Bibliografia doktoratu

Meslier, Jean, 1864- Testament

Pełny widok tekstowy: wszystkie sekcje są rozwinięte i znajdują się w jednym dokumencie HTML.

Omówienie źródła

 

Spis treści

TOME PREMIER.

Préface par Rudolf Charles.......................................................... 1.
a. Histoire du mouvement rationaliste en Hollande,
en dehors de l’église, depuis 1850 ...... iv.
b. Quelques mots sur la Théologie protestante, dite
moderne..................................................................................xxin.
c, Jean Meslier et son oeuvre................................................. xxxv*
d. Correspondance de Voltaire, au sujet du Testament
du Curé Meslier etc. .......... Lin*
Mémoires des pensées et des sentimens de J. M....„ Prêtre,
Curé djjstrep*, et de But ...... . , 1.
I. Avant-propos, dessein de l'ouvrage.......................... 3.
IL Pensées et sentimens de Fauteur sur les religions
du inonda__ -__ . ................................................... 7.
HT. Toutes les religions ne sont qu’erreurs, illusions
et impostures ...,,...,*.■■ 30.
I V. Première preuve de la vanité et de la fausseté des
religions, gui ne sont que des inventions humaines. 33.
Y . Baisons pourquoi les politiques se servent des
abus et des erreurs des religions * * . . 38.
V
I. Les anciens avoient coutume de mettre an rang des Dieux les empereurs et les grands hommes. L'orgueil des grands, la flatterie des uns et Tigno* rance des autres ont produit et autorisé cet abus. 42.
V U- Ils croïoient que les hommes pouvoient devenir des Dieux après leur mort............................45.
VIII. Origine de TTdolatrie................................................... 49.
IX. Aucune des religions qui sont dans le monde n est d'institution divine 6^,
X.
Seconde preuve de la vanité et fausseté des religions. 1 ,a loi, qui est une croïance aveugle et qui sert de fondement à toutes les religions n'est qu’un principe d'erreurs, d'illusions et d'impostures . 66.
XI. Elle n'est aussi qu'une source et une cause fatale de troubles et de divisions éternelles parmi les hommes ............. 70.
XII. Foiblesse et vanité des prétendus motifs de crédibilité pour établir aucune vérité de religion . 76.
XIII, Incertitude et vanité des prétendus miracles pour autoriser aucune vérité de religion .... 79.
XTV. Incertitude des Histoires sur ce sujèt. . . . R4.
XV. Incertitude des prétendues écritures saintes, qui sont fort falsifiées et corrompues . . . - . 97.
XVL Incertitude des évangiles.............................................101.
X VIL Les prétendues Ecritures saintes ne portent eu elles-mêmes aucun caractère ni de sagesse, ni d'érudition plps qu'humaine.......................112.
XVIII. Contradiction des évangiles . . . . . . . 117.
X IX. Les prétendus miracles, qui y sont raportés, ne
sont pas véritables, et la raison pourquoi . . 138.
X X. Conformité des prétendus miracles du Christianisme avec les prétendus miracles du paganisme. 167.
XXL
Ils ne sont pas plus véritables les uns que les autres........................ ± . ■ .
XXII
. Troisième preuve de la vanité et de la fausseté  174
des religions, tirée de la vanité et de la fausseté des prétendues visions et révélations divines . . . . . . .__.___,_*__.___.__.__187,
XXI IL Folié des hommes d'attribuer à Dieu Pinsti - tution des cruels et barbares sacrifices des bêtes innocentes et de croire que ces sortes de sacrifices lui soient agréables . » . . . . 197.
XXIV
, Origine des sacrifices................................................207.
XXV
. Du prétendu commandement que Dieu auroit fuit & Abraham de_JuL_sacriâer_8on__filâ_^__.__220.
XXVL
Vanité et fausseté des prétendues promesses faites de la part de Dieu aux anciens Patriarches Abraham, Isaac et Jacob . . . . 227.
XXVII. Quatrième preuve de la fausseté des religions tirée de la vanité et de la fausseté des prétendues promesses et profétie de Pancien Testament__.__.___.____________»__.__.____________211.
X X V T II, Fausseté des prétendues promesses du nouveau Testament.......................................... . 276.
XXIX. Vanité et fausseté des sens spirituels, allégoriques et mistiques que les Christicoles donnent à leurs prétendues Ecritures saintes et aux promesses et prophéties qui y sont contenues. 327.
TOME DEUXIÈME.
XXIX. Suite ..... , t . . . . . L XX X. Cinquième preuve de la vanité et fausseté de la religion Chrétienne tirée des erreurs de sa, doctrine et de sa morale.....................24,
XXXI.
Première erreur de sa doctrine touchant la trini té d’un seul Dieu en trois personnes qu’elle reconnoit et adore............................. 25.
XXXII. Deuxième erreur touchant l'incarnation d’un Dieu fait homme ........................................31.
XXXIII. Quel était l’esprit et le personnage de Jésus-Christ . . . > ....... 42.
XX^U• Quelle» étaient ses prédications et ses discours. 48.
XXXv. Le Christianisme n’était dans son commen■
cernent qu’un vile et méprisable fanatisme. 68.
XXXVI. Troisième, erreur de doctrine l’Idolâtrie et l’adoration des Dieux de pâte et de farine dans leur prétendu St. Sacremgnt . . . 73.
XXX V U Comparaison de la consécration des Dieux de pâte avec la consécration des Dieux de bois et de pierre, ou des Dieux d^or et d’argent. 77.
XXXVIII. L’adoration des Dieux de pâte des Romains ouvre une porte large et spatieuse à toutes sortes d’idoktries...................................86,
XXX1X.
Quatrième erreur touchant la création et le pêché du premier homme . . . . . . 109.
XL. Cinquième erreur touchant la prétendue ni jure et offense que le pêché fait à Dieu, tou• chant sa prétendue colère et indignation, et touchant la prétendue punition temporelle
et éternelle qu’il en ferait . . .... 113.
X LL Trois principales erreurs de la morale Chrétienne, . x, . , , , . , t .i .___Lâ
X LU. Sixième preuve de la vanité et fausseté de la religion chrétienne, tirée des abus, des véxations injustes et de la tyrannie des
grands, qu’elle souffre et qu’elle autorise. . 168. X LUT. Premier abus touchant cette grande et énorme
disproportion d’états et de condition des hom-
. mes, qui sont tous égaux par nature. . . 169.
XLIV. Origine, de la noblesse. ....... 173.
V XLV. Deuxième abus de souffrir et d’autoriser toutes
sortes d’états et de conditions de gens

