświadczając i wykładając wiarę całego ludu Bożego, podejmuje dialog z rodziną ludzką, przynosząc światło Ewangelii oraz siły zbawcze, które Kościół otrzymuje od swego Założyciela. Człowiek — w swej jedności i całości, z ciałem i duszą, z sercem i sumieniem, z umysłem i wolą — ma być osią całego wywodu. Kościół nie szuka tu żadnej ambicji ziemskiej, lecz pragnie prowadzić dalej dzieło Chrystusa: dawać świadectwo prawdzie, zbawiać, służyć, a nie panować.

Fiszki (9)

GS-2 — Rozum nie jest zamknięty w obrębie samych zjawisk

Stały link do fiszki
Priorytet: NajwyższyMiejsce: 2.2Miejsce: 3.3

Rozumiem fragment

Lokalizacja

nr 15, strona PDF 10 Priorytet: najwyższy

Miejsce w rozprawie

Rozdział II: teologia naturalna; Rozdział III, pkt 3: racjonalność Projektanta i poznawalność świata CYTAT Umysł bowiem nie jest zacieśniony do samych zjawisk, lecz może z prawdziwą pewnością ująć rzeczywistość poznawalną […]. Przepojony [mądrością] człowiek dochodzi poprzez rzeczy widzialne do niewidzialnych. JAK WYKORZYSTAĆ Może stanowić antropologiczno-epistemologiczne uzasadnienie teologii naturalnej. Wspiera tezę, że wnioskowanie od danych empirycznych ku przyczynom metafizycznym nie jest z góry bezprawne, choć wymaga argumentacji filozoficznej. OSTROŻNOŚĆ INTERPRETACYJNA Sobór nie zatwierdza żadnego konkretnego argumentu inteligentny projekt. Potwierdza ogólną zdolność rozumu do poznania rzeczywistości i przekraczania poziomu fenomenów.

Zaplecze redakcyjne

Pełna karta — także tekst oryginalny

Lokalizacja

nr 15, PDF s. 10 Priorytet: najwyższy

Miejsce w rozprawie

Rozdział II: teologia naturalna; Rozdział III, pkt 3: racjonalność Projektanta i poznawalność świata CYTAT Umysł bowiem nie jest zacieśniony do samych zjawisk, lecz może z prawdziwą pewnością ująć rzeczywistość poznawalną [...]. Przepojony [mądrością] człowiek dochodzi poprzez rzeczy widzialne do niewidzialnych. JAK WYKORZYSTAĆ Może stanowić antropologiczno-epistemologiczne uzasadnienie teologii naturalnej. Wspiera tezę, że wnioskowanie od danych empirycznych ku przyczynom metafizycznym nie jest z góry bezprawne, choć wymaga argumentacji filozoficznej. OSTROŻNOŚĆ INTERPRETACYJNA Sobór nie zatwierdza żadnego konkretnego argumentu ID. Potwierdza ogólną zdolność rozumu do poznania rzeczywistości i przekraczania poziomu fenomenów.

GS-7 — Autonomia nauk i wspólne źródło prawdy

Stały link do fiszki
Priorytet: NajwyższyMiejsce: 2.3Miejsce: 3.6

Rozumiem fragment

Lokalizacja

nr 36, strona PDF 23-24 Priorytet: najwyższy

Miejsce w rozprawie

Rozdział II: naturalizm metodologiczny i autonomia nauk; Rozdział III, pkt 6 CYTAT Wszystkie rzeczy bowiem z samego faktu, że są stworzone, mają własną trwałość, prawdziwość, dobroć i równocześnie własne prawa i porządek, które człowiek winien uszanować, uznawszy właściwe metody poszczególnych nauk czy sztuk. Dlatego też badanie metodyczne […] naprawdę nigdy nie będzie się sprzeciwiać wierze, sprawy bowiem świeckie i sprawy wiary wywodzą swój początek od tego samego Boga. […] W mowie stworzeń [wierzący] słyszeli głos i objawienie Stwórcy. JAK WYKORZYSTAĆ To centralny tekst dla modelu „autonomia bez separacji”. Pozwala uznać własne prawa przyrody i metody nauk, a zarazem pozostawić przestrzeń dla metafizycznego odczytania porządku jako stworzonego. OSTROŻNOŚĆ INTERPRETACYJNA Autonomia rzeczy stworzonych nie oznacza ich ontologicznej niezależności od Boga. Sobór odrzuca właśnie taką interpretację.

