Bibliografia doktoratu
Enns, Peter, 2012- The Evolution of Adam
Pełny widok tekstowy: wszystkie sekcje są rozwinięte i znajdują się w jednym dokumencie HTML.
Omówienie źródła
Contents
Cover
Title Page
Copyright Page
Dedication
Acknowledgments
Introduction
Why This Book?
“Science and Faith” or “Evolution and Christianity”?
Overview of the Book
Part One: Genesis: An Ancient Story of Israelite Self-Definition
- Genesis and the Challenges of the Nineteenth Century: Science, Biblical Criticism, and Biblical Archaeology
- When Was Genesis Written?
- The Problem of the Pentateuch
- Two Early Examples
- God Has Two Names
- Wellhausen and a Postexilic Pentateuch
- The Old Testament, the Exile, and Israel’s Self-Definition
- The Creation Story and the Church’s Self-Definition
- Stories of Origins from Israel’s Neighbors
- Genre Calibration
- Genesis 1 and Enuma Elish
- Genesis 1 and Monolatry
- The Flood, Gilgamesh, and Atrahasis
- Israel’s Second Creation Story
- Adam and Atrahasis
- Reorienting Expectations of Genesis and Human Origins
- Israel and Primordial Time
- Israel and the Cosmic Battle
- Adam and Israel
- Creation and Sanctuary
- The Gospel and Primordial Time
Part Two: Understanding Paul’s Adam
- Paul’s Adam and the Old Testament
- Doesn’t Paul Settle the Matter?
- Not Paul’s Adam
- Adam and Wisdom
- Paul as an Ancient Interpreter of the Old Testament
- Paul as an Ancient Man
- Interpreting the Bible after the Exile
- Various Adams of Jewish Interpreters
- Paul and His Bible
- Paul and His Interpreted Bible
- Paul’s Adam
- Paul’s Adam: The Historical First Man, Responsible for Universal Sin and Death
- Sin and Death without Adam?
- The One People of God
- The Solution Reveals the Plight
- Conclusion
Notes
Bibliography
Subject Index
Scripture Index
Back Cover
Fiszki (14)
E03 — Kontekst historyczny jako obowiązek interpretatora
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
PETER ENNS A — reguła metodologiczna Funkcja Uzasadnienie analizy starożytnego kontekstu tekstów stworzenia
Miejsce w rozprawie
2.3 Problem naturalizmu metodologicznego; 1.5 Krytyka błędów kategorialnych Introduction; Loc 171; strona pliku PDF 19.
Przekład roboczy
„Rozumienie Pisma z perspektywy okoliczności historycznych, w których zostało napisane lub w których rozgrywały się jego wydarzenia, jest żywotną odpowiedzialnością chrześcijańskich czytelników. […] Zagadnienie, które nas zajmuje, wymaga pełnego zaangażowania w kontekstualną lekturę Pisma, ponieważ kwestii ewolucji nie można podjąć w żaden inny sposób.”
Jak wykorzystać
Cytat uzasadnia metodę: zanim porówna się teologię stworzenia z nauką, trzeba ustalić gatunek i intencję tekstu. Dobrze sprawdzi się we wstępie metodologicznym lub w części o naturalizmie metodologicznym, gdzie rozróżniasz metodę nauk przyrodniczych od metody egzegezy.
Zastrzeżenie
Kontekst historyczny nie musi wyczerpywać sensu teologicznego ani kanonicznego. Katolicka egzegeza łączy sens historyczno-literacki z lekturą w jedności całego Pisma, Tradycji i analogii wiary.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
kontekst; metoda historyczna; egzegeza; ewolucja; gatunek literacki
E04 — Biblia posługuje się starożytnym idiomem świata
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
PETER ENNS A — stanowisko do omówienia krytycznego Funkcja Rozróżnienie prawdy teologicznej i opisu fizycznego
Miejsce w rozprawie
1.5 Krytyka; 2.1 Teologia stworzenia; 2.3 Naturalizm metodologiczny
Przekład roboczy
„Z naukowego punktu widzenia Biblia nie zawsze trafnie opisuje rzeczywistość fizyczną; posługuje się po prostu starożytnym idiomem, jak można oczekiwać od ludzi starożytnych. Jest Słowem Bożym, lecz przedstawia starożytny, a nie współczesny obraz świata przyrody.”