fainéans, ou dont les emploies et les occupations ne sont d'aucune utilité dans le monde, et dont même plusieurs ne servent
’ qu'à fouler, qu'à piller, à ruiner et oprimer les autres ......,,.,. 182, XLVL Autre abus de souffrir_et autoriser tant d'ecclésiastiques et notamment tant de moines fainéant H km nies ,___,__.__.__s__.__.___LU.
XLML Abus de souffrir qu’ils possèdent tant de si grandes richesses, quoiqu’ils fassent des voeux de pauvreté.....................................................185.
XLVIII. Abus aussi de souffrir tant de moines men- dians, qui pouvoient travailler dans la société et gagner honnêtement leur vie. * . '191.
XLIX. Troisième abus en ce que les hommes s’apo- prient chacun en leur particulier les biens de la terre, au lieu de les posséder et d'en jouir en commun^ d'où naissent une infinité de maux et de misères dans le monde ♦__.__210.
L. Quatrième abus, les vaines et injurieuses distinctions des familles et des maux, qui en procèdent................................ . . . 216.
LL Autre abus touchant l’indissolubilité des mariages et des maux, qui en viennent. . 219.
LU. Des grands biens, qui reviendroient aux hommes, s’ils vivoient paisiblement tous en jouissant en commun des biens et des commodités de la vie.__,__.__^__.__.__.__.__*_._222.
LUI. La communion des premiers Chrétiens anéantie parmi eux « . . . . .. . 233.
LIV. Sixième abus, du gouvernement tyrannique des Rois et des princes de la terre . • . 238.
LV. Tyrannie des Rois de France, dont les peu-
pies sont misérables et malheureux . . . 246.
LVL Origine des tailles et des impôts en France. 252

Fiszki (9)

J-02 — Nieład i zło jako zarzut wobec wszechmądrego kierowania

Stały link do fiszki
Priorytet: NajwyższyMiejsce: 1.5Miejsce: 3.5Miejsce: 3.8

Rozumiem fragment

PRIORYTET A | TRYB krytyczna / teodycealna | ROZDZIAŁY 1.5, 3.5, 3.8 CYTAT FRANCUSKI « Si c’est un être tout-puissant, infiniment sage et éclairé, qui forme et qui dirige […] tous les mouvemens […] comment peut-il y avoir […] des mouvemens […] déréglés et irréguliers ? […] Il se fait tous les jours […] mille et mille sortes de mouvemens déréglés et irréguliers, qui causent une infinité de maux partout. »

Przekład roboczy

„Jeśli jest to byt wszechmocny, nieskończenie mądry i oświecony, który kształtuje i kieruje […] wszystkimi ruchami […], jak mogą istnieć […] ruchy nieuporządkowane i nieregularne? […] Każdego dnia zachodzą […] tysiące nieuporządkowanych i nieregularnych ruchów, powodujących wszędzie niezliczone zło.”

Lokalizacja

Jean Meslier, Testament, t. III, sekcja LXXIII, s. 5; strona PDF 7.

Jak wykorzystać

To wczesna, klarowna wersja problemu złego lub wadliwego projektu. W 1.5 można zestawić ją z minimalistycznym inteligentny projekt Behego, które celowo nie wnioskuje o dobroci Projektanta; w rozdziale 3 pokazuje, że cecha „dobry/życiodajny” jest znacznie trudniejsza do wyprowadzenia z natury niż inteligencja czy moc.

Zastrzeżenie

Zarzut trafia przede wszystkim w tezę o bezpośrednim kierowaniu każdym zdarzeniem; klasyczna teologia rozróżnia przyczynę pierwszą, przyczyny wtórne i dopuszczenie zła.

