Bibliografia doktoratu

Lakatos, Imre, 1970- Falsification and the Methodology of Scientific Research Programmess

Pełny widok tekstowy: wszystkie sekcje są rozwinięte i znajdują się w jednym dokumencie HTML.

Autor / redaktor
Imre Lakatos
Tytuł
The methodology of scientific research programmes. Philosophical Papers, Volume 1
Rok
1978
Identyfikator
lakatos-imre-the-methodology-of-scientific-research-programmes
Źródło / uwaga
Import z PROJEKTOWANI v11. Status redakcyjny: opis bibliograficzny kompletny lub rozpoznany w istniejącej bazie.

Opis bibliograficzny

Imre Lakatos, The methodology of scientific research programmes. Philosophical Papers, t. 1, red. John Worrall, Gregory Currie, Cambridge University Press, Cambridge 1978 [rok pierwszego wydania; kopia z późniejszego przedruku].

Zakres dostępnej kopii

Cały pierwszy tom Philosophical Papers: 256 stron PDF, obejmujących sześć stron części wstępnej i drukowane s. 1–250, z pięcioma rozprawami, wprowadzeniem, bibliografią i indeksami. Rozprawa „Falsification and the methodology of scientific research programmes” zajmuje s. 8–101; nie jest jedyną treścią pliku. Rozdział 4 współautorstwa Eliego Zahara.

Streszczenie treści

Tom gromadzi prace Lakatosa rozwijające metodologię naukowych programów badawczych oraz jej zastosowania historyczne. Program obejmuje trwały rdzeń założeń, pas hipotez pomocniczych i heurystyki kierujące badaniem. Ocena dotyczy dłuższego rozwoju: znaczenie mają nowe przewidywania i rozwiązywanie problemów, a pojedyncza anomalia nie nakazuje natychmiastowego odrzucenia teorii. Autor polemizuje z falsyfikacjonizmem Poppera i ujęciem rewolucji Kuhna. Kolejne rozprawy łączą historię nauki z oceną metodologii, rozpatrują indukcję, zastąpienie astronomii Ptolemeusza programem Kopernika oraz wpływ osiągnięć Newtona na standardy wiedzy. Redaktorzy zestawiają teksty wcześniej publikowane z materiałem wydanym pośmiertnie i wyjaśniają zakres ingerencji. Książkę uzupełniają wspólne wykazy literatury, bibliografia Lakatosa oraz indeksy nazwisk i zagadnień, przydatne do śledzenia argumentów w całym tomie.

Hasła tematyczne

programy badawcze; filozofia nauki; falsyfikacjonizm; heurystyka; postęp naukowy; problem demarkacji; racjonalność nauki; historia nauki; indukcja; rewolucja kopernikańska; Newton

Omówienie źródła

Autor / redaktor: Lakatos, Imre
Tytuł: The Methodology of Scientific Research Programmes
Identyfikator: lakatos-imre-the-methodology-of-scientific-research-programmes
Źródło w pierwotnych plikach: pozycje ogólne

Contents

Editors’ introduction

Introduction: Science and pseudoscience

  1. Falsification and the methodology of scientific research programmes
    1. Science: reason or religion?
    2. Fallibilism versus falsificationism
      1. Dogmatic (or naturalistic) falsificationism. The empirical basis
      2. Methodological falsificationism. The “empirical basis”
      3. Sophisticated versus naive methodological falsificationism. Progressive and degenerating problemshifts
    3. A methodology of scientific research programmes
      1. Negative heuristic: the “hard core” of the programme
      2. Positive heuristic: the construction of the “protective belt” and the relative autonomy of theoretical science
      3. Two illustrations: Prout and Bohr
      4. A new look at crucial experiments: the end of instant rationality
      5. Conclusion. The requirement of continuous growth
    4. The Popperian versus the Kuhnian research programme
  2. History of science and its rational reconstructions
    1. Rival methodologies of science; rational reconstructions as guides to history
    2. Critical comparison of methodologies: history as a test of its rational reconstructions
    3. Popper on demarcation and induction
    4. (with Elie Zahar) Why did Copernicus’s research programme supersede Ptolemy’s?
    5. Newton’s effect on scientific standards

References

Lakatos bibliography

Indexes

Spis treści

Spis odczytany z dostępnego pliku. oryginalny drukowany spis treści; transkrypcja z obrazów, z odczytem zdeformowanych numerów na podstawie nagłówków w tekście. Zakres dostępnej kopii opisano osobno.

Editors’ introduction — v
Introduction: Science and pseudoscience — 1
1 Falsification and the methodology of scientific research programmes — 8
1 Science: reason or religion? — 8
2 Fallibilism versus falsificationism — 10
a Dogmatic (or naturalistic) falsificationism. The empirical basis — 12
b Methodological falsificationism. The ‘empirical basis’ — 20
c Sophisticated versus naive methodological falsificationism. Progressive and degenerating problemshifts — 31
3 A methodology of scientific research programmes — 47
a Negative heuristic: the ‘hard core’ of the programme — 48
b Positive heuristic: the construction of the ‘protective belt’ and the relative autonomy of theoretical science — 49
c Two illustrations: Prout and Bohr — 52
1 Prout: a research programme progressing in an ocean of anomalies — 53
2 Bohr: a research programme progressing on inconsistent foundations — 55
d A new look at crucial experiments: the end of instant rationality — 68
1 The Michelson-Morley experiment — 73
2 The Lummer-Pringsheim experiments — 79
3 Beta-decay versus conservation laws — 81
4 Conclusion. The requirement of continuous growth — 86
4 The Popperian versus the Kuhnian research programme — 90
Appendix: Popper, falsificationism and the ‘Duhem-Quine thesis’ — 93
2 History of science and its rational reconstructions — 102
Introduction — 102
1 Rival methodologies of science; rational reconstructions as guides to history — 103
a Inductivism — 103
b Conventionalism — 105
c Methodological falsificationism — 108
d Methodology of scientific research programmes — 110
e Internal and external history — 118
2 Critical comparison of methodologies: history as a test of its rational reconstructions — 121
a Falsificationism as a meta-criterion: history ‘falsifies’ falsificationism (and any other methodology) — 123
b The methodology of historiographical research programmes. History – to varying degrees – corroborates its rational reconstructions — 131
c Against aprioristic and anti-theoretical approaches to methodology — 136
d Conclusion — 138
3 Popper on demarcation and induction — 139
Introduction — 139
1 Popper on demarcation — 140
a Popper’s game of science — 140
b How can one criticize the rules of the scientific game? — 144
c A quasi-Polanyiite ‘falsification’ of Popper’s demarcation criterion — 146
d An amended demarcation criterion — 148
e An amended meta-criterion — 151
2 Negative and positive solutions to the problem of induction: scepticism and fallibilism — 154
a The game of science and the search for truth — 154
b A plea to Popper for a whiff of ‘inductivism’ — 159
4 (with Elie Zahar) Why did Copernicus’s research programme supersede Ptolemy’s? — 168
Introduction — 168
1 Empiricist accounts of the ‘Copernican Revolution’ — 169
2 Simplicism — 173
3 Polyanyiite and Feyerabendian accounts of the Copernican revolution — 176
4 The Copernican revolution in the light of the methodology of scientific research programmes — 178
5 The Copernican revolution in the light of Zahar’s new version of the methodology of scientific research programmes — 184
6 A postscript on history of science and its rational reconstructions — 189
5 Newton’s effect on scientific standards — 193
1 The justificationist high road to psychologism and mysticism — 193
a Justificationism and its two poles: dogmatism and scepticism — 193
b Psychologistic justificationism — 195
c Justificationist fallibilism — 198
2 Newtonian methodology versus Newtonian method — 201
a Newton’s problem: the clash between standards and acheivements — 201
b Newtonians against metaphysical criticism — 202
c Newton’s idea of experimental proof and its credo quia absurdum — 208
d Newtonians and factual criticism — 214
e Newton’s double legacy — 220
References — 223
Lakatos bibliography — 237
Indexes — 240

