Bibliografia doktoratu

Enns, Peter, 2012- The Evolution of Adam

Pełny widok tekstowy: wszystkie sekcje są rozwinięte i znajdują się w jednym dokumencie HTML.

Omówienie źródła

Autor / redaktor: Enns, Peter
Tytuł: The Evolution of Adam
Identyfikator: enns-peter-the-evolution-of-adam
Źródło w pierwotnych plikach: pozycje ogólne

Contents

Cover

Title Page

Copyright Page

Dedication

Acknowledgments

Introduction

Why This Book?

“Science and Faith” or “Evolution and Christianity”?

Overview of the Book

Part One: Genesis: An Ancient Story of Israelite Self-Definition

  1. Genesis and the Challenges of the Nineteenth Century: Science, Biblical Criticism, and Biblical Archaeology
  2. When Was Genesis Written?
    • The Problem of the Pentateuch
    • Two Early Examples
    • God Has Two Names
    • Wellhausen and a Postexilic Pentateuch
    • The Old Testament, the Exile, and Israel’s Self-Definition
    • The Creation Story and the Church’s Self-Definition
  3. Stories of Origins from Israel’s Neighbors
    • Genre Calibration
    • Genesis 1 and Enuma Elish
    • Genesis 1 and Monolatry
    • The Flood, Gilgamesh, and Atrahasis
    • Israel’s Second Creation Story
    • Adam and Atrahasis
    • Reorienting Expectations of Genesis and Human Origins
  4. Israel and Primordial Time
    • Israel and the Cosmic Battle
    • Adam and Israel
    • Creation and Sanctuary
    • The Gospel and Primordial Time

Part Two: Understanding Paul’s Adam

  1. Paul’s Adam and the Old Testament
    • Doesn’t Paul Settle the Matter?
    • Not Paul’s Adam
    • Adam and Wisdom
  2. Paul as an Ancient Interpreter of the Old Testament
    • Paul as an Ancient Man
    • Interpreting the Bible after the Exile
    • Various Adams of Jewish Interpreters
    • Paul and His Bible
    • Paul and His Interpreted Bible
  3. Paul’s Adam
    • Paul’s Adam: The Historical First Man, Responsible for Universal Sin and Death
    • Sin and Death without Adam?
    • The One People of God
    • The Solution Reveals the Plight
    • Conclusion

Notes

Bibliography

Subject Index

Scripture Index

Back Cover

Fiszki (14)

E03 — Kontekst historyczny jako obowiązek interpretatora

Stały link do fiszki
Priorytet: NajwyższyMiejsce: 1.5Miejsce: 2.1Miejsce: 2.3Miejsce: 3.8

Rozumiem fragment

PETER ENNS A — reguła metodologiczna Funkcja Uzasadnienie analizy starożytnego kontekstu tekstów stworzenia

Miejsce w rozprawie

2.3 Problem naturalizmu metodologicznego; 1.5 Krytyka błędów kategorialnych Introduction; Loc 171; strona pliku PDF 19.

Przekład roboczy

„Rozumienie Pisma z perspektywy okoliczności historycznych, w których zostało napisane lub w których rozgrywały się jego wydarzenia, jest żywotną odpowiedzialnością chrześcijańskich czytelników. […] Zagadnienie, które nas zajmuje, wymaga pełnego zaangażowania w kontekstualną lekturę Pisma, ponieważ kwestii ewolucji nie można podjąć w żaden inny sposób.”

Jak wykorzystać

Cytat uzasadnia metodę: zanim porówna się teologię stworzenia z nauką, trzeba ustalić gatunek i intencję tekstu. Dobrze sprawdzi się we wstępie metodologicznym lub w części o naturalizmie metodologicznym, gdzie rozróżniasz metodę nauk przyrodniczych od metody egzegezy.

Zastrzeżenie

Kontekst historyczny nie musi wyczerpywać sensu teologicznego ani kanonicznego. Katolicka egzegeza łączy sens historyczno-literacki z lekturą w jedności całego Pisma, Tradycji i analogii wiary.

Słowa kluczowe

kontekstmetoda historycznaegzegezaewolucjagatunek literacki

Zaplecze redakcyjne

Słowa kluczowe

kontekst; metoda historyczna; egzegeza; ewolucja; gatunek literacki

Pełna karta — także tekst oryginalny

PETER ENNS

Typ i priorytet

A — reguła metodologiczna Funkcja Uzasadnienie analizy starożytnego kontekstu tekstów stworzenia

Miejsce w rozprawie

2.3 Problem naturalizmu metodologicznego; 1.5 Krytyka błędów kategorialnych

Lokalizacja

Introduction; Loc 171; strona pliku PDF 19.

Cytat oryginalny

“Understanding Scripture from the vantage point of those historical circumstances in which it was written or its events took place is a vital responsibility of Christian readers […]. Yet the topic before us […] requires nothing less than an enthusiastic engagement of Scripture in context, for the question of evolution cannot be addressed any other way.”

Przekład roboczy

DO WERYFIKACJI „Rozumienie Pisma z perspektywy okoliczności historycznych, w których zostało napisane lub w których rozgrywały się jego wydarzenia, jest żywotną odpowiedzialnością chrześcijańskich czytelników. […] Zagadnienie, które nas zajmuje, wymaga pełnego zaangażowania w kontekstualną lekturę Pisma, ponieważ kwestii ewolucji nie można podjąć w żaden inny sposób.”

Jak wykorzystać

Cytat uzasadnia metodę: zanim porówna się teologię stworzenia z nauką, trzeba ustalić gatunek i intencję tekstu. Dobrze sprawdzi się we wstępie metodologicznym lub w części o naturalizmie metodologicznym, gdzie rozróżniasz metodę nauk przyrodniczych od metody egzegezy.

Zastrzeżenie

Kontekst historyczny nie musi wyczerpywać sensu teologicznego ani kanonicznego. Katolicka egzegeza łączy sens historyczno-literacki z lekturą w jedności całego Pisma, Tradycji i analogii wiary.

