Bibliografia doktoratu
Meyer, Stephen C., 2022- Powrót hipotezy Boga. Trzy-odkrycia-naukowe-ujawniające-celowość-Wszechświata
Pełny widok tekstowy: wszystkie sekcje są rozwinięte i znajdują się w jednym dokumencie HTML.
Spis treści
Karta redakcyjna
Dedykacja
Przedmowa
CZĘŚĆ 1. POWSTANIE I UPADEK NAUKI TEISTYCZNEJ
- Judeochrześcijańskie korzenie współczesnej nauki
- Trzy metafory i powstanie naukowego obrazu świata
- Narodziny materializmu naukowego i schyłek nauki teistycznej
CZĘŚĆ 2. POWRÓT HIPOTEZY BOGA
- Światło z odległych galaktyk
- Teoria Wielkiego Wybuchu
- Krzywizna przestrzeni i początek Wszechświata
- Wszechświat Złotowłosej
- Czy skrajnie precyzyjne dostrojenie jest świadectwem projektu?
- Pochodzenie życia i zagadka DNA
- Eksplozja kambryjska i inne eksplozje informacji
CZĘŚĆ 3. WNIOSKOWANIE DO NAJLEPSZEGO WYJAŚNIENIA METAFIZYCZNEGO
- Jak ocenić hipotezę metafizyczną
- Hipoteza Boga i początek Wszechświata
- Hipoteza Boga i projekt Wszechświata
- Hipoteza Boga i zaprojektowanie życia
CZĘŚĆ 4. DOMYSŁY I REFUTACJE
- Informacyjne szachrajstwo
- Jeden Bóg czy wiele wszechświatów?
- Stephen Hawking i kosmologia kwantowa
- Kosmologiczny problem informacji
- Kolapsujące fale i mózgi Boltzmanna
CZĘŚĆ 5. ZAKOŃCZENIE
- Działania Boga czy Bóg luk?
- Wielkie pytania i ich znaczenie
Podziękowania
Źródła ilustracji
Bibliografia
Przypisy
Fiszki (15)
12 — Trzy linie danych w argumentacji kumulatywnej
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Miejsce w rozprawie
Rozdz. 1.4; wprowadzenie do rozdz. 3 jako argument kumulatywny. „(1) dane kosmologiczne wskazujące na to, że materialny Wszechświat miał kiedyś początek, (2) dane z dziedziny fizyki pokazujące, że Wszechświat od początku odznaczał się precyzyjnym dostrojeniem umożliwiającym zaistnienie życia, (3) dane biologiczne świadczące o tym, że od początku w naszej biosferze pojawiła się duża ilość nowej funkcjonalnej informacji genetycznej, co umożliwiło powstanie nowych form życia. Wszystkie wskazują […] na działanie jakiejś inteligencji, która to wszystko zaprojektowała.” Powrót hipotezy Boga — Przedmowa, strona PDF 17/827. ZASTOSOWANIE Nadaje się na mapę całej argumentacji Meyera: początek Kosmosu, fine-tuning i informacja biologiczna mają wspólnie prowadzić do bardziej określonego profilu przyczyny niż każdy argument osobno.
Zastrzeżenie
To synteza autora. Każda z trzech linii wymaga oddzielnej oceny naukowej i filozoficznej, a następnie uzasadnienia, że ich łączenie nie liczy tych samych danych podwójnie. HASŁA argument kumulatywny; kosmologia; fine-tuning; biologia
Zaplecze redakcyjne
13 — Przygodność i inteligibilność świata MIEJSCE W DOKTORACIE Rozdz. 2.1 „Klasyczna teologia stworzenia”; rozdz. 3.3–3.4.
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
„Założenie, że Wszechświat stworzył jakiś racjonalny i odznaczający się wolną wolą umysł, dało więc początek dwóm koncepcjom – przygodności i inteligibilności świata – które z kolei okazały się potężnym bodźcem do badania przyrody z przekonaniem, że dzięki temu ją zrozumiemy.” Powrót hipotezy Boga — Rozdz. 1 „Judeochrześcijańskie korzenie współczesnej nauki”, sekcja „Inteligibilność przyrody”, strona PDF 36/827. ZASTOSOWANIE Łączy teologię stworzenia z epistemologią nauki: świat jest przygodny, bo zależy od wolnej decyzji, ale zarazem poznawalny, bo jest dziełem racjonalnego umysłu.
