Bibliografia doktoratu
International Theological Commission, 2004- Communion and Stewardship
Pełny widok tekstowy: wszystkie sekcje są rozwinięte i znajdują się w jednym dokumencie HTML.
Spis treści
Dokument wychodzi od stwierdzenia, że nowoczesna nauka i technologia przyniosły ludzkości wielkie korzyści, ale równocześnie postawiły nowe pytania o miejsce człowieka we wszechświecie, jego godność i odpowiedzialność za świat stworzony.
Międzynarodowa Komisja Teologiczna proponuje teologiczną refleksję nad doktryną imago Dei, czyli prawdą, że człowiek został stworzony na obraz Boga. W świetle tej doktryny osoba ludzka jest ukazana jako powołana do komunii z Ojcem, Synem i Duchem Świętym oraz do komunii z innymi ludźmi, a zarazem do odpowiedzialnego zarządzania stworzeniem w imieniu Boga.
Wprowadzenie wskazuje też, że temat imago Dei odzyskał znaczenie zwłaszcza po Soborze Watykańskim II. Wcześniej bywał zaniedbywany zarówno z powodów filozoficznych, jak i kulturowych, a także z powodu interpretacji biblijnych marginalizujących kategorię obrazu.
Dokument zapowiada trzy główne części refleksji: podstawy biblijne i tradycyjne nauki o obrazie Boga, człowieka jako powołanego do komunii oraz człowieka jako uczestnika Bożego panowania nad widzialnym stworzeniem. Całość ma ukazać, że świat nie jest rzeczywistością bezsensowną, lecz przestrzenią stworzoną dla osobowej komunii.
Fiszki (13)
T-1 — Świat stworzony jako przestrzeń osobowej komunii
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Przekład roboczy
„Osoby ludzkie zostały stworzone na obraz Boga, aby uczestniczyć w osobowej komunii z Ojcem, Synem i Duchem Świętym oraz wzajemnie w Nich, a także aby w imieniu Boga sprawować odpowiedzialne zarządzanie światem stworzonym. W świetle tej prawdy świat jawi się nie jako rzeczywistość jedynie ogromna i być może pozbawiona sensu, lecz jako miejsce stworzone ze względu na osobową komunię.”
Lokalizacja
International Theological Commission, Communion and Stewardship, §4; strona PDF 2; Wprowadzenie.
Miejsce w rozprawie
R2.1 „Klasyczna teologia stworzenia”; R3.1, R3.5, R3.6 i R3.8.
Jak wykorzystać
Fundamentalna rama teleologiczno-personalistyczna: stworzenie ma sens odnoszący się do komunii osób, nie tylko do mechanicznego trwania kosmosu. Status / ostrożność To teologiczna interpretacja objawienia, nie wniosek z samych danych empirycznych. W rozdziale R3 należy jasno oznaczyć przejście od teologii naturalnej do objawienia.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
imago Dei; komunia; sens świata; włodarstwo; personalizm
T-2 — Osoba jako byt z istoty relacyjny
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Przekład roboczy
„Biblia potwierdza, że człowiek istnieje w relacji z innymi osobami, z Bogiem, ze światem i z samym sobą. W tym ujęciu człowiek nie jest izolowaną jednostką, lecz osobą – bytem z istoty relacyjnym.”
Lokalizacja
ITC, §10; strona PDF 4; rozdz. I, „The imago Dei in Scripture and Tradition”.
Miejsce w rozprawie
R3.1 „Projektant nie jest czysto bezosobowym prawem”; R3.5 i R3.6.
