Pracownia poszukiwań
Augustyn,1980-Pisma egzegetyczne przeciw manichejczykom
Pełny widok tekstowy: wszystkie sekcje są rozwinięte i znajdują się w jednym dokumencie HTML.
Opis bibliograficzny
Św. Augustyn, Pisma egzegetyczne przeciw manichejczykom, tłum. Jan Sulowski, wstęp i opracowanie Wincenty Myszor; tłumaczenie przygotowali do druku St. Kalinkowski, W. Myszor, K. Obrycki, E. Stanula, Akademia Teologii Katolickiej, Warszawa 1980.
Zakres dostępnej kopii
398 stron PDF obejmujących okładkę, kartę tytułową, spis, tekst redakcyjny i wstęp, trzy komentarze Augustyna, trzy indeksy oraz bibliografię. Pierwszy komentarz zajmuje PDF 22–83 (drukowane s. 21–82), „Niedokończony komentarz słowny” PDF 84–113 (s. 83–112), a dwunastoksiąg „Komentarz słowny” PDF 114–383 (s. 113–382). Zakończenie dwunastej księgi jest obecne. Ostatnia karta PDF zawiera drukowaną s. 397 i koniec bibliografii; w kopii brak zapowiedzianej w spisie „Note de Rédaction” od s. 398. Niedokończenie drugiego traktatu należy do samego dzieła, a nie jest ustalonym uszkodzeniem skanu. OCR zawiera liczne zniekształcenia; metrykę i spis sprawdzono na obrazach. ISBN ani numeru serii nie potwierdzono w posiadanej kopii.
Streszczenie treści
Tom zawiera trzy podejścia Augustyna do pierwszych rozdziałów Księgi Rodzaju: dwuksiąg polemiczny przeciw manichejczykom, niedokończoną próbę komentarza dosłownego oraz obszerny komentarz w dwunastu księgach. Pierwsze dzieło broni dobroci stworzenia i jedności Boga przed dualizmem, wyjaśniając opisy stworzenia świata, człowieka i upadku. Następne teksty rozwijają zasady odczytywania sensu dosłownego i duchowego, rozważają stworzenie z niczego, czas, dni stworzenia, Boże działanie i przyczyny zalążkowe. Ważną część stanowią pytania o duszę, ciało, powstanie człowieka i kobiety, raj, wolę oraz źródło grzechu. Ostatnia księga zajmuje się widzeniem cielesnym, duchowym i intelektualnym, porwaniem Pawła do trzeciego nieba oraz perspektywą zmartwychwstania. Wstęp Wincentego Myszora pokazuje drogę od polemiki antymanichejskiej do hermeneutyki i metafizyki Augustyna. Przekład Jana Sulowskiego uzupełniają przypisy, indeksy biblijny, osobowy i rzeczowy oraz bibliografia wydań, przekładów i badań.