Zastrzeżenie
To teza z historii idei, nie wynik eksperymentu. Wymaga zestawienia z aktualną historiografią i z wkładem tradycji greckiej, islamskiej oraz innych kultur w narodziny nauki. HASŁA przygodność; inteligibilność; teologia stworzenia
Zaplecze redakcyjne
14 — „Księga Natury” jako źródło poznania Stwórcy
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Miejsce w rozprawie
Rozdz. 2.1–2.2 oraz rozdz. 3.6 – komunikatywność/czytelność świata. „Już u samych początków chrześcijaństwa teolodzy mówili o naturze (przyrodzie) jako księdze, wskazując, że podobnie jak z Biblii, możemy dowiedzieć się z niej czegoś o Bogu. Tak jak Księga Pisma pokazała, kim jest Bóg i jaki jest Jego plan, podobnie Księga Natury ujawnia Jego moc i mądrość.” Powrót hipotezy Boga — Rozdz. 2 „Trzy metafory i powstanie naukowego obrazu świata”, sekcja „Księga Natury”, strona PDF 44/827. ZASTOSOWANIE Fragment może wprowadzić klasyczną metaforę dwóch ksiąg i historyczne podstawy teologii naturalnej. Dobrze łączy poznawalność świata z ideą pośredniego objawiania mocy i mądrości Stwórcy.
Zastrzeżenie
Metafora ma charakter teologiczno-hermeneutyczny. Nie należy utożsamiać jej bez argumentu z nowoczesną teorią informacji ani traktować jako samodzielnego dowodu projektu. HASŁA Księga Natury; teologia naturalna; komunikacja
Zaplecze redakcyjne
15 — Monoteizm a jedność ładu i praw przyrody
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Miejsce w rozprawie
Rozdz. 2.1 oraz rozdz. 3.7 – jeden, jednoczący fundament porządku. „Monoteistyczny światopogląd starożytnych Hebrajczyków kazał im oczekiwać, że przyroda odznacza się jednym, spójnym ładem, a tym samym jednym, mającym powszechne zastosowanie zbiorem praw rządzących wszystkimi naturalnymi zjawiskami.” Powrót hipotezy Boga — Rozdz. 2 „Trzy metafory i powstanie naukowego obrazu świata”, sekcja „Prawa przyrody”, strona PDF 53/827. ZASTOSOWANIE Może wspierać rekonstrukcję związku między monoteizmem a oczekiwaniem jedności praw. W rozdziale 3 daje historyczny analog dla ostrożnego wniosku od jedności porządku do jednego źródła.
Zastrzeżenie
Meyer referuje tu stanowisko Melvina Calvina i szerszą tezę historiograficzną. W pracy doktorskiej trzeba dotrzeć do źródeł pierwotnych i zaznaczyć, że jedność praw nie stanowi dedukcyjnego dowodu monoteizmu. HASŁA monoteizm; jedność praw; historia nauki
Zaplecze redakcyjne
16 — Teologia naturalna: wsparcie eksplanacyjne zamiast dowodu
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Miejsce w rozprawie
Rozdz. 2.2 „Teologia naturalna”; pomocniczo rozdz. 3.8. „Czy jednak jedynym możliwym wsparciem epistemicznym dla twierdzenia o istnieniu Boga musi być dowód dedukcyjny? Gdyby wsparciem dla takiej hipotezy, zamiast wniosku wynikającego dedukcyjnie z przesłanek, mogła być jej większa moc eksplanacyjna, to czy w takim razie nie moglibyśmy powiedzieć, że najnowsze osiągnięcia kosmologii, fizyki i biologii rzeczywiście wspierają, i to nawet w dużym stopniu, hipotezę Boga?” Powrót hipotezy Boga — Rozdz. 12 „Hipoteza Boga i początek Wszechświata”, strona PDF 334/827. ZASTOSOWANIE Bardzo użyteczne do określenia epistemicznej ambicji pracy: nie chodzi o dowód apodyktyczny, ale o ocenę, która hipoteza metafizyczna ma większą moc wyjaśniającą wobec danych.