Jak wykorzystać
Antropologiczna przesłanka do argumentu, że osobowość i relacyjność nie są dodatkiem do człowieka, lecz strukturą jego bytu jako obrazu Boga. Status / ostrożność Cytat dotyczy bezpośrednio człowieka, nie dowodzi sam przez się osobowości Projektanta. Związek z R3 wymaga jawnej przesłanki teologicznej imago Dei.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
osoba; relacyjność; imago Dei; antropologia; komunikacja
T-3 — Ludzkie panowanie jako udział w Bożym rządzeniu stworzeniem
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Przekład roboczy
„Stworzony na obraz Boga, aby uczestniczyć w komunii miłości trynitarnej, człowiek zajmuje w zamyśle Bożym wyjątkowe miejsce we wszechświecie: otrzymuje przywilej udziału w Bożym rządzeniu widzialnym stworzeniem. […] Ponieważ panowanie człowieka jest udziałem w Bożym rządzeniu stworzeniem, opisuje się je tutaj jako formę odpowiedzialnego włodarstwa.”
Lokalizacja
ITC, §57; strona PDF 21; rozdz. III, wprowadzenie do tematu stewardship.
Miejsce w rozprawie
R2.1; R3.5 „Projekt jest ukierunkowany na życie i poznanie”; R3.6.
Jak wykorzystać
Ukazuje celowość stworzenia w perspektywie uczestnictwa: ludzkie poznanie i działanie są wpisane w Boży plan, a nie przeciwstawione stworzeniu. Status / ostrożność Nie należy redukować „wyjątkowego miejsca” człowieka do tezy biologicznej. To twierdzenie antropologiczno-teologiczne.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
włodarstwo; opatrzność; panowanie; imago Dei; celowość
T-4 — Nauka w kontekście teologii stworzenia – bez konkordyzmu
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Przekład roboczy
„Nie popadając w zdyskredytowany konkordyzm, chrześcijanie mają obowiązek umieszczać współczesne naukowe rozumienie wszechświata w kontekście teologii stworzenia.”
Lokalizacja
ITC, §62; strona PDF 22; rozdz. III, „Science and the stewardship of knowledge”.
Miejsce w rozprawie
R2.3 „Naturalizm metodologiczny”; metodologiczne wprowadzenie do całej rozprawy.
Jak wykorzystać
Formuła programu integracyjnego: ani utożsamianie twierdzeń naukowych z teologią, ani izolowanie obu dziedzin bez próby syntetycznego rozumienia. Status / ostrożność Trzeba zdefiniować „konkordyzm” i odróżnić integrację poziomów wyjaśniania od dosłownego dopasowywania tekstów biblijnych do modeli naukowych.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
konkordyzm; nauka i wiara; integracja; teologia stworzenia; metodologia
T-05 — Akceptacja ewolucji przy trwającym sporze o tempo i mechanizmy Oryginał angielski “Converging evidence from many studies in the physical and biological sciences furnishes mounting
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
T-05 Akceptacja ewolucji przy trwającym sporze o tempo i mechanizmy
Przekład roboczy
„Zbieżne dane z wielu badań w naukach fizycznych i biologicznych coraz mocniej wspierają jakąś teorię ewolucji jako wyjaśnienie rozwoju i różnicowania się życia na Ziemi, choć nadal toczy się spór o tempo i mechanizmy ewolucji.” ITC, §63; strona PDF 23; rozdz. III, „Science and the stewardship of knowledge”. rozdział pierwszy, punkt 5 „Krytyka inteligentny projekt i odpowiedzi”; R2.3.
Jak wykorzystać
Wprowadza katolicką pozycję pośrednią: ogólne pochodzenie ewolucyjne może mieć mocne podstawy, podczas gdy mechanizmy i ich zakres pozostają przedmiotem nauki. Status / ostrożność Dokument pochodzi z 2004 r. Nie przenosić towarzyszących mu danych liczbowych bez aktualizacji. Sam cytat ma charakter ogólny i nie rozstrzyga sporów szczegółowych.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne
T-06 — Nie wszystkie teorie ewolucji są teologicznie równoważne Oryginał angielski “It follows that the message of Pope John Paul II cannot be read as a blanket approbation of all theorie
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
T-06 Nie wszystkie teorie ewolucji są teologicznie równoważne
Przekład roboczy
„Wynika stąd, że wypowiedzi Jana Pawła II nie wolno odczytywać jako bezwarunkowej aprobaty wszystkich teorii ewolucji […] [papież] podkreśla znaczenie filozofii i teologii dla adekwatnego rozumienia ‘skoku ontologicznego’ ku człowiekowi, którego nie da się wyjaśnić w kategoriach czysto naukowych.” ITC, §64; strona PDF 23–24; ciąg dalszy omówienia nauki o ewolucji. rozdział pierwszy, punkt 5; R2.3; R3.5 i R3.8.
