Bibliografia doktoratu
Dawkins, Richard, 2006- The God Delusion
Pełny widok tekstowy: wszystkie sekcje są rozwinięte i znajdują się w jednym dokumencie HTML.
Spis treści
Introduction for the 10th anniversary edition
Preface to the paperback edition
Preface to the first edition
- A deeply religious non-believer
- Deserved respect
- Undeserved respect
- The God Hypothesis
- Polytheism
- Monotheism
- Secularism, the Founding Fathers and the religion of America
- The poverty of agnosticism
- NOMA
- The Great Prayer Experiment
- The Neville Chamberlain school of evolutionists
- Little green men
- Arguments for God's existence
- Thomas Aquinas’ ‘proofs’
- The ontological argument and other a priori arguments
- The argument from beauty
- The argument from personal ‘experience’
- The argument from scripture
- The argument from admired religious scientists
- Pascal's Wager
- Bayesian arguments
- Why there almost certainly is no God
- The Ultimate Boeing 747
- Natural selection as a consciousness-raiser
- Irreducible complexity
- The worship of gaps
- The anthropic principle: planetary version
- The anthropic principle: cosmological version
- An interlude at Cambridge
- The roots of religion
- The Darwinian imperative
- Direct advantages of religion
- Group selection
- Religion as a by-product of something else
- Psychologically primed for religion
- Tread softly, because you tread on my memes
- Cargo cults
- The roots of morality: why are we good?
- Does our moral sense have a Darwinian origin?
- A case study in the roots of morality
- If there is no God, why be good?
- The ‘Good’ Book and the changing moral Zeitgeist
- The Old Testament
- Is the New Testament any better?
- Love thy neighbour
- The moral Zeitgeist
- What about Hitler and Stalin? Weren't they atheists?
- What's wrong with religion? Why be so hostile?
- Fundamentalism and the subversion of science
- The dark side of absolutism
- Faith and homosexuality
- Faith and the sanctity of human life
- The Great Beethoven Fallacy
- How ‘moderation’ in faith fosters fanaticism
- Childhood, abuse and the escape from religion
- Physical and mental abuse
- In defence of children
- An educational scandal
- Consciousness-raising again
- Religious education as a part of literary culture
- A much needed gap?
- Binker
- Consolation
- Inspiration
- The mother of all burkas
Afterword by Daniel Dennett
Appendix: A partial list of friendly addresses, for individuals needing support in escaping from religion
Books cited or recommended
Notes
Index
Fiszki (8)
GD1 — Definicja „Hipotezy Boga” i ewolucyjna alternatywa
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Richard Dawkins, The God Delusion, wyd. wskazane przez użytkownika: 2006 Rozdział 2, „The God Hypothesis”; strona PDF 77; Loc 1295 (15%).
Miejsce w rozprawie
rozdział pierwszy, punkt 1; R3.1; R3.2; R3.3. Funkcja Operacyjna definicja tezy atakowanej przez Dawkinsa.
Przekład roboczy
„Istnieje ponadludzka, nadprzyrodzona inteligencja, która celowo zaprojektowała i stworzyła wszechświat oraz wszystko, co się w nim znajduje, łącznie z nami. […] Każda twórcza inteligencja, dostatecznie złożona, by cokolwiek zaprojektować, powstaje dopiero jako końcowy produkt długiego procesu stopniowej ewolucji.” Dlaczego warto: Cytat daje jasną definicję celu polemiki Dawkinsa oraz jego główną kontrtezę. Pozwala sprawdzić, czy ta definicja odpowiada klasycznemu teizmowi i współczesnemu inteligentny projekt.
Jak wykorzystać
W rozdziale definicyjnym porównaj trzy pojęcia: wykrywalna inteligencja, projektant wewnątrzkosmiczny i Bóg Stwórca. W rozdziale trzecim oceń, czy założenie, że każda inteligencja musi być produktem ewolucji, nie przesądza z góry sporu o transcendencję. Zdanie wprowadzające: Dawkins definiuje Boga jako celowo projektującą inteligencję, a następnie przeciwstawia jej zasadę, że wszelka zdolna do projektu inteligencja musi być późnym produktem ewolucji.
Zastrzeżenie
Klasyczna teologia nie opisuje Boga jako biologicznie złożonego organizmu. Trafność krytyki zależy więc od przyjętej analogii między Bogiem i inteligencją wytworzoną ewolucyjnie.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
Hipoteza Boga; definicja ID; transcendencja; inteligencja; ewolucja umysłu
GD2 — Istnienie Boga jako hipoteza naukowa
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Źródło Richard Dawkins, The God Delusion, wyd. wskazane przez użytkownika: 2006
Lokalizacja
Rozdział 2, część o agnostycyzmie; strona PDF 99; Loc 1606 (18%).