Jak wykorzystać
Fiszka może służyć do określenia granic konkurencji między egzegezą a nauką. Pozwala zapytać, czy konflikt powstaje dlatego, że tekst biblijny rzeczywiście formułuje tezę naukową, czy dlatego, że czytelnik narzuca mu współczesne oczekiwania.
Zastrzeżenie
Sformułowanie „nie zawsze trafnie” jest teologicznie obciążone. W katolickiej pracy trzeba precyzyjnie omówić zakres prawdy Pisma, intencję hagiografów i gatunki literackie, zamiast bez komentarza przejmować język „błędu”.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
starożytny idiom; prawda Pisma; kosmologia biblijna; konflikt nauka–wiara
E09 — „Kalibracja gatunku” i teologiczny charakter Rdz 1–11
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
PETER ENNS A — narzędzie hermeneutyczne Funkcja Wyjaśnienie źródła napięcia między ewolucją a literalizmem
Miejsce w rozprawie
1.5 Krytyka; 2.1; 2.3 Naturalizm metodologiczny Rozdział 3, „Reorienting Expectations of Genesis and Human Origins”; Loc 1414; strona pliku PDF 136.
Przekład roboczy
„Pierwsze rozdziały Księgi Rodzaju nie są literalnym ani naukowym opisem wydarzeń historycznych, lecz teologiczną wypowiedzią w starożytnym idiomie — wypowiedzią o Bogu Izraela i miejscu Izraela w świecie jako ludu Bożego. […] Brak właściwej ‘kalibracji gatunku’ odpowiada za znaczną część napięć w dyskusji o ewolucji.”
Jak wykorzystać
Pojęcie „kalibracji gatunku” może stać się użytecznym terminem metodologicznym w doktoracie. Pokazuje, że ocena zgodności tekstu z nauką zależy od wcześniejszego ustalenia, jakiego rodzaju roszczenia tekst formułuje.
Zastrzeżenie
Enns łączy ustalenie gatunku z daleko idącym wnioskiem o niehistoryczności. Można przyjąć samą zasadę kalibracji gatunkowej, nie przyjmując automatycznie wszystkich jego konkluzji.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
gatunek literacki; kalibracja; Rdz 1–11; teologia; literalizm
E10 — Dlaczego formuła „nauka ponad Pismem” może być błędnie
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
postawiona PETER ENNS A — rozbrojenie fałszywej alternatywy Funkcja Analiza konfliktu kompetencji między naukami przyrodniczymi a egzegezą
Miejsce w rozprawie
1.5 Krytyka; 2.3 Problem naturalizmu metodologicznego Rozdział 3, „Reorienting Expectations…”; Loc 1428; strona pliku PDF 138.
Przekład roboczy
„Zdaję sobie sprawę, że może to wywołać mocną odpowiedź: ‘Stawiasz naukę ponad Pismem’. Nie jest to jednak właściwe ujęcie problemu, ponieważ błędnie zakłada, że Księga Rodzaju wypowiada się w kwestiach naukowych. Według Ennsa tak nie jest. Poszczególne nauki są natomiast przeznaczone do badania świata przyrody i wyciągania wniosków o tym, dlaczego rzeczy są takie, jakie są, oraz jak powstały.”
Jak wykorzystać
Cytat może wprowadzić rozróżnienie kompetencji: nauka bada mechanizmy i historię przyrody, teologia zaś jej zależność od Boga, sens i cel. Jest to ważny kontrapunkt dla inteligentny projekt, które właśnie twierdzi, że niektóre dane naukowe mogą mieć konsekwencje dla wnioskowania o inteligencji.
Zastrzeżenie
Enns zakłada tu bardzo szeroko, że Genesis nie mówi do zagadnień naukowych. To założenie trzeba uzasadnić i zniuansować. Nawet tekst nienaukowy może zawierać twierdzenia odnoszące się do rzeczywistości, które wchodzą w dialog z nauką.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
konflikt nauka–Pismo; kompetencje; naturalizm metodologiczny; fałszywa alternatywa
E08 — Opowiadania pierwotne mówią „innym językiem”
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
PETER ENNS B — mocne stanowisko krytyczne Funkcja Teza o gatunku Rdz 1–11 i jego niekompatybilności z prostym literalizmem
Miejsce w rozprawie
1.5 Krytyka; 2.3 Naturalizm metodologiczny; 3.8 Granice Rozdział 3, przed sekcją „Israel’s Second Creation Story”; Loc 1248; strona pliku PDF 126.