Jak wykorzystać
Pozwala oddzielić akceptację wspólnego pochodzenia od materialistycznej interpretacji totalnej oraz zaznaczyć granicę kompetencji nauk wobec osobowego wymiaru człowieka. Status / ostrożność „Skok ontologiczny” należy wyjaśnić filozoficznie; nie jest to biologiczna luka chronologiczna ani konkurencyjny mechanizm empiryczny.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne
T-7 — Creatio ex nihilo jako wolny czyn transcendentnego podmiotu osobowego
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Przekład roboczy
„Stworzenie ex nihilo jest działaniem transcendentnego osobowego podmiotu, który działa w sposób wolny i zamierzony ze względu na wszechogarniające cele osobowego zaangażowania.”
Lokalizacja
ITC, §65; strona PDF 24; rozdz. III, część o stworzeniu i osobowym charakterze Boga.
Miejsce w rozprawie
R3.1 „osobowy”; R3.2 „transcendentny”; R3.4 „wola i wolność”; R3.5–R3.6.
Jak wykorzystać
Najbardziej bezpośredni cytat dla rekonstrukcji cech Projektanta: osobowość, transcendencja, wolność, intencjonalność i cel. Status / ostrożność Jest to teza objawionej teologii stworzenia, nie wynik indukcji z danych biologicznych. W R3 trzeba rozdzielić wniosek filozoficzny od jego dopełnienia teologicznego.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
creatio ex nihilo; transcendencja; osobowy Stwórca; wolność; intencjonalność
T-8 — Stworzenie odpowiada osobowemu Stwórcy, nie bezosobowej sile
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Przekład roboczy
„Doktryna creatio ex nihilo jest zatem szczególnym potwierdzeniem prawdziwie osobowego charakteru stworzenia i jego ukierunkowania ku osobowemu stworzeniu ukształtowanemu jako imago Dei, które odpowiada nie bezosobowej podstawie, sile czy energii, lecz osobowemu Stwórcy.”
Lokalizacja
ITC, §66; strona PDF 25; rozdz. III.
Miejsce w rozprawie
R2.1; R3.1; R3.5; R3.6.
Jak wykorzystać
Kontrastuje teistyczne rozumienie źródła bytu z monizmem bezosobowym. Dobrze nadaje się do tezy, że Projektant nie jest jedynie prawem lub energią. Status / ostrożność Dokument mówi o Stwórcy na podstawie doktryny stworzenia. Nie należy przedstawiać tego kontrastu jako rozstrzygniętego przez samo wykrycie wzorca w naturze.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
osobowy Stwórca; siła; energia; imago Dei; teleologia osobowa
T-10 — Bóg jako „przyczyna przyczyn”: działanie bez zastępowania natury
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Przekład roboczy
„Tradycja katolicka potwierdza, że Bóg jako powszechna przyczyna transcendentna jest nie tylko przyczyną istnienia, lecz także przyczyną przyczyn. Działanie Boga nie wypiera ani nie zastępuje działania przyczyn stworzonych, lecz umożliwia im działanie zgodnie z ich naturą, a zarazem urzeczywistnianie zamierzonych przez Niego celów.”
Lokalizacja
ITC, §68; strona PDF 25; rozdz. III, ewolucja warunków sprzyjających życiu.
Miejsce w rozprawie
R2.1; R2.3; R3.2, R3.3 i R3.4.