Miejsce w rozprawie
R2.2; R2.3. Funkcja Jawne odrzucenie ścisłego rozdziału pytań naukowych i teologicznych.
Przekład roboczy
„Będę twierdził, że istnienie Boga jest hipotezą naukową jak każda inna. […] Istnienie lub nieistnienie Boga jest naukowym faktem dotyczącym wszechświata, zasadniczo odkrywalnym, nawet jeśli nie w praktyce.”
Dlaczego warto: To ważny przeciwnik dla naturalizmu metodologicznego rozumianego jako całkowite milczenie nauki o Bogu. Co ciekawe, Dawkins i zwolennicy projektu mogą zgadzać się, że dane empiryczne mają znaczenie dla sporu, choć interpretują je odwrotnie.
Jak wykorzystać
W R2.3 zestaw to stanowisko z NOMA, z metodologicznym naturalizmem i z teologią naturalną. Zapytaj, czy „hipoteza Boga” ma ten sam typ testowalności co hipotezy wewnątrznaukowe. Zdanie wprowadzające: Dawkins nie broni neutralności nauki wobec teizmu; uznaje istnienie Boga za pytanie faktyczne, które przynajmniej zasadniczo podlega ocenie empirycznej.
Zastrzeżenie
Nazwanie twierdzenia „naukowym” nie rozstrzyga jeszcze kryteriów testu ani tego, czy przedmiot transcendentny należy do zakresu nauk przyrodniczych.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
hipoteza naukowa; Bóg; testowalność; NOMA; naturalizm metodologiczny.
GD3 — Krytyka NOMA: wszechświat z Projektantem byłby innym wszechświatem
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Źródło Richard Dawkins, The God Delusion, wyd. wskazane przez użytkownika: 2006
Lokalizacja
Rozdział 2, „NOMA”; strona PDF 105 i 110; Loc 1696 oraz 1766.
Miejsce w rozprawie
R2.3; R3.8. Funkcja Argument przeciw pełnej separacji kompetencji nauki i religii.
Przekład roboczy
„Wszechświat z twórczym zarządcą byłby bardzo innym rodzajem wszechświata niż wszechświat bez niego. Dlaczego nie miałaby to być kwestia naukowa? […] Obecność lub nieobecność twórczej superinteligencji jest jednoznacznie pytaniem naukowym.”
Dlaczego warto: Fiszka trafia w centrum pytania o relację teologii naturalnej i nauk przyrodniczych. Dawkins twierdzi, że hipoteza projektu ma konsekwencje dla oczekiwanej postaci świata.
Jak wykorzystać
Możesz wykorzystać ten fragment do sformułowania wymogu predykcyjnego: jakie różnice w danych powinien przewidywać teizm, inteligentny projekt i naturalizm? Następnie oceń, czy osiem cech Projektanta w rozdziale trzecim generuje testowalne oczekiwania, czy jedynie rekonstrukcję metafizyczną. Zdanie wprowadzające: Krytyka NOMA Dawkinsa opiera się na założeniu, że obecność twórczej inteligencji powinna czynić obserwowalny świat innym niż świat pozbawiony takiej przyczyny.
Zastrzeżenie
Nie wszystkie twierdzenia teologiczne muszą mieć odrębne skutki empiryczne. Trzeba wskazać konkretne predykcje, a nie tylko ogólną różnicę ontologiczną.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
NOMA; predykcja; testowalność; świat z projektem; nauka i religia.
GD4 — Projektant biologiczny nie musi jeszcze być Bogiem: problem pochodzenia
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Richard Dawkins, The God Delusion, wyd. wskazane przez użytkownika: 2006 Rozdział 2, „Little green men”; strona PDF 126-127; Loc 1996-2010 (23%).
Miejsce w rozprawie
rozdział pierwszy, punkt 1; R3.2; R3.8. Funkcja Rozróżnienie inteligencji wewnątrzkosmicznej i transcendentnego Stwórcy.
Przekład roboczy
„Kluczowa różnica między bogami a podobnymi do bogów istotami pozaziemskimi leży nie w ich właściwościach, lecz w pochodzeniu. Byty dostatecznie złożone, by być inteligentne, są produktami procesu ewolucyjnego. […] Sami twórcy symulacji musieliby skądś pochodzić.” Dlaczego warto: Cytat bardzo dobrze wspiera zaplanowane rozróżnienie: sama informacja biologiczna może wskazywać co najwyżej na inteligencję, ale niekoniecznie na transcendentnego Boga. Dopiero argument kosmologiczny lub fine-tuning ma wykluczać projektanta będącego częścią kosmosu.
