Bibliografia doktoratu
Lewis, Geraint F.; Barnes, Luke A., 2016- A Fortunate Universe. Life in a Finely Tuned Cosmos
Pełny widok tekstowy: wszystkie sekcje są rozwinięte i znajdują się w jednym dokumencie HTML.
Spis treści
Contents
Foreword
Preface
Acknowledgements
- A Conversation on Fine-Tuning
- I’m Only Human!
- Can You Feel the Force?
- Energy and Entropy
- The Universe Is Expanding
- All Bets Are Off!
- A Dozen (or So) Reactions to Fine-Tuning
- A Conversation Continued
Further Reading
References
Index
Fiszki (17)
AFU-01 — Techniczna definicja precyzyjnego dostrojenia
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
DEFINICJA NAUKOWA • PRIORYTET A
Przekład roboczy
„Precyzyjne dostrojenie” jest terminem technicznym zapożyczonym z fizyki i oznacza kontrast między szerokim zakresem możliwości a wąskim zakresem określonego wyniku lub zjawiska.
Lokalizacja
Geraint F. Lewis, Luke A. Barnes, A Fortunate Universe, rozdz. 1, s. druk. 5 (strona PDF 22). Najlepsze miejsce w rozprawie: Rozdział 1, § 1 „Definicja Inteligentnego Projektu” oraz § 4 „Fine-tuning”. Możliwe użycie dodatkowe: Rozdział 2, § 2 „Teologia naturalna”. Funkcja argumentacyjna: Daje neutralną, fizyczną definicję dostrojenia, niezależną od założenia istnienia projektanta.
Jak wykorzystać
Powinna znaleźć się na początku części o fine-tuningu, zanim zostaną przedstawione interpretacje filozoficzne i teologiczne.
Zastrzeżenie
Definicja wymaga doprecyzowania przestrzeni możliwości, parametrów i miary. Sam „wąski zakres” nie jest jeszcze policzoną probabilistycznie szansą.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
fine-tuning; przestrzeń parametrów; warunki brzegowe; definicja
AFU-02 — Dane o dostrojeniu a wniosek o Stwórcy
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
ROZRÓŻNIENIE METODOLOGICZNE • PRIORYTET A
Przekład roboczy
istnieje różnica między pytaniem „czy wszechświat jest dostrojony do życia?” w sensie fizycznym a pytaniem „czy został dostrojony do życia przez Stwórcę?”.
Lokalizacja
Lewis i Barnes, rozdz. 1, s. druk. 5 (strona PDF 22). Najlepsze miejsce w rozprawie: Rozdział 1, § 1 i § 5 „Krytyka idei Inteligentnego Projektu”. Możliwe użycie dodatkowe: Rozdział 2, § 2 „Teologia naturalna”. Funkcja argumentacyjna: Oddziela deskryptywny fakt fizyczny od abdukcyjnego lub metafizycznego wyjaśnienia tego faktu.
Jak wykorzystać
To jeden z najważniejszych cytatów dla całej rozprawy: pozwala uniknąć utożsamienia fine-tuningu z gotowym dowodem teizmu.
Zastrzeżenie
Przejście od pierwszego pytania do drugiego wymaga niezależnej teorii wnioskowania, porównania hipotez i analizy alternatyw: prawa głębsze, wieloświat, przypadek, projekt.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
dane a interpretacja; abdukcja; projekt; Stwórca; neutralność definicji
AFU-03 — Stałe jako niewyjaśnione parametry teorii
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
FIZYKA / METODOLOGIA • PRIORYTET A
Przekład roboczy
Nic w teorii Newtona ani Einsteina nie wyznacza wartości G. Musimy zapytać przyrodę, dokonując pomiaru eksperymentalnego.