Słowa kluczowe

problem zławadliwy projektdobroćOpatrznośćprzyczyny wtórne

Zaplecze redakcyjne

Słowa kluczowe

problem zła; wadliwy projekt; dobroć; Opatrzność; przyczyny wtórne

Pełna karta — także tekst oryginalny

PRIORYTET A | TRYB krytyczna / teodycealna | ROZDZIAŁY 1.5, 3.5, 3.8 CYTAT FRANCUSKI « Si c’est un être tout-puissant, infiniment sage et éclairé, qui forme et qui dirige [...] tous les mouvemens [...] comment peut-il y avoir [...] des mouvemens [...] déréglés et irréguliers ? [...] Il se fait tous les jours [...] mille et mille sortes de mouvemens déréglés et irréguliers, qui causent une infinité de maux partout. » TŁUMACZENIE ROBOCZE „Jeśli jest to byt wszechmocny, nieskończenie mądry i oświecony, który kształtuje i kieruje [...] wszystkimi ruchami [...], jak mogą istnieć [...] ruchy nieuporządkowane i nieregularne? [...] Każdego dnia zachodzą [...] tysiące nieuporządkowanych i nieregularnych ruchów, powodujących wszędzie niezliczone zło.”

Lokalizacja

Jean Meslier, Testament, t. III, sekcja LXXIII, s. 5; strona PDF 7.

Jak wykorzystać

To wczesna, klarowna wersja problemu złego lub wadliwego projektu. W 1.5 można zestawić ją z minimalistycznym ID Behego, które celowo nie wnioskuje o dobroci Projektanta; w rozdziale 3 pokazuje, że cecha „dobry/życiodajny” jest znacznie trudniejsza do wyprowadzenia z natury niż inteligencja czy moc.

Zastrzeżenie

Zarzut trafia przede wszystkim w tezę o bezpośrednim kierowaniu każdym zdarzeniem; klasyczna teologia rozróżnia przyczynę pierwszą, przyczyny wtórne i dopuszczenie zła.

Słowa kluczowe

problem zławadliwy projektdobroćOpatrznośćprzyczyny wtórne

J-03 — Naturalistyczna alternatywa: samoruch materii zamiast pierwszych poruszycieli

Stały link do fiszki
Priorytet: NajwyższyMiejsce: 1.5Miejsce: 2.3Miejsce: 3.2

Rozumiem fragment

PRIORYTET A | TRYB krytyczna / naturalistyczna | ROZDZIAŁY 1.5, 2.3, 3.2 CYTAT FRANCUSKI « Si on prétend qu’ils aient tous d’eux-mêmes la force de se mouvoir, pourquoi la matière elle-même et tous les atomes de la matière ne pouroient-ils pas l’avoir aussi d’eux-mêmes ? […] Il est donc bien plus convenable et plus sûr d’attribuer à la matière même la force qu’elle a de se mouvoir. »

Przekład roboczy

„Jeśli twierdzi się, że [pierwsi poruszyciele] sami z siebie mają siłę ruchu, dlaczego sama materia i wszystkie jej atomy nie mogłyby również mieć jej z siebie? […] Jest zatem o wiele stosowniej i bezpieczniej przypisać samej materii siłę poruszania się.”

Lokalizacja

Jean Meslier, Testament, t. III, sekcja LXXIII, s. 7-8; strony PDF 9-10.

Jak wykorzystać

To historycznie ważna postać naturalistycznego kontrwyjaśnienia: nie mnożyć niewidzialnych poruszycieli, skoro ruch można przypisać materii. W 2.3 fiszka pozwala odróżnić naturalizm metodologiczny od FISZKI DOKTORSKIE | MANSON I MESLIER metafizycznego i zapytać, czy sam opis dynamiki materii wyjaśnia istnienie praw, ich formę i potencjał do tworzenia złożoności.

Zastrzeżenie

Meslier nie dysponuje nowoczesną fizyką; cytat ma przede wszystkim wartość filozoficzno-historyczną.

Słowa kluczowe

materiaruchnaturalizmpierwsza przyczynaekonomia wyjaśnienia

Zaplecze redakcyjne

Słowa kluczowe

materia; ruch; naturalizm; pierwsza przyczyna; ekonomia wyjaśnienia

Pełna karta — także tekst oryginalny

PRIORYTET A | TRYB krytyczna / naturalistyczna | ROZDZIAŁY 1.5, 2.3, 3.2 CYTAT FRANCUSKI « Si on prétend qu’ils aient tous d’eux-mêmes la force de se mouvoir, pourquoi la matière elle-même et tous les atomes de la matière ne pouroient-ils pas l’avoir aussi d’eux-mêmes ? [...] Il est donc bien plus convenable et plus sûr d’attribuer à la matière même la force qu’elle a de se mouvoir. » TŁUMACZENIE ROBOCZE „Jeśli twierdzi się, że [pierwsi poruszyciele] sami z siebie mają siłę ruchu, dlaczego sama materia i wszystkie jej atomy nie mogłyby również mieć jej z siebie? [...] Jest zatem o wiele stosowniej i bezpieczniej przypisać samej materii siłę poruszania się.”

Lokalizacja

Jean Meslier, Testament, t. III, sekcja LXXIII, s. 7-8; strony PDF 9-10.