Zaplecze redakcyjne

Pełna karta — także tekst oryginalny

Lokalizacja

nr 36, PDF s. 23-24 Priorytet: najwyższy

Miejsce w rozprawie

Rozdział II: naturalizm metodologiczny i autonomia nauk; Rozdział III, pkt 6 CYTAT Wszystkie rzeczy bowiem z samego faktu, że są stworzone, mają własną trwałość, prawdziwość, dobroć i równocześnie własne prawa i porządek, które człowiek winien uszanować, uznawszy właściwe metody poszczególnych nauk czy sztuk. Dlatego też badanie metodyczne [...] naprawdę nigdy nie będzie się sprzeciwiać wierze, sprawy bowiem świeckie i sprawy wiary wywodzą swój początek od tego samego Boga. [...] W mowie stworzeń [wierzący] słyszeli głos i objawienie Stwórcy. JAK WYKORZYSTAĆ To centralny tekst dla modelu „autonomia bez separacji”. Pozwala uznać własne prawa przyrody i metody nauk, a zarazem pozostawić przestrzeń dla metafizycznego odczytania porządku jako stworzonego. OSTROŻNOŚĆ INTERPRETACYJNA Autonomia rzeczy stworzonych nie oznacza ich ontologicznej niezależności od Boga. Sobór odrzuca właśnie taką interpretację.

GS-8 — Nauki nie docierają własną metodą do najgłębszych podstaw; istnieją dwa porządki poznania

Stały link do fiszki
Priorytet: NajwyższyMiejsce: 2.2Miejsce: 2.3

Rozumiem fragment

Lokalizacja

nr 57 i 59, strona PDF 43-44 Priorytet: najwyższy

Miejsce w rozprawie

Rozdział II: teologia naturalna, scjentyzm i naturalizm metodologiczny CYTAT Dzisiejszy postęp nauk i umiejętności technicznych, które mocą własnej metody nie mogą dotrzeć do najgłębszych podstaw rzeczy, sprzyjać może pewnemu fenomenizmowi i agnostycyzmowi, jeżeli metody badań […] uzna się niesłusznie za najwyższą regułę odnajdywania całej prawdy. […] „Istnieje dwojaki, różny porządek poznania”, mianowicie wiary i rozumu, i […] w uprawianiu ludzkich umiejętności i nauk [należy stosować] we własnym ich zakresie właściwe dla nich zasady i metody. JAK WYKORZYSTAĆ Nadaje się do precyzyjnego zdefiniowania naturalizmu metodologicznego: nauka ma własny zakres i reguły, ale nie jest jedyną drogą do wszelkiej prawdy. Chroni zarówno naukę przed teologicznym skrótem, jak i metafizykę przed scjentystycznym wykluczeniem. OSTROŻNOŚĆ INTERPRETACYJNA „Najgłębsze podstawy” nie są luką w aktualnej wiedzy, którą miałby wypełniać Bóg. Chodzi o pytania innego rzędu: istnienie, racja, cel i sens.

Zaplecze redakcyjne

Pełna karta — także tekst oryginalny

Lokalizacja

nr 57 i 59, PDF s. 43-44 Priorytet: najwyższy

Miejsce w rozprawie

Rozdział II: teologia naturalna, scjentyzm i naturalizm metodologiczny CYTAT Dzisiejszy postęp nauk i umiejętności technicznych, które mocą własnej metody nie mogą dotrzeć do najgłębszych podstaw rzeczy, sprzyjać może pewnemu fenomenizmowi i agnostycyzmowi, jeżeli metody badań [...] uzna się niesłusznie za najwyższą regułę odnajdywania całej prawdy. [...] „Istnieje dwojaki, różny porządek poznania”, mianowicie wiary i rozumu, i [...] w uprawianiu ludzkich umiejętności i nauk [należy stosować] we własnym ich zakresie właściwe dla nich zasady i metody. JAK WYKORZYSTAĆ Nadaje się do precyzyjnego zdefiniowania naturalizmu metodologicznego: nauka ma własny zakres i reguły, ale nie jest jedyną drogą do wszelkiej prawdy. Chroni zarówno naukę przed teologicznym skrótem, jak i metafizykę przed scjentystycznym wykluczeniem. OSTROŻNOŚĆ INTERPRETACYJNA „Najgłębsze podstawy” nie są luką w aktualnej wiedzy, którą miałby wypełniać Bóg. Chodzi o pytania innego rzędu: istnienie, racja, cel i sens.