Fiszki (9)

L1 — Uczciwość intelektualna wymaga wskazania warunków rewizji stanowiska

Stały link do fiszki
Priorytet: BrakMiejsce: 1.5Miejsce: 2.3

Rozumiem fragment

ą ę j p g j g p y p L1. Uczciwość intelektualna wymaga wskazania warunków rewizji stanowiska Imre Lakatos, “Falsification and the Methodology of Scientific Research Programmes” (tekst pierwotnie 1970), w: The Methodology of Scientific Research Programmes, t. 1, Cambridge University Press 1978, s. 8–101. s. 9, § 1 “Science: reason or religion?”; strona 15 pliku PDF. Rozdział główny Rozdział 1, pkt 5: Krytyka idei Inteligentnego Projektu. Możliwe użycie dodatkowe Rozdział 2, pkt 3: Problem naturalizmu metodologicznego. Funkcja argumentacyjna Symetryczne kryterium krytyczności wobec inteligentny projekt i jego konkurentów.

Przekład roboczy

Uczciwość intelektualna polega raczej na dokładnym wskazaniu warunków, pod którymi jest się gotowym porzucić własne stanowisko. Znaczenie dla rozprawy: Cytat nadaje się do sformułowania zasady metodologicznej: zarówno zwolennik inteligentny projekt, jak i zwolennik wyjaśnień naturalistycznych powinien ujawnić, jakie dane lub argumenty skłoniłyby go do modyfikacji albo porzucenia stanowiska. Pozwala to uniknąć asymetrii, w której tylko jedna strona sporu ma obowiązek podawania warunków rewizji. Możliwy zapis w tekście: „Spór o status inteligentny projekt powinien zatem obejmować nie tylko pytanie o jego testowalność, lecz także symetryczne pytanie o warunki rewizji stanowisk konkurencyjnych.”

Zastrzeżenie

Lakatos przywołuje tu Popperowski ideał, który następnie koryguje. Nie należy używać tego cytatu jako poparcia dla prostego modelu „jeden test – natychmiastowe odrzucenie teorii”.

Słowa kluczowe

uczciwość intelektualnakrytycznośćwarunki rewizjisymetria metodologiczna

Zaplecze redakcyjne

Słowa kluczowe

uczciwość intelektualna; krytyczność; warunki rewizji; symetria metodologiczna

Pełna karta — także tekst oryginalny

ą ę j p g j g p y p L1. Uczciwość intelektualna wymaga wskazania warunków rewizji stanowiska Źródło Imre Lakatos, “Falsification and the Methodology of Scientific Research Programmes” (tekst pierwotnie 1970), w: The Methodology of Scientific Research Programmes, t. 1, Cambridge University Press 1978, s. 8–101.

Lokalizacja

s. 9, § 1 “Science: reason or religion?”; strona 15 pliku PDF. Rozdział główny Rozdział 1, pkt 5: Krytyka idei Inteligentnego Projektu. Możliwe użycie dodatkowe Rozdział 2, pkt 3: Problem naturalizmu metodologicznego. Funkcja argumentacyjna Symetryczne kryterium krytyczności wobec ID i jego konkurentów. “Intellectual honesty consists rather in specifying precisely the conditions under which one is willing to give up one’s position.”

Przekład roboczy

Uczciwość intelektualna polega raczej na dokładnym wskazaniu warunków, pod którymi jest się gotowym porzucić własne stanowisko. Znaczenie dla rozprawy: Cytat nadaje się do sformułowania zasady metodologicznej: zarówno zwolennik ID, jak i zwolennik wyjaśnień naturalistycznych powinien ujawnić, jakie dane lub argumenty skłoniłyby go do modyfikacji albo porzucenia stanowiska. Pozwala to uniknąć asymetrii, w której tylko jedna strona sporu ma obowiązek podawania warunków rewizji. Możliwy zapis w tekście: „Spór o status ID powinien zatem obejmować nie tylko pytanie o jego testowalność, lecz także symetryczne pytanie o warunki rewizji stanowisk konkurencyjnych.”

Zastrzeżenie

Lakatos przywołuje tu Popperowski ideał, który następnie koryguje. Nie należy używać tego cytatu jako poparcia dla prostego modelu „jeden test - natychmiastowe odrzucenie teorii”.

Słowa kluczowe

uczciwość intelektualnakrytycznośćwarunki rewizjisymetria metodologiczna
Opublikowane głosy / osobny formularzMożesz też zaznaczyć fragment podczas lektury, dopisać komentarz i wysłać wszystkie uwagi razem.