Jak wykorzystać

To historycznie ważna postać naturalistycznego kontrwyjaśnienia: nie mnożyć niewidzialnych poruszycieli, skoro ruch można przypisać materii. W 2.3 fiszka pozwala odróżnić naturalizm metodologiczny od FISZKI DOKTORSKIE | MANSON I MESLIER metafizycznego i zapytać, czy sam opis dynamiki materii wyjaśnia istnienie praw, ich formę i potencjał do tworzenia złożoności.

Zastrzeżenie

Meslier nie dysponuje nowoczesną fizyką; cytat ma przede wszystkim wartość filozoficzno-historyczną.

Słowa kluczowe

materiaruchnaturalizmpierwsza przyczynaekonomia wyjaśnienia

J-4 — Niezmienność Boga a możliwość działania przyczynowego

Stały link do fiszki
Priorytet: NajwyższyMiejsce: 2.1Miejsce: 3.4Miejsce: 3.8

Rozumiem fragment

PRIORYTET A | TRYB krytyczna / metafizyczna | ROZDZIAŁY 2.1, 3.4, 3.8 CYTAT FRANCUSKI « Un être, qui est entièrement immuable en lui-même […] ne peut rien mouvoir hors de soi ; car comment pouroit-il remuer quelque chose, lorsqu’il ne pouroit se remuer lui-même ? […] Il n’y a point de liaison entre l’idée d’un être immuable et le mouvement d’aucun autre être. »

Przekład roboczy

„Byt, który jest w sobie całkowicie niezmienny, […] nie może poruszyć niczego poza sobą; jak bowiem mógłby poruszyć coś, skoro sam nie mógłby się poruszyć? […] Nie ma żadnego związku między ideą bytu niezmiennego a ruchem jakiegokolwiek innego bytu.”

Lokalizacja

Jean Meslier, Testament, t. III, sekcja LXXIII, s. 9-10; strony PDF 11-12.

Jak wykorzystać

To bezpośrednie wyzwanie dla czwartej predykcji o woli Projektanta oraz dla klasycznej atrybucji niezmienności. W rozprawie można dzięki niemu wyjaśnić, jak teologia rozumie akt stwórczy: nie jako zmianę w Bogu lub ruch fizyczny, lecz jako zależność bytu stworzonego od przyczyny pierwszej.

Zastrzeżenie

Meslier utożsamia działanie z ruchem i zmianą sprawcy; klasyczna metafizyka odrzuca tę uniwokalną przesłankę.

Słowa kluczowe

niezmiennośćdziałanieruchwolaprzyczynowość analogiczna

Zaplecze redakcyjne

Słowa kluczowe

niezmienność; działanie; ruch; wola; przyczynowość analogiczna

Pełna karta — także tekst oryginalny

PRIORYTET A | TRYB krytyczna / metafizyczna | ROZDZIAŁY 2.1, 3.4, 3.8 CYTAT FRANCUSKI « Un être, qui est entièrement immuable en lui-même [...] ne peut rien mouvoir hors de soi ; car comment pouroit-il remuer quelque chose, lorsqu’il ne pouroit se remuer lui-même ? [...] Il n’y a point de liaison entre l’idée d’un être immuable et le mouvement d’aucun autre être. » TŁUMACZENIE ROBOCZE „Byt, który jest w sobie całkowicie niezmienny, [...] nie może poruszyć niczego poza sobą; jak bowiem mógłby poruszyć coś, skoro sam nie mógłby się poruszyć? [...] Nie ma żadnego związku między ideą bytu niezmiennego a ruchem jakiegokolwiek innego bytu.”

Lokalizacja

Jean Meslier, Testament, t. III, sekcja LXXIII, s. 9-10; strony PDF 11-12.

Jak wykorzystać

To bezpośrednie wyzwanie dla czwartej predykcji o woli Projektanta oraz dla klasycznej atrybucji niezmienności. W rozprawie można dzięki niemu wyjaśnić, jak teologia rozumie akt stwórczy: nie jako zmianę w Bogu lub ruch fizyczny, lecz jako zależność bytu stworzonego od przyczyny pierwszej.

Zastrzeżenie

Meslier utożsamia działanie z ruchem i zmianą sprawcy; klasyczna metafizyka odrzuca tę uniwokalną przesłankę.

Słowa kluczowe

niezmiennośćdziałanieruchwolaprzyczynowość analogiczna

J-5 — Krytyka języka analogicznego i apofatycznego: „chce bez chcenia”

Stały link do fiszki
Priorytet: NajwyższyMiejsce: 3.1Miejsce: 3.4Miejsce: 3.8

Rozumiem fragment

PRIORYTET A | TRYB krytyczna / język teologiczny | ROZDZIAŁY 3.1, 3.4, 3.8 CYTAT FRANCUSKI « C’est comme s’ils disoient, que Dieu aime sans amour […] qu’il fait tout sans faire, qu’il agit sans agir et qu’il veut sans vouloir et sans volonté. » […] « À force de vouloir le dépouiller […] de toute qualité réelle et imaginable, ils le réduisent véritablement à rien. »

Przekład roboczy

„To tak, jak gdyby mówili, że Bóg kocha bez miłości […], że czyni wszystko bez czynienia, działa bez działania i chce bez chcenia i bez woli.” […] „Usiłując ogołocić Go […] z wszelkiej rzeczywistej i dającej się pomyśleć jakości, rzeczywiście sprowadzają Go do nicości.”