Lokalizacja
Lewis i Barnes, rozdz. 1, s. druk. 40 (strona PDF 57). Najlepsze miejsce w rozprawie: Rozdział 1, § 4 „Fine-tuning”. Możliwe użycie dodatkowe: Rozdział 2, § 2 „Teologia naturalna”; Rozdział 3, § 4 „Wola i kontyngencja”. Funkcja argumentacyjna: Pokazuje, że nawet głębokie teorie zawierają wielkości ustalane empirycznie, a nie wyprowadzane z samych równań.
Jak wykorzystać
Może wprowadzać pojęcie parametrów swobodnych i pytanie, czy ich wartości są konieczne, przypadkowe, selekcyjne czy zamierzone.
Zastrzeżenie
G jest wielkością mianowaną; argumenty o zmianie stałych należy formułować przez wielkości bezwymiarowe lub jasno zdefiniowany układ porównawczy.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
stałe fundamentalne; G; parametry swobodne; kontyngencja; pomiar
AFU-05 — Łatwość uzyskania wszechświata bez chemii
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
FIZYKA CZĄSTEK / CHEMIA ŻYCIA • PRIORYTET A
Przekład roboczy
dość łatwo jest skonstruować wszechświat, w którym w ogóle nie ma chemii.
Lokalizacja
Lewis i Barnes, rozdz. 2, s. druk. 65 (strona PDF 82). Najlepsze miejsce w rozprawie: Rozdział 1, § 4 „Dostosowanie chemii do życia”. Możliwe użycie dodatkowe: Rozdział 1, § 3 „Jakie dane świadczą o istnieniu inteligencji”. Funkcja argumentacyjna: Wprowadza analizę zależności chemii od mas kwarków i elektronu oraz pokazuje, że bogata chemia nie jest automatyczna.
Jak wykorzystać
Może otworzyć podrozdział o „chemicznym oknie” umożliwiającym atomy, wiązania i złożone cząsteczki.
Zastrzeżenie
„Łatwo” jest tu skrótem odnoszącym się do rozważanej przestrzeni parametrów. Nie jest to bezpośrednia wartość prawdopodobieństwa i zależy od przyjętej miary.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
chemia; masy kwarków; elektron; atomy; życie
AFU-06 — Wąski obszar parametrów stabilnych gwiazd
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
ASTROFIZYKA / FINE-TUNING • PRIORYTET A
Przekład roboczy
Na tym wykresie obszar „stabilnych gwiazd” zajmuje mniej niż jedną część na 10^35 całej przedstawionej przestrzeni.
Lokalizacja
Lewis i Barnes, rozdz. 4, s. druk. 155 (strona PDF 172). Najlepsze miejsce w rozprawie: Rozdział 1, § 4 „Fine-tuning” i „dostosowanie chemii do życia”. Możliwe użycie dodatkowe: Rozdział 1, § 5 „Krytyka idei inteligentny projekt”. Funkcja argumentacyjna: Ilustruje zależność długowiecznych gwiazd od relacji między siłą grawitacji i oddziaływań jądrowych.
Jak wykorzystać
Może być użyte jako mocny przykład liczbowy, najlepiej wraz z opisem ról gwiazd: synteza pierwiastków, energia i dystrybucja materii.
Zastrzeżenie
Autorzy sami ostrzegają, że wynik zależy od skali osi, ich zakresu i przyjętej miary. Nie należy przedstawiać 10^-35 jako bezpośredniego prawdopodobieństwa powstania życia.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
gwiazdy; grawitacja; oddziaływanie silne; przestrzeń parametrów; nukleosynteza
AFU-07 — Wrażliwość produkcji węgla
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
ASTROFIZYKA JĄDROWA • PRIORYTET A
Przekład roboczy
Względem stanu podstawowego zmiana większa niż około 3 procent zaczyna wygaszać produkcję węgla.
Lokalizacja
Lewis i Barnes, rozdz. 4, s. druk. 163 (strona PDF 180). Najlepsze miejsce w rozprawie: Rozdział 1, § 4 „Dostosowanie chemii do życia”. Możliwe użycie dodatkowe: Rozdział 1, § 5 „Krytyka idei inteligentny projekt”. Funkcja argumentacyjna: Daje konkretny przykład czułości nukleosyntezy węgla na położenie rezonansu Hoyle’a.
