Bibliografia doktoratu
Harrison Peter,1955- The Territories of Science and Religion
Pełny widok tekstowy: wszystkie sekcje są rozwinięte i znajdują się w jednym dokumencie HTML.
Spis treści
Preface… ix
A Note on the Graphs… xiii
1. The Territories of Science and Religion 1
2. The Cosmos and the Religious Quest 21
3. Signs and Causes 55
4. Science and the Origins of “Religion” 83
5. Utility and Progress 117
6. Professing Science 145
Epilogue… 183
Acknowledgments… 199
Abbreviations… 201
Notes… 203
Bibliography… 255
Index… 287
Fiszki (5)
HARR-1 — Religio jako cnota i dyspozycja wewnętrzna
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Peter Harrison, The Territories of Science and Religion (2015) | autoryzowany fragment wydawcy, rozdz. 1, część o historii pojęcia religii, akapit 2; numer strony do weryfikacji po uzyskaniu PDF
Przekład roboczy
wewnętrzne akty pobożności.
Teza fiszki
W ujęciu Tomasza z Akwinu religio oznacza przede wszystkim cnotę i wewnętrzną dyspozycję człowieka, a nie odrębny, zewnętrzny system twierdzeń konkurujący z nauką.
Jak wykorzystać
Rozdział 2, § 1 Klasyczna teologia stworzenia oraz § 2 Teologia naturalna; także krótka uwaga terminologiczna we Wstępie.
Jak wykorzystać
Porządkuje słownik rozprawy i chroni przed anachronicznym przenoszeniem współczesnego znaczenia „religii” na średniowieczną teologię. Proponowane wprowadzenie „Zanim zostanie postawione pytanie o relację nauki i teologii, trzeba uwzględnić historyczną zmianę znaczenia samego terminu religio.” Ostrożność metodologiczna Teza historyczno-semantyczna nie rozstrzyga jeszcze prawdziwości ani racjonalności konkretnych twierdzeń teologicznych.
Zaplecze redakcyjne
HARR-02 — Od cnoty do systemu przekonań
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Peter Harrison, The Territories of Science and Religion (2015) | autoryzowany fragment wydawcy, rozdz. 1, część o historii pojęcia religii, akapity 2–4 i końcowe akapity tej części; numer strony do weryfikacji
Przekład roboczy
Teza fiszki
Nowożytne uprzedmiotowienie religii jako systemu wierzeń i praktyk stworzyło warunek, w którym „nauka” i „religia” mogły zacząć być przedstawiane jako dwa rywalizujące obszary. Rozdział 2, § 3 Problem naturalizmu metodologicznego; pomocniczo Rozdział 1, § 5 Krytyka idei Inteligentnego Projektu.
Jak wykorzystać
Dostarcza historycznego tła dla sporu o rozdział kompetencji oraz dla krytyki prostego modelu „wojny nauki z religią”. Proponowane wprowadzenie „Harrison wskazuje, że sam kształt nowoczesnego sporu zależy od wcześniejszego uprzedmiotowienia religii jako systemu tez i praktyk.” Ostrożność metodologiczna Nie należy z tej genealogii wyciągać wniosku, że współczesne konflikty treściowe są pozorne; wymaga ona analizy każdego przypadku osobno.
Zaplecze redakcyjne
HARR-03 — Scientia jako sprawność intelektualna
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Peter Harrison, The Territories of Science and Religion (2015) | autoryzowany fragment wydawcy, rozdz. 1, część o historii pojęcia nauki, pierwsze akapity; numer strony do weryfikacji
Przekład roboczy
sprawność (stała dyspozycja) umysłu.
Teza fiszki
U Tomasza scientia jest nie tylko zbiorem twierdzeń, lecz sprawnością rozumowania: zdolnością wyprowadzania wniosków z zasad. To szersze pojęcie pozwala zrozumieć, dlaczego teologia mogła być rozważana jako scientia. Rozdział 2, § 2 Teologia naturalna, zwłaszcza część o Tomaszu; ewentualnie Rozdział 1, § 1 przy definiowaniu naukowości inteligentny projekt.
Jak wykorzystać
Rozróżnia średniowieczną scientia od nowoczesnej nauki empirycznej i ułatwia precyzyjne omówienie statusu teologii naturalnej. Proponowane wprowadzenie „W tradycji scholastycznej naukowość oznaczała przede wszystkim uporządkowaną sprawność demonstracyjnego poznania, a nie wyłącznie eksperymentalną procedurę badawczą.” Ostrożność metodologiczna Nie wolno utożsamiać scholastycznej scientia z dzisiejszymi naukami przyrodniczymi ani na tej podstawie automatycznie przyznawać inteligentny projekt statusu współczesnej teorii empirycznej.
Zaplecze redakcyjne
HARR-04 — Narodziny nowoczesnych praw natury i osłabienie teleologii
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Peter Harrison, The Territories of Science and Religion (2015) | autoryzowany fragment wydawcy, rozdz. 1, końcowe akapity części o historii pojęcia nauki; numer strony do weryfikacji
Przekład roboczy
Teza fiszki
Przejście od wewnętrznych mocy i celów rzeczy do zewnętrznie ujmowanych praw natury było elementem szerszej transformacji pojęć nauki, religii i przyczynowości. Rozdział 2, § 3 Problem naturalizmu metodologicznego; Rozdział 1, § 1 i § 5 w dyskusji o teleologii i krytyce inteligentny projekt.
Jak wykorzystać
Pozwala pokazać, że wykluczenie celowości z wyjaśnień przyrodniczych ma historię pojęciową, a nie jest po prostu bezczasową definicją racjonalności. Proponowane wprowadzenie „Nowożytna zmiana języka przyczynowego obejmowała zastępowanie wewnętrznych tendencji i celów opisem w kategoriach praw natury.” Ostrożność metodologiczna Historyczne pochodzenie antyteleologicznego stylu wyjaśniania nie dowodzi, że jest on błędny; potrzebna jest odrębna argumentacja filozoficzna i empiryczna.
Zaplecze redakcyjne
HARR-6 — Natural philosophy jako praktyka ukierunkowana na dobro
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Peter Harrison, The Territories of Science and Religion (2015) | autoryzowany fragment wydawcy, rozdz. 1, końcowy akapit; numer strony do weryfikacji
Przekład roboczy
zapewnieniu dobrego życia.
Teza fiszki
Przednowożytna filozofia przyrody była częścią filozoficznego sposobu życia i służyła celom poznawczym oraz moralnym, a nie wyłącznie produkcji neutralnych danych.
Jak wykorzystać
Rozdział 2, § 1 Klasyczna teologia stworzenia i § 2 Teologia naturalna; pomocniczo Rozdział 3, § 6 komunikatywność i czytelność świata.
Jak wykorzystać
Pokazuje, że badanie natury historycznie bywało osadzone w szerszym projekcie formacji rozumu i życia, co pomaga wyjaśnić dawne związki fizyki, metafizyki i teologii. Proponowane wprowadzenie „Dla autorów przednowożytnych poznanie przyrody należało do szerszej praktyki filozoficznej, której horyzontem było dobre życie.” Ostrożność metodologiczna Nie jest to argument za podporządkowaniem współczesnej metody eksperymentalnej celom konfesyjnym; chodzi o rekonstrukcję historycznego horyzontu.