Lokalizacja

Jean Meslier, Testament, t. III, sekcja LXXIII, s. 18-20; strony PDF 20-22.

Jak wykorzystać

Bardzo użyteczny materiał dla rozdziału 3. Meslier naciska na napięcie między osobowymi predykatami („poznaje”, „chce”, „kocha”) a transcendencją i prostotą Boga. Pozwala wykazać, że rekonstrukcja „profilu metafizycznego” Projektanta potrzebuje teorii analogii, a nie jedynie listy antropomorficznych cech.

Zastrzeżenie

Krytyka trafia w język pusty semantycznie, ale nie rozstrzyga sama, że każde analogiczne orzekanie jest sprzeczne.

Słowa kluczowe

analogiaapofatyzmjęzyk religijnyosobowość Bogaprostota

Zaplecze redakcyjne

Słowa kluczowe

analogia; apofatyzm; język religijny; osobowość Boga; prostota

Pełna karta — także tekst oryginalny

PRIORYTET A | TRYB krytyczna / język teologiczny | ROZDZIAŁY 3.1, 3.4, 3.8 CYTAT FRANCUSKI « C’est comme s’ils disoient, que Dieu aime sans amour [...] qu’il fait tout sans faire, qu’il agit sans agir et qu’il veut sans vouloir et sans volonté. » [...] « À force de vouloir le dépouiller [...] de toute qualité réelle et imaginable, ils le réduisent véritablement à rien. » TŁUMACZENIE ROBOCZE „To tak, jak gdyby mówili, że Bóg kocha bez miłości [...], że czyni wszystko bez czynienia, działa bez działania i chce bez chcenia i bez woli.” [...] „Usiłując ogołocić Go [...] z wszelkiej rzeczywistej i dającej się pomyśleć jakości, rzeczywiście sprowadzają Go do nicości.”

Lokalizacja

Jean Meslier, Testament, t. III, sekcja LXXIII, s. 18-20; strony PDF 20-22.

Jak wykorzystać

Bardzo użyteczny materiał dla rozdziału 3. Meslier naciska na napięcie między osobowymi predykatami („poznaje”, „chce”, „kocha”) a transcendencją i prostotą Boga. Pozwala wykazać, że rekonstrukcja „profilu metafizycznego” Projektanta potrzebuje teorii analogii, a nie jedynie listy antropomorficznych cech.

Zastrzeżenie

Krytyka trafia w język pusty semantycznie, ale nie rozstrzyga sama, że każde analogiczne orzekanie jest sprzeczne.

Słowa kluczowe

analogiaapofatyzmjęzyk religijnyosobowość Bogaprostota

J-6 — Ukrycie Boga a oczekiwana komunikatywność Projektanta

Stały link do fiszki
Priorytet: NajwyższyMiejsce: 2.2Miejsce: 3.6Miejsce: 3.8

Rozumiem fragment

PRIORYTET A | TRYB krytyczna / epistemologiczna | ROZDZIAŁY 2.2, 3.6, 3.8 CYTAT FRANCUSKI « S’il y avoit véritablement un tel être, il paroitroit si clairement et si visiblement […] que personne ne pouroit nullement douter de la vérité de son existence. Mais comme ce prétendu être […] ne se fait voir, ni sentir, ni connoitre nulle part […] il n’y a certainement aucune raison de dire, ni de croire qu’il y ait effectivement un tel être. »

Przekład roboczy

„Gdyby taki byt rzeczywiście istniał, ukazywałby się tak jasno i widzialnie […], że nikt nie mógłby wątpić w prawdę jego istnienia. Ponieważ jednak ten rzekomo najdoskonalszy byt […] nigdzie i w żaden sposób nie daje się widzieć, odczuć ani poznać, nie ma żadnej racji twierdzić ani wierzyć, że rzeczywiście istnieje.”

Lokalizacja

Jean Meslier, Testament, t. III, sekcja LXXIV, s. 21; strona PDF 23.

Jak wykorzystać

To klasyczna presja na szóstą predykcję: jeśli świat jest komunikatem osobowego Projektanta, dlaczego jego autorstwo nie jest powszechnie oczywiste? Cytat może otworzyć podrozdział o wieloznaczności przyrody, dystansie między „czytelnością” praw a rozpoznaniem osoby oraz granicach naturalnego poznania Boga.

Zastrzeżenie

Argument opiera się na spornej przesłance, że doskonały i dobry Bóg musiałby ujawniać się w sposób zmysłowo lub poznawczo nieodparty.

Słowa kluczowe

ukrycie Bogakomunikatywnośćobjawienie naturalneoczywistośćniewiara

Zaplecze redakcyjne

Słowa kluczowe

ukrycie Boga; komunikatywność; objawienie naturalne; oczywistość; niewiara

Pełna karta — także tekst oryginalny

PRIORYTET A | TRYB krytyczna / epistemologiczna | ROZDZIAŁY 2.2, 3.6, 3.8 CYTAT FRANCUSKI « S’il y avoit véritablement un tel être, il paroitroit si clairement et si visiblement [...] que personne ne pouroit nullement douter de la vérité de son existence. Mais comme ce prétendu être [...] ne se fait voir, ni sentir, ni connoitre nulle part [...] il n’y a certainement aucune raison de dire, ni de croire qu’il y ait effectivement un tel être. » TŁUMACZENIE ROBOCZE „Gdyby taki byt rzeczywiście istniał, ukazywałby się tak jasno i widzialnie [...], że nikt nie mógłby wątpić w prawdę jego istnienia. Ponieważ jednak ten rzekomo najdoskonalszy byt [...] nigdzie i w żaden sposób nie daje się widzieć, odczuć ani poznać, nie ma żadnej racji twierdzić ani wierzyć, że rzeczywiście istnieje.”