Hasła tematyczne
Augustyn z Hippony; patrystyka; manicheizm; egzegeza Księgi Rodzaju; hermeneutyka biblijna; stworzenie z niczego; dobro stworzenia; problem zła; przyczyny zalążkowe; dusza i ciało; początki człowieka; grzech pierworodny; wolna wola; widzenie duchowe; zmartwychwstanie
Spis treści
Od Redakoji ................................................................................. j
W s t ę p
Od manicheizmu do metafizyki - Ks. Winoenty lÿszor.............. 5
1. W polemice z manichejczykami .......................................... g
2. W poszukiwaniu sensu biblijnego ..................................... 13
3. W kierunku metafizyki....................................................... 15
Teksty źródłowe
Przeciwko maniobejozykom komentarz do księgi Rodzaju ............. 21
Księga pierwsza ...................................................... 21
Księga druga .............................................................. 30
Niedokończony komentarz słowny do księgi Rodzaju .................... 83
Komentarz słowny do księgi Rodzaju ..............................*............ 113
Księga pierwsza .................................................... 113
Księga druga................. 131
Księga trzecia ........................................................................ 149
Księga czwarta ........................................................................ 167
Księga piąta................................. 193
Księga szósta .......................... 213
Księga siódna .......................................................................... 233
Księga ósma ...................................................................... 233
Księga dziewiąta ..................................................................... 277
Księga dziesiąta ..................................................................... 294
Księga jedenasta ..................................................................... 318
Księga dwunasta ................................................................ 34-7
Indeks biblijny ........................................................................... 383
Indeks imion i nazw ................................................ 389
Indeks rzeozowy ........................................................................... 391
Bibliografia ....................................................................................... 395
Note de Redaotion .................................................... 398
Fiszki (1)
AD-AUG-04 — Nieśmiertelność Adama a zmartwychwstanie: odzyskanie sprawiedliwości i otrzymanie lepszego ciała
Stały link do fiszkiCzytam autora
Fragment źródłowy w kontekście
W szóstej księdze Komentarza słownego do Księgi Rodzaju Augustyn zestawia cielesną kondycję pierwszego człowieka z Pawłową zapowiedzią zmartwychwstania. Wyjaśnia, pod jakim względem zbawienie przywraca utracone dobro, a pod jakim przynosi stan doskonalszy od pierwotnego. Poniższe fragmenty pochodzą z dwóch odrębnych miejsc tego wywodu.
1. Nieśmiertelność jako dar, a nie sama konstytucja ciała — VI, 25 (36), s. 232
Przed grzechem pod pewnym względem można było je nazwać ciałem śmiertelnym, a dla innych nieśmiertelnym; to znaczy — śmiertelnym, ponieważ mogło umrzeć, nieśmiertelnym, bo mogło nie umrzeć. Co innego bowiem jest nie móc umrzeć, tak jak Bóg stworzył niektóre istoty nieśmiertelne; a co innego móc nie umrzeć, zgodnie z czym pierwszy człowiek został stworzony nieśmiertelny, co zapewniało mu drzewo życia, a nie jego naturalna konstytucja. Od tego drzewa został oddzielony, kiedy zgrzeszył ażeby mógł umrzeć; a gdyby nie zgrzeszył, mógłby nie umrzeć. Był więc śmiertelny ze względu na kondycję ciała zwierzęcego, a nieśmiertelnym z łaski Stwórcy.
2. Zmartwychwstanie nie jest wyłącznie powrotem do początku — VI, 27 (37), s. 233
Do tego stanu zostaniemy na nowo doprowadzeni według tego, co utracił Adam; to znaczy według ducha umysłu naszego; co do ciała natomiast, że sieje się zwierzęce, a powstaje duchowe, otrzymamy lepsze, jakiego nie posiadał jeszcze Adam.
Lokalizacja w źródle
Św. Augustyn, Komentarz słowny do Księgi Rodzaju (De Genesi ad litteram), księga VI, 25 (36) i 27 (37), w: tenże, Pisma egzegetyczne przeciw manichejczykom, przeł. Jan Sulowski, wstęp i opracowanie Wincenty Myszor, Akademia Teologii Katolickiej, Warszawa 1980, s. 232–233. Szerszy kontekst: VI, 24–28, s. 231–234.
Plik: Augustyn,1980-Pisma egzegetyczne przeciw manichejczykom.pdf. Pierwszy cytat znajduje się na stronie technicznej PDF 233, drugi na stronie PDF 234. W polu „Strona techniczna pliku PDF” wpisać 233.
Cytaty pochodzą z polskiego przekładu Sulowskiego, a nie z nowego tłumaczenia. Zachowano brzmienie tekstu, scalając wyrazy podzielone między wierszami i pomijając odsyłacz przypisowy. Tom zawiera kilka komentarzy do Księgi Rodzaju; tutaj wykorzystano Komentarz słowny, nie wcześniejszy Przeciwko manichejczykom komentarz do Księgi Rodzaju.