Słowa kluczowe

kontekstmetoda historycznaegzegezaewolucjagatunek literacki

E04 — Biblia posługuje się starożytnym idiomem świata

Stały link do fiszki
Priorytet: NajwyższyMiejsce: 1.5Miejsce: 2.1Miejsce: 2.3Miejsce: 3.8

Rozumiem fragment

PETER ENNS A — stanowisko do omówienia krytycznego Funkcja Rozróżnienie prawdy teologicznej i opisu fizycznego

Miejsce w rozprawie

1.5 Krytyka; 2.1 Teologia stworzenia; 2.3 Naturalizm metodologiczny

Przekład roboczy

„Z naukowego punktu widzenia Biblia nie zawsze trafnie opisuje rzeczywistość fizyczną; posługuje się po prostu starożytnym idiomem, jak można oczekiwać od ludzi starożytnych. Jest Słowem Bożym, lecz przedstawia starożytny, a nie współczesny obraz świata przyrody.”

Jak wykorzystać

Fiszka może służyć do określenia granic konkurencji między egzegezą a nauką. Pozwala zapytać, czy konflikt powstaje dlatego, że tekst biblijny rzeczywiście formułuje tezę naukową, czy dlatego, że czytelnik narzuca mu współczesne oczekiwania.

Zastrzeżenie

Sformułowanie „nie zawsze trafnie” jest teologicznie obciążone. W katolickiej pracy trzeba precyzyjnie omówić zakres prawdy Pisma, intencję hagiografów i gatunki literackie, zamiast bez komentarza przejmować język „błędu”.

Słowa kluczowe

starożytny idiomprawda Pismakosmologia biblijnakonflikt nauka–wiara

Zaplecze redakcyjne

Słowa kluczowe

starożytny idiom; prawda Pisma; kosmologia biblijna; konflikt nauka–wiara

Pełna karta — także tekst oryginalny

PETER ENNS

Typ i priorytet

A — stanowisko do omówienia krytycznego Funkcja Rozróżnienie prawdy teologicznej i opisu fizycznego

Miejsce w rozprawie

1.5 Krytyka; 2.1 Teologia stworzenia; 2.3 Naturalizm metodologiczny

Lokalizacja

Introduction, „Science and Faith or Evolution and Christianity?”; Loc 199; strona pliku PDF 21.

Cytat oryginalny

“From a scientific point of view, the Bible does not always describe physical reality accurately; it simply speaks in an ancient idiom, as one might expect ancient people to do. It is God’s Word, but it has an ancient view of the natural world, not a modern one.”

Przekład roboczy

DO WERYFIKACJI „Z naukowego punktu widzenia Biblia nie zawsze trafnie opisuje rzeczywistość fizyczną; posługuje się po prostu starożytnym idiomem, jak można oczekiwać od ludzi starożytnych. Jest Słowem Bożym, lecz przedstawia starożytny, a nie współczesny obraz świata przyrody.”

Jak wykorzystać

Fiszka może służyć do określenia granic konkurencji między egzegezą a nauką. Pozwala zapytać, czy konflikt powstaje dlatego, że tekst biblijny rzeczywiście formułuje tezę naukową, czy dlatego, że czytelnik narzuca mu współczesne oczekiwania.

Zastrzeżenie

Sformułowanie „nie zawsze trafnie” jest teologicznie obciążone. W katolickiej pracy trzeba precyzyjnie omówić zakres prawdy Pisma, intencję hagiografów i gatunki literackie, zamiast bez komentarza przejmować język „błędu”.

Słowa kluczowe

starożytny idiomprawda Pismakosmologia biblijnakonflikt nauka–wiara

E09 — „Kalibracja gatunku” i teologiczny charakter Rdz 1–11

Stały link do fiszki
Priorytet: NajwyższyMiejsce: 1.5Miejsce: 2.1Miejsce: 2.3Miejsce: 3.8

Rozumiem fragment

PETER ENNS A — narzędzie hermeneutyczne Funkcja Wyjaśnienie źródła napięcia między ewolucją a literalizmem

Miejsce w rozprawie

1.5 Krytyka; 2.1; 2.3 Naturalizm metodologiczny Rozdział 3, „Reorienting Expectations of Genesis and Human Origins”; Loc 1414; strona pliku PDF 136.

Przekład roboczy

„Pierwsze rozdziały Księgi Rodzaju nie są literalnym ani naukowym opisem wydarzeń historycznych, lecz teologiczną wypowiedzią w starożytnym idiomie — wypowiedzią o Bogu Izraela i miejscu Izraela w świecie jako ludu Bożego. […] Brak właściwej ‘kalibracji gatunku’ odpowiada za znaczną część napięć w dyskusji o ewolucji.”

Jak wykorzystać

Pojęcie „kalibracji gatunku” może stać się użytecznym terminem metodologicznym w doktoracie. Pokazuje, że ocena zgodności tekstu z nauką zależy od wcześniejszego ustalenia, jakiego rodzaju roszczenia tekst formułuje.

Zastrzeżenie

Enns łączy ustalenie gatunku z daleko idącym wnioskiem o niehistoryczności. Można przyjąć samą zasadę kalibracji gatunkowej, nie przyjmując automatycznie wszystkich jego konkluzji.

Słowa kluczowe

gatunek literackikalibracjaRdz 1–11teologialiteralizm

Zaplecze redakcyjne

Słowa kluczowe

gatunek literacki; kalibracja; Rdz 1–11; teologia; literalizm

Pełna karta — także tekst oryginalny

PETER ENNS

Typ i priorytet

A — narzędzie hermeneutyczne Funkcja Wyjaśnienie źródła napięcia między ewolucją a literalizmem

Miejsce w rozprawie

1.5 Krytyka; 2.1; 2.3 Naturalizm metodologiczny

Lokalizacja

Rozdział 3, „Reorienting Expectations of Genesis and Human Origins”; Loc 1414; strona pliku PDF 136.

Cytat oryginalny

“The early chapters of Genesis are not a literal or scientific description of historical events but a theological statement in an ancient idiom, a statement about Israel’s God and Israel’s place in the world as God’s people. […] The failure to appreciate that genre calibration is responsible for much of the tension in the evolution discussion.”

Przekład roboczy

DO WERYFIKACJI „Pierwsze rozdziały Księgi Rodzaju nie są literalnym ani naukowym opisem wydarzeń historycznych, lecz teologiczną wypowiedzią w starożytnym idiomie — wypowiedzią o Bogu Izraela i miejscu Izraela w świecie jako ludu Bożego. […] Brak właściwej ‘kalibracji gatunku’ odpowiada za znaczną część napięć w dyskusji o ewolucji.”

Jak wykorzystać

Pojęcie „kalibracji gatunku” może stać się użytecznym terminem metodologicznym w doktoracie. Pokazuje, że ocena zgodności tekstu z nauką zależy od wcześniejszego ustalenia, jakiego rodzaju roszczenia tekst formułuje.