Lokalizacja

Jean Meslier, Testament, t. III, sekcja LXXIV, s. 21; strona PDF 23.

Jak wykorzystać

To klasyczna presja na szóstą predykcję: jeśli świat jest komunikatem osobowego Projektanta, dlaczego jego autorstwo nie jest powszechnie oczywiste? Cytat może otworzyć podrozdział o wieloznaczności przyrody, dystansie między „czytelnością” praw a rozpoznaniem osoby oraz granicach naturalnego poznania Boga.

Zastrzeżenie

Argument opiera się na spornej przesłance, że doskonały i dobry Bóg musiałby ujawniać się w sposób zmysłowo lub poznawczo nieodparty.

Słowa kluczowe

ukrycie Bogakomunikatywnośćobjawienie naturalneoczywistośćniewiara

J-07 — Rozbiór argumentu z porządku według trzech typów przyczyn

Stały link do fiszki
Priorytet: NajwyższyMiejsce: 1.3Miejsce: 1.5Miejsce: 2.2

Rozumiem fragment

PRIORYTET A | TRYB analityczna / historyczna | ROZDZIAŁY 1.3, 1.5, 2.2 CYTAT FRANCUSKI « Il faut seulement connoître au vrai leurs principales causes, qui sont au nombre de trois : […] leur cause substancielle […] leur cause formelle […] leur cause efficiente. […] Chacun convient […] que c’est la matière, qui est leur cause substancielle. »

Przekład roboczy

„Trzeba jedynie właściwie poznać ich główne przyczyny, których są trzy: […] przyczynę substancjalną […], przyczynę formalną […] i przyczynę sprawczą. […] Wszyscy zgadzają się […], że ich przyczyną substancjalną jest materia.”

Lokalizacja

Jean Meslier, Testament, t. III, sekcja LXXXIII, s. 182; strona PDF 184.

Jak wykorzystać

Cytat daje gotowy schemat analizy argumentu z projektu: z czego rzecz jest, jaka jest jej forma i co ją sprawia. W rozdziale 2 można porównać ten podział z arystotelesowsko-tomistycznym rozumieniem przyczyn oraz pokazać, że wskazanie materialnego substratu nie rozstrzyga jeszcze o przyczynie formalnej i sprawczej.

Zastrzeżenie

Meslier przechodzi od materialności wytworów do mocnej tezy o wieczności i samowystarczalności materii; ten krok wymaga osobnego uzasadnienia.

Słowa kluczowe

przyczyna materialnaformalnasprawczaargument z porządkumateria

Zaplecze redakcyjne

Słowa kluczowe

przyczyna materialna; formalna; sprawcza; argument z porządku; materia

Pełna karta — także tekst oryginalny

PRIORYTET A | TRYB analityczna / historyczna | ROZDZIAŁY 1.3, 1.5, 2.2 CYTAT FRANCUSKI « Il faut seulement connoître au vrai leurs principales causes, qui sont au nombre de trois : [...] leur cause substancielle [...] leur cause formelle [...] leur cause efficiente. [...] Chacun convient [...] que c’est la matière, qui est leur cause substancielle. » TŁUMACZENIE ROBOCZE „Trzeba jedynie właściwie poznać ich główne przyczyny, których są trzy: [...] przyczynę substancjalną [...], przyczynę formalną [...] i przyczynę sprawczą. [...] Wszyscy zgadzają się [...], że ich przyczyną substancjalną jest materia.”

Lokalizacja

Jean Meslier, Testament, t. III, sekcja LXXXIII, s. 182; strona PDF 184.

Jak wykorzystać

Cytat daje gotowy schemat analizy argumentu z projektu: z czego rzecz jest, jaka jest jej forma i co ją sprawia. W rozdziale 2 można porównać ten podział z arystotelesowsko-tomistycznym rozumieniem przyczyn oraz pokazać, że wskazanie materialnego substratu nie rozstrzyga jeszcze o przyczynie formalnej i sprawczej.

Zastrzeżenie

Meslier przechodzi od materialności wytworów do mocnej tezy o wieczności i samowystarczalności materii; ten krok wymaga osobnego uzasadnienia.