Jak wykorzystać
Kluczowy tekst do modelu niekonkurencyjnej przyczynowości: Bóg i mechanizmy naturalne nie działają na tym samym poziomie jako rywale. Status / ostrożność Ta zasada nie rozstrzyga, czy w konkretnym układzie biologicznym istnieje empirycznie wykrywalny projekt. Chroni natomiast przed fałszywą alternatywą „Bóg albo natura”.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
przyczyna pierwsza; przyczyny wtórne; opatrzność; niekonkurencyjność; cel
T-9 — Kosmologia może wspierać pośrednio, ale creatio ex nihilo jest poznawane przez wiarę
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Przekład roboczy
„Teoria [Wielkiego Wybuchu] wydaje się udzielać jedynie pośredniego wsparcia doktrynie creatio ex nihilo, która jako taka może być poznana wyłącznie przez wiarę.”
Lokalizacja
ITC, §67; strona PDF 25; uwagi o teorii Wielkiego Wybuchu i stworzeniu z niczego.
Miejsce w rozprawie
R2.2 „Teologia naturalna”; R3.8 „Natura nie objawia wszystkiego; zaczyna się objawienie”.
Jak wykorzystać
Precyzyjnie ogranicza zakres argumentacji kosmologicznej: model początku fizycznego nie jest tożsamy z metafizyczną doktryną stworzenia z niczego. Status / ostrożność Nie utożsamiać Wielkiego Wybuchu z absolutnym początkiem bytu. Cytat wspiera zasadę rozdzielania poziomu fizycznego, metafizycznego i objawionego.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
Wielki Wybuch; creatio ex nihilo; teologia naturalna; wiara; granice wnioskowania
T-11 — Spór projekt–przypadek nie może być rozstrzygnięty przez samą teologię Oryginał angielski “The nub of this currently lively disagreement involves scientific observation and general
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
T-11 Spór projekt–przypadek nie może być rozstrzygnięty przez samą teologię
Przekład roboczy
„Sedno tego żywego sporu dotyczy obserwacji naukowych i uogólnień na temat tego, czy dostępne dane wspierają wnioskowanie o projekcie czy przypadku, i nie może zostać rozstrzygnięte przez teologię. Trzeba jednak zauważyć, że w katolickim rozumieniu przyczynowości Bożej autentyczna przygodność porządku stworzonego nie jest niezgodna z celową opatrznością Bożą.” ITC, §69; strona PDF 26; dyskusja o neodarwinizmie i krytykach odwołujących się do projektu. rozdział pierwszy, punkt 5; R2.3; centralna zasada metodologiczna rozprawy.
Jak wykorzystać
Najważniejsza fiszka równoważąca: rozstrzygnięcia empiryczne należą do nauki, a teologia wyjaśnia kompatybilność przygodności z opatrznością. Status / ostrożność Cytat utrudnia użycie teologii jako skrótu do naukowego wykazania inteligentny projekt. Jednocześnie blokuje utożsamienie przypadku statystycznego z brakiem opatrzności.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne
T-12 — Od mechanizmu losowego do tezy o absolutnym braku kierowania – niedozwolony przeskok Oryginał angielski “In the Catholic perspective, neo-Darwinians who adduce random genetic varia
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
T-12 Od mechanizmu losowego do tezy o absolutnym braku kierowania -niedozwolony przeskok
Przekład roboczy
„W perspektywie katolickiej neodarwiniści, którzy traktują losową zmienność genetyczną i dobór naturalny jako dowód absolutnego niekierowania ewolucją, wykraczają poza to, co można wykazać naukowo. Przyczynowość Boża może działać w procesie zarazem przygodnym i kierowanym.” ITC, §69; strona PDF 26–27; kontynuacja argumentu o przyczynowości Bożej. R2.3; rozdział pierwszy, punkt 5; pomocniczo R3.4.