Przekład roboczy
„Te pierwsze rozdziały są Słowem Bożym, lecz nie są historią w żadnym z powszechnie dziś przyjmowanych znaczeń tego słowa. Z całą pewnością nie są też nauką. Mówią zupełnie innym językiem.”
Jak wykorzystać
Cytat przyda się jako wyraz jednoznacznego stanowiska, które trzeba w pracy rozważyć: czy Rdz 1–11 ma charakter mityczny, teologiczno-symboliczny, protohistoryczny czy mieszany. Może zostać zestawiony z bardziej umiarkowanymi klasyfikacjami gatunkowymi.
Zastrzeżenie
To teza bardzo mocna i dyskusyjna. Nie wolno jej traktować jako bezspornego wyniku biblistyki. Warto skonfrontować ją z autorami uznającymi elementy referencjalne, „mythohistory” lub historiografię starożytną.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
Rdz 1–11; historia; nauka; język teologiczny; literalizm
E13 — Nie „sklejać” modeli: nauka i Biblia mówią różnymi językami
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
PETER ENNS B — kontrargument wobec łatwej harmonizacji Funkcja Ostrzeżenie przed hybrydami, które nie są ani egzegezą, ani nauką
Miejsce w rozprawie
1.5 Krytyka; 2.3; 3.8 Granice teologii naturalnej Conclusion, Thesis 2–3; Loc 2948; strona pliku PDF 263.
Przekład roboczy
„Poszukiwanie sposobów uzgodnienia nowoczesnego modelu naukowego i starożytnego modelu biblijnego — choćby w minimalnym zakresie — niesie ryzyko przesłonięcia teologii danych tekstów biblijnych. […] Zamiast scalać dwa opowiadania o stworzeniu — naukowe i biblijne — powinniśmy uszanować, że każde z nich mówi innym językiem.”
Jak wykorzystać
To ważny kontrapunkt dla całego projektu doktoratu. Można go postawić jako zarzut: czy argument z projektu nie miesza poziomów naukowego i teologicznego? Następnie trzeba wykazać, czy proponujesz syntezę bez błędu kategorialnego — przez filozofię nauki i teologię fundamentalną, a nie przez literalną harmonizację.
Zastrzeżenie
Enns zbliża się tu do silnego rozdziału domen. Twoja praca może odpowiedzieć, że odmienność języków nie wyklucza pośrednich wniosków metafizycznych z danych naukowych. Warto użyć go jako obiekcji, nie jako ostatniego słowa.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
harmonizacja; dwa języki; NOMA; modele stworzenia; granice
E1 — Pismo jako tekst nieusuwalnie historyczny
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
PETER ENNS
Miejsce w rozprawie
2.1 Klasyczna teologia stworzenia; 2.3 Naturalizm metodologiczny; 3.8 Granice teologii naturalnej i rola Objawienia
Lokalizacja
Introduction, „Why This Book?”; Loc 142; strona pliku PDF 16.
Przekład roboczy
— DO WERYFIKACJI „Najbardziej wierna chrześcijańska lektura Pisma Świętego to taka, która uznaje Pismo za wytwór czasów, w których zostało napisane i/lub w których rozgrywały się opisane wydarzenia — nie tylko częściowo, lecz w sposób nieusuwalny.”
Jak wykorzystać
Cytat nadaje się do postawienia podstawowego pytania hermeneutycznego: jak Boże Objawienie jest przekazywane przez język, gatunki i horyzont poznawczy autorów starożytnych. Może wprowadzać część o tym, czego teksty stworzenia rzeczywiście uczą, a czego nie należy od nich oczekiwać.
Zastrzeżenie
Enns reprezentuje określony nurt ewangelikalnej hermeneutyki, nie katolickie Magisterium. W doktoracie należy zestawić go z Dei Verbum 11–13, dokumentami Papieskiej Komisji Biblijnej oraz katolicką teorią sensów Pisma.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
natchnienie; historyczność; kontekst; hermeneutyka; Objawienie
E2 — „Ślady historycznego środowiska” jako oczekiwana cecha Biblii
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
PETER ENNS
Miejsce w rozprawie
2.1 Klasyczna teologia stworzenia; 3.8 Objawienie i granice poznania
Lokalizacja
Introduction; Loc 156; strona pliku PDF 18.