Zastrzeżenie
Należy zdefiniować „wsparcie epistemiczne”, odróżnić je od prawdopodobieństwa i dowodu oraz wyjaśnić, dlaczego kryteria mocy eksplanacyjnej mogą być stosowane do hipotez metafizycznych. HASŁA teologia naturalna; moc eksplanacyjna; epistemologia
Zaplecze redakcyjne
17 — Dane empiryczne a testowanie światopoglądów
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Miejsce w rozprawie
Rozdz. 2.2; wprowadzenie metodologiczne do rozdz. 3. „Jeśli jednak dane empiryczne mogą wspierać […] argumentację przeciwko istnieniu Boga, to inne dane empiryczne mogą też wzmacniać argument za istnieniem Boga. […] Wykluczając tę możliwość, traktowalibyśmy materializm jako nietestowalny aksjomat lub dogmat, a nie autentyczną hipotezę metafizyczną, która może być prawdziwa lub fałszywa zależnie od danych empirycznych.” Powrót hipotezy Boga — Rozdz. 11 „Jak ocenić hipotezę metafizyczną”, strona PDF 328/827. ZASTOSOWANIE Może uzasadniać symetryczne traktowanie teizmu i naturalizmu jako hipotez podlegających ocenie w świetle danych. Dobrze nadaje się do polemiki z założeniem, że tylko teizm wymaga uzasadnienia.
Zastrzeżenie
Sama możliwość empirycznego wsparcia nie rozstrzyga, które dane faktycznie przemawiają za danym światopoglądem. Trzeba unikać zbyt szybkiego przejścia od krytyki naturalizmu do potwierdzenia teizmu. HASŁA metafizyka; testowalność; naturalizm
Zaplecze redakcyjne
22 — Prawo przenosi regularność, lecz nie wybiera znaczenia
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Miejsce w rozprawie
Rozdz. 3.1 – inteligencja nie może być czysto bezosobowym prawem; także rozdz. 1.3. „Czy to prawo grawitacji lub opisywana przez nie siła utworzyły tę informację? Oczywiście, że nie. […] Siła grawitacji […] pomogła przenieść istniejącą wcześniej informację. Jest jeszcze inny, głębszy powód tego, że prawa przyrody potrafią przenosić informację, lecz nie są w stanie jej tworzyć. Prawa te opisują bowiem zjawiska lub struktury odznaczające się bardzo dużym stopniem regularności.” Powrót hipotezy Boga — Rozdz. 14 „Hipoteza Boga i zaprojektowanie życia”, strona PDF 396–397/827. ZASTOSOWANIE Bezpośrednio wspiera rozróżnienie między prawem opisującym powtarzalne zależności a podmiotem wybierającym funkcjonalny układ znaków. Można go połączyć z analizą relacji symbol–znaczenie.
Zastrzeżenie
To argument filozoficzny dotyczący zakresu wyjaśniania praw. Krytycy mogą twierdzić, że prawa wraz z warunkami początkowymi i procesami selekcyjnymi generują informację; tę alternatywę trzeba rozpatrzyć osobno. HASŁA prawo przyrody; informacja; bezosobowość
Zaplecze redakcyjne
23 — Transcendencja przyczyny początku Wszechświata
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Miejsce w rozprawie
Rozdz. 3.2 – transcendencja Projektanta. „Świadectwa wspierające model Wielkiego Wybuchu, rozwiązania równań pola ogólnej teorii względności przedstawione przez Hawkinga, Penrose’a i Ellisa oraz twierdzenie Borde’a-Gutha-Vilenkina wskazują na początek Wszechświata. Z tego wynika, że jakikolwiek umożliwiający wyjaśnienie powstania Wszechświata byt […] musi być transcendentny w stosunku do przestrzeni, czasu, materii i energii Wszechświata.” Powrót hipotezy Boga — Rozdz. 12 „Hipoteza Boga i początek Wszechświata”, strona PDF 348/827. ZASTOSOWANIE Może być głównym cytatem dla tezy, że przyczyna całego układu czasoprzestrzenno-materialnego nie może być po prostu jednym z jego elementów. Dobrze pokazuje rolę kosmologii w przejściu od „jakiejś inteligencji” do inteligencji pozakosmicznej.
Zastrzeżenie
Wniosek zależy od interpretacji modeli kosmologicznych jako początku całej rzeczywistości fizycznej oraz od zasady przyczynowości. Trzeba odnieść się do kosmologii kwantowej i alternatywnych modeli początku. HASŁA transcendencja; początek Wszechświata; kosmologia
Zaplecze redakcyjne
24 — Wolna wola jako źródło nowego ciągu przyczynowego
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Miejsce w rozprawie
Rozdz. 3.4 – Projektant ma wolę, nie tylko intelekt. „Takie rozumienie wolnej woli, nazywanej także wolnością libertariańską, oznacza, że posiadający ją byt sprawczy może inicjować nowy ciąg przyczynowo-skutkowy, nie będąc zdeterminowanym w żaden sposób przez uprzednie uwarunkowania materialne. […] Dysponujące wolną wolą byty sprawcze powołują przecież do istnienia rzeczy nieistniejące wcześniej.” Powrót hipotezy Boga — Rozdz. 12 „Hipoteza Boga i początek Wszechświata”, sekcja „Sprawczość osobowa, libertariańska wolność i początek Wszechświata”, strona PDF 350–351/827. ZASTOSOWANIE Pozwala zrekonstruować rolę woli w wyjaśnieniu początku: wybór osobowego podmiotu może rozpocząć skończony ciąg skutków bez wcześniejszego materialnego stanu wystarczającego.