L2 — Pojedynczy wynik eksperymentalny nie „zabija” teorii

Stały link do fiszki
Priorytet: BrakMiejsce: 1.4Miejsce: 1.5Miejsce: 2.3

Rozumiem fragment

Imre Lakatos, “Falsification and the Methodology of Scientific Research Programmes” (tekst pierwotnie 1970), w: The Methodology of Scientific Research Programmes, t. 1, Cambridge University Press 1978, s. 8–101. s. 32, § 2c “Sophisticated versus naive methodological falsificationism”; strona 38 pliku PDF. Rozdział główny Rozdział 1, pkt 5: Krytyka idei Inteligentnego Projektu. Możliwe użycie dodatkowe Rozdział 1, pkt 4: Dane naukowe; Rozdział 2, pkt 3. Funkcja argumentacyjna Krytyka naiwnych falsyfikacji i argumentów opartych na jednym kontrprzykładzie.

Przekład roboczy

Żaden wynik eksperymentalny nie może sam przez się unicestwić teorii: każdą teorię można uchronić przed kontrprzykładami za pomocą hipotezy pomocniczej albo odpowiedniej reinterpretacji jej terminów. Znaczenie dla rozprawy: Fragment chroni analizę przed uproszczeniem typu: „ten jeden przypadek obala ewolucjonizm” albo „ten jeden eksperyment obala projekt”. Dane zawsze są interpretowane w otoczeniu założeń pomocniczych, modeli i warunków początkowych. W pracy warto więc rozróżnić trudność dla konkretnej wersji teorii od porażki całego programu. Możliwy zapis w tekście: „Anomalia nie ma automatycznie statusu falsyfikacji programu; jej znaczenie zależy od tego, jakie elementy pasa hipotez pomocniczych są poddawane rewizji.”

Zastrzeżenie

Możliwość ratowania teorii nie oznacza, że każda operacja ratunkowa jest racjonalna. Następnym krokiem musi być ocena, czy zmiana jest postępowa, czy ad hoc.

Słowa kluczowe

anomaliahipotezy pomocniczeDuhem-Quinefalsyfikacjareinterpretacja

Zaplecze redakcyjne

Słowa kluczowe

anomalia; hipotezy pomocnicze; Duhem-Quine; falsyfikacja; reinterpretacja

Pełna karta — także tekst oryginalny

Źródło Imre Lakatos, “Falsification and the Methodology of Scientific Research Programmes” (tekst pierwotnie 1970), w: The Methodology of Scientific Research Programmes, t. 1, Cambridge University Press 1978, s. 8–101.

Lokalizacja

s. 32, § 2c “Sophisticated versus naive methodological falsificationism”; strona 38 pliku PDF. Rozdział główny Rozdział 1, pkt 5: Krytyka idei Inteligentnego Projektu. Możliwe użycie dodatkowe Rozdział 1, pkt 4: Dane naukowe; Rozdział 2, pkt 3. Funkcja argumentacyjna Krytyka naiwnych falsyfikacji i argumentów opartych na jednym kontrprzykładzie. “No experimental result can ever kill a theory: any theory can be saved from counterinstances either by some auxiliary hypothesis or by a suitable reinterpretation of its terms.”

Przekład roboczy

Żaden wynik eksperymentalny nie może sam przez się unicestwić teorii: każdą teorię można uchronić przed kontrprzykładami za pomocą hipotezy pomocniczej albo odpowiedniej reinterpretacji jej terminów. Znaczenie dla rozprawy: Fragment chroni analizę przed uproszczeniem typu: „ten jeden przypadek obala ewolucjonizm” albo „ten jeden eksperyment obala projekt”. Dane zawsze są interpretowane w otoczeniu założeń pomocniczych, modeli i warunków początkowych. W pracy warto więc rozróżnić trudność dla konkretnej wersji teorii od porażki całego programu. Możliwy zapis w tekście: „Anomalia nie ma automatycznie statusu falsyfikacji programu; jej znaczenie zależy od tego, jakie elementy pasa hipotez pomocniczych są poddawane rewizji.”

Zastrzeżenie

Możliwość ratowania teorii nie oznacza, że każda operacja ratunkowa jest racjonalna. Następnym krokiem musi być ocena, czy zmiana jest postępowa, czy ad hoc.

Słowa kluczowe

anomaliahipotezy pomocniczeDuhem-Quinefalsyfikacjareinterpretacja
Opublikowane głosy / osobny formularzMożesz też zaznaczyć fragment podczas lektury, dopisać komentarz i wysłać wszystkie uwagi razem.

L3 — Postęp programu mierzy się treścią dodatkową i nowymi faktami

Stały link do fiszki
Priorytet: BrakMiejsce: 1.3

Rozumiem fragment

Imre Lakatos, “Falsification and the Methodology of Scientific Research Programmes” (tekst pierwotnie 1970), w: The Methodology of Scientific Research Programmes, t. 1, Cambridge University Press 1978, s. 8–101. s. 34, § 2c; strona 40 pliku PDF. Rozdział główny Rozdział 1, pkt 3–5: oznaki inteligencji, dane współczesne i krytyka inteligentny projekt. Możliwe użycie dodatkowe Metodologiczny wstęp do całej rozprawy. Funkcja argumentacyjna Pozytywne kryterium oceny inteligentny projekt jako programu, zamiast samego etykietowania.

Przekład roboczy

Nazwijmy przesunięcie problemowe postępowym, jeśli jest postępowe zarówno teoretycznie, jak i empirycznie, a degenerującym – jeśli takie nie jest. […] Postęp mierzy się stopniem, w jakim seria teorii prowadzi do odkrywania nowych faktów. Znaczenie dla rozprawy: To jeden z najważniejszych cytatów dla rozprawy. Pozwala zamienić pytanie „czy inteligentny projekt jest nauką?” na pytania bardziej konkretne: Czy kolejne wersje argumentu z projektu zwiększają treść empiryczną? Czy prowadzą do ryzykownych, nowych przewidywań? Czy przynajmniej część tych przewidywań została potwierdzona? Analogiczne pytania należy postawić programom konkurencyjnym. Możliwy zapis w tekście: „Ocena inteligentny projekt w duchu Lakatosa wymaga diachronicznej analizy przyrostu treści i potwierdzonych przewidywań, a nie jedynie katalogu aktualnych argumentów.”