Przekład roboczy
— DO WERYFIKACJI „Powinniśmy z radością przyjąć i oczekiwać, że Biblia będzie na wskroś nosić ślady swoich uwarunkowań historycznych. […] Ten ‘ludzki wymiar’ Pisma nie jest niefortunnym stanem rzeczy, który trzeba jedynie tolerować. […] Przeciwnie, ‘inkarnacyjna’ rzeczywistość Pisma jest znakiem wielkiej miłości Boga do Jego ludu.”
Jak wykorzystać
Zaplecze redakcyjne
E5 — Imago Dei jako reprezentowanie Boga w świecie
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
PETER ENNS
Miejsce w rozprawie
3.5 Projektant ukierunkowany na życie i poznanie; 3.1 Osobowy charakter; 2.1 Teologia stworzenia
Lokalizacja
Introduction; Loc 231; strona pliku PDF 24.
Przekład roboczy
— DO WERYFIKACJI „Obraz Boży nie jest ową iskrą w nas, która czyni nas ludźmi, a nie zwierzętami — na przykład rozumem, samoświadomością czy świadomością Boga. W Księdze Rodzaju oznacza on, że ludzie reprezentują Boga w świecie — nic mniej, ale według Ennsa także nic więcej.”
Jak wykorzystać
Cytat jest użyteczny jako krytyka łatwego utożsamienia obrazu Bożego z jednym izolowanym atrybutem poznawczym. Może pomóc w rozdziale 3, gdy przechodzisz od dostosowania świata do poznających podmiotów ku antropologii teologicznej.
Zastrzeżenie
Końcowe „nothing more” jest interpretacją Ennsa i może być zbyt redukcyjne w perspektywie kanonicznej oraz katolickiej. Warto zestawić funkcjonalny wymiar imago Dei z ontologicznymi i relacyjnymi ujęciami Tradycji.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
imago Dei; antropologia; reprezentacja; rozum; władza nad stworzeniem
E6 — Genesis jako narracja samookreślenia Izraela
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
PETER ENNS
Miejsce w rozprawie
2.1 Klasyczna teologia stworzenia; 2.3; 3.8 Granice
Lokalizacja
Introduction, „Overview of the Book”; Loc 292 i 306; strony pliku PDF 30 i 32.
Przekład roboczy
— DO WERYFIKACJI „Współczesna biblistyka rozumie Stary Testament jako całość, a szczególnie Księgę Rodzaju i Pięcioksiąg, jako wypowiedź Izraela określającą jego narodową tożsamość po niewoli babilońskiej. […] Stary Testament nie zmierza jedynie do przekazania obiektywnej informacji historycznej, a tym bardziej informacji naukowej zgodnej ze współczesnymi oczekiwaniami. […] Nauka i Pismo mówią różnymi językami i realizują odmienne zadania.”
Jak wykorzystać
To dobry cytat do pokazania, że teologia stworzenia jest zarazem teologią tożsamości, przymierza i kultu. Pomaga zachować kolejność metodologiczną: najpierw sens tekstu w jego świecie, potem pytanie o jego relację z naukowym opisem początku świata i życia.
Zastrzeżenie
Datowanie i kompozycja Pięcioksięgu są przedmiotem złożonej debaty. Ponadto metafora „dwóch języków” nie powinna prowadzić do całkowitego rozdzielenia nauki i teologii; Twoja praca ma właśnie badać możliwość racjonalnego dialogu.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
tożsamość Izraela; wygnanie; cel tekstu; dwa języki; teologia stworzenia
E7 — Rdz 1 jako wyznanie o wyjątkowości Boga, nie traktat naukowy
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
PETER ENNS
Miejsce w rozprawie
2.1 Klasyczna teologia stworzenia; 3.3 Racjonalność; 3.7 Jedność źródła; 3.8 Granice
Lokalizacja
Rozdział 3, „Genesis 1 and Monolatry”; Loc 1143; strona pliku PDF 115.