Rozumiem fragment
Dwa znaczenia nieśmiertelności
Augustyn rozróżnia możliwość zachowania życia bez śmierci od takiej nieśmiertelności, w której śmierć nie jest już możliwa. Pierwszy człowiek mógł nie umrzeć dzięki darowi Stwórcy. Nie oznacza to jednak, że jego cielesna natura sama z siebie wykluczała śmierć. Dlatego autor może nazwać to samo ciało śmiertelnym i nieśmiertelnym, wskazując za każdym razem inny aspekt jego kondycji.
W tym wyjaśnieniu drzewo życia nie jest jedynie ozdobnym szczegółem opowiadania. Augustyn przypisuje mu rzeczywistą rolę w zachowaniu człowieka od śmierci. Oddzielenie od niego po grzechu wiąże z utratą wcześniejszego przywileju. Zarazem ostateczne źródło tego przywileju nazywa łaską Stwórcy.
Pogorszenie kondycji nie jest utratą człowieczeństwa
W dalszym ciągu wywodu, w VI, 26 (37), Augustyn stwierdza, że ciało potomków pierwszego człowieka znajduje się w gorszym położeniu: podlega konieczności śmierci, której ciało Adama wcześniej nie podlegało. Zachowana zostaje ciągłość ludzkiej cielesności, zmienia się natomiast jej sytuacja wobec śmierci.
Określenia „ciało zwierzęce” i „ciało duchowe” należą tutaj do interpretacji Pawłowego przeciwstawienia z 1 Kor 15. Nie opisują przejścia od zwierzęcia do człowieka. Augustyn mówi o ciele Adama i o ludzkim ciele, które ma zostać przemienione w zmartwychwstaniu.
Odkupienie przywraca i zarazem przewyższa
Drugi cytat wyraźnie rozdziela przywrócenie utraconej sprawiedliwości od otrzymania ciała, którego Adam jeszcze nie posiadał. W odniesieniu do odnowy duchowej można mówić o odzyskaniu dobra utraconego. W odniesieniu do zmartwychwstania chodzi również o otrzymanie dobra większego.
Przyszła chwała nie jest zatem u Augustyna prostym odtworzeniem sytuacji rajskiej. Pierwotna doskonałość miała charakter początku i otwierała możliwość dalszego dopełnienia. Nie była już osiągniętym kresem wszystkich Bożych darów dla człowieka.
Ważne zastrzeżenie
Wywód dotyczy teologicznego znaczenia stworzenia, grzechu i zmartwychwstania. Nie opisuje genomu pierwszego człowieka, tempa mutacji ani fizycznego mechanizmu działania drzewa życia. Takich twierdzeń nie można przypisywać Augustynowi na podstawie tego fragmentu.
Cytaty nie opisują również aktualnych przeżyć duszy Adama po śmierci. Otrzymanie „lepszego” ciała odnosi się do zmartwychwstania, nie do samego stanu duszy oddzielonej. Dla głównego problemu artykułu jest to podstawa rozróżnienia stanów człowieka, nie samodzielne rozstrzygnięcie o jego wiedzy i uczuciach w niebie.
Zaplecze redakcyjne
Jak wykorzystać w tekście
Fiszka nadaje się do części odróżniającej Adama przed upadkiem od Adama w ostatecznej chwale. Pozwala uzasadnić, że opis pierwotnej integralności nie wystarcza jeszcze do pełnego opisania kondycji zmartwychwstałego człowieka. Stan początkowy i eschatologiczny są powiązane, lecz nie są tożsame.
W rozważaniach o „entropii duszy i ciała” tekst może stanowić teologiczne tło utraty pierwotnego dobra oraz jego odnowienia. Jest to zastosowanie do artykułu: sam Augustyn nie używa pojęcia entropii. Szczególnie użyteczna jest myśl, że zbawienie nie ogranicza się do cofnięcia skutków degradacji, ale obejmuje także udzielenie nowej doskonałości.