Zastrzeżenie

Enns łączy ustalenie gatunku z daleko idącym wnioskiem o niehistoryczności. Można przyjąć samą zasadę kalibracji gatunkowej, nie przyjmując automatycznie wszystkich jego konkluzji.

Słowa kluczowe

gatunek literackikalibracjaRdz 1–11teologialiteralizm

E10 — Dlaczego formuła „nauka ponad Pismem” może być błędnie

Stały link do fiszki
Priorytet: NajwyższyMiejsce: 1.5Miejsce: 2.3Miejsce: 3.8

Rozumiem fragment

postawiona PETER ENNS A — rozbrojenie fałszywej alternatywy Funkcja Analiza konfliktu kompetencji między naukami przyrodniczymi a egzegezą

Miejsce w rozprawie

1.5 Krytyka; 2.3 Problem naturalizmu metodologicznego Rozdział 3, „Reorienting Expectations…”; Loc 1428; strona pliku PDF 138.

Przekład roboczy

„Zdaję sobie sprawę, że może to wywołać mocną odpowiedź: ‘Stawiasz naukę ponad Pismem’. Nie jest to jednak właściwe ujęcie problemu, ponieważ błędnie zakłada, że Księga Rodzaju wypowiada się w kwestiach naukowych. Według Ennsa tak nie jest. Poszczególne nauki są natomiast przeznaczone do badania świata przyrody i wyciągania wniosków o tym, dlaczego rzeczy są takie, jakie są, oraz jak powstały.”

Jak wykorzystać

Cytat może wprowadzić rozróżnienie kompetencji: nauka bada mechanizmy i historię przyrody, teologia zaś jej zależność od Boga, sens i cel. Jest to ważny kontrapunkt dla inteligentny projekt, które właśnie twierdzi, że niektóre dane naukowe mogą mieć konsekwencje dla wnioskowania o inteligencji.

Zastrzeżenie

Enns zakłada tu bardzo szeroko, że Genesis nie mówi do zagadnień naukowych. To założenie trzeba uzasadnić i zniuansować. Nawet tekst nienaukowy może zawierać twierdzenia odnoszące się do rzeczywistości, które wchodzą w dialog z nauką.

Słowa kluczowe

konflikt nauka–Pismokompetencjenaturalizm metodologicznyfałszywa alternatywa

Zaplecze redakcyjne

Słowa kluczowe

konflikt nauka–Pismo; kompetencje; naturalizm metodologiczny; fałszywa alternatywa

Pełna karta — także tekst oryginalny

postawiona PETER ENNS

Typ i priorytet

A — rozbrojenie fałszywej alternatywy Funkcja Analiza konfliktu kompetencji między naukami przyrodniczymi a egzegezą

Miejsce w rozprawie

1.5 Krytyka; 2.3 Problem naturalizmu metodologicznego

Lokalizacja

Rozdział 3, „Reorienting Expectations…”; Loc 1428; strona pliku PDF 138.

Cytat oryginalny

“I realize that this could invite a strong response: ‘You are putting science over Scripture.’ But that is not the right way to frame the issue, for it incorrectly assumes that Genesis speaks to scientific matters. It does not. The various sciences, however, are designed to investigate the natural world and draw conclusions about why things are the way they are and how they came to be.”

Przekład roboczy

DO WERYFIKACJI „Zdaję sobie sprawę, że może to wywołać mocną odpowiedź: ‘Stawiasz naukę ponad Pismem’. Nie jest to jednak właściwe ujęcie problemu, ponieważ błędnie zakłada, że Księga Rodzaju wypowiada się w kwestiach naukowych. Według Ennsa tak nie jest. Poszczególne nauki są natomiast przeznaczone do badania świata przyrody i wyciągania wniosków o tym, dlaczego rzeczy są takie, jakie są, oraz jak powstały.”

Jak wykorzystać

Cytat może wprowadzić rozróżnienie kompetencji: nauka bada mechanizmy i historię przyrody, teologia zaś jej zależność od Boga, sens i cel. Jest to ważny kontrapunkt dla ID, które właśnie twierdzi, że niektóre dane naukowe mogą mieć konsekwencje dla wnioskowania o inteligencji.

Zastrzeżenie

Enns zakłada tu bardzo szeroko, że Genesis nie mówi do zagadnień naukowych. To założenie trzeba uzasadnić i zniuansować. Nawet tekst nienaukowy może zawierać twierdzenia odnoszące się do rzeczywistości, które wchodzą w dialog z nauką.

Słowa kluczowe

konflikt nauka–Pismokompetencjenaturalizm metodologicznyfałszywa alternatywa

E08 — Opowiadania pierwotne mówią „innym językiem”

Stały link do fiszki
Priorytet: WysokiMiejsce: 1.5Miejsce: 2.1Miejsce: 2.3Miejsce: 3.8

Rozumiem fragment

PETER ENNS B — mocne stanowisko krytyczne Funkcja Teza o gatunku Rdz 1–11 i jego niekompatybilności z prostym literalizmem

Miejsce w rozprawie

1.5 Krytyka; 2.3 Naturalizm metodologiczny; 3.8 Granice Rozdział 3, przed sekcją „Israel’s Second Creation Story”; Loc 1248; strona pliku PDF 126.

Przekład roboczy

„Te pierwsze rozdziały są Słowem Bożym, lecz nie są historią w żadnym z powszechnie dziś przyjmowanych znaczeń tego słowa. Z całą pewnością nie są też nauką. Mówią zupełnie innym językiem.”

Jak wykorzystać

Cytat przyda się jako wyraz jednoznacznego stanowiska, które trzeba w pracy rozważyć: czy Rdz 1–11 ma charakter mityczny, teologiczno-symboliczny, protohistoryczny czy mieszany. Może zostać zestawiony z bardziej umiarkowanymi klasyfikacjami gatunkowymi.

Zastrzeżenie

To teza bardzo mocna i dyskusyjna. Nie wolno jej traktować jako bezspornego wyniku biblistyki. Warto skonfrontować ją z autorami uznającymi elementy referencjalne, „mythohistory” lub historiografię starożytną.

