Laudan, Larry, 1983- The Demise of the Demarcation Problem

Nie istnieje linia demarkacyjna między nauką a nienauką lub pseudonauką, która zyskałaby zgodę większości filozofów. […] Możliwe, że nie ma cech epistemicznych wspólnych wszystkim i tylko tym dyscyplinom, które uznajemy za „naukowe”. Znaczenie dla rozprawy: Fragment pozwala zakwestionować skrót argumentacyjny: „inteligentny projekt jest pseudonauką, więc jego twierdzenia są fałszywe lub bezwartościowe”. Laudan proponuje przesunięcie ciężaru na jakość uzasadnienia, testy, płodność i postęp poznawczy. Dobrze otwiera sekcję o kryteriach naukowości inteligentny projekt. Możliwy zapis w tekście: „Brak bezspornego kryterium demarkacji sprawia, że sama kwalifikacja inteligentny projekt jako nauki lub pseudonauki nie może zastąpić analizy jego racji empirycznych i pojęciowych.”

W pracach Galileusza, Huygensa i Newtona widać rezygnację z pierwszeństwa wiedzy „dlaczego” przed wiedzą „jak”; uznawali oni za w pełni naukowe systemy, które nie rościły sobie pretensji do wyjaśnienia opartego na pierwszych przyczynach lub istotach rzeczy. […] Nawet bez znajomości przyczyn grawitacji można sformułować wyrafinowany i naukowy opis grawitacyjnego zachowania ciał niebieskich. Znaczenie dla rozprawy: Cytat pomaga wyjaśnić, dlaczego metodologia naukowa może celowo pozostawiać pytania o pierwsze przyczyny poza swoim bezpośrednim zakresem, nie rozstrzygając przez to o ich sensowności ani prawdziwości. W ten sposób można odróżnić metodologiczne „branie w nawias” od metafizycznego zaprzeczenia przyczynie transcendentnej. Możliwy zapis w tekście: „Historyczne usamodzielnienie nauki polegało m.in. na możliwości trafnego opisu regularności bez rozstrzygnięcia o ich pierwszej przyczynie; nie wynika z tego jednak nieistnienie takiej przyczyny.”

Gdy przyjmie się, że nauka nie daje apodyktycznej pewności, a wszystkie teorie naukowe są korygowalne i mogą podlegać poważnym zmianom, nie można już utożsamiać różnicy między nauką i nienauką z różnicą między wiedzą i opinią. Znaczenie dla rozprawy: Fragment może chronić rozprawę przed dwiema skrajnościami: scjentyzmem, który traktuje aktualny konsensus jako wiedzę niekorygowalną, oraz apologetycznym triumfalizmem, który przedstawia argument z projektu jako dowód o sile matematycznej. Wnioski powinny być stopniowane według siły przesłanek. Możliwy zapis w tekście: „Zarówno modele naturalistyczne, jak i inferencje projektowe pozostają korygowalne; spór dotyczy zatem względnej jakości uzasadnienia, nie posiadania apodyktycznej pewności.”

Przy braku zgody co do tego, czym jest „metoda naukowa”, zwolennicy demarkacji nie mogli przekonująco twierdzić, że naukę wyodrębnia właśnie jej metoda. […] Wiele proponowanych reguł metodologicznych było zbyt niejasnych, aby rozstrzygnąć, kiedy są przestrzegane, a kiedy łamane. Znaczenie dla rozprawy: Cytat daje podstawę do żądania precyzji. Gdy krytyk inteligentny projekt odwołuje się do „metody naukowej”, powinien wskazać konkretną normę: testowalność, moc przewidywania, kontrolę eksperymentalną, wyjaśnienie mechanistyczne, naturalizm metodologiczny czy coś innego. Następnie trzeba uzasadnić, dlaczego norma ma znaczenie epistemiczne. Możliwy zapis w tekście: „Odwołanie do ‘metody naukowej’ nie rozstrzyga sporu, dopóki nie zostanie określone, o jaką regułę chodzi i jaki jest jej związek z wiarygodnością poznawczą.”