Zastrzeżenie

„Nowy fakt” nie oznacza tylko faktu wcześniej nieznanego autorowi. U Lakatosa chodzi o treść nieoczekiwaną w świetle dotychczasowej wiedzy lub programu konkurencyjnego.

Słowa kluczowe

postęp teoretycznypostęp empirycznydegeneracjanowy faktprzewidywanie

Zaplecze redakcyjne

Słowa kluczowe

postęp teoretyczny; postęp empiryczny; degeneracja; nowy fakt; przewidywanie

Pełna karta — także tekst oryginalny

Źródło Imre Lakatos, “Falsification and the Methodology of Scientific Research Programmes” (tekst pierwotnie 1970), w: The Methodology of Scientific Research Programmes, t. 1, Cambridge University Press 1978, s. 8–101.

Lokalizacja

s. 34, § 2c; strona 40 pliku PDF. Rozdział główny Rozdział 1, pkt 3–5: oznaki inteligencji, dane współczesne i krytyka ID. Możliwe użycie dodatkowe Metodologiczny wstęp do całej rozprawy. Funkcja argumentacyjna Pozytywne kryterium oceny ID jako programu, zamiast samego etykietowania. “Let us call a problemshift progressive if it is both theoretically and empirically progressive, and degenerating if it is not. [...] Progress is measured by the degree to which the series of theories leads us to the discovery of novel facts.”

Przekład roboczy

Nazwijmy przesunięcie problemowe postępowym, jeśli jest postępowe zarówno teoretycznie, jak i empirycznie, a degenerującym - jeśli takie nie jest. [...] Postęp mierzy się stopniem, w jakim seria teorii prowadzi do odkrywania nowych faktów. Znaczenie dla rozprawy: To jeden z najważniejszych cytatów dla rozprawy. Pozwala zamienić pytanie „czy ID jest nauką?” na pytania bardziej konkretne: Czy kolejne wersje argumentu z projektu zwiększają treść empiryczną? Czy prowadzą do ryzykownych, nowych przewidywań? Czy przynajmniej część tych przewidywań została potwierdzona? Analogiczne pytania należy postawić programom konkurencyjnym. Możliwy zapis w tekście: „Ocena ID w duchu Lakatosa wymaga diachronicznej analizy przyrostu treści i potwierdzonych przewidywań, a nie jedynie katalogu aktualnych argumentów.”

Zastrzeżenie

„Nowy fakt” nie oznacza tylko faktu wcześniej nieznanego autorowi. U Lakatosa chodzi o treść nieoczekiwaną w świetle dotychczasowej wiedzy lub programu konkurencyjnego.

Słowa kluczowe

postęp teoretycznypostęp empirycznydegeneracjanowy faktprzewidywanie
Opublikowane głosy / osobny formularzMożesz też zaznaczyć fragment podczas lektury, dopisać komentarz i wysłać wszystkie uwagi razem.

L4 — Jednostką oceny jest seria teorii, nie izolowana hipoteza

Stały link do fiszki
Priorytet: BrakMiejsce: 1.1Miejsce: 1.5

Rozumiem fragment

Imre Lakatos, “Falsification and the Methodology of Scientific Research Programmes” (tekst pierwotnie 1970), w: The Methodology of Scientific Research Programmes, t. 1, Cambridge University Press 1978, s. 8–101. s. 34, § 2c; strona 40 pliku PDF. Rozdział główny Rozdział 1, pkt 1–2: definicja inteligentny projekt i jego rozwój historyczny. Możliwe użycie dodatkowe Rozdział 1, pkt 5: krytyka inteligentny projekt. Funkcja argumentacyjna Uzasadnienie rekonstrukcji inteligentny projekt jako programu lub rodziny programów badawczych.

Przekład roboczy

Nie izolowaną teorię, lecz jedynie serię teorii można określać jako naukową lub nienaukową; zastosowanie terminu „naukowa” do pojedynczej teorii jest błędem kategorialnym. Znaczenie dla rozprawy: Cytat przemawia za tym, aby Behego, Meyera i Dembskiego nie oceniać jako zbioru odseparowanych tez. Warto ustalić, czy łączy ich trwały rdzeń, wspólna heurystyka oraz rozwijający się pas hipotez pomocniczych. Taka rekonstrukcja może również wykazać, że pod etykietą inteligentny projekt funkcjonuje kilka odmiennych programów, które należy oceniać osobno. Możliwy zapis w tekście: „Przed oceną naukowego statusu inteligentny projekt należy najpierw ustalić właściwą jednostkę analizy: pojedynczy argument, serię jego modyfikacji czy szerszy program badawczy.”

Zastrzeżenie

Nie wolno zakładać z góry, że cały ruch inteligentny projekt jest jednym programem. Jedność programu trzeba wykazać na podstawie ciągłości problemów, założeń i heurystyk.

Słowa kluczowe

jednostka ocenyseria teoriiprogram badawczydiachroniaheterogeniczność inteligentny projekt

Zaplecze redakcyjne

Słowa kluczowe

jednostka oceny; seria teorii; program badawczy; diachronia; heterogeniczność ID

Pełna karta — także tekst oryginalny

Źródło Imre Lakatos, “Falsification and the Methodology of Scientific Research Programmes” (tekst pierwotnie 1970), w: The Methodology of Scientific Research Programmes, t. 1, Cambridge University Press 1978, s. 8–101.

Lokalizacja

s. 34, § 2c; strona 40 pliku PDF. Rozdział główny Rozdział 1, pkt 1–2: definicja ID i jego rozwój historyczny. Możliwe użycie dodatkowe Rozdział 1, pkt 5: krytyka ID. Funkcja argumentacyjna Uzasadnienie rekonstrukcji ID jako programu lub rodziny programów badawczych. “Not an isolated theory, but only a series of theories can be said to be scientific or unscientific: to apply the term “scientific” to one single theory is a category mistake.”