Jak wykorzystać
Wyraźnie oddziela „losowy” w sensie biologicznym/statystycznym od „bez celu” w sensie metafizycznym. Status / ostrożność Nie wolno z tego wnioskować, że każde zdarzenie losowe jest naukowo wykrywalnie kierowane. Teza dotyczy zgodności poziomów przyczynowania.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne
T-13 — Przyczynowość Boża i zarzut „Boga luk”
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Przekład roboczy
„Odwołanie do przyczynowości Bożej w celu wyjaśnienia autentycznych luk przyczynowych, odróżnionych od jedynie wyjaśniających, nie oznacza wstawiania działania Boga w luki ludzkiego poznania naukowego (co prowadziłoby do tak zwanego ‘Boga luk’).”
Lokalizacja
ITC, §70; strona PDF 27; bezpośrednio po dyskusji o ewolucji i przyczynowości.
Miejsce w rozprawie
R2.1; R2.3; R3.8.
Jak wykorzystać
Pozwala odróżnić ontologiczną tezę o zależności stworzenia od doraźnego wykorzystywania niewiedzy naukowej jako argumentu za Bogiem. Status / ostrożność Rozróżnienie „luka przyczynowa / luka wyjaśniająca” wymaga objaśnienia i może być kontrowersyjne. Nie stosować jako automatycznej obrony każdego argumentu inteligentny projekt.
Słowa kluczowe
6. Macierz: fiszki według planu rozprawy Wskazania mają charakter roboczy. Pogrubione identyfikatory oznaczają fiszki szczególnie ważne dla danego podrozdziału. Podrozdział Fiszki
Zastrzeżenie
R1.1 Definicja Inteligentnego Projektu T-11, H-06 T-11 pozwala zdefiniować spór jako pytanie o uprawnione wnioskowanie z danych, nie jako rozstrzygnięcie teologiczne. R1.2 Od Newtona do Behe’a i Meyera H-08, H-09 Historia przyczyn wtórnych, teologii naturalnej i metafizycznego tła darwinizmu. R1.3 Jakie dane świadczą o inteligencji H-01, H-05, H-07, T-10, T-11 Pytania o informację, ewoluowalność, predykcję oraz granice wnioskowania projekt–przypadek. R1.4 Dane współczesne: informacja i pochodzenie życia H-01, H-02, H-05, H-07, T-05 Hunter daje problemy badawcze; ITC przypomina o ogólnym wsparciu dla ewolucji i konieczności aktualizacji danych. R1.5 Krytyka inteligentny projekt i odpowiedzi H-03, H-04, H-06, H-09, H-10, T-05, T-06, T-11, T-12 Najbogatszy zestaw do zbudowania debaty dwustronnej oraz odróżnienia nauki od interpretacji metafizycznej. R2.1 Klasyczna teologia stworzenia H-08, T-01, T-03, T-07, T-08, T-10, T-13 Creatio ex nihilo, osobowy Stwórca, przyczyny wtórne, włodarstwo i „Bóg luk”. R2.2 Teologia naturalna H-08, T-09 Historyczna relacja projektu i przyczyn wtórnych oraz granica między wsparciem pośrednim a prawdą poznawaną przez wiarę. R2.3 Naturalizm metodologiczny H-06, H-07, H-09, H-10, T-04, T-06, T-10, T-11, T-12, T-13 Rdzeń metodologiczny: symetria kryteriów, poziomy wyjaśniania i zakaz wyprowadzania metafizycznego braku celu z mechanizmu losowego. R3.1 Projektant osobowy T-01, T-02, T-07, T-08 Najbardziej bezpośrednie teksty personalistyczne. R3.2 Projektant transcendentny T-07, T-10 Transcendentny podmiot i przyczyna przyczyn. R3.3 Projektant racjonalny T-07, T-10 Intencjonalność i działanie ku celom; potrzebne uzupełnienie z klasycznej metafizyki intelektu. R3.4 Projektant wolny i chcący T-07, T-12 Wolny akt stworzenia oraz zgodność kierowania z przygodnością.
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
Bóg luk; przyczynowość; niewiedza; wyjaśnienie; granice nauki