Kryteria demarkacji są zwykle używane jako machiny wojenne w polemicznej walce rywalizujących obozów. […] Oznaczenie danej aktywności jako „naukowej” lub „nienaukowej” ma konsekwencje społeczne i polityczne wykraczające daleko poza taksonomiczne dzielenie przekonań na dwa zbiory. Znaczenie dla rozprawy: Fragment pozwala oddzielić dwa poziomy sporu: epistemiczny i instytucjonalny. W debacie o inteligentny projekt kwalifikacja „pseudonauka” wpływa na edukację, finansowanie, publikacje i wiarygodność społeczną. Z tego powodu kryterium używane do takiego wykluczenia powinno być wyjątkowo dobrze uzasadnione. Możliwy zapis w tekście: „Ponieważ demarkacja pociąga za sobą skutki wykraczające poza opis metodologiczny, jej kryteria muszą być oceniane z większą surowością niż zwykła etykieta taksonomiczna.”

Kryterium Poppera ma niepożądany skutek: uznaje za „naukowe” każde ekscentryczne twierdzenie, które formułuje sprawdzalnie fałszywe zdania. […] Testowalność jest pojęciem semantycznym, a nie epistemicznym, i sama nie mówi nic o tym, czy dane twierdzenie zasługuje na przyjęcie. Znaczenie dla rozprawy: Cytat jest użyteczny w obu kierunkach. Wykazanie testowalności inteligentny projekt nie wystarcza, by uznać je za dobrze uzasadnione. Z kolei zakwestionowanie jego testowalności nie dowodzi jeszcze fałszywości wniosku metafizycznego. Konieczna jest osobna analiza jakości danych i inferencji. Możliwy zapis w tekście: „Testowalność może być warunkiem praktyki badawczej, ale nie jest miernikiem prawdziwości ani stopnia uzasadnienia twierdzenia.”

Widoczna epistemiczna heterogeniczność praktyk i przekonań zwyczajowo uznawanych za naukowe powinna ostrzec nas przed prawdopodobną daremnością poszukiwania epistemicznego kryterium demarkacji. […] Nadal trzeba pytać: kiedy twierdzenie jest dobrze potwierdzone? Kiedy teorię można uznać za dobrze przetestowaną? Co charakteryzuje postęp poznawczy? Znaczenie dla rozprawy: To najważniejszy pozytywny wniosek Laudana. Można na jego podstawie stworzyć własną macierz oceny inteligentny projekt: jakość danych, siła potwierdzenia, odporność na alternatywy, precyzja pojęć, zakres wyjaśnienia, przewidywania, rozwój problemów i zdolność korekty. Tę samą macierz należy zastosować do teorii konkurencyjnych. Możliwy zapis w tekście: „Zamiast binarnego werdyktu warto przeprowadzić wielokryterialną ocenę epistemiczną poszczególnych argumentów projektowych.”

Pomieszaliśmy dwa odrębne pytania: co sprawia, że przekonanie jest dobrze uzasadnione lub heurystycznie płodne, oraz co sprawia, że jest naukowe? […] Powinniśmy skupić się bezpośrednio na empirycznych i pojęciowych podstawach twierdzeń o świecie. Ich „naukowy” status jest dla tej oceny całkowicie nieistotny. Znaczenie dla rozprawy: Ten fragment może stanowić klamrę sekcji o naukowym statusie inteligentny projekt. Po omówieniu sporów o demarkację rozprawa powinna przejść do meritum: czy przesłanki biologiczne i kosmologiczne są trafne, czy inferencja do inteligencji jest porównawczo najlepsza, jakie założenia metafizyczne są potrzebne oraz jak daleko sięga wniosek. Możliwy zapis w tekście: „Nawet gdy spór o klasyfikację inteligentny projekt pozostaje nierozstrzygnięty, możliwa i konieczna jest niezależna ocena jego empirycznych i pojęciowych podstaw.”