Przekład roboczy

Nie izolowaną teorię, lecz jedynie serię teorii można określać jako naukową lub nienaukową; zastosowanie terminu „naukowa” do pojedynczej teorii jest błędem kategorialnym. Znaczenie dla rozprawy: Cytat przemawia za tym, aby Behego, Meyera i Dembskiego nie oceniać jako zbioru odseparowanych tez. Warto ustalić, czy łączy ich trwały rdzeń, wspólna heurystyka oraz rozwijający się pas hipotez pomocniczych. Taka rekonstrukcja może również wykazać, że pod etykietą ID funkcjonuje kilka odmiennych programów, które należy oceniać osobno. Możliwy zapis w tekście: „Przed oceną naukowego statusu ID należy najpierw ustalić właściwą jednostkę analizy: pojedynczy argument, serię jego modyfikacji czy szerszy program badawczy.”

Zastrzeżenie

Nie wolno zakładać z góry, że cały ruch ID jest jednym programem. Jedność programu trzeba wykazać na podstawie ciągłości problemów, założeń i heurystyk.

Słowa kluczowe

jednostka ocenyseria teoriiprogram badawczydiachroniaheterogeniczność ID
Opublikowane głosy / osobny formularzMożesz też zaznaczyć fragment podczas lektury, dopisać komentarz i wysłać wszystkie uwagi razem.

L5 — „Twardy rdzeń”, pas ochronny i kryterium sukcesu programu

Stały link do fiszki
Priorytet: BrakMiejsce: 1.1Miejsce: 2.3

Rozumiem fragment

Imre Lakatos, “Falsification and the Methodology of Scientific Research Programmes” (tekst pierwotnie 1970), w: The Methodology of Scientific Research Programmes, t. 1, Cambridge University Press 1978, s. 8–101. s. 48, § 3a “Negative heuristic: the ‘hard core’ of the programme”; strona 54 pliku PDF. Rozdział główny Rozdział 1, pkt 1–5. Możliwe użycie dodatkowe Rozdział 2, pkt 3: naturalizm metodologiczny. Funkcja argumentacyjna Schemat analityczny do rekonstrukcji inteligentny projekt i programu naturalistycznego.

Przekład roboczy

Wszystkie naukowe programy badawcze można scharakteryzować przez ich „twardy rdzeń”. Heurystyka negatywna zabrania kierowania modus tollens przeciw temu rdzeniowi. Zamiast tego wykorzystuje się hipotezy pomocnicze, które tworzą wokół niego pas ochronny. […] Program odnosi sukces, jeśli prowadzi to do postępowego przesunięcia problemowego; nie odnosi go, jeśli prowadzi do przesunięcia degenerującego. Znaczenie dla rozprawy: Można zbudować dwie równoległe matryce. Dla inteligentny projekt: twardy rdzeń, heurystyka negatywna, heurystyka pozytywna, pas ochronny, anomalie, przewidywania. Analogicznie dla neodarwinizmu lub szerszego naturalistycznego programu badawczego. Dopiero porównanie obu matryc pokaże, czy modyfikacje są twórcze i treściowo rosnące, czy wyłącznie immunizujące. Możliwy zapis w tekście: „W świetle metodologii Lakatosa zasadniczym zadaniem nie jest wyliczenie pojedynczych tez inteligentny projekt, lecz rekonstrukcja jego rdzenia i reguł rozwijania pasa hipotez pomocniczych.”

Zastrzeżenie

Przyporządkowanie konkretnych tez inteligentny projekt do „rdzenia” i „pasa” będzie interpretacją autora rozprawy, nie deklaracją Lakatosa ani samych teoretyków inteligentny projekt. Trzeba je uzasadnić tekstowo.

Słowa kluczowe

twardy rdzeńheurystyka negatywnaheurystyka pozytywnapas ochronnyprogram badawczy

Zaplecze redakcyjne

Słowa kluczowe

twardy rdzeń; heurystyka negatywna; heurystyka pozytywna; pas ochronny; program

Pełna karta — także tekst oryginalny

Źródło Imre Lakatos, “Falsification and the Methodology of Scientific Research Programmes” (tekst pierwotnie 1970), w: The Methodology of Scientific Research Programmes, t. 1, Cambridge University Press 1978, s. 8–101.

Lokalizacja

s. 48, § 3a “Negative heuristic: the ‘hard core’ of the programme”; strona 54 pliku PDF. Rozdział główny Rozdział 1, pkt 1–5. Możliwe użycie dodatkowe Rozdział 2, pkt 3: naturalizm metodologiczny. Funkcja argumentacyjna Schemat analityczny do rekonstrukcji ID i programu naturalistycznego. “All scientific research programmes may be characterized by their “hard core”. The negative heuristic of the programme forbids us to direct the modus tollens at this “hard core”. Instead, we must use our ingenuity to articulate or even invent “auxiliary hypotheses”, which form a protective belt around this core. [...] A research programme is successful if all this leads to a progressive problemshift; unsuccessful if it leads to a degenerating problemshift.”

Przekład roboczy

Wszystkie naukowe programy badawcze można scharakteryzować przez ich „twardy rdzeń”. Heurystyka negatywna zabrania kierowania modus tollens przeciw temu rdzeniowi. Zamiast tego wykorzystuje się hipotezy pomocnicze, które tworzą wokół niego pas ochronny. [...] Program odnosi sukces, jeśli prowadzi to do postępowego przesunięcia problemowego; nie odnosi go, jeśli prowadzi do przesunięcia degenerującego. Znaczenie dla rozprawy: Można zbudować dwie równoległe matryce. Dla ID: twardy rdzeń, heurystyka negatywna, heurystyka pozytywna, pas ochronny, anomalie, przewidywania. Analogicznie dla neodarwinizmu lub szerszego naturalistycznego programu badawczego. Dopiero porównanie obu matryc pokaże, czy modyfikacje są twórcze i treściowo rosnące, czy wyłącznie immunizujące. Możliwy zapis w tekście: „W świetle metodologii Lakatosa zasadniczym zadaniem nie jest wyliczenie pojedynczych tez ID, lecz rekonstrukcja jego rdzenia i reguł rozwijania pasa hipotez pomocniczych.”

Zastrzeżenie

Przyporządkowanie konkretnych tez ID do „rdzenia” i „pasa” będzie interpretacją autora rozprawy, nie deklaracją Lakatosa ani samych teoretyków ID. Trzeba je uzasadnić tekstowo.

Słowa kluczowe

twardy rdzeńheurystyka negatywnaheurystyka pozytywnapas ochronnyprogram badawczy
Opublikowane głosy / osobny formularzMożesz też zaznaczyć fragment podczas lektury, dopisać komentarz i wysłać wszystkie uwagi razem.