Słowa kluczowe

przyczyna materialnaformalnasprawczaargument z porządkumateria

J-08 — Forma jako konfiguracja materii i naturalistyczne wyjaśnienie piękna

Stały link do fiszki
Priorytet: NajwyższyMiejsce: 1.5Miejsce: 2.3Miejsce: 3.3

Rozumiem fragment

PRIORYTET A | TRYB krytyczna / emergentystyczna | ROZDZIAŁY 1.5, 2.3, 3.3 CYTAT FRANCUSKI « Leur cause formelle et spécifique […] n’est autre chose que la configuration, ou la modification interne et externe, de toutes les parties mêmes de la matière qui les compose. » […] « Toutes les beautés et toutes les perfections […] n’étant […] que de seules modifications de la matière, ne démontrent et ne prouvent nullement la nécessité de l’existence d’un Créateur. »

Przekład roboczy

„Ich przyczyna formalna i gatunkowa […] nie jest niczym innym niż konfiguracją lub wewnętrzną i zewnętrzną modyfikacją wszystkich części materii, które je tworzą.” […] „Wszelkie piękno i doskonałość […] będąc jedynie modyfikacjami materii, w żaden sposób nie wykazują ani nie dowodzą konieczności istnienia Stwórcy.”

Lokalizacja

Jean Meslier, Testament, t. III, sekcja LXXXIII, s. 183-185; strony PDF 185-187.

Jak wykorzystać

To mocna naturalistyczna odpowiedź na analogię zegarmistrzowską: porządek i piękno są układami materii, nie dodatkowymi substancjami. W pracy warto zapytać, czy opis konfiguracji wyczerpuje wyjaśnienie jej powstania, funkcji, regularności i informacji.

Zastrzeżenie

Cytat oferuje ontologiczną redukcję, ale nie przedstawia jeszcze empirycznego mechanizmu powstania wszystkich rozważanych struktur.

Słowa kluczowe

formakonfiguracjaredukcjonizmpięknomateria

Zaplecze redakcyjne

Słowa kluczowe

forma; konfiguracja; redukcjonizm; piękno; materia

Pełna karta — także tekst oryginalny

PRIORYTET A | TRYB krytyczna / emergentystyczna | ROZDZIAŁY 1.5, 2.3, 3.3 CYTAT FRANCUSKI « Leur cause formelle et spécifique [...] n’est autre chose que la configuration, ou la modification interne et externe, de toutes les parties mêmes de la matière qui les compose. » [...] « Toutes les beautés et toutes les perfections [...] n’étant [...] que de seules modifications de la matière, ne démontrent et ne prouvent nullement la nécessité de l’existence d’un Créateur. » TŁUMACZENIE ROBOCZE „Ich przyczyna formalna i gatunkowa [...] nie jest niczym innym niż konfiguracją lub wewnętrzną i zewnętrzną modyfikacją wszystkich części materii, które je tworzą.” [...] „Wszelkie piękno i doskonałość [...] będąc jedynie modyfikacjami materii, w żaden sposób nie wykazują ani nie dowodzą konieczności istnienia Stwórcy.”

Lokalizacja

Jean Meslier, Testament, t. III, sekcja LXXXIII, s. 183-185; strony PDF 185-187.

Jak wykorzystać

To mocna naturalistyczna odpowiedź na analogię zegarmistrzowską: porządek i piękno są układami materii, nie dodatkowymi substancjami. W pracy warto zapytać, czy opis konfiguracji wyczerpuje wyjaśnienie jej powstania, funkcji, regularności i informacji.

Zastrzeżenie

Cytat oferuje ontologiczną redukcję, ale nie przedstawia jeszcze empirycznego mechanizmu powstania wszystkich rozważanych struktur.

Słowa kluczowe

formakonfiguracjaredukcjonizmpięknomateria

J-09 — Regularność bez inteligencji: nawykowe tory ruchu materii

Stały link do fiszki
Priorytet: NajwyższyMiejsce: 1.5Miejsce: 2.3Miejsce: 3.3Miejsce: 3.6

Rozumiem fragment

PRIORYTET A | TRYB krytyczna / naturalistyczna | ROZDZIAŁY 1.5, 2.3, 3.3, 3.6 CYTAT FRANCUSKI « Les mouvemens réguliers des parties de la matière produisent réglement leurs effets ordinaires […] elles tendent d’elles-mêmes à continuer leurs mouvemens de la même manière […] sans qu’il soit pour cela besoin d’aucune autre puissance pour les mouvoir, ni d’aucune autre intelligence pour les conduire. »

Przekład roboczy

„Regularne ruchy części materii regularnie wytwarzają swoje zwykłe skutki […] same z siebie dążą do kontynuowania ruchów w ten sam sposób […] bez potrzeby jakiejkolwiek innej mocy, która by je poruszała, ani jakiejkolwiek innej inteligencji, która by nimi kierowała.”

Lokalizacja

Jean Meslier, Testament, t. III, sekcja LXXXIV, s. 191; strona PDF 193. FISZKI DOKTORSKIE | MANSON I MESLIER

Jak wykorzystać

To najbliższa u Mesliera odpowiedź na argument eutaksjologiczny: stałość skutków może wynikać z regularności ruchu, bez inteligentnego kierownika. W 3.3 i 3.6 zestaw go z M-02 i M-10, pytając, czy prawa opisują regularność, czy także ją wyjaśniają.

Zastrzeżenie

Meslier zakłada samowyjaśniający charakter regularności; współczesna dyskusja musi uwzględnić rozróżnienie prawa opisowego, nomologicznej konieczności i racji istnienia prawa.