Słowa kluczowe

Rdz 1–11historianaukajęzyk teologicznyliteralizm

Zaplecze redakcyjne

Słowa kluczowe

Rdz 1–11; historia; nauka; język teologiczny; literalizm

Pełna karta — także tekst oryginalny

PETER ENNS

Typ i priorytet

B — mocne stanowisko krytyczne Funkcja Teza o gatunku Rdz 1–11 i jego niekompatybilności z prostym literalizmem

Miejsce w rozprawie

1.5 Krytyka; 2.3 Naturalizm metodologiczny; 3.8 Granice

Lokalizacja

Rozdział 3, przed sekcją „Israel’s Second Creation Story”; Loc 1248; strona pliku PDF 126.

Cytat oryginalny

“These early chapters are the Word of God, but they are not history in any normally accepted sense of the word today. And they are most certainly not science. They speak another language altogether.”

Przekład roboczy

DO WERYFIKACJI „Te pierwsze rozdziały są Słowem Bożym, lecz nie są historią w żadnym z powszechnie dziś przyjmowanych znaczeń tego słowa. Z całą pewnością nie są też nauką. Mówią zupełnie innym językiem.”

Jak wykorzystać

Cytat przyda się jako wyraz jednoznacznego stanowiska, które trzeba w pracy rozważyć: czy Rdz 1–11 ma charakter mityczny, teologiczno-symboliczny, protohistoryczny czy mieszany. Może zostać zestawiony z bardziej umiarkowanymi klasyfikacjami gatunkowymi.

Zastrzeżenie

To teza bardzo mocna i dyskusyjna. Nie wolno jej traktować jako bezspornego wyniku biblistyki. Warto skonfrontować ją z autorami uznającymi elementy referencjalne, „mythohistory” lub historiografię starożytną.

Słowa kluczowe

Rdz 1–11historianaukajęzyk teologicznyliteralizm

E13 — Nie „sklejać” modeli: nauka i Biblia mówią różnymi językami

Stały link do fiszki
Priorytet: WysokiMiejsce: 1.5Miejsce: 2.3Miejsce: 3.8

Rozumiem fragment

PETER ENNS B — kontrargument wobec łatwej harmonizacji Funkcja Ostrzeżenie przed hybrydami, które nie są ani egzegezą, ani nauką

Miejsce w rozprawie

1.5 Krytyka; 2.3; 3.8 Granice teologii naturalnej Conclusion, Thesis 2–3; Loc 2948; strona pliku PDF 263.

Przekład roboczy

„Poszukiwanie sposobów uzgodnienia nowoczesnego modelu naukowego i starożytnego modelu biblijnego — choćby w minimalnym zakresie — niesie ryzyko przesłonięcia teologii danych tekstów biblijnych. […] Zamiast scalać dwa opowiadania o stworzeniu — naukowe i biblijne — powinniśmy uszanować, że każde z nich mówi innym językiem.”

Jak wykorzystać

To ważny kontrapunkt dla całego projektu doktoratu. Można go postawić jako zarzut: czy argument z projektu nie miesza poziomów naukowego i teologicznego? Następnie trzeba wykazać, czy proponujesz syntezę bez błędu kategorialnego — przez filozofię nauki i teologię fundamentalną, a nie przez literalną harmonizację.

Zastrzeżenie

Enns zbliża się tu do silnego rozdziału domen. Twoja praca może odpowiedzieć, że odmienność języków nie wyklucza pośrednich wniosków metafizycznych z danych naukowych. Warto użyć go jako obiekcji, nie jako ostatniego słowa.

Słowa kluczowe

harmonizacjadwa językiNOMAmodele stworzeniagranice

Zaplecze redakcyjne

Słowa kluczowe

harmonizacja; dwa języki; NOMA; modele stworzenia; granice

Pełna karta — także tekst oryginalny

PETER ENNS

Typ i priorytet

B — kontrargument wobec łatwej harmonizacji Funkcja Ostrzeżenie przed hybrydami, które nie są ani egzegezą, ani nauką

Miejsce w rozprawie

1.5 Krytyka; 2.3; 3.8 Granice teologii naturalnej

Lokalizacja

Conclusion, Thesis 2–3; Loc 2948; strona pliku PDF 263.

Cytat oryginalny

“Searching for ways to align modern-scientific and ancient-biblical models of creation—no matter how minimal— runs the risk of obscuring the theology of the biblical texts in question. […] Rather than merge the two creation stories—the scientific and the biblical—we should respect that they each speak a different language.”

Przekład roboczy

DO WERYFIKACJI „Poszukiwanie sposobów uzgodnienia nowoczesnego modelu naukowego i starożytnego modelu biblijnego — choćby w minimalnym zakresie — niesie ryzyko przesłonięcia teologii danych tekstów biblijnych. […] Zamiast scalać dwa opowiadania o stworzeniu — naukowe i biblijne — powinniśmy uszanować, że każde z nich mówi innym językiem.”

Jak wykorzystać

To ważny kontrapunkt dla całego projektu doktoratu. Można go postawić jako zarzut: czy argument z projektu nie miesza poziomów naukowego i teologicznego? Następnie trzeba wykazać, czy proponujesz syntezę bez błędu kategorialnego — przez filozofię nauki i teologię fundamentalną, a nie przez literalną harmonizację.

Zastrzeżenie

Enns zbliża się tu do silnego rozdziału domen. Twoja praca może odpowiedzieć, że odmienność języków nie wyklucza pośrednich wniosków metafizycznych z danych naukowych. Warto użyć go jako obiekcji, nie jako ostatniego słowa.

Słowa kluczowe

harmonizacjadwa językiNOMAmodele stworzeniagranice

E1 — Pismo jako tekst nieusuwalnie historyczny

Stały link do fiszki
Priorytet: BrakMiejsce: 2.1Miejsce: 2.3Miejsce: 3.8

Rozumiem fragment

PETER ENNS

Typ i priorytet

A — zasadnicza przesłanka hermeneutyczna Funkcja Wprowadzenie do relacji między natchnieniem a historycznością tekstu

Miejsce w rozprawie

2.1 Klasyczna teologia stworzenia; 2.3 Naturalizm metodologiczny; 3.8 Granice teologii naturalnej i rola Objawienia

Lokalizacja

Introduction, „Why This Book?”; Loc 142; strona pliku PDF 16.

Przekład roboczy

— DO WERYFIKACJI „Najbardziej wierna chrześcijańska lektura Pisma Świętego to taka, która uznaje Pismo za wytwór czasów, w których zostało napisane i/lub w których rozgrywały się opisane wydarzenia — nie tylko częściowo, lecz w sposób nieusuwalny.”