L6 — Program nie musi natychmiast dostarczać obserwacyjnego sukcesu

Stały link do fiszki
Priorytet: BrakMiejsce: 1.2Miejsce: 1.5

Rozumiem fragment

Imre Lakatos, “Falsification and the Methodology of Scientific Research Programmes” (tekst pierwotnie 1970), w: The Methodology of Scientific Research Programmes, t. 1, Cambridge University Press 1978, s. 8–101. s. 49, § 3a–b; strona 55 pliku PDF. Rozdział główny Rozdział 1, pkt 5: krytyka inteligentny projekt. Możliwe użycie dodatkowe Rozdział 1, pkt 2: rozwój inteligentny projekt od Newtona do współczesności. Funkcja argumentacyjna Uzasadnienie historycznej, długookresowej oceny młodego programu.

Przekład roboczy

Nie wymagamy, aby każdy krok natychmiast przynosił zaobserwowany nowy fakt. Termin „okresowo” pozostawia wystarczającą racjonalną przestrzeń dla uporczywego trwania przy programie wobec prima facie „falsyfikacji”. Znaczenie dla rozprawy: Fragment może równoważyć zbyt szybkie werdykty wobec stosunkowo młodych programów. Brak natychmiastowego potwierdzenia nie musi oznaczać degeneracji, jeżeli kolejne modyfikacje zwiększają treść i program okresowo uzyskuje potwierdzenia. Ta sama pobłażliwość metodologiczna powinna obejmować wszystkie konkurujące programy. Możliwy zapis w tekście: „Wczesny etap programu nie zwalnia go z wymogu przyrostu treści, ale uzasadnia ocenę długookresową zamiast oczekiwania natychmiastowego rozstrzygnięcia.”

Zastrzeżenie

Lakatos nie usprawiedliwia bezterminowej ochrony programu. Tolerancja ma sens tylko przy teoretycznym przyroście treści i przynajmniej okresowym sukcesie empirycznym.

Słowa kluczowe

młody programtolerancja metodologicznapotwierdzenie okresowerozwój historyczny

Zaplecze redakcyjne

Słowa kluczowe

młody program; tolerancja metodologiczna; potwierdzenie okresowe; rozwój historyczny

Pełna karta — także tekst oryginalny

Źródło Imre Lakatos, “Falsification and the Methodology of Scientific Research Programmes” (tekst pierwotnie 1970), w: The Methodology of Scientific Research Programmes, t. 1, Cambridge University Press 1978, s. 8–101.

Lokalizacja

s. 49, § 3a–b; strona 55 pliku PDF. Rozdział główny Rozdział 1, pkt 5: krytyka ID. Możliwe użycie dodatkowe Rozdział 1, pkt 2: rozwój ID od Newtona do współczesności. Funkcja argumentacyjna Uzasadnienie historycznej, długookresowej oceny młodego programu. “We do not demand that each step produce immediately an observed new fact. Our term “intermittently” gives sufficient rational scope for dogmatic adherence to a programme in face of prima facie “refutations”.”

Przekład roboczy

Nie wymagamy, aby każdy krok natychmiast przynosił zaobserwowany nowy fakt. Termin „okresowo” pozostawia wystarczającą racjonalną przestrzeń dla uporczywego trwania przy programie wobec prima facie „falsyfikacji”. Znaczenie dla rozprawy: Fragment może równoważyć zbyt szybkie werdykty wobec stosunkowo młodych programów. Brak natychmiastowego potwierdzenia nie musi oznaczać degeneracji, jeżeli kolejne modyfikacje zwiększają treść i program okresowo uzyskuje potwierdzenia. Ta sama pobłażliwość metodologiczna powinna obejmować wszystkie konkurujące programy. Możliwy zapis w tekście: „Wczesny etap programu nie zwalnia go z wymogu przyrostu treści, ale uzasadnia ocenę długookresową zamiast oczekiwania natychmiastowego rozstrzygnięcia.”

Zastrzeżenie

Lakatos nie usprawiedliwia bezterminowej ochrony programu. Tolerancja ma sens tylko przy teoretycznym przyroście treści i przynajmniej okresowym sukcesie empirycznym.

Słowa kluczowe

młody programtolerancja metodologicznapotwierdzenie okresowerozwój historyczny
Opublikowane głosy / osobny formularzMożesz też zaznaczyć fragment podczas lektury, dopisać komentarz i wysłać wszystkie uwagi razem.

L7 — Konkurencja programów i przewaga wyjaśniająca jako podstawa odrzucenia

Stały link do fiszki
Priorytet: BrakMiejsce: 1.5Miejsce: 2.3

Rozumiem fragment

Imre Lakatos, “Falsification and the Methodology of Scientific Research Programmes” (tekst pierwotnie 1970), w: The Methodology of Scientific Research Programmes, t. 1, Cambridge University Press 1978, s. 8–101. s. 69, § 3d “A new look at crucial experiments”; strona 75 pliku PDF. Rozdział główny Rozdział 1, pkt 5: krytyka inteligentny projekt. Możliwe użycie dodatkowe Rozdział 2, pkt 3: naturalizm metodologiczny. Funkcja argumentacyjna Kryterium porównawcze dla inteligentny projekt i wyjaśnień naturalistycznych.

Przekład roboczy

Historia nauki była i powinna być historią konkurujących programów badawczych […] im wcześniej zaczyna się konkurencja, tym lepiej dla postępu. […] Obiektywnego powodu odrzucenia programu dostarcza program konkurencyjny, który wyjaśnia wcześniejsze sukcesy rywala i przewyższa go dalszym przejawem siły heurystycznej. Znaczenie dla rozprawy: To podstawa najbardziej dojrzałej metodologicznie części rozprawy. Programu nie odrzuca się dlatego, że ma anomalie, ale wtedy, gdy konkurent przejmuje jego rzeczywiste sukcesy i dodatkowo rozwiązuje nowe problemy. Można więc pytać, czy inteligentny projekt przejmuje sukcesy wyjaśnień ewolucyjnych, a także czy program naturalistyczny przejmuje i wyjaśnia zjawiska podnoszone przez teoretyków projektu. Możliwy zapis w tekście: „Rozstrzygająca jest nie sama obecność trudności, lecz porównawcza zdolność programu do zachowania sukcesów rywala i zwiększenia siły heurystycznej.”