Przekład roboczy
— DO WERYFIKACJI „Księga Rodzaju 1 nie jest w żadnym sensie nowoczesnym twierdzeniem naukowym, lecz starożytną wypowiedzią religijną. Czerpała z dostępnych wówczas kategorii myślenia, aby w swoim kontekście sformułować mocne świadectwo o wyjątkowości Boga Izraela i o tym, że jest godzien czci.”
Jak wykorzystać
Zaplecze redakcyjne
E11 — Akomodacja: Bóg mówi językiem odbiorców
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
PETER ENNS
Miejsce w rozprawie
2.1 Klasyczna teologia stworzenia; 3.6 Komunikatywność; 3.8 Objawienie
Lokalizacja
Rozdział 3; Loc 1456; strona pliku PDF 142.
Przekład roboczy
— DO WERYFIKACJI „Bóg zniża się do miejsca, w którym znajdują się ludzie, mówi ich językiem i posługuje się ich sposobami myślenia. Bez Bożego uniżenia — najpełniej widocznego we Wcieleniu — prawdziwe poznanie Boga nie byłoby możliwe. […] Taki Bóg pozwala starożytnym Izraelitom przedstawić pochodzenie człowieka w sposób odzwierciedlający starożytne idee, który nie zaspokaja współczesnych pytań naukowych.”
Jak wykorzystać
Ta fiszka może być ważna w rekonstrukcji cechy komunikatywności Projektanta: jeśli Bóg objawia się osobowo, komunikacja będzie realna, ale zarazem dostosowana do adresata. Pomaga też przejść od „księgi natury” do Objawienia historycznego.
Zastrzeżenie
Zasada akomodacji jest szeroko zakorzeniona w tradycji, ale jej zakres jest sporny. Należy rozróżnić formę kulturową wypowiedzi od prawdy, którą Bóg zamierza przekazać dla zbawienia.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
akomodacja; komunikacja Boga; Wcielenie; Objawienie; język
E12 — Paweł jako natchniony, lecz historycznie uwarunkowany interpretator
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
PETER ENNS
Miejsce w rozprawie
2.1; 2.3; 3.8 Granice i Objawienie
Lokalizacja
Rozdział 6, „Paul as an Ancient Interpreter of the Old Testament”; Loc 2087–2125; strony pliku PDF 203–206.
Przekład roboczy
— DO WERYFIKACJI „Jakkolwiek Paweł był prowadzony przez Ducha Bożego w głoszeniu Ewangelii, nie był prowadzony jako puste naczynie, lecz jako Żyd I wieku. […] Doktryna natchnienia nie wymaga ‘chronienia’ autorów biblijnych przed wypowiedziami odzwierciedlającymi błędną starożytną kosmologię. […] Paweł podejmował Pismo na tle konwencji hermeneutycznych swoich czasów, nie naszych.”
Jak wykorzystać
Zaplecze redakcyjne
E14 — „Stworzeniowość” Pisma jako miejsce objawienia Boga
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
PETER ENNS
Miejsce w rozprawie
2.1 Klasyczna teologia stworzenia; 3.6 Komunikatywność; 3.8 Objawienie przekracza teologię naturalną
Lokalizacja
Conclusion, Thesis 7; Loc 3053; strona pliku PDF 270.
Przekład roboczy
— DO WERYFIKACJI „‘Stworzeniowość’ Pisma nie jest przeszkodą, którą należy pokonać, aby wreszcie zobaczyć Boga. Przeciwnie — podobnie jak chrześcijanie wyznają w odniesieniu do Chrystusa — Boga można zobaczyć poprzez to, co stworzone. […] To, co boskie, mamy dostrzegać w ludzkich słowach autorów i poprzez nie. […] Wcielenie jest sposobem działania Boga.”
Jak wykorzystać
Cytat dobrze zamyka część o granicach teologii naturalnej. Natura może prowadzić do metafizycznego profilu Przyczyny, ale chrześcijańska tożsamość Boga jest komunikowana w historii i ludzkim języku Objawienia. Fiszka wspiera tezę, że poznanie z natury jest realne, lecz niewyczerpujące.
Zastrzeżenie
„Inkarnacyjny” model Biblii pozostaje analogią teologiczną, a nie definicją dogmatyczną. Należy zestawić go z katolickim nauczaniem o sakramentalności Objawienia, Tradycji i jedności obu Testamentów.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
stworzeniowość Pisma; Objawienie; Wcielenie; komunikatywność; granice teologii naturalnej