Jak wykorzystać

Cytat nadaje się do postawienia podstawowego pytania hermeneutycznego: jak Boże Objawienie jest przekazywane przez język, gatunki i horyzont poznawczy autorów starożytnych. Może wprowadzać część o tym, czego teksty stworzenia rzeczywiście uczą, a czego nie należy od nich oczekiwać.

Zastrzeżenie

Enns reprezentuje określony nurt ewangelikalnej hermeneutyki, nie katolickie Magisterium. W doktoracie należy zestawić go z Dei Verbum 11–13, dokumentami Papieskiej Komisji Biblijnej oraz katolicką teorią sensów Pisma.

Słowa kluczowe

natchnieniehistorycznośćkonteksthermeneutykaObjawienie

Zaplecze redakcyjne

Słowa kluczowe

natchnienie; historyczność; kontekst; hermeneutyka; Objawienie

Pełna karta — także tekst oryginalny

PETER ENNS

Typ i priorytet

A — zasadnicza przesłanka hermeneutyczna Funkcja Wprowadzenie do relacji między natchnieniem a historycznością tekstu

Miejsce w rozprawie

2.1 Klasyczna teologia stworzenia; 2.3 Naturalizm metodologiczny; 3.8 Granice teologii naturalnej i rola Objawienia

Lokalizacja

Introduction, „Why This Book?”; Loc 142; strona pliku PDF 16.

Cytat oryginalny

“The most faithful, Christian reading of sacred Scripture is one that recognizes Scripture as a product of the times in which it was written and/or the events took place—not merely so, but unalterably so.”

Przekład roboczy

DO WERYFIKACJI „Najbardziej wierna chrześcijańska lektura Pisma Świętego to taka, która uznaje Pismo za wytwór czasów, w których zostało napisane i/lub w których rozgrywały się opisane wydarzenia — nie tylko częściowo, lecz w sposób nieusuwalny.”

Jak wykorzystać

Cytat nadaje się do postawienia podstawowego pytania hermeneutycznego: jak Boże Objawienie jest przekazywane przez język, gatunki i horyzont poznawczy autorów starożytnych. Może wprowadzać część o tym, czego teksty stworzenia rzeczywiście uczą, a czego nie należy od nich oczekiwać.

Zastrzeżenie

Enns reprezentuje określony nurt ewangelikalnej hermeneutyki, nie katolickie Magisterium. W doktoracie należy zestawić go z Dei Verbum 11–13, dokumentami Papieskiej Komisji Biblijnej oraz katolicką teorią sensów Pisma.

Słowa kluczowe

natchnieniehistorycznośćkonteksthermeneutykaObjawienie

E2 — „Ślady historycznego środowiska” jako oczekiwana cecha Biblii

Stały link do fiszki
Priorytet: BrakMiejsce: 2.1Miejsce: 3.8

Rozumiem fragment

PETER ENNS

Typ i priorytet

A — rozwinięcie modelu inkarnacyjnego Funkcja Wyjaśnienie, dlaczego uwarunkowanie kulturowe nie musi podważać natchnienia

Miejsce w rozprawie

2.1 Klasyczna teologia stworzenia; 3.8 Objawienie i granice poznania

Lokalizacja

Introduction; Loc 156; strona pliku PDF 18.

Przekład roboczy

— DO WERYFIKACJI „Powinniśmy z radością przyjąć i oczekiwać, że Biblia będzie na wskroś nosić ślady swoich uwarunkowań historycznych. […] Ten ‘ludzki wymiar’ Pisma nie jest niefortunnym stanem rzeczy, który trzeba jedynie tolerować. […] Przeciwnie, ‘inkarnacyjna’ rzeczywistość Pisma jest znakiem wielkiej miłości Boga do Jego ludu.”

Jak wykorzystać

Zaplecze redakcyjne

Pełna karta — także tekst oryginalny

PETER ENNS

Typ i priorytet

A — rozwinięcie modelu inkarnacyjnego Funkcja Wyjaśnienie, dlaczego uwarunkowanie kulturowe nie musi podważać natchnienia

Miejsce w rozprawie

2.1 Klasyczna teologia stworzenia; 3.8 Objawienie i granice poznania

Lokalizacja

Introduction; Loc 156; strona pliku PDF 18.

Cytat oryginalny

“We should gladly accept and expect that the Bible will through and through bear the marks of its historical settings. […] This ‘human dimension’ of Scripture is not an unfortunate state of affairs that must be tolerated […]. Instead, the ‘incarnational’ reality of Scripture is […] a mark of God’s great love for his people.”

Przekład roboczy

DO WERYFIKACJI „Powinniśmy z radością przyjąć i oczekiwać, że Biblia będzie na wskroś nosić ślady swoich uwarunkowań historycznych. […] Ten ‘ludzki wymiar’ Pisma nie jest niefortunnym stanem rzeczy, który trzeba jedynie tolerować. […] Przeciwnie, ‘inkarnacyjna’ rzeczywistość Pisma jest znakiem wielkiej miłości Boga do Jego ludu.”

Jak wykorzystać

E5 — Imago Dei jako reprezentowanie Boga w świecie

Stały link do fiszki
Priorytet: BrakMiejsce: 2.1Miejsce: 3.1Miejsce: 3.5

Rozumiem fragment

PETER ENNS

Typ i priorytet

B — korekta antropologiczna Funkcja Ostrzeżenie przed używaniem Rdz 1,26 jako prostej teorii „duszy dodanej”

Miejsce w rozprawie

3.5 Projektant ukierunkowany na życie i poznanie; 3.1 Osobowy charakter; 2.1 Teologia stworzenia

Lokalizacja

Introduction; Loc 231; strona pliku PDF 24.

Przekład roboczy

— DO WERYFIKACJI „Obraz Boży nie jest ową iskrą w nas, która czyni nas ludźmi, a nie zwierzętami — na przykład rozumem, samoświadomością czy świadomością Boga. W Księdze Rodzaju oznacza on, że ludzie reprezentują Boga w świecie — nic mniej, ale według Ennsa także nic więcej.”

Jak wykorzystać

Cytat jest użyteczny jako krytyka łatwego utożsamienia obrazu Bożego z jednym izolowanym atrybutem poznawczym. Może pomóc w rozdziale 3, gdy przechodzisz od dostosowania świata do poznających podmiotów ku antropologii teologicznej.