Zastrzeżenie
Libertariańska koncepcja wolności jest sporna. Należy odróżnić wykazanie, że sprawczość osobowa jest możliwym wyjaśnieniem, od wykazania, że rzeczywiście jest najlepszym wyjaśnieniem kosmologicznym. HASŁA wolna wola; sprawczość osobowa; początek
Zaplecze redakcyjne
25 — Fine-tuning jako wybór możliwości dla funkcjonalnego celu
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Miejsce w rozprawie
Rozdz. 1.4 – fine-tuning; rozdz. 3.4–3.5 – wola oraz ukierunkowanie na życie. „Wiemy przecież z doświadczenia, że to właśnie inteligentne byty sprawcze tworzą precyzyjnie dostrojone urządzenia, układy i strategie służące osiąganiu zauważalnych i funkcjonalnych rezultatów. […] Precyzyjne dostrojenie to nic innego, jak dokonanie wyboru jednej lub kilku spośród wielu możliwości i właśnie coś takiego będzie charakteryzować działania inteligentnych bytów sprawczych posiadających wolną wolę.” Powrót hipotezy Boga — Rozdz. 13 „Hipoteza Boga i projekt Wszechświata”, strona PDF 362–363/827. ZASTOSOWANIE Łączy fine-tuning z wyborem i funkcją: Projektant nie tylko zna możliwości, lecz wybiera parametry realizujące rezultat w postaci środowiska zdolnego do podtrzymania życia.
Zastrzeżenie
Określenie zakresu możliwych wartości i ich rozkładu probabilistycznego jest problematyczne. Warto przedstawić kontrargumenty: głębsze prawa, wieloświat i efekt selekcji obserwacyjnej. HASŁA fine-tuning; wybór; cel; życie
Zaplecze redakcyjne
26 — Informacja jako środek komunikacji i tworzenia struktur
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Miejsce w rozprawie
Rozdz. 3.5–3.6 – życiodajność i komunikatywność; także rozdz. 1.4. „Inteligentne byty sprawcze rutynowo tworzą ogromne ilości wyspecyfikowanej informacji właśnie po to, aby się komunikować i tworzyć różnorodne nowe struktury. To oznacza, że tylko inteligentny projekt spełnia wymóg adekwatności przyczynowej.” Powrót hipotezy Boga — Rozdz. 10 „Eksplozja kambryjska i inne eksplozje informacji”, sekcja „Przyczyna działająca obecnie”, strona PDF 292/827. ZASTOSOWANIE Może wspierać tezę, że w funkcjonalnej informacji ujawnia się podmiot zdolny nie tylko do konstruowania, ale także do komunikowania treści poprzez system znaków.
Zastrzeżenie
Informacja biologiczna pełni funkcję regulacyjną i konstrukcyjną, ale nie musi być „komunikatem” w pełnym ludzkim sensie. Trzeba wyjaśnić, czy komunikatywność jest wnioskiem ścisłym, czy analogią. HASŁA komunikacja; informacja funkcjonalna; struktury biologiczne
Zaplecze redakcyjne
27 — Jeden byt eksplanacyjny i zasada parsymonii
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Miejsce w rozprawie
Rozdz. 3.7 – jeden, jednoczący fundament; pomocniczo rozdz. 2.2 (Swinburne). „Swinburne zauważa, że hipoteza Boga wymaga założenia tylko jednego bytu eksplanacyjnego – inteligentnego i potężnego transcendentnego bytu sprawczego – a nie mnóstwa bytów, w tym nieskończonej liczby niepowiązanych ze sobą przyczynowo wszechświatów i różnych mechanizmów tworzenia takich wszechświatów.” Powrót hipotezy Boga — Rozdz. 16 „Jeden Bóg czy wiele Wszechświatów?”, strona PDF 465/827. ZASTOSOWANIE Fragment można wykorzystać przy ocenie jedności wyjaśnienia: jedna transcendentna przyczyna ma obejmować początek, fine-tuning i informację biologiczną, podczas gdy alternatywy mogą wymagać wielu niezależnych mechanizmów.