Zastrzeżenie

„Pluralizm teoretyczny” nie oznacza, że każdy program ma równą wartość ani że każdy powinien uzyskać równy status instytucjonalny. O wartości decyduje porównawcza płodność poznawcza.

Słowa kluczowe

konkurencjapluralizm teoretycznyprzewaga wyjaśniającasiła heurystycznasukces rywala

Zaplecze redakcyjne

Słowa kluczowe

konkurencja; pluralizm teoretyczny; przewaga wyjaśniająca; siła heurystyczna; sukces

Pełna karta — także tekst oryginalny

Źródło Imre Lakatos, “Falsification and the Methodology of Scientific Research Programmes” (tekst pierwotnie 1970), w: The Methodology of Scientific Research Programmes, t. 1, Cambridge University Press 1978, s. 8–101.

Lokalizacja

s. 69, § 3d “A new look at crucial experiments”; strona 75 pliku PDF. Rozdział główny Rozdział 1, pkt 5: krytyka ID. Możliwe użycie dodatkowe Rozdział 2, pkt 3: naturalizm metodologiczny. Funkcja argumentacyjna Kryterium porównawcze dla ID i wyjaśnień naturalistycznych. “The history of science has been and should be a history of competing research programmes [...] the sooner competition starts, the better for progress. [...] Such an objective reason is provided by a rival research programme which explains the previous success of its rival and supersedes it by a further display of heuristic power.”

Przekład roboczy

Historia nauki była i powinna być historią konkurujących programów badawczych [...] im wcześniej zaczyna się konkurencja, tym lepiej dla postępu. [...] Obiektywnego powodu odrzucenia programu dostarcza program konkurencyjny, który wyjaśnia wcześniejsze sukcesy rywala i przewyższa go dalszym przejawem siły heurystycznej. Znaczenie dla rozprawy: To podstawa najbardziej dojrzałej metodologicznie części rozprawy. Programu nie odrzuca się dlatego, że ma anomalie, ale wtedy, gdy konkurent przejmuje jego rzeczywiste sukcesy i dodatkowo rozwiązuje nowe problemy. Można więc pytać, czy ID przejmuje sukcesy wyjaśnień ewolucyjnych, a także czy program naturalistyczny przejmuje i wyjaśnia zjawiska podnoszone przez teoretyków projektu. Możliwy zapis w tekście: „Rozstrzygająca jest nie sama obecność trudności, lecz porównawcza zdolność programu do zachowania sukcesów rywala i zwiększenia siły heurystycznej.”

Zastrzeżenie

„Pluralizm teoretyczny” nie oznacza, że każdy program ma równą wartość ani że każdy powinien uzyskać równy status instytucjonalny. O wartości decyduje porównawcza płodność poznawcza.

Słowa kluczowe

konkurencjapluralizm teoretycznyprzewaga wyjaśniającasiła heurystycznasukces rywala
Opublikowane głosy / osobny formularzMożesz też zaznaczyć fragment podczas lektury, dopisać komentarz i wysłać wszystkie uwagi razem.

L8 — Nie istnieje eksperyment, który natychmiast obala cały program

Stały link do fiszki
Priorytet: BrakMiejsce: 1.4Miejsce: 2.3

Rozumiem fragment

Imre Lakatos, “Falsification and the Methodology of Scientific Research Programmes” (tekst pierwotnie 1970), w: The Methodology of Scientific Research Programmes, t. 1, Cambridge University Press 1978, s. 8–101. s. 86, § 3d.4 “Conclusion. The requirement of continuous growth”; strona 92 pliku PDF. Rozdział główny Rozdział 1, pkt 4–5. Możliwe użycie dodatkowe Rozdział 2, pkt 3. Funkcja argumentacyjna Ostrzeżenie przed budowaniem całej oceny na pojedynczym eksperymencie lub odkryciu.

Przekład roboczy

Nie ma eksperymentów rozstrzygających, jeśli rozumieć przez nie eksperymenty zdolne natychmiast obalić program badawczy. Znaczenie dla rozprawy: Cytat można zastosować do dyskusji o eksperymencie Millera-Ureya, zapisie kopalnym, nieredukowalnej złożoności, informacji biologicznej czy precyzyjnym dostrojeniu. Żaden pojedynczy wynik nie powinien być przedstawiany jako natychmiastowe unicestwienie programu. Status „rozstrzygający” zwykle ujawnia się dopiero w porównawczej historii programów. Możliwy zapis w tekście: „Dane o dużej sile retorycznej nie muszą być metodologicznie rozstrzygające; ich znaczenie zależy od dalszego rozwoju programów konkurencyjnych.”

Zastrzeżenie

Lakatos nie neguje, że z perspektywy historycznej pewne eksperymenty stają się przełomowe. Neguje ich natychmiastową i izolowaną moc obalającą.

Słowa kluczowe

eksperyment rozstrzygającyretrospekcjahistoria programupojedynczy dowód

Zaplecze redakcyjne

Słowa kluczowe

eksperyment rozstrzygający; retrospekcja; historia programu; pojedynczy dowód

Pełna karta — także tekst oryginalny

Źródło Imre Lakatos, “Falsification and the Methodology of Scientific Research Programmes” (tekst pierwotnie 1970), w: The Methodology of Scientific Research Programmes, t. 1, Cambridge University Press 1978, s. 8–101.

Lokalizacja

s. 86, § 3d.4 “Conclusion. The requirement of continuous growth”; strona 92 pliku PDF. Rozdział główny Rozdział 1, pkt 4–5. Możliwe użycie dodatkowe Rozdział 2, pkt 3. Funkcja argumentacyjna Ostrzeżenie przed budowaniem całej oceny na pojedynczym eksperymencie lub odkryciu. “There are no such things as crucial experiments, at least not if these are meant to be experiments which can instantly overthrow a research programme.”

Przekład roboczy

Nie ma eksperymentów rozstrzygających, jeśli rozumieć przez nie eksperymenty zdolne natychmiast obalić program badawczy. Znaczenie dla rozprawy: Cytat można zastosować do dyskusji o eksperymencie Millera-Ureya, zapisie kopalnym, nieredukowalnej złożoności, informacji biologicznej czy precyzyjnym dostrojeniu. Żaden pojedynczy wynik nie powinien być przedstawiany jako natychmiastowe unicestwienie programu. Status „rozstrzygający” zwykle ujawnia się dopiero w porównawczej historii programów. Możliwy zapis w tekście: „Dane o dużej sile retorycznej nie muszą być metodologicznie rozstrzygające; ich znaczenie zależy od dalszego rozwoju programów konkurencyjnych.”