Zastrzeżenie

Końcowe „nothing more” jest interpretacją Ennsa i może być zbyt redukcyjne w perspektywie kanonicznej oraz katolickiej. Warto zestawić funkcjonalny wymiar imago Dei z ontologicznymi i relacyjnymi ujęciami Tradycji.

Słowa kluczowe

imago Deiantropologiareprezentacjarozumwładza nad stworzeniem

Zaplecze redakcyjne

Słowa kluczowe

imago Dei; antropologia; reprezentacja; rozum; władza nad stworzeniem

Pełna karta — także tekst oryginalny

PETER ENNS

Typ i priorytet

B — korekta antropologiczna Funkcja Ostrzeżenie przed używaniem Rdz 1,26 jako prostej teorii „duszy dodanej”

Miejsce w rozprawie

3.5 Projektant ukierunkowany na życie i poznanie; 3.1 Osobowy charakter; 2.1 Teologia stworzenia

Lokalizacja

Introduction; Loc 231; strona pliku PDF 24.

Cytat oryginalny

“The image of God is not that spark in us that makes us human rather than animal—like reason, self-consciousness, or consciousness of God. In Genesis it means that humans represent God in the world, nothing less but certainly nothing more.”

Przekład roboczy

DO WERYFIKACJI „Obraz Boży nie jest ową iskrą w nas, która czyni nas ludźmi, a nie zwierzętami — na przykład rozumem, samoświadomością czy świadomością Boga. W Księdze Rodzaju oznacza on, że ludzie reprezentują Boga w świecie — nic mniej, ale według Ennsa także nic więcej.”

Jak wykorzystać

Cytat jest użyteczny jako krytyka łatwego utożsamienia obrazu Bożego z jednym izolowanym atrybutem poznawczym. Może pomóc w rozdziale 3, gdy przechodzisz od dostosowania świata do poznających podmiotów ku antropologii teologicznej.

Zastrzeżenie

Końcowe „nothing more” jest interpretacją Ennsa i może być zbyt redukcyjne w perspektywie kanonicznej oraz katolickiej. Warto zestawić funkcjonalny wymiar imago Dei z ontologicznymi i relacyjnymi ujęciami Tradycji.

Słowa kluczowe

imago Deiantropologiareprezentacjarozumwładza nad stworzeniem

E6 — Genesis jako narracja samookreślenia Izraela

Stały link do fiszki
Priorytet: BrakMiejsce: 2.1Miejsce: 2.2Miejsce: 2.3Miejsce: 3.8

Rozumiem fragment

PETER ENNS

Typ i priorytet

A — kontekst teologii stworzenia Funkcja Określenie pierwotnej funkcji narracji, zanim zostanie zestawiona z nauką

Miejsce w rozprawie

2.1 Klasyczna teologia stworzenia; 2.3; 3.8 Granice

Lokalizacja

Introduction, „Overview of the Book”; Loc 292 i 306; strony pliku PDF 30 i 32.

Przekład roboczy

— DO WERYFIKACJI „Współczesna biblistyka rozumie Stary Testament jako całość, a szczególnie Księgę Rodzaju i Pięcioksiąg, jako wypowiedź Izraela określającą jego narodową tożsamość po niewoli babilońskiej. […] Stary Testament nie zmierza jedynie do przekazania obiektywnej informacji historycznej, a tym bardziej informacji naukowej zgodnej ze współczesnymi oczekiwaniami. […] Nauka i Pismo mówią różnymi językami i realizują odmienne zadania.”

Jak wykorzystać

To dobry cytat do pokazania, że teologia stworzenia jest zarazem teologią tożsamości, przymierza i kultu. Pomaga zachować kolejność metodologiczną: najpierw sens tekstu w jego świecie, potem pytanie o jego relację z naukowym opisem początku świata i życia.

Zastrzeżenie

Datowanie i kompozycja Pięcioksięgu są przedmiotem złożonej debaty. Ponadto metafora „dwóch języków” nie powinna prowadzić do całkowitego rozdzielenia nauki i teologii; Twoja praca ma właśnie badać możliwość racjonalnego dialogu.

Słowa kluczowe

tożsamość Izraelawygnaniecel tekstudwa językiteologia stworzenia

Zaplecze redakcyjne

Słowa kluczowe

tożsamość Izraela; wygnanie; cel tekstu; dwa języki; teologia stworzenia

Pełna karta — także tekst oryginalny

PETER ENNS

Typ i priorytet

A — kontekst teologii stworzenia Funkcja Określenie pierwotnej funkcji narracji, zanim zostanie zestawiona z nauką

Miejsce w rozprawie

2.1 Klasyczna teologia stworzenia; 2.3; 3.8 Granice

Lokalizacja

Introduction, „Overview of the Book”; Loc 292 i 306; strony pliku PDF 30 i 32.

Cytat oryginalny

“Modern scholarship understands the Old Testament as a whole, and Genesis and the Pentateuch in particular, to be Israel’s statement of national self-definition in the wake of Babylonian captivity […]. The Old Testament is not aimed at simply providing objective historical information, and certainly not scientific information that conforms to modern expectations. […] Science and Scripture speak two different languages and accomplish quite different things.”

Przekład roboczy

DO WERYFIKACJI „Współczesna biblistyka rozumie Stary Testament jako całość, a szczególnie Księgę Rodzaju i Pięcioksiąg, jako wypowiedź Izraela określającą jego narodową tożsamość po niewoli babilońskiej. […] Stary Testament nie zmierza jedynie do przekazania obiektywnej informacji historycznej, a tym bardziej informacji naukowej zgodnej ze współczesnymi oczekiwaniami. […] Nauka i Pismo mówią różnymi językami i realizują odmienne zadania.”

Jak wykorzystać

To dobry cytat do pokazania, że teologia stworzenia jest zarazem teologią tożsamości, przymierza i kultu. Pomaga zachować kolejność metodologiczną: najpierw sens tekstu w jego świecie, potem pytanie o jego relację z naukowym opisem początku świata i życia.

Zastrzeżenie

Datowanie i kompozycja Pięcioksięgu są przedmiotem złożonej debaty. Ponadto metafora „dwóch języków” nie powinna prowadzić do całkowitego rozdzielenia nauki i teologii; Twoja praca ma właśnie badać możliwość racjonalnego dialogu.