GS-1 — Obraz Boga: poznanie Stwórcy i odpowiedzialne panowanie

Stały link do fiszki
Priorytet: WysokiMiejsce: 2.1Miejsce: 3.5

Rozumiem fragment

Lokalizacja

nr 12, strona PDF 8 Priorytet: wysoki

Miejsce w rozprawie

Rozdział II: teologia stworzenia; Rozdział III, pkt 5: życie, poznanie i odpowiedzialność CYTAT Pismo Święte uczy bowiem, że człowiek został stworzony „na obraz Boży”, zdolny do poznania i miłowania swego Stwórcy, ustanowiony przez Niego panem wszystkich stworzeń ziemskich, aby rządził i posługiwał się nimi, dając chwałę Bogu. JAK WYKORZYSTAĆ Cytat wiąże racjonalność człowieka z relacją do Stwórcy i z odpowiedzialnością za świat. Może pogłębić antropiczne implikacje fine-tuningu oraz pytanie, dlaczego wszechświat jest poznawalny przez podmiot rozumny. OSTROŻNOŚĆ INTERPRETACYJNA „Panowanie” należy czytać jako odpowiedzialne zarządzanie, nie jako zgodę na instrumentalne niszczenie natury.

Zaplecze redakcyjne

Pełna karta — także tekst oryginalny

Lokalizacja

nr 12, PDF s. 8 Priorytet: wysoki

Miejsce w rozprawie

Rozdział II: teologia stworzenia; Rozdział III, pkt 5: życie, poznanie i odpowiedzialność CYTAT Pismo Święte uczy bowiem, że człowiek został stworzony „na obraz Boży”, zdolny do poznania i miłowania swego Stwórcy, ustanowiony przez Niego panem wszystkich stworzeń ziemskich, aby rządził i posługiwał się nimi, dając chwałę Bogu. JAK WYKORZYSTAĆ Cytat wiąże racjonalność człowieka z relacją do Stwórcy i z odpowiedzialnością za świat. Może pogłębić antropiczne implikacje fine-tuningu oraz pytanie, dlaczego wszechświat jest poznawalny przez podmiot rozumny. OSTROŻNOŚĆ INTERPRETACYJNA „Panowanie” należy czytać jako odpowiedzialne zarządzanie, nie jako zgodę na instrumentalne niszczenie natury.

GS-3 — Człowiek jest zaproszony do dialogu z Bogiem; scjentyzm przekracza granice nauk

Stały link do fiszki
Priorytet: WysokiMiejsce: 2.2Miejsce: 3.6

Rozumiem fragment

Lokalizacja

nr 19, strona PDF 12 Priorytet: wysoki

Miejsce w rozprawie

Rozdział II: teologia naturalna i krytyka scjentyzmu; Rozdział III, pkt 6: komunikatywność CYTAT Człowiek już od swego początku zapraszany jest do rozmowy z Bogiem: istnieje bowiem tylko dlatego, że Bóg stworzył go z miłości i wciąż z miłości zachowuje […]. Wielu, niewłaściwie przekroczywszy granice nauk pozytywnych, usiłuje albo wszystko tłumaczyć tylko drogą naukowego poznania, albo też przeciwnie, nie przyjmuje istnienia żadnej w ogóle prawdy absolutnej. JAK WYKORZYSTAĆ Łączy pozytywną tezę o komunikatywnym Stwórcy z krytyką scjentyzmu. Przydatny do rozróżnienia naturalizmu metodologicznego – dopuszczalnej reguły nauk – od naturalizmu metafizycznego. OSTROŻNOŚĆ INTERPRETACYJNA Krytyka dotyczy bezprawnego rozszerzenia metod nauk pozytywnych na całość rzeczywistości, nie samej nauki ani jej skuteczności.

Zaplecze redakcyjne

Pełna karta — także tekst oryginalny

Lokalizacja

nr 19, PDF s. 12 Priorytet: wysoki

Miejsce w rozprawie

Rozdział II: teologia naturalna i krytyka scjentyzmu; Rozdział III, pkt 6: komunikatywność CYTAT Człowiek już od swego początku zapraszany jest do rozmowy z Bogiem: istnieje bowiem tylko dlatego, że Bóg stworzył go z miłości i wciąż z miłości zachowuje [...]. Wielu, niewłaściwie przekroczywszy granice nauk pozytywnych, usiłuje albo wszystko tłumaczyć tylko drogą naukowego poznania, albo też przeciwnie, nie przyjmuje istnienia żadnej w ogóle prawdy absolutnej. JAK WYKORZYSTAĆ Łączy pozytywną tezę o komunikatywnym Stwórcy z krytyką scjentyzmu. Przydatny do rozróżnienia naturalizmu metodologicznego - dopuszczalnej reguły nauk - od naturalizmu metafizycznego. OSTROŻNOŚĆ INTERPRETACYJNA Krytyka dotyczy bezprawnego rozszerzenia metod nauk pozytywnych na całość rzeczywistości, nie samej nauki ani jej skuteczności.