Jak wykorzystać
W R3.2 potraktuj Dawkinsa jako sojusznika w ustaleniu granic wniosku. Następnie pokaż, że „pochodzenie projektanta” jest zasadne wobec bytu przygodnego, lecz klasyczny teizm opisuje Boga jako nieprzygodną podstawę istnienia. Zdanie wprowadzające: Dawkins trafnie zauważa, że wykrycie projektanta biologicznego nie wystarcza do identyfikacji Boga; konieczne jest pytanie o ontologiczne pochodzenie samej inteligencji.
Zastrzeżenie
Przesłanka, że każdy inteligentny byt jest produktem ewolucji, jest uogólnieniem z inteligencji biologicznych i nie może bez argumentu obejmować bytu koniecznego.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
kosmici; projektant biologiczny; transcendencja; pochodzenie; granice ID
GD5 — Projekt i przypadek nie są jedynymi opcjami; zarzut złożoności Projektanta
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Richard Dawkins, The God Delusion, wyd. wskazane przez użytkownika: 2006 Rozdział 4; strona PDF 176-177; Loc 2699-2713 (31%).
Miejsce w rozprawie
rozdział pierwszy, punkt 5; R3.8. Funkcja Centralny kontrargument Dawkinsa przeciw inferencji do inteligentnego projektu.
Przekład roboczy
„Kandydatami do rozwiązania zagadki nieprawdopodobieństwa nie są […] projekt i przypadek. Są nimi projekt i dobór naturalny. […] Każdy byt zdolny inteligentnie zaprojektować coś tak nieprawdopodobnego jak kokornak (lub wszechświat) musiałby być jeszcze bardziej nieprawdopodobny.” Dlaczego warto: Fiszka zawiera dwa filary krytyki: naturalna selekcja jest trzecią opcją wobec przypadku i projektu, a inteligentny projektant miałby sam wymagać wyjaśnienia.
Jak wykorzystać
Odpowiedź powinna być dwuczęściowa. Najpierw nie buduj argumentu inteligentny projekt jako „projekt albo przypadek”, lecz porównuj projekt z konkretnymi mechanizmami. Następnie rozróżnij złożoność funkcjonalną organizmu od metafizycznej prostoty/konieczności Boga w teologii klasycznej. Zdanie wprowadzające: Najmocniejszy zarzut Dawkinsa nie brzmi „wszystko jest przypadkiem”, lecz „dobór jest realną alternatywą, a Projektant przenosi problem złożoności o poziom wyżej”.
Zastrzeżenie
Zarzut działa tylko przy określonej teorii prawdopodobieństwa i przy założeniu, że Boga należy traktować jak złożony przedmiot biologiczny lub techniczny.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
fałszywa dychotomia; dobór; złożoność Boga; regres; prawdopodobieństwo
GD6 — Nieredukowalna złożoność jako „jackpot albo nic”
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Richard Dawkins, The God Delusion, wyd. wskazane przez użytkownika: 2006 Rozdział 4, „Irreducible complexity”; strona PDF 180 i 183; Loc 2756-2799.
Miejsce w rozprawie
rozdział pierwszy, punkt 4; rozdział pierwszy, punkt 5. Funkcja Bezpośrednia krytyka Behego i warunku falsyfikacyjnego Darwina.
Przekład roboczy
„Inną nazwą błędu „jackpot albo nic” jest „nieredukowalna złożoność” (IC). […] Zakłada się, że nie istnieją użyteczne formy pośrednie. Lecz to po prostu nieprawda. […] Gdyby autentyczną nieredukowalną złożoność dało się poprawnie wykazać, zniszczyłaby teorię Darwina.” Dlaczego warto: Dawkins zgadza się co do logicznej wagi możliwego kontrprzykładu, ale odrzuca empiryczne przykłady. To porządkuje spór: problemem nie jest samo kryterium, tylko jego zastosowanie.
Jak wykorzystać
Dla każdego systemu omawianego przez Behego przedstaw: definicję funkcji, proponowane intermediates, mechanizmy kooptacji oraz dowody eksperymentalne lub porównawcze. Cytat nadaje się jako głos krytyka uznającego warunkową falsyfikowalność teorii. Zdanie wprowadzające: Dawkins przyznaje, że prawdziwie nieredukowalny system byłby poważnym kontrprzykładem, lecz twierdzi, że kandydaci inteligentny projekt opierają się na błędnym założeniu braku użytecznych pośredników.
