Feser Edward,2017-Five Proofs of the Existence of God

„Rzeczywisty spór nie przebiega między ateizmem a teizmem. Rzeczywisty spór toczy się między różnymi odmianami teizmu […] i zaczyna się tam, gdzie kończy się teologia naturalna.”

„Ta przyczyna jest […] ostateczną przyczyną istnienia rzeczy, w najbardziej wewnętrznym sensie: tym, co utrzymuje je w istnieniu w każdej chwili, w której w ogóle istnieją.”

„Czysto aktualny aktualizator, czyli Nieruchomy Poruszyciel, musi być jedną, niezmienną, wieczną, niematerialną, bezcielesną, doskonałą, wszechmocną i w pełni dobrą przyczyną istnienia rzeczy.”

„Powszechniki, sądy, prawdy matematyczne i logiczne oraz konieczności i możliwości istnieją w nieskończonym, wiecznym, boskim intelekcie.”

„Możemy odróżnić istotę rzeczy od jej istnienia, to, czym rzecz jest, od faktu, że jest. […] Ponieważ nie jest konieczna, lecz przygodna, jej istnienie musi być realnie różne od jej istoty.”

„Wyjaśnienie choćby tej jednej rzeczy wymaga odwołania do przyczyny zachowawczej, którą jest samo Subsystujące Istnienie.”

„Nadal musimy zapytać o każdą konkretną rzecz przygodną, dlaczego trwa w istnieniu w każdej chwili, zamiast zostać unicestwiona. […] Przyjmując zasadę racji dostatecznej, nieuchronnie dochodzimy do istnienia bytu absolutnie koniecznego.”

„Sposobem rozwiązania tego impasu jest uznanie trzeciego użycia języka – użycia analogicznego […] Możemy formułować dosłowne, pozytywne twierdzenia o Bogu i Jego naturze.”

„To, co jest czystą aktualnością i całkowicie pozbawione możności, nie może być w żaden sposób materialne. […] Wieczność Boga […] nie jest jedynie nieskończoną długowiecznością, lecz ścisłą bezczasowością.”

„Pięć dowodów, które rozpatrywaliśmy, nie jest więc dowodami na istnienie odrębnych bóstw, lecz różnymi drogami do jednego i tego samego Boga.”

„Sądy odpowiadające każdemu możliwemu stanowi rzeczy istnieją jako myśli w boskim intelekcie, ponieważ te stany rzeczy mogą zachodzić tylko o tyle, o ile Bóg je powoduje.”

„Musi istnieć w Bogu coś analogicznego do tego, co w nas nazywamy wolą. […] Wola Boga musi być również wolna. […] To, że Bóg stwarza rzeczy, pociąga za sobą, że je kocha.”

„Świat nie mógłby istnieć nawet przez chwilę, gdyby Bóg nie podtrzymywał go nieustannie w istnieniu […] Przyczyny wtórne są prawdziwymi przyczynami, o ile wnoszą realny wkład w skutek.”

„Ustalenie, czy jakikolwiek domniemany cud […] rzeczywiście się wydarzył, wykracza poza zakres książki o teologii naturalnej. […] Cuda są zatem pomostem między teologią naturalną a teologią objawioną.”

„Nawet twierdzenie, że nauka jest racjonalną formą dociekania […] nie może zostać ustalone naukowo. Badanie naukowe opiera się bowiem na szeregu założeń filozoficznych.”

„Argumenty bronione w tej książce po prostu nie mają nic wspólnego z «argumentami z projektu» tego rodzaju. […] Są próbami ścisłej demonstracji metafizycznej, a nie […] jedynie rozumowaniami indukcyjnymi lub abdukcyjnymi.”

„Część tego, co wiemy o tym Bogu […] może być poznana zarówno przez argumentację filozoficzną, jak i przez Objawienie; część zaś (na przykład to, że jest Trójcą) może być poznana wyłącznie przez Objawienie.”