Jak wykorzystać
Najlepiej połączyć z wyjaśnieniem, dlaczego węgiel jest wyjątkowo przydatny dla złożonej chemii i jak gwiazdy wytwarzają węgiel oraz tlen.
Zastrzeżenie
Próg jest wynikiem określonych symulacji i modeli gwiazd. Należy unikać prezentowania go jako absolutnej, modelowo niezależnej granicy; autorzy omawiają dalsze niuanse.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
rezonans Hoyle’a; węgiel; tlen; nukleosynteza; czułość parametrów
AFU-08 — Problem stałej kosmologicznej
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
KOSMOLOGIA / ENERGIA PRÓŻNI • PRIORYTET A
Przekład roboczy
Przewidywanie jest 10^120 razy większe od wartości obserwowanej. […] Gdyby wszechświat podlegał surowej energii próżni, byłby pusty i martwy.
Lokalizacja
Lewis i Barnes, rozdz. 5, s. druk. 222 i 224 (strona PDF 239 i 241). Najlepsze miejsce w rozprawie: Rozdział 1, § 4 „Fine-tuning”. Możliwe użycie dodatkowe: Rozdział 1, § 5; Rozdział 2, § 2 „Teologia naturalna”. Funkcja argumentacyjna: Przedstawia jeden z najsilniejszych problemów dostrojenia: ogromną rozbieżność między naiwnym oszacowaniem energii próżni a obserwowaną wartością.
Jak wykorzystać
Może stanowić centralny przykład kosmologiczny, poprzedzony wyjaśnieniem roli ciemnej energii w ekspansji i formowaniu struktur.
Zastrzeżenie
Wartość 10^120 zależy od przyjętego odcięcia i sposobu szacowania. Jest miarą problemu teoretycznego, nie obliczoną szansą teizmu ani projektu.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
stała kosmologiczna; energia próżni; ciemna energia; 10^120; struktura kosmosu
AFU-09 — Parametr Q i „ziarnistość” wczesnego wszechświata
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
KOSMOLOGIA / WARUNKI POCZĄTKOWE • PRIORYTET A
Przekład roboczy
Gęstość wszechświata odbiegała od średniej najwyżej o jedną część na 100 000. Liczbę tę […] oznacza się jako Q.
Lokalizacja
Lewis i Barnes, rozdz. 5, s. druk. 232 (strona PDF 249); zakres skutków rozwinięty na s. druk. 233-234. Najlepsze miejsce w rozprawie: Rozdział 1, § 4 „Fine-tuning”. Możliwe użycie dodatkowe: Rozdział 1, § 5 „Krytyka idei inteligentny projekt”. Funkcja argumentacyjna: Pokazuje warunek „nie za gładko i nie za grudkowato”: bez odpowiedniego Q nie powstają galaktyki i gwiazdy albo dominują niestabilne układy i czarne dziury.
Jak wykorzystać
Może służyć do odróżnienia dostrojenia praw i stałych od dostrojenia warunków początkowych.
Zastrzeżenie
Q jest parametrem efektywnym, a jego pochodzenie może być wyjaśniane przez modele inflacji; autorzy zarazem wskazują, że inflacja może przenosić problem na inne parametry.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
Q; CMB; fluktuacje gęstości; galaktyki; inflacja; warunki początkowe
AFU-10 — Niska entropia początku i liczba Penrose’a
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
KOSMOLOGIA / ENTROPIA • PRIORYTET A
Przekład roboczy
Penrose oblicza: jedna szansa na 10^(10^123). […] Obserwowany przez nas wszechświat zawiera naprawdę zdumiewającą ilość uporządkowania.