GS-4 — Pełna prawda o człowieku odsłania się w Chrystusie

Stały link do fiszki
Priorytet: WysokiMiejsce: 3.8

Rozumiem fragment

Lokalizacja

nr 22, strona PDF 14 Priorytet: wysoki

Miejsce w rozprawie

Rozdział III, pkt 8: granice rekonstrukcji Projektanta; zakończenie antropologiczne CYTAT Tajemnica człowieka wyjaśnia się naprawdę dopiero w tajemnicy Słowa Wcielonego. […] Chrystus, nowy Adam, już w samym objawieniu tajemnicy Ojca i Jego miłości objawia w pełni człowieka samemu człowiekowi i okazuje mu najwyższe jego powołanie. JAK WYKORZYSTAĆ Idealny tekst do wykazania, że nawet poprawne wnioskowanie o Projektancie pozostaje niepełne bez chrystologii. Może zamykać Rozdział III, przechodząc od teologii naturalnej do Objawienia. OSTROŻNOŚĆ INTERPRETACYJNA Nie używać jako ogniwa dedukcyjnego w argumentacji empirycznej. To twierdzenie chrystologiczne o pełni Objawienia.

Zaplecze redakcyjne

Pełna karta — także tekst oryginalny

Lokalizacja

nr 22, PDF s. 14 Priorytet: wysoki

Miejsce w rozprawie

Rozdział III, pkt 8: granice rekonstrukcji Projektanta; zakończenie antropologiczne CYTAT Tajemnica człowieka wyjaśnia się naprawdę dopiero w tajemnicy Słowa Wcielonego. [...] Chrystus, nowy Adam, już w samym objawieniu tajemnicy Ojca i Jego miłości objawia w pełni człowieka samemu człowiekowi i okazuje mu najwyższe jego powołanie. JAK WYKORZYSTAĆ Idealny tekst do wykazania, że nawet poprawne wnioskowanie o Projektancie pozostaje niepełne bez chrystologii. Może zamykać Rozdział III, przechodząc od teologii naturalnej do Objawienia. OSTROŻNOŚĆ INTERPRETACYJNA Nie używać jako ogniwa dedukcyjnego w argumentacji empirycznej. To twierdzenie chrystologiczne o pełni Objawienia.

GS-09 — Nowe odkrycia wymagają nowych dociekań i współpracy teologów z naukowcami

Stały link do fiszki
Priorytet: WysokiMiejsce: 1.4Miejsce: 2.3

Rozumiem fragment

Lokalizacja

nr 62, strona PDF 46-47 Priorytet: wysoki

Miejsce w rozprawie

Rozdział I: aktualny stan danych; Rozdział II: metodologia interdyscyplinarna Nowsze […] badania i odkrycia w dziedzinie nauk ścisłych oraz historii i filozofii nasuwają nowe zagadnienia […], a także domagają się nowych dociekań od teologów. […] Ci, którzy […] oddają się naukom teologicznym, niech starają się współpracować z ludźmi biegłymi w innych gałęziach wiedzy, zespalając z nimi swoje siły i pomysły.

Jak wykorzystać

Może stanowić magisterialne uzasadnienie interdyscyplinarnego charakteru rozprawy. Wspiera obowiązek aktualizacji argumentacji teologiczno-fundamentalnej w świetle biologii, kosmologii, filozofii nauki i hermeneutyki.

Zastrzeżenie

Współpraca nie oznacza mieszania metod. Każda dyscyplina zachowuje własne kryteria, a synteza wymaga jawnych przesłanek pośredniczących.

Zaplecze redakcyjne

Pełna karta — także tekst oryginalny

Lokalizacja

nr 62, PDF s. 46-47 Priorytet: wysoki

Miejsce w rozprawie

Rozdział I: aktualny stan danych; Rozdział II: metodologia interdyscyplinarna CYTAT Nowsze [...] badania i odkrycia w dziedzinie nauk ścisłych oraz historii i filozofii nasuwają nowe zagadnienia [...], a także domagają się nowych dociekań od teologów. [...] Ci, którzy [...] oddają się naukom teologicznym, niech starają się współpracować z ludźmi biegłymi w innych gałęziach wiedzy, zespalając z nimi swoje siły i pomysły. JAK WYKORZYSTAĆ Może stanowić magisterialne uzasadnienie interdyscyplinarnego charakteru rozprawy. Wspiera obowiązek aktualizacji argumentacji teologiczno-fundamentalnej w świetle biologii, kosmologii, filozofii nauki i hermeneutyki. OSTROŻNOŚĆ INTERPRETACYJNA Współpraca nie oznacza mieszania metod. Każda dyscyplina zachowuje własne kryteria, a synteza wymaga jawnych przesłanek pośredniczących.