Słowa kluczowe

tożsamość Izraelawygnaniecel tekstudwa językiteologia stworzenia

E7 — Rdz 1 jako wyznanie o wyjątkowości Boga, nie traktat naukowy

Stały link do fiszki
Priorytet: BrakMiejsce: 2.1Miejsce: 2.2Miejsce: 3.3Miejsce: 3.7Miejsce: 3.8

Rozumiem fragment

PETER ENNS

Typ i priorytet

A — pozytywna treść teologiczna Funkcja Przeniesienie akcentu z mechanizmu stworzenia na suwerenność i kult

Miejsce w rozprawie

2.1 Klasyczna teologia stworzenia; 3.3 Racjonalność; 3.7 Jedność źródła; 3.8 Granice

Lokalizacja

Rozdział 3, „Genesis 1 and Monolatry”; Loc 1143; strona pliku PDF 115.

Przekład roboczy

— DO WERYFIKACJI „Księga Rodzaju 1 nie jest w żadnym sensie nowoczesnym twierdzeniem naukowym, lecz starożytną wypowiedzią religijną. Czerpała z dostępnych wówczas kategorii myślenia, aby w swoim kontekście sformułować mocne świadectwo o wyjątkowości Boga Izraela i o tym, że jest godzien czci.”

Jak wykorzystać

Zaplecze redakcyjne

Pełna karta — także tekst oryginalny

PETER ENNS

Typ i priorytet

A — pozytywna treść teologiczna Funkcja Przeniesienie akcentu z mechanizmu stworzenia na suwerenność i kult

Miejsce w rozprawie

2.1 Klasyczna teologia stworzenia; 3.3 Racjonalność; 3.7 Jedność źródła; 3.8 Granice

Lokalizacja

Rozdział 3, „Genesis 1 and Monolatry”; Loc 1143; strona pliku PDF 115.

Cytat oryginalny

“Genesis 1 is not in any way a modern scientific statement, but an ancient religious one. It drew on the thought categories available at the time to create a powerful statement within its own context for the uniqueness of Israel’s God and his worthiness to be worshiped.”

Przekład roboczy

DO WERYFIKACJI „Księga Rodzaju 1 nie jest w żadnym sensie nowoczesnym twierdzeniem naukowym, lecz starożytną wypowiedzią religijną. Czerpała z dostępnych wówczas kategorii myślenia, aby w swoim kontekście sformułować mocne świadectwo o wyjątkowości Boga Izraela i o tym, że jest godzien czci.”

Jak wykorzystać

E11 — Akomodacja: Bóg mówi językiem odbiorców

Stały link do fiszki
Priorytet: BrakMiejsce: 2.1Miejsce: 2.2Miejsce: 2.3Miejsce: 3.6Miejsce: 3.8

Rozumiem fragment

PETER ENNS

Typ i priorytet

A — klasyczny temat teologiczny Funkcja Połączenie historyczności Pisma z Bożą komunikatywnością

Miejsce w rozprawie

2.1 Klasyczna teologia stworzenia; 3.6 Komunikatywność; 3.8 Objawienie

Lokalizacja

Rozdział 3; Loc 1456; strona pliku PDF 142.

Przekład roboczy

— DO WERYFIKACJI „Bóg zniża się do miejsca, w którym znajdują się ludzie, mówi ich językiem i posługuje się ich sposobami myślenia. Bez Bożego uniżenia — najpełniej widocznego we Wcieleniu — prawdziwe poznanie Boga nie byłoby możliwe. […] Taki Bóg pozwala starożytnym Izraelitom przedstawić pochodzenie człowieka w sposób odzwierciedlający starożytne idee, który nie zaspokaja współczesnych pytań naukowych.”

Jak wykorzystać

Ta fiszka może być ważna w rekonstrukcji cechy komunikatywności Projektanta: jeśli Bóg objawia się osobowo, komunikacja będzie realna, ale zarazem dostosowana do adresata. Pomaga też przejść od „księgi natury” do Objawienia historycznego.

Zastrzeżenie

Zasada akomodacji jest szeroko zakorzeniona w tradycji, ale jej zakres jest sporny. Należy rozróżnić formę kulturową wypowiedzi od prawdy, którą Bóg zamierza przekazać dla zbawienia.

Słowa kluczowe

akomodacjakomunikacja BogaWcielenieObjawieniejęzyk

Zaplecze redakcyjne

Słowa kluczowe

akomodacja; komunikacja Boga; Wcielenie; Objawienie; język

Pełna karta — także tekst oryginalny

PETER ENNS

Typ i priorytet

A — klasyczny temat teologiczny Funkcja Połączenie historyczności Pisma z Bożą komunikatywnością

Miejsce w rozprawie

2.1 Klasyczna teologia stworzenia; 3.6 Komunikatywność; 3.8 Objawienie

Lokalizacja

Rozdział 3; Loc 1456; strona pliku PDF 142.

Cytat oryginalny

“God condescends to where people are, speaks their language, and employs their ways of thinking. Without God’s condescension—seen most clearly in the incarnation—any true knowledge of God would cease to exist. […] Such a God will allow ancient Israelites to produce a description of human origins that reflects the ancient ideas and so will not satisfy scientific questions.”

Przekład roboczy

DO WERYFIKACJI „Bóg zniża się do miejsca, w którym znajdują się ludzie, mówi ich językiem i posługuje się ich sposobami myślenia. Bez Bożego uniżenia — najpełniej widocznego we Wcieleniu — prawdziwe poznanie Boga nie byłoby możliwe. […] Taki Bóg pozwala starożytnym Izraelitom przedstawić pochodzenie człowieka w sposób odzwierciedlający starożytne idee, który nie zaspokaja współczesnych pytań naukowych.”

Jak wykorzystać

Ta fiszka może być ważna w rekonstrukcji cechy komunikatywności Projektanta: jeśli Bóg objawia się osobowo, komunikacja będzie realna, ale zarazem dostosowana do adresata. Pomaga też przejść od „księgi natury” do Objawienia historycznego.

Zastrzeżenie

Zasada akomodacji jest szeroko zakorzeniona w tradycji, ale jej zakres jest sporny. Należy rozróżnić formę kulturową wypowiedzi od prawdy, którą Bóg zamierza przekazać dla zbawienia.

Słowa kluczowe

akomodacjakomunikacja BogaWcielenieObjawieniejęzyk

E12 — Paweł jako natchniony, lecz historycznie uwarunkowany interpretator

Stały link do fiszki
Priorytet: BrakMiejsce: 2.1Miejsce: 2.3Miejsce: 3.8

Rozumiem fragment

PETER ENNS

Typ i priorytet

A — kluczowy kontrapunkt doktrynalny Funkcja Połączenie natchnienia z żydowskim środowiskiem interpretacyjnym Pawła

Miejsce w rozprawie

2.1; 2.3; 3.8 Granice i Objawienie

Lokalizacja

Rozdział 6, „Paul as an Ancient Interpreter of the Old Testament”; Loc 2087–2125; strony pliku PDF 203–206.