Lokalizacja
Lewis i Barnes, rozdz. 4, s. druk. 173-174 (strona PDF 190-191). Zapis potęgi znormalizowany typograficznie. Najlepsze miejsce w rozprawie: Rozdział 1, § 4 „Fine-tuning” — warunki początkowe. Możliwe użycie dodatkowe: Rozdział 2, § 2 „Teologia naturalna”; Rozdział 1, § 5. Funkcja argumentacyjna: Pokazuje, że problem dostrojenia dotyczy także bardzo niskiej początkowej entropii, dzięki której istnieje energia swobodna dla gwiazd i życia.
Jak wykorzystać
Może być użyte jako przykład skrajnie silnej intuicji probabilistycznej, ale koniecznie razem z omówieniem założeń rachunku.
Zastrzeżenie
Autorzy natychmiast pytają, które założenie generuje tak małe prawdopodobieństwo, i dopuszczają nowe prawo lub brakującą fizykę. Liczby nie wolno cytować jako bezpośredniego „prawdopodobieństwa przypadku”.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
entropia; warunki początkowe; Penrose; strzałka czasu; porządek
AFU-11 — Jak odpowiadać na zarzut „obserwujemy tylko jeden
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
wszechświat” METODOLOGIA / PRAWDOPODOBIEŃSTWO • PRIORYTET A
Przekład roboczy
Wszechświaty rozważane w analizie dostrojenia są wszechświatami teoretycznymi badającymi możliwości pozostawione otwarte przez znane nam prawa przyrody.
Lokalizacja
Lewis i Barnes, rozdz. 7, s. druk. 330 (strona PDF 347); dalsza odpowiedź o niskim prawdopodobieństwie: s. druk. 332 (strona PDF 349). Najlepsze miejsce w rozprawie: Rozdział 1, § 5 „Krytyka idei Inteligentnego Projektu”. Możliwe użycie dodatkowe: Rozdział 2, § 2 „Teologia naturalna”. Funkcja argumentacyjna: Wyjaśnia, że fine-tuning nie polega na statystyce wielu obserwowanych kosmosów, lecz na kontrfaktycznej analizie teorii i parametrów.
Jak wykorzystać
Może stanowić odpowiedź na częsty zarzut „próby n = 1” i wprowadzić problem doboru przestrzeni możliwości oraz priory.
Zastrzeżenie
Prawomocność wniosku zależy od tego, czy przestrzeń możliwości i rozkład prawdopodobieństwa są niezależnie uzasadnione. Autorzy nie twierdzą, że dysponują bezsporną miarą.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
jeden wszechświat; kontrfakty; priory; prawdopodobieństwo; metodologia fizyki
AFU-12 — Ewolucja nie zastępuje warunków dla początku życia
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
POCHODZENIE ŻYCIA / KRYTYKA • PRIORYTET A
Przekład roboczy
dopóki nie istnieje forma życia zdolna tworzyć kopie samej siebie według wewnętrznego planu, ewolucja darwinowska nie może się nawet rozpocząć.
Lokalizacja
Lewis i Barnes, rozdz. 7, s. druk. 336 (strona PDF 353). Najlepsze miejsce w rozprawie: Rozdział 1, § 4 „Pochodzenie życia”. Możliwe użycie dodatkowe: Rozdział 1, § 5 „Krytyka idei inteligentny projekt”. Funkcja argumentacyjna: Rozróżnia zdolność ewolucji do adaptacji istniejących replikatorów od problemu powstania minimalnej biochemii i replikacji.
Jak wykorzystać
Może służyć jako metodologiczny punkt porządkujący: teoria ewolucji biologicznej nie jest sama przez się teorią abiogenezy.
Zastrzeżenie
Cytat nie dowodzi projektu i nie wyklucza naturalistycznych scenariuszy abiogenezy. Uzasadnia jedynie odrębność problemu i potrzebę osobnych danych.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
abiogeneza; replikacja; ewolucja; informacja; minimum biochemiczne
AFU-13 — Trzy główne rodziny wyjaśnień dostrojenia
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
MAPA STANOWISK • PRIORYTET A
Przekład roboczy
Pierwszą możliwością jest […] głębsza fizyka. Drugą — wieloświat. […] Wreszcie — projektant.