GS-5 — Człowiek jako cel, nie narzędzie; spełnienie przez dar z siebie

Stały link do fiszki
Priorytet: UzupełniającyMiejsce: 3.5

Rozumiem fragment

Lokalizacja

nr 24, strona PDF 16 Priorytet: uzupełniający

Miejsce w rozprawie

Rozdział III, pkt 5: dobro osoby i antropiczny wymiar stworzenia CYTAT Człowiek będąc jedynym na ziemi stworzeniem, którego Bóg chciał dla niego samego, nie może odnaleźć się w pełni inaczej jak tylko poprzez bezinteresowny dar z siebie samego. JAK WYKORZYSTAĆ Pomaga nadać personalistyczny sens tezie o ukierunkowaniu świata na życie i poznanie. Wskazuje, że chrześcijańska teleologia nie sprowadza człowieka do funkcji biologicznej, lecz widzi go jako osobę i podmiot relacji. OSTROŻNOŚĆ INTERPRETACYJNA Nie jest to argument, że fizyczne parametry kosmosu zostały dostrojone wyłącznie dla Homo sapiens; jest to twierdzenie o godności i powołaniu osoby.

Zaplecze redakcyjne

Pełna karta — także tekst oryginalny

Lokalizacja

nr 24, PDF s. 16 Priorytet: uzupełniający

Miejsce w rozprawie

Rozdział III, pkt 5: dobro osoby i antropiczny wymiar stworzenia CYTAT Człowiek będąc jedynym na ziemi stworzeniem, którego Bóg chciał dla niego samego, nie może odnaleźć się w pełni inaczej jak tylko poprzez bezinteresowny dar z siebie samego. JAK WYKORZYSTAĆ Pomaga nadać personalistyczny sens tezie o ukierunkowaniu świata na życie i poznanie. Wskazuje, że chrześcijańska teleologia nie sprowadza człowieka do funkcji biologicznej, lecz widzi go jako osobę i podmiot relacji. OSTROŻNOŚĆ INTERPRETACYJNA Nie jest to argument, że fizyczne parametry kosmosu zostały dostrojone wyłącznie dla Homo sapiens; jest to twierdzenie o godności i powołaniu osoby.

GS-6 — Praca człowieka rozwija dzieło Stwórcy

Stały link do fiszki
Priorytet: UzupełniającyMiejsce: 2.1

Rozumiem fragment

Lokalizacja

nr 34, strona PDF 23 Priorytet: uzupełniający

Miejsce w rozprawie

Rozdział II: creatio continua, opatrzność i ludzka sprawczość CYTAT Mężczyźni bowiem i kobiety […] mogą słusznie uważać, że swoją pracą rozwijają dzieło Stwórcy, zaradzają potrzebom swoich braci i osobistym wkładem przyczyniają się do tego, by w historii spełniał się zamysł Boży. JAK WYKORZYSTAĆ Może służyć do pokazania, że chrześcijańska doktryna stworzenia nie wyklucza realnej sprawczości stworzeń. Jest to ważne przy omawianiu relacji Bożego projektu do procesów naturalnych i działań wtórnych przyczyn. OSTROŻNOŚĆ INTERPRETACYJNA Tekst mówi bezpośrednio o ludzkiej pracy i historii, nie rozstrzyga mechanizmu biologicznej ewolucji. Należy używać go analogicznie i ostrożnie.

Zaplecze redakcyjne

Pełna karta — także tekst oryginalny

Lokalizacja

nr 34, PDF s. 23 Priorytet: uzupełniający

Miejsce w rozprawie

Rozdział II: creatio continua, opatrzność i ludzka sprawczość CYTAT Mężczyźni bowiem i kobiety [...] mogą słusznie uważać, że swoją pracą rozwijają dzieło Stwórcy, zaradzają potrzebom swoich braci i osobistym wkładem przyczyniają się do tego, by w historii spełniał się zamysł Boży. JAK WYKORZYSTAĆ Może służyć do pokazania, że chrześcijańska doktryna stworzenia nie wyklucza realnej sprawczości stworzeń. Jest to ważne przy omawianiu relacji Bożego projektu do procesów naturalnych i działań wtórnych przyczyn. OSTROŻNOŚĆ INTERPRETACYJNA Tekst mówi bezpośrednio o ludzkiej pracy i historii, nie rozstrzyga mechanizmu biologicznej ewolucji. Należy używać go analogicznie i ostrożnie.