Słowa kluczowe

regularnośćprawa naturysamowyjaśnienieinteligencjanaturalizm

Zaplecze redakcyjne

Słowa kluczowe

regularność; prawa natury; samowyjaśnienie; inteligencja; naturalizm

Pełna karta — także tekst oryginalny

PRIORYTET A | TRYB krytyczna / naturalistyczna | ROZDZIAŁY 1.5, 2.3, 3.3, 3.6 CYTAT FRANCUSKI « Les mouvemens réguliers des parties de la matière produisent réglement leurs effets ordinaires [...] elles tendent d’elles-mêmes à continuer leurs mouvemens de la même manière [...] sans qu’il soit pour cela besoin d’aucune autre puissance pour les mouvoir, ni d’aucune autre intelligence pour les conduire. » TŁUMACZENIE ROBOCZE „Regularne ruchy części materii regularnie wytwarzają swoje zwykłe skutki [...] same z siebie dążą do kontynuowania ruchów w ten sam sposób [...] bez potrzeby jakiejkolwiek innej mocy, która by je poruszała, ani jakiejkolwiek innej inteligencji, która by nimi kierowała.”

Lokalizacja

Jean Meslier, Testament, t. III, sekcja LXXXIV, s. 191; strona PDF 193. FISZKI DOKTORSKIE | MANSON I MESLIER

Jak wykorzystać

To najbliższa u Mesliera odpowiedź na argument eutaksjologiczny: stałość skutków może wynikać z regularności ruchu, bez inteligentnego kierownika. W 3.3 i 3.6 zestaw go z M-02 i M-10, pytając, czy prawa opisują regularność, czy także ją wyjaśniają.

Zastrzeżenie

Meslier zakłada samowyjaśniający charakter regularności; współczesna dyskusja musi uwzględnić rozróżnienie prawa opisowego, nomologicznej konieczności i racji istnienia prawa.

Słowa kluczowe

regularnośćprawa naturysamowyjaśnienieinteligencjanaturalizm

J-01 — Reductio przestrzennej immanencji: „cały w każdym atomie”

Stały link do fiszki
Priorytet: WysokiMiejsce: 1.5Miejsce: 3.2Miejsce: 3.8

Rozumiem fragment

PRIORYTET B | TRYB krytyczna / metafizyczna | ROZDZIAŁY 1.5, 3.2, 3.8 CYTAT FRANCUSKI « Il seroit même tout entier dans chaque atome de matière […] c’est en quelque façon comme si on disoit, qu’il y auroit autant de Dieux que d’atomes de matière, ou que chaque atome de matière seroit Dieu ou contiendroit en soi toute la nature et toute la substance d’un Dieu. »

Przekład roboczy

„Byłby więc cały w każdym atomie materii […] byłoby to poniekąd tak, jak gdyby twierdzić, że istnieje tyle bogów, ile jest atomów materii, albo że każdy atom jest Bogiem bądź zawiera w sobie całą naturę i substancję Boga.”

Lokalizacja

Jean Meslier, Testament, t. III, sekcja LXXIII (ciąg dalszy), s. 3; strona PDF 5.

Jak wykorzystać

Meslier tworzy reductio idei Boga działającego „wewnątrz” każdej cząstki. W 3.2 cytat jest użyteczny jako test poprawności pojęcia transcendencji: teologia klasyczna musi wyjaśnić, dlaczego Boża obecność i przyczynowość nie są lokalnym, cielesnym „wchodzeniem” w atomy.

Zastrzeżenie

Argument zakłada, że sprawca może oddziaływać na ciało tylko przez przestrzenną penetrację. To założenie wymaga osobnej krytyki.

Słowa kluczowe

transcendencjaimmanencjaatomobecność Bogaprzyczynowość

Zaplecze redakcyjne

Słowa kluczowe

transcendencja; immanencja; atom; obecność Boga; przyczynowość

Pełna karta — także tekst oryginalny

PRIORYTET B | TRYB krytyczna / metafizyczna | ROZDZIAŁY 1.5, 3.2, 3.8 CYTAT FRANCUSKI « Il seroit même tout entier dans chaque atome de matière [...] c’est en quelque façon comme si on disoit, qu’il y auroit autant de Dieux que d’atomes de matière, ou que chaque atome de matière seroit Dieu ou contiendroit en soi toute la nature et toute la substance d’un Dieu. » TŁUMACZENIE ROBOCZE „Byłby więc cały w każdym atomie materii [...] byłoby to poniekąd tak, jak gdyby twierdzić, że istnieje tyle bogów, ile jest atomów materii, albo że każdy atom jest Bogiem bądź zawiera w sobie całą naturę i substancję Boga.”

Lokalizacja

Jean Meslier, Testament, t. III, sekcja LXXIII (ciąg dalszy), s. 3; strona PDF 5.

Jak wykorzystać

Meslier tworzy reductio idei Boga działającego „wewnątrz” każdej cząstki. W 3.2 cytat jest użyteczny jako test poprawności pojęcia transcendencji: teologia klasyczna musi wyjaśnić, dlaczego Boża obecność i przyczynowość nie są lokalnym, cielesnym „wchodzeniem” w atomy.

Zastrzeżenie

Argument zakłada, że sprawca może oddziaływać na ciało tylko przez przestrzenną penetrację. To założenie wymaga osobnej krytyki.

Słowa kluczowe

transcendencjaimmanencjaatomobecność Bogaprzyczynowość