Lokalizacja
Lewis i Barnes, rozdz. 7, s. druk. 393 (strona PDF 410). Najlepsze miejsce w rozprawie: Rozdział 1, § 5 „Krytyka idei Inteligentnego Projektu”. Możliwe użycie dodatkowe: Rozdział 2, § 2 „Teologia naturalna”. Funkcja argumentacyjna: Porządkuje debatę i daje naturalny schemat porównania hipotez konkurencyjnych.
Jak wykorzystać
Może być osią struktury podrozdziału krytycznego: konieczność/głębsze prawa, selekcja obserwacyjna w wieloświecie, intencjonalny projekt.
Zastrzeżenie
To użyteczna typologia, lecz nie formalny dowód, że katalog jest logicznie wyczerpujący. Warto uwzględnić hybrydy oraz stanowiska agnostyczne.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
głębsze prawa; wieloświat; projektant; konkurencja hipotez
AFU-14 — Wieloświat: testowalność pośrednia i ograniczenia
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
KRYTYKA / WIELOŚWIAT • PRIORYTET A
Przekład roboczy
wieloświat podlega poważnym testom jako teoria naukowa; przede wszystkim może formułować przewidywania. […] Nie może jednak zostać wykryty bezpośrednio.
Lokalizacja
Lewis i Barnes, rozdz. 8, s. druk. 436 (strona PDF 453). Najlepsze miejsce w rozprawie: Rozdział 1, § 5 „Krytyka idei Inteligentnego Projektu”. Możliwe użycie dodatkowe: Rozdział 2, § 3 „Problem naturalizmu metodologicznego”. Funkcja argumentacyjna: Chroni analizę przed dwiema skrajnościami: automatycznym uznaniem wieloświata za nienaukowy oraz traktowaniem go jako bezspornego wyjaśnienia.
Jak wykorzystać
Może wprowadzać ocenę przewidywań antropicznych, problemu miary, inflacji, teorii strun i obserwatorów Boltzmanna.
Zastrzeżenie
Ocena odzwierciedla stan dyskusji przedstawiony w książce z 2016 r. W ostatecznej rozprawie należy sprawdzić nowszą literaturę i oddzielić poszczególne modele wieloświata.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
wieloświat; testowalność; przewidywania; dowód pośredni; problem miary
AFU-16 — Teizm nie jako konkurencyjna teoria fizyczna FILOZOFIA NAUKI / NATURALIZM
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Przekład roboczy
teizm zakłada, że Bóg stworzył i podtrzymuje wszechświat w sposób spójny, racjonalny i poznawalny. […] Rywalem teizmu jest naturalizm, a nie nauka.
Lokalizacja
Lewis i Barnes, rozdz. 8, s. druk. 452-453 (strona PDF 469-470), wypowiedź Luke’a Barnesa. Najlepsze miejsce w rozprawie: Rozdział 2, § 3 „Problem naturalizmu metodologicznego”. Możliwe użycie dodatkowe: Rozdział 3, § 3 „Racjonalność” i § 6 „Komunikatywność/czytelność”. Funkcja argumentacyjna: Rozdziela metodę naukową od metafizycznego naturalizmu i przedstawia teizm jako meta-wyjaśnienie istnienia praw, nie alternatywę dla ich treści.
Jak wykorzystać
Może być kluczowym cytatem przy tezie, że sukces fizyki nie jest automatycznie sukcesem naturalizmu metafizycznego.
Zastrzeżenie
To argument filozoficzny jednego z rozmówców. Wymaga konfrontacji z naturalistycznymi ujęciami praw i z zarzutem, że teizm nie generuje odrębnych przewidywań fizycznych.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
naturalizm metodologiczny; naturalizm metafizyczny; prawa; racjonalność; poznawalność
AFU-04 — Jedność praw: identyczność własności cząstek
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
FIZYKA / JEDNOŚĆ PRZYRODY • PRIORYTET B
Przekład roboczy
Jeśli zmierzymy masę dowolnego elektronu we wszechświecie, otrzymamy tę samą odpowiedź.