Przekład roboczy

— DO WERYFIKACJI „Jakkolwiek Paweł był prowadzony przez Ducha Bożego w głoszeniu Ewangelii, nie był prowadzony jako puste naczynie, lecz jako Żyd I wieku. […] Doktryna natchnienia nie wymaga ‘chronienia’ autorów biblijnych przed wypowiedziami odzwierciedlającymi błędną starożytną kosmologię. […] Paweł podejmował Pismo na tle konwencji hermeneutycznych swoich czasów, nie naszych.”

Jak wykorzystać

Zaplecze redakcyjne

Pełna karta — także tekst oryginalny

PETER ENNS

Typ i priorytet

A — kluczowy kontrapunkt doktrynalny Funkcja Połączenie natchnienia z żydowskim środowiskiem interpretacyjnym Pawła

Miejsce w rozprawie

2.1; 2.3; 3.8 Granice i Objawienie

Lokalizacja

Rozdział 6, „Paul as an Ancient Interpreter of the Old Testament”; Loc 2087–2125; strony pliku PDF 203–206.

Cytat oryginalny

“However much he was guided by the Spirit of God to proclaim his gospel, as Christians confess, he was guided by the Spirit not as an empty vessel but as a first-century Jew. […] A doctrine of inspiration does not require ‘guarding’ the biblical authors from saying things that reflect a faulty ancient cosmology. […] Paul engaged his Scripture against the backdrop of hermeneutical conventions of his day, not ours.”

Przekład roboczy

DO WERYFIKACJI „Jakkolwiek Paweł był prowadzony przez Ducha Bożego w głoszeniu Ewangelii, nie był prowadzony jako puste naczynie, lecz jako Żyd I wieku. […] Doktryna natchnienia nie wymaga ‘chronienia’ autorów biblijnych przed wypowiedziami odzwierciedlającymi błędną starożytną kosmologię. […] Paweł podejmował Pismo na tle konwencji hermeneutycznych swoich czasów, nie naszych.”

Jak wykorzystać

E14 — „Stworzeniowość” Pisma jako miejsce objawienia Boga

Stały link do fiszki
Priorytet: BrakMiejsce: 2.1Miejsce: 2.2Miejsce: 3.6Miejsce: 3.8

Rozumiem fragment

PETER ENNS

Typ i priorytet

A — teologiczne domknięcie Funkcja Pozytywne ujęcie relacji boskiego i ludzkiego w Objawieniu

Miejsce w rozprawie

2.1 Klasyczna teologia stworzenia; 3.6 Komunikatywność; 3.8 Objawienie przekracza teologię naturalną

Lokalizacja

Conclusion, Thesis 7; Loc 3053; strona pliku PDF 270.

Przekład roboczy

— DO WERYFIKACJI „‘Stworzeniowość’ Pisma nie jest przeszkodą, którą należy pokonać, aby wreszcie zobaczyć Boga. Przeciwnie — podobnie jak chrześcijanie wyznają w odniesieniu do Chrystusa — Boga można zobaczyć poprzez to, co stworzone. […] To, co boskie, mamy dostrzegać w ludzkich słowach autorów i poprzez nie. […] Wcielenie jest sposobem działania Boga.”

Jak wykorzystać

Cytat dobrze zamyka część o granicach teologii naturalnej. Natura może prowadzić do metafizycznego profilu Przyczyny, ale chrześcijańska tożsamość Boga jest komunikowana w historii i ludzkim języku Objawienia. Fiszka wspiera tezę, że poznanie z natury jest realne, lecz niewyczerpujące.

Zastrzeżenie

„Inkarnacyjny” model Biblii pozostaje analogią teologiczną, a nie definicją dogmatyczną. Należy zestawić go z katolickim nauczaniem o sakramentalności Objawienia, Tradycji i jedności obu Testamentów.

Słowa kluczowe

stworzeniowość PismaObjawienieWcieleniekomunikatywnośćgranice teologii naturalnej

Zaplecze redakcyjne

Słowa kluczowe

stworzeniowość Pisma; Objawienie; Wcielenie; komunikatywność; granice teologii naturalnej

Pełna karta — także tekst oryginalny

PETER ENNS

Typ i priorytet

A — teologiczne domknięcie Funkcja Pozytywne ujęcie relacji boskiego i ludzkiego w Objawieniu

Miejsce w rozprawie

2.1 Klasyczna teologia stworzenia; 3.6 Komunikatywność; 3.8 Objawienie przekracza teologię naturalną

Lokalizacja

Conclusion, Thesis 7; Loc 3053; strona pliku PDF 270.

Cytat oryginalny

“The ‘creatureliness’ of Scripture is not an obstacle to be overcome so that God may finally be seen. Rather, just as Christians proclaim concerning Christ, it is through creatureliness that God can be seen. […] We are to see the divine in and through the human words of the writers. […] Incarnation is God’s business.”

Przekład roboczy

DO WERYFIKACJI „‘Stworzeniowość’ Pisma nie jest przeszkodą, którą należy pokonać, aby wreszcie zobaczyć Boga. Przeciwnie — podobnie jak chrześcijanie wyznają w odniesieniu do Chrystusa — Boga można zobaczyć poprzez to, co stworzone. […] To, co boskie, mamy dostrzegać w ludzkich słowach autorów i poprzez nie. […] Wcielenie jest sposobem działania Boga.”

Jak wykorzystać

Cytat dobrze zamyka część o granicach teologii naturalnej. Natura może prowadzić do metafizycznego profilu Przyczyny, ale chrześcijańska tożsamość Boga jest komunikowana w historii i ludzkim języku Objawienia. Fiszka wspiera tezę, że poznanie z natury jest realne, lecz niewyczerpujące.

Zastrzeżenie

„Inkarnacyjny” model Biblii pozostaje analogią teologiczną, a nie definicją dogmatyczną. Należy zestawić go z katolickim nauczaniem o sakramentalności Objawienia, Tradycji i jedności obu Testamentów.

Słowa kluczowe

stworzeniowość PismaObjawienieWcieleniekomunikatywnośćgranice teologii naturalnej