Zastrzeżenie
Meyer streszcza tu argument Swinburne’a, dlatego w rozprawie należy cytować również źródło pierwotne. Parsymonia wspiera prostotę hipotezy, ale sama nie dowodzi liczebnej jedności Projektanta. HASŁA jedność; parsymonia; Swinburne; wieloświat
Zaplecze redakcyjne
28 — Granica biologii: sama nie identyfikuje Boga
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Miejsce w rozprawie
Rozdz. 3.2 i przede wszystkim 3.8 – granice wnioskowania naturalnego. „Przyznałem, że osobiście wierzę, iż tym inteligentnym projektantem i twórcą życia jest Bóg, aczkolwiek sama biologia nie jest w stanie tego stwierdzić. […] świadectwa zaprojektowania życia same w sobie nie wskazują jeszcze na inteligencję transcendentną w stosunku do Wszechświata (czyli na Boga).” Powrót hipotezy Boga — Rozdz. 13 „Hipoteza Boga i projekt Wszechświata”, strona PDF 360–361/827. ZASTOSOWANIE Kluczowy cytat ograniczający nadmierne roszczenia. Uzasadnia potrzebę argumentu kumulatywnego: biologia może wskazać inteligencję, lecz transcendencję Meyer wyprowadza dopiero po dołączeniu początku i fine-tuningu Kosmosu.
Zastrzeżenie
Fragment powinien być centralny dla krytycznej części rozdziału 3. Pokazuje, że nie wolno utożsamić argumentu biologicznego z pełnym dowodem chrześcijańskiej doktryny Boga. HASŁA granice inteligentny projekt; biologia; transcendencja; kumulacja argumentów
Zaplecze redakcyjne
29 — Najlepsze wyjaśnienie nie jest dowodem dedukcyjnym
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Miejsce w rozprawie
Rozdz. 2.2 oraz rozdz. 3.8. „Ta przewaga teizmu nie dowodzi istnienia Boga, gdyż większa moc eksplanacyjna jakiejś hipotezy nie gwarantuje prawdziwości wniosku, jak jest w przypadku wnioskowania dedukcyjnego. Pokazuje natomiast, że nauki przyrodnicze dostarczają dzisiaj mocnego wsparcia epistemicznego hipotezie istnienia Boga.” Powrót hipotezy Boga — Rozdz. 14 „Hipoteza Boga i zaprojektowanie życia”, strona PDF 415/827. ZASTOSOWANIE Najlepsze sformułowanie stopnia konkluzji: argument ma charakter porównawczy i probabilistyczno-abdukcyjny. Może zamykać rekonstrukcję ośmiu cech, chroniąc ją przed językiem apodyktycznym.
Zastrzeżenie
„Mocne wsparcie” trzeba uzasadnić, a nie tylko zadeklarować. Warto wskazać, jaki stopień pewności przypisuje się każdemu atrybutowi i które wnioski są mocniejsze od innych. HASŁA granice wnioskowania; abdukcja; wsparcie epistemiczne
Zaplecze redakcyjne
30 — Dobroć Projektanta: miejsce Objawienia i problem zła
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Miejsce w rozprawie
Rozdz. 3.8 – gdzie kończy się teologia naturalna, a zaczyna Objawienie; także krytyka „dobrego projektu”. „Istnienie zła naturalnego stanowi problem jedynie dla tych osób, które podobnie jak ja, opowiadają się za dobrocią projektującej i stojącej za życiem inteligencji lub za takim Bogiem, jakiego przedstawiają pisma judeochrześcijańskie. Również te same pisma i to, czego nauczają o Bogu i stworzonym porządku, dostarczają nam wyjaśnień pozwalających pogodzić obecność zła naturalnego w świecie z istnieniem życzliwego projektanta lub Stwórcy.” Powrót hipotezy Boga — Przypis 32 do rozdz. 14, strona PDF 775/827. ZASTOSOWANIE To ważna fiszka negatywna: pokazuje, że dobroć nie wynika z materiału inteligentny projekt równie bezpośrednio jak inteligencja czy transcendencja. Meyer odwołuje się tu do pism judeochrześcijańskich i teodycei.
Zastrzeżenie
W rozprawie warto wyraźnie oddzielić wniosek z danych przyrodniczych od przekonania zaczerpniętego z Objawienia. Trzeba również przedstawić problem zła naturalnego jako realny kontrargument wobec tezy o życzliwym Projektancie. HASŁA dobroć; Objawienie; problem zła; granice teologii naturalnej