Lokalizacja
Lewis i Barnes, rozdz. 1, s. druk. 38 (strona PDF 55). Najlepsze miejsce w rozprawie: Rozdział 3, § 7 „Głęboka jedność porządku”. Możliwe użycie dodatkowe: Rozdział 1, § 4 „Fine-tuning”. Funkcja argumentacyjna: Dostarcza prostego przykładu uniwersalności własności fizycznych w całym obserwowanym kosmosie.
Jak wykorzystać
Może ilustrować tezę, że nauka odkrywa jeden spójny porządek zamiast zbioru lokalnych, nieskoordynowanych fizyk.
Zastrzeżenie
Uniwersalność praw nie dowodzi sama w sobie monoteizmu; jest zgodna z wieloma metafizykami. Może najwyżej stanowić element kumulatywnego argumentu.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
jedność praw; elektron; uniwersalność; monoteizm; porządek
AFU-15 — Transcendencja i zależność: analogia autora i książki FILOZOFIA TEIZMU
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Przekład roboczy
Wszechświat jest całkowicie zależny od Boga w swoim istnieniu, chwila po chwili. […] Relacja Boga do wszechświata jest w pewnym sensie podobna do relacji autora do książki.
Lokalizacja
Lewis i Barnes, rozdz. 8, s. druk. 446 (strona PDF 463), wypowiedź Luke’a Barnesa w dialogu. Najlepsze miejsce w rozprawie: Rozdział 3, § 2 „Źródło projektu transcendentne”. Możliwe użycie dodatkowe: Rozdział 2, § 1 „Klasyczna teologia stworzenia”. Funkcja argumentacyjna: Wyraża klasyczną teistyczną zależność ontologiczną i pokazuje, dlaczego Stwórca nie jest jednym z elementów badanego układu.
Jak wykorzystać
Analogia autora może wyjaśniać, czemu odkrycie mechanizmów wewnątrz świata nie „usuwa” sprawcy jego istnienia.
Zastrzeżenie
To stanowisko Barnesa w dialogu, nie wspólny wniosek obu autorów ani rezultat fizyki. Analogia ma ograniczenia i nie może zastąpić metafizycznego argumentu.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
transcendencja; podtrzymywanie w istnieniu; autor i książka; przyczyna pierwsza
AFU-17 — Moralni poznający sprawcy oraz problem zła
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
ARGUMENT TEISTYCZNY / KONTRARGUMENT • PRIORYTET B
Przekład roboczy
Wszechświat zdolny wytworzyć i podtrzymywać takie istoty ma wartość moralną i jest wszechświatem, który Bóg mógłby stworzyć. […] Argument z projektu i problem zła są dwiema stronami tej samej monety.
Lokalizacja
Lewis i Barnes, rozdz. 8, s. druk. 458 i 464 (strona PDF 475 i 481), wypowiedź Luke’a Barnesa. Najlepsze miejsce w rozprawie: Rozdział 3, § 5 „Ukierunkowanie na życie i poznanie” oraz § 8 „Granice wnioskowania”. Możliwe użycie dodatkowe: Rozdział 1, § 5 „Krytyka idei inteligentny projekt”. Funkcja argumentacyjna: Łączy fine-tuning z wartością istnienia świadomych, wolnych i moralnych podmiotów, a zarazem wskazuje najpoważniejszy kontrargument teistyczny.
Jak wykorzystać
Pozwala zbudować uczciwy, symetryczny bilans: dane sprzyjające hipotezie dobra i rozumu trzeba zestawić z cierpieniem, śmiercią i pozornym marnotrawstwem kosmosu.
Zastrzeżenie
Argument zależy od realizmu moralnego i założeń o tym, czego chciałby doskonały Bóg. Problem zła nie jest dodatkiem pobocznym, lecz testem tej samej hipotezy projektowej.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
moralni sprawcy; świadomość; dobro; problem zła; teodycea; ograniczenia argumentu