Zastrzeżenie
Nie wystarczy przytoczyć możliwość intermediates; należy pokazać ich funkcjonalność, dostępność mutacyjną i zgodność z danymi filogenetycznymi.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
nieredukowalna złożoność; Behe; intermediates; falsyfikacja; kooptacja
GD7 — „Bóg luk” i asymetryczny ciężar dowodu
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Richard Dawkins, The God Delusion, wyd. wskazane przez użytkownika: 2006 Rozdział 4, „The worship of gaps”; strona PDF 184 i 187; Loc 2812 oraz 2856.
Miejsce w rozprawie
rozdział pierwszy, punkt 5; R2.3. Funkcja Metodologiczna krytyka wniosku do projektu z aktualnej niewiedzy.
Przekład roboczy
„Przyznanie się do niewiedzy i czasowego zakłopotania jest niezbędne dobrej nauce. […] Główna strategia propagatorów kreacjonizmu polega na wyszukiwaniu luk w wiedzy naukowej i domyślnym wypełnianiu ich „inteligentnym projektem”. […] Jest to rozumowanie leniwe i defetystyczne – klasyczny „Bóg luk”.” Dlaczego warto: To jeden z najważniejszych zarzutów metodologicznych wobec inteligentny projekt. Wymusza rozróżnienie między argumentem negatywnym („nie znamy drogi naturalnej”) a dodatnim („obserwujemy wzorzec, który niezależnie wiąże się z inteligencją”).
Jak wykorzystać
W rozdział pierwszy, punkt 5 sprawdź, czy omawiani autorzy przedstawiają pozytywne kryteria – informację funkcjonalną, określoną złożoność, przyczynową adekwatność – czy tylko wskazują braki w ewolucyjnej rekonstrukcji. W R2.3 omów właściwy ciężar dowodu po obu stronach. Zdanie wprowadzające: Aby uniknąć zarzutu „Boga luk”, argument z projektu musi być czymś więcej niż domyślnym zwycięzcą po niepowodzeniu aktualnego wyjaśnienia naturalistycznego.
Zastrzeżenie
Dawkins często łączy inteligentny projekt z kreacjonizmem w szerokim sensie. W pracy trzeba precyzyjnie ustalić, do którego autora i której wersji argumentu jego krytyka rzeczywiście się odnosi.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
Bóg luk; argument pozytywny; niewiedza; ciężar dowodu; naturalizm metodologiczny
GD8 — Zasada antropiczna jako bezprojektowa alternatywa dla fine- tuningu
Stały link do fiszkiRozumiem fragment
Richard Dawkins, The God Delusion, wyd. wskazane przez użytkownika: 2006 Rozdział 4, „The anthropic principle: planetary version”; strona PDF 196; Loc 2989 (34%).
Miejsce w rozprawie
rozdział pierwszy, punkt 4 (fine-tuning); rozdział pierwszy, punkt 5; R3.2; R3.8. Funkcja Konkurencyjne wyjaśnienie selekcji obserwacyjnej.
Przekład roboczy
„Zasada antropiczna, podobnie jak dobór naturalny, jest alternatywą wobec hipotezy projektu. Dostarcza racjonalnego, wolnego od projektu wyjaśnienia faktu, że znajdujemy się w sytuacji sprzyjającej naszemu istnieniu.” Dlaczego warto: Cytat wskazuje najważniejszego konkurenta argumentu z dostrojenia: efekt selekcji obserwacyjnej. Pozwala przejść od biologii do kosmologii i sprawdzić, czy zasada antropiczna sama wyjaśnia rozkład stałych, czy tylko warunkuje obserwację.
Jak wykorzystać
W rozdział pierwszy, punkt 4 rozróżnij zasadę antropiczną, hipotezę wieloświata i niezależny mechanizm generowania różnych stałych. Porównuj prawdopodobieństwa warunkowe, unikając przedstawienia samego faktu „tu jesteśmy” jako pełnej teorii przyczynowej. Zdanie wprowadzające: Dawkins traktuje zasadę antropiczną jako kosmologiczny odpowiednik selekcji: filtr obserwacyjny ma usuwać konieczność odwołania do projektu.
Zastrzeżenie
Zasada antropiczna w słabej postaci jest warunkiem selekcji obserwacyjnej, nie samodzielnym mechanizmem tworzącym wszechświaty ani rozkład stałych fizycznych.
Słowa kluczowe
Zaplecze redakcyjne
Słowa kluczowe
fine-tuning; zasada antropiczna; wieloświat; selekcja obserwacyjna; kosmologia