Zastrzeżenie

Lakatos nie neguje, że z perspektywy historycznej pewne eksperymenty stają się przełomowe. Neguje ich natychmiastową i izolowaną moc obalającą.

Słowa kluczowe

eksperyment rozstrzygającyretrospekcjahistoria programupojedynczy dowód
Opublikowane głosy / osobny formularzMożesz też zaznaczyć fragment podczas lektury, dopisać komentarz i wysłać wszystkie uwagi razem.

L9 — Skuteczna krytyka musi być konstruktywna i porównawcza

Stały link do fiszki
Priorytet: BrakMiejsce: 1.5

Rozumiem fragment

Imre Lakatos, “Falsification and the Methodology of Scientific Research Programmes” (tekst pierwotnie 1970), w: The Methodology of Scientific Research Programmes, t. 1, Cambridge University Press 1978, s. 8–101. s. 92, § 4 “The Popperian versus the Kuhnian research programme”; strona 98 pliku PDF. Rozdział główny Rozdział 1, pkt 5: końcowa ocena krytyki inteligentny projekt. Możliwe użycie dodatkowe Zakończenie rozprawy lub podsumowanie metodologiczne. Funkcja argumentacyjna Przejście od krytyki negatywnej do porównania alternatywnych wyjaśnień.

Przekład roboczy

Czysto negatywna, destrukcyjna krytyka, taka jak „falsyfikacja” lub wykazanie niespójności, nie eliminuje programu. Krytyka programu jest procesem długim i często frustrującym, a młode programy należy traktować z wyrozumiałością. […] Rzeczywisty sukces może osiągnąć jedynie krytyka konstruktywna, posługująca się programami konkurencyjnymi. Znaczenie dla rozprawy: Warto użyć jako zasady porządkującej całą sekcję krytyczną. Samo wykazanie luki w argumentacji Behego czy Meyera nie wystarcza do oceny całego programu; trzeba wskazać, czy konkurent oferuje lepsze rozwiązanie problemu. Analogicznie, wskazanie luki w wyjaśnieniu naturalistycznym nie stanowi jeszcze pozytywnego argumentu za projektem. Możliwy zapis w tekście: „Krytyka będzie metodologicznie pełna dopiero wtedy, gdy oprócz wykazania trudności przedstawi program konkurencyjny o większej mocy wyjaśniającej i heurystycznej.”

Zastrzeżenie

Wyrozumiałość wobec młodego programu nie oznacza zawieszenia krytyki, immunizacji ani automatycznego uznania go za równorzędny z programem dojrzałym.

Słowa kluczowe

krytyka konstruktywnaprogram konkurencyjnymłody programporównanie wyjaśnień Fiszki badawcze: Lakatos i Laudan II. Larry Laudan – fiszki do problemu demarkacji Laudan nie twierdziże wszystkie poglądy są równie dobre. Odrzuca binarne kryterium demarkacji i proponuje ocenę konkretnych racji empirycznych pojęciowych i metodologicznych

Zaplecze redakcyjne

Słowa kluczowe

krytyka konstruktywna; program konkurencyjny; młody program; porównanie wyjaśnień

Pełna karta — także tekst oryginalny

Źródło Imre Lakatos, “Falsification and the Methodology of Scientific Research Programmes” (tekst pierwotnie 1970), w: The Methodology of Scientific Research Programmes, t. 1, Cambridge University Press 1978, s. 8–101.

Lokalizacja

s. 92, § 4 “The Popperian versus the Kuhnian research programme”; strona 98 pliku PDF. Rozdział główny Rozdział 1, pkt 5: końcowa ocena krytyki ID. Możliwe użycie dodatkowe Zakończenie rozprawy lub podsumowanie metodologiczne. Funkcja argumentacyjna Przejście od krytyki negatywnej do porównania alternatywnych wyjaśnień. “Purely negative, destructive criticism, like “refutation” or demonstration of an inconsistency does not eliminate a programme. Criticism of a programme is a long and often frustrating process and one must treat budding programmes leniently. [...] It is only constructive criticism which, with the help of rival research programmes, can achieve real success.”

Przekład roboczy

Czysto negatywna, destrukcyjna krytyka, taka jak „falsyfikacja” lub wykazanie niespójności, nie eliminuje programu. Krytyka programu jest procesem długim i często frustrującym, a młode programy należy traktować z wyrozumiałością. [...] Rzeczywisty sukces może osiągnąć jedynie krytyka konstruktywna, posługująca się programami konkurencyjnymi. Znaczenie dla rozprawy: Warto użyć jako zasady porządkującej całą sekcję krytyczną. Samo wykazanie luki w argumentacji Behego czy Meyera nie wystarcza do oceny całego programu; trzeba wskazać, czy konkurent oferuje lepsze rozwiązanie problemu. Analogicznie, wskazanie luki w wyjaśnieniu naturalistycznym nie stanowi jeszcze pozytywnego argumentu za projektem. Możliwy zapis w tekście: „Krytyka będzie metodologicznie pełna dopiero wtedy, gdy oprócz wykazania trudności przedstawi program konkurencyjny o większej mocy wyjaśniającej i heurystycznej.”

Zastrzeżenie

Wyrozumiałość wobec młodego programu nie oznacza zawieszenia krytyki, immunizacji ani automatycznego uznania go za równorzędny z programem dojrzałym.

Słowa kluczowe

krytyka konstruktywnaprogram konkurencyjnymłody programporównanie wyjaśnień Fiszki badawcze: Lakatos i Laudan II. Larry Laudan - fiszki do problemu demarkacji Laudan nie twierdziże wszystkie poglądy są równie dobre. Odrzuca binarne kryterium demarkacji i proponuje ocenę konkretnych racji empirycznych pojęciowych i metodologicznych
Opublikowane głosy / osobny formularzMożesz też zaznaczyć fragment podczas lektury, dopisać komentarz i wysłać